https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1جواهر التفسیر - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-24T08:49:21Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1&diff=93803&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-15T03:33:57Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{عنوان مورب}}<br />
[[پرونده:Quran - Google Art Project.jpg|چپ|ایستاده|انگشتی|برگهای از ''جواهر التفسیر'']]<br />
'''''جواهر التفسیر لتحفة الامیر''''' تفسیری ادبی، [[عرفانی]]، و [[علم حروف|حروفی]] از [[قرآن]]، اثر [[ملا حسین واعظ کاشفی]] است که اواخر قرن نهم قمری در [[هرات]] نوشته شد. کاشفی که از علمای جامعالعلوم دورهٔ [[تیموریان]] است این اثر را طی سه یا چهار سال یعنی حدود سالهای ۸۸۶ تا ۸۹۰ قمری نوشته است.<ref>{{پک|عباسی|۱۳۷۹|ک=جواهر التفسیر|ص=۶۱}}</ref><br />
<br />
جواد عباسی، مصحح ''جواهر التفسیر''، این اثر را به احتمال قوی اولین و آخرین تفسیر قرآن با گرایش به استفاده از [[جفر|علم حروف و اعداد]] میداند. او قائل به دو شاخه از حروفیگری است: اول از جهت علم حروف و اعداد که قدمتی به درازای تاریخ دارد و دوم از جهت [[نهضت حروفیه]] در دورهٔ تیموریان و به رهبری [[شیخ فضلالله استرآبادی]] که به گفتهٔ عباسی، «شبهصوفیانه و به نوعی بدعتآمیز» است.<ref>{{پک|عباسی|۱۳۷۸|ک=گذری بر «جواهر التفسیر»|ص=۸۵}}</ref><br />
<br />
نثر کاشفی در ''جواهر التفسیر'' بینابین سبک متکلّف و مرسل، همراه با [[آرایههای ادبی]] است.<!-- بر خلاف تصور رایج، نثر ادبی در دورهٔ تیموریان همواره مصنوع و متکلف نبوده است و کاشفی نیز در هر دو سبک متکلف و مرسل چیرهدست مینماید. --><ref>{{پک|عباسی|۱۳۷۸|ک=گذری بر «جواهر التفسیر»|ص=۸۵}}</ref><br />
<br />
''جواهر التفسیر'' را کاشفی به دو سبک ادبی–تفسیری نوشته است: بخش اول که به تفسیر [[سوره حمد|سورهٔ حمد]] اختصاص دارد، مشروح و مشحون از آرایههای بلاغی است اما بخش دوم یعنی از ابتدای [[سوره بقره|سورهٔ بقره]] تا آیهٔ ۸۴ [[سوره نساء|سورهٔ نساء]] از نظر کمیت و آرایههای ادبی بهتدریج رو به کاهش میگذارد. احتمالاً به همین دلیل کاشفی از ادامهٔ نگارش آن منصرف شده و قصد نوشتن تفسیری مختصر و خلاصه از نو کرده است.<ref>{{پک|عباسی|۱۳۷۸|ک=گذری بر «جواهر التفسیر»|ص=۸۵}}</ref> کاشفی در مقدمهٔ ''[[مواهب علیه|مواهب علّیه]]'' میگوید که قصد داشته این تفسیر را در چهار جلد تمام کند؛ جلد اول را به اتمام رسانده، مواد تألیف سه جلد دیگر را نیز گرد آورده اما فرصت تألیف و تحریر مابقی دست نداده است.<ref>{{پک|عباسی|۱۳۷۹|ک=جواهر التفسیر|ص=۶۰}}</ref><br />
<br />
از ''جواهر التفسیر'' با دو عنوان کمکاربردتر ''تفسیر عروس'' و ''تفسیر زهراوین'' نیز یاد شده است اما جواد عباسی احتمال قوی را بر صحت ''جواهر التفسیر'' بدون کم یا زیاد میگذارد و دو عنوان دیگر را از برساختههای دورهٔ اخیر و فاقد اعتبار میداند.<ref>{{پک|عباسی|۱۳۷۸|ک=گذری بر «جواهر التفسیر»|ص=۸۵}}</ref> او عبارت «لتحفة الامیر» را نیز جزء نام اصلی کتاب نمیداند چرا که به گفتهٔ او این عبارت تنها در خطبهٔ کتاب و هنگام نام بردن از [[امیر علیشیر نوایی]] و تقدیم کتاب به او اضافه شده است و خود کاشفی در جایی دیگر نام آن را ''جواهر التفسیر لکلام القدیر'' ذکر میکند. پسرش، [[فخرالدین علی صفی]]؛ مورخ معاصرش، [[خواندمیر]]؛ و امیری که کتاب به او تقدیم شده، امیر علیشیر نوایی، نیز همگی تنها از عنوان ''جواهر التفسیر'' استفاده کردهاند.<ref>{{پک|عباسی|۱۳۷۹|ک=جواهر التفسیر|ص=۵۹}}</ref><br />
<br />
جواد عباسی ''جواهر التفسیر'' را با استفاده از چهار نسخهٔ خطی موجود در ایران، ظرف ۲٫۵ سال تصحیح و در سال ۱۳۷۹ خورشیدی توسط [[مرکز پژوهشی میراث مکتوب|انتشارات میراث مکتوب]] منتشر کرد.<ref>{{پک|عباسی|۱۳۷۸|ک=گذری بر «جواهر التفسیر»|ص=۸۴}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=عباسی |نام=جواد |عنوان=جواهر التفسیر: تفسیری ادبی، عرفانی، حروفی، شامل مقدمهای در علوم قرآنی و تفسیر سورهٔ حمد |سال=۱۳۷۹ |ناشر=میراث مکتوب |مکان=تهران |شابک=۹۶۴-۶۷۸۱-۴۱-۱}}<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =عباسی | نام=جواد | عنوان= گذری بر «جواهر التفسیر» کاشفی سبزواری| ژورنال= آینهٔ میراث | مکان =تهران | ناشر =مرکز پژوهشی میراث مکتوب | دوره= | شماره=۴ | سال =۱۳۷۸ | صفحه =۸۵–۸۴ | پیوند=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/89695}}<br />
<br />
{{آثار کاشفی}}<br />
{{تفسیر قرآن}}<br />
<br />
[[رده:آثار حسین واعظ کاشفی]]<br />
[[رده:کتابهای تفسیر قرآن]]</div>Shahroudi