https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C_%28%DB%B1%DB%B6%DB%B3%DB%B4%E2%80%93%DB%B1%DB%B6%DB%B3%DB%B6%29جنگ ایران و عثمانی (۱۶۳۴–۱۶۳۶) - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-09T18:37:53Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C_(%DB%B1%DB%B6%DB%B3%DB%B4%E2%80%93%DB%B1%DB%B6%DB%B3%DB%B6)&diff=96347&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-11-09T12:46:32Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه جنگ<br />
| درگیری = جنگ ایران و عثمانی (۱۶۳۴–۱۶۳۶)<br />
| بخشی از = [[جنگهای ایران و عثمانی]]<br />
| تصویر =<br />
| توضیح تصویر =<br />
| تاریخ = ۱۰۴۳ ه.ق/ ۱۶۳۴ میلادی تا ۱۰۴۵ ه.ق/ ۱۶۳۶ میلادی<br />
| مکان = [[ایروان]]، [[تبریز]]<br />
| مختصات =<br />
| علت = بازپسگیری ولایات از دست رفته از دوره سلطنت [[شاه عباس بزرگ]]<br />
| قلمرو =<br />
| نتیجه = پیروزی عثمانی<ref name="پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران">{{پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران}}</ref><br />
|درگیر۱ = [[پرونده:Safavid Flag.svg|30px]] [[دودمان صفوی|امپراتوری صفوی]]<br />
|درگیر۲ = [[پرونده:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|30px]] [[امپراتوری عثمانی]]<br />
| فرمانده۱ = [[شاه صفی]]{{سخ}}[[رستم خان سپهسالار]]{{سخ}}طهماسب قلیخان قاجار<br />
| فرمانده۲ = [[مراد چهارم|سلطان مراد چهارم]]<br />
| قوا۱ =<br />
| قوا۲ =<br />
| تلفات۱ =<br />
| تلفات۲ =<br />
| تلفات۳ =<br />
| پانویس = {{درگیریهای شاه صفی}}<br />
}}<br />
در سال ۱۰۴۳ ه.ق بار دیگر بین ایران و عثمانی جنگ درگرفت و [[سلطان مراد چهارم]] خود نیز عازم حرکت به طرف ایران بود لیکن به علت اختلالاتی که در شام روی کرد برگشت و شاه صفی نیز با سرداران خود در حدود آذربایجان جلوی ترکها را گرفت.<ref>{{پک|بابایی|۱۳۸۹|ک= تاریخ ارتش ایران|ص=۳۹۹}}</ref><br />
سلطان مراد نیت خود را در لشکرکشی به سمت ایران در ۹ شوال/ ۱۸ مارس ۱۰۴۴ ه.ق/ ۱۶۳۵ میلادی، حمله به ایروان عملی کرد.<ref name="ReferenceA">{{پک|بابایی|۱۳۸۹|ک= تاریخ ارتش ایران|ص=۴۰۰}}</ref><ref name="پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران">{{پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران}}</ref> کثرت ینی چریها چنان بود که میتوان گفت در هیچ تاریخی و در هیچ لشکرکشی چنان سپاه گستردهای دیده نشده بود.<ref name="پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران">{{پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران}}</ref> حتی اشاره به هشتصد هزار نفر شده است که صرف نظر از نادرستی عدد نشان دهنده بزرگ بودن این سپاه است.<ref name="پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران">{{پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران}}</ref> در ابتدای این سال به ارزنةالروم آمد و پس از تهیهٔ کار خود به آذربایجان حمله برد و در ۱۱ صفر ۱۰۴۵ ه. ق، ایروان را محاصره نمود.<ref name="ReferenceA"/> طی ۱۱ روز محاصره اکثر خانههای قلعه ایروان بر اثر توپهای سنگین عثمانی ویران شد و با وجود دفاع جانانه صفویان، در سه نقطه سنگر محاصره شدگان از هم پاشید.<ref name="پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران">{{پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران}}</ref> با این وجود، ایرانیان باز دو روز دیگر هم پایداری نمودند تا سرانجام طهماسب قلیخان قاجار فرزند امیر گونهخان،<ref group="یادداشت">'''امیر کونه خان''' سارو اصلان، بیگلربیگی ایروان از ایل آغچه قوینلوی قاجار است پدرش گلابی بیک در سلک قورچیان بود و چندگاه ایشیک آقاسی حرم و رئیس محافظین دربار در قزوین و داروغه آنجا بود و سپس بمرتبه ایالت و خانی ترقی نموده امیر الامراء چخور سعد (ایروان) گردید و در آن سرحد با عثمانی جنگهای شدیدی نمود و بلندآوازه گردید و در ازا آن به لقب سارو اصلانی ملقب گشت (به ترکی آذربایجانی یعنی شیر زرد). در جنک گرجستان که چرخچی لشکر بود زخمدار شده مدتی در ایروان بمعالجة زخم پرداخت در آخر فوت کرد و مقامش به پسرش طهماسب قلیخان امیرگونهخان قاجار رسید. (تاریخ عالمآرای عباسی، ج۳، ص: ۱۰۴۱)</ref> حاکم ایروان تسلیم شد و سلطان مراد به عنوان پاداش او را والی [[حلب]] کرد و نام او را از طهماسبقلی تبدیل به یوسف نمود {{به ترکی|Emirgüneoğlu Yusuf Paşa}} و از شیعه به سنی تبدیل مذهب داد.<ref>{{پک|محمدحسن اعتمادالسلطنه|ک= تاریخ منتظم ناصری (تصحیح محمداسماعیل رضوانی)|ص=ج٢، ص: ٩٣٣}}</ref> این پیروزی برای دولت عثمانی چنان اهمیتی داشت که سلطان مراد دستور داد هفت شبانه روز در استانبول جشن و چراغانی برپا کنند.<ref name="پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران">{{پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران}}</ref><br />
<br />
پس از سقوط قلعهٔ ایروان، برای تصرف شهر تبریز از رود ارس گذشت و آبادیهای سر راه را ویران ساخت. سلطان مراد در ۲۸ ربیعالاول ۱۰۴۵ق/۱ سپتامبر ۱۶۳۵م وارد تبریز شد شاه صفی که در ناحیه [[بزقوش|بُزکش]] (میان سراب و میانه) در ییلاق بود، با شنیدن این خبر، فرمان داد که ساکنان تبریز به نواحی دوردست فرستاده شوند و بار دیگر [[سیاست زمین سوخته]] را در پیش گرفت.<ref name="ReferenceB">{{پک|احمد پاکتچی|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی}}</ref><br />
مراد پس از ورود به تبریز، به [[مسجد حسن پادشاه]] رفت و دستور داد که شهر را کاملاً ویران نمایند. بقایای [[شنب غازان]] نیز با خاک یکسان شد و به دستور او ساختمانها را به آتش کشیدند و تبریز به دریایی از آتش بدل شد؛ در این محله غنایم بیشماری بهدست نیروهای سلطان عثمانی افتاد. سلطان مراد به سبب خرابی شهر و فقدان آذوقه بیش از ۳ روز در تبریز دوام نیاورد و مجبور به بازگشت شد. حاجی خلیفه، [[کاتب چلبی]] که در ۱۰۴۵ ه.ق/ ۱۶۳۵ میلادی شاهد این ویرانگریها بوده، جزئیات ماجرا را شرح داده است.<ref name="ReferenceB"/><br />
<br />
هفت ماه و نیم بعد از ویران شدن تبریز، شاهصفی که تا این تاریخ از خود حرکتی نشان نداده بود، پس از مراجعت سلطان مراد،<ref>{{پک|بابایی|۱۳۸۹|ک= تاریخ ارتش ایران|ص=۴۰۱}}</ref> با جنگی سخت ایروان را بازپس گرفت. سپاهیان عثمانی در دفاع از قلعه شجاعت و پافشاری زیادی از خود نشان دادند اما پس از کشته شدن مرتضیپاشا، فرمانده دژ و فروریختن آخرین دیوار دفاعی در روز ۲۵ شوال ۱۰۴۵ ه.ق باقیمانده سپاه عثمانی تسلیم شد. شاهصفی بعداً فرماندهان و سپاهیان عثمانی اسیر شده را آزاد نمود.<ref name="پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران">{{پک|صالحی|ک=تاریخ اسلام و ایران}}</ref><br />
{{Gallery<br />
|title= نقشه ایران در دوره جنگ ایران و عثمانی (۱۶۲۹–۱۶۳۱)<br />
|width=۱۶۰<br />
|height=۱۷۰<br />
|lines=۵<br />
|align=center<br />
|پرونده:Revan seferi harita 1635 Sultan Murad IV.png|مسیر لشگرکشی [[مراد چهارم]] در سال ۱۶۳۵ میلادی<br />
||نقشه [[صفویان|امپراتوری صفوی]]{{سخ}}[[۱۰۴۳|۱۰۴۳ ه. ق]]/ [[۱۶۳۴ میلادی]]<br />
||نقشه [[صفویان|امپراتوری صفوی]]{{سخ}}[[۱۰۴۴|۱۰۴۴ ه. ق]]/ [[۱۶۳۵ میلادی]]<br />
||نقشه [[صفویان|امپراتوری صفوی]]{{سخ}}[[۱۰۴۵|۱۰۴۵ ه. ق]]/ [[۱۶۳۶ میلادی]]<br />
}}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== یادداشتها ===<br />
{{پانویس|گروه=یادداشت|۲}}<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نویسنده= احمد پاکتچی |مقاله = تبریز |پیوند مقاله = http://www.cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=5747|دانشنامه=[[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|ناشر=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|شابک=|سال=|تاریخ بازبینی= ۲۹ شهریور ۱۳۹۱}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=علی بابایی|نام=غلامرضا|پیوند نویسنده=|کتاب=تاریخ ارتش ایران (از ۵۵۸ پیش از میلاد تا ۱۳۵۷ شمسی)|سال=۱۳۸۹|ناشر=انتشارات محقق|شهر=تهران|شابک=964-7518-14-5}}<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی=صالحی | نام=نصراله | پیوند نویسنده= | عنوان= لشکرکشی سلطان مراد چهارم به ایروان و تبریز: علل و نتایج (۱۰۴۵–۱۰۴۴ ه.ق) | ژورنال=تاریخ اسلام و ایران | پیوند= | شماره=شماره ۱ (پیاپی ۷۵) | دوره=۱۹|ص=۷۷ تا ۱۰۶}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= اعتمادالسلطنه |نام= محمدحسن| پیوند نویسنده =محمدحسن اعتمادالسلطنه|کتاب= تاریخ منتظم ناصری (تصحیح محمداسماعیل رضوانی) | ناشر= دنیای کتاب |سال= ۱۳۶۳|شابک=}}<br />
<br />
{{شاه صفی}}<br />
<br />
[[رده:آسیا در ۱۶۳۵ (میلادی)]]<br />
[[رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۶۳۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:امپراتوری عثمانی در سده ۱۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:ایران در دهه ۱۶۳۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:جنگهای ایران و عثمانی]]<br />
[[رده:جنگهای دوره صفویان]]<br />
[[رده:جنگهای شاه صفی]]<br />
[[رده:درگیریهای دهه ۱۶۳۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:درگیریهای سده ۱۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:صفویان]]</div>Shahroudi