حجاج بن یوسف بن مطر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ابرابزار

2026-02-19T09:52:52Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۲
خط ۲:		خط ۲:

	== زندگی ==		== زندگی ==
	حجاج بن یوسف بن مطر کوفی از مترجمان نامدار سده‌های نخستین عباسی بود و در انتقال علوم یونانی و سریانی به زبان عربی سهمی مهم داشت. بیشتر ترجمه‌های او در حوزه حکمت، ریاضیات و طب بود و نامش در منابع تراجم و فهارس آمده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> از زندگی او اطلاع چندانی در دست نیست اما منبع او را جزء مترجمان و ریاضی‌دانان سده دوم و سوم گزارش کرده‌اند. سزگین زادروز حجاج را ~~120~~ قمری تحلیل کرده است.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>		حجاج بن یوسف بن مطر کوفی از مترجمان نامدار سده‌های نخستین عباسی بود و در انتقال علوم یونانی و سریانی به زبان عربی سهمی مهم داشت. بیشتر ترجمه‌های او در حوزه حکمت، ریاضیات و طب بود و نامش در منابع تراجم و فهارس آمده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> از زندگی او اطلاع چندانی در دست نیست اما منبع او را جزء مترجمان و ریاضی‌دانان سده دوم و سوم گزارش کرده‌اند. سزگین زادروز حجاج را ۱۲۰ قمری تحلیل کرده است.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

	بر پایه گزارش‌ها، مأمون عباسی او را در شمار کسانی قرار داد که برای انتخاب و انتقال کتاب‌های حکمت از سرزمین روم اعزام شدند. گفته‌اند مأمون پس از مکاتبه با پادشاه روم و کسب اجازه، گروهی از جمله حجاج بن یوسف بن مطر را برای دستیابی به علوم کهن به آن دیار فرستاد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> به گفته یعقوبی در سال ~~145~~ قمری، طراحی و ساخت بخش‌هایی از بغداد، برعهده وی بوده است. از همین رو وی را با القاب حاسب و مهندس ذکر کرده‌اند.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>		بر پایه گزارش‌ها، مأمون عباسی او را در شمار کسانی قرار داد که برای انتخاب و انتقال کتاب‌های حکمت از سرزمین روم اعزام شدند. گفته‌اند مأمون پس از مکاتبه با پادشاه روم و کسب اجازه، گروهی از جمله حجاج بن یوسف بن مطر را برای دستیابی به علوم کهن به آن دیار فرستاد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> به گفته یعقوبی در سال ۱۴۵ قمری، طراحی و ساخت بخش‌هایی از بغداد، برعهده وی بوده است. از همین رو وی را با القاب حاسب و مهندس ذکر کرده‌اند.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

	== آثار ==		== آثار ==
	از مهم‌ترین آثار حجاج بن یوسف بن مطهر، دو ترجمه از کتاب «اصول هندسه» اقلیدس است که یکی به «ترجمه هارونی» و دیگری به «ترجمه مأمونی» شهرت یافت. ترجمه دوم مورد اعتمادتر دانسته شده و بعدها [[ثابت بن قره حرانی\|ثابت بن قرّه]] آن را اصلاح کرد. همچنین ترجمه کتاب «المجسطی» [[بطلمیوس]] و تعریب برخی آثار منسوب به [[ارسطاطالیس]]، از جمله «المرآة»، به او نسبت داده شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> به گزارش ''[[دانشنامه جهان اسلام]]''، معلوم نیست که حجاج اصول را مستقیماً از یونانی به عربی برگردانده یا از یک ترجمه سریانی استفاده کرده است. در این‌باره فرضیه‌های گوناگونی وجود دارد. در سده‌های بعد، اصول اقلیدس از عربی و یونانی به لاتینی ترجمه شد. ظاهراً هرمان و ادلارد در ترجمه‌های لاتینی خود از اصول، متأثر از ترجمه حجاج بودند، در حالی‌که گراردوس کرمونایی از ترجمه اسحاق برای ترجمه اصول بهره گرفته بود. گفته شده که حجاج در ۲۱۲ قمری مجسطی بطلمیوس را از رومی (یا سریانی) به عربی ترجمه کرد. این ترجمه، برخلاف ترجمه‌های وی از اصول، رواج فراوان یافت و بارها استنساخ شد. گرچه پیش از این نیز دو ترجمه از مجسطی با حمایت مالی [[~~یحیی‌~~ بن خالد برمکی]] صورت گرفته بود و ترجمه دوم را ابوحسّان و سلم در بیت‌الحکمه بازبینی کرده بودند. در [[فلسفه]]، حجاج کتاب ''المرآة'' منسوب به ارسطو را ترجمه کرده است.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>		از مهم‌ترین آثار حجاج بن یوسف بن مطهر، دو ترجمه از کتاب «اصول هندسه» اقلیدس است که یکی به «ترجمه هارونی» و دیگری به «ترجمه مأمونی» شهرت یافت. ترجمه دوم مورد اعتمادتر دانسته شده و بعدها [[ثابت بن قره حرانی\|ثابت بن قرّه]] آن را اصلاح کرد. همچنین ترجمه کتاب «المجسطی» [[بطلمیوس]] و تعریب برخی آثار منسوب به [[ارسطاطالیس]]، از جمله «المرآة»، به او نسبت داده شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> به گزارش ''[[دانشنامه جهان اسلام]]''، معلوم نیست که حجاج اصول را مستقیماً از یونانی به عربی برگردانده یا از یک ترجمه سریانی استفاده کرده است. در این‌باره فرضیه‌های گوناگونی وجود دارد. در سده‌های بعد، اصول اقلیدس از عربی و یونانی به لاتینی ترجمه شد. ظاهراً هرمان و ادلارد در ترجمه‌های لاتینی خود از اصول، متأثر از ترجمه حجاج بودند، در حالی‌که گراردوس کرمونایی از ترجمه اسحاق برای ترجمه اصول بهره گرفته بود. گفته شده که حجاج در ۲۱۲ قمری مجسطی بطلمیوس را از رومی (یا سریانی) به عربی ترجمه کرد. این ترجمه، برخلاف ترجمه‌های وی از اصول، رواج فراوان یافت و بارها استنساخ شد. گرچه پیش از این نیز دو ترجمه از مجسطی با حمایت مالی [[یحیی بن خالد برمکی]] صورت گرفته بود و ترجمه دوم را ابوحسّان و سلم در بیت‌الحکمه بازبینی کرده بودند. در [[فلسفه]]، حجاج کتاب ''المرآة'' منسوب به ارسطو را ترجمه کرده است.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۱\|اندازه=ریز}}		{{پانویس\|۲\|اندازه=ریز}}

	=== منابع ===		=== منابع ===
			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=جبار\|نام=احمد\|مدخل=حجاج بن یوسف بن مطر\|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام\|سال=۱۳۷۵\|ناشر=[[بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|کوشش=حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصرالله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد\|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details/9464#:~:text=حَجّاج%20‌بن%20یوسف‌بن%20مَطَر،%20مترجم، را%20120%20تعیین%20کرده%20است.\|پیوند نویسنده=}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=جبار\|نام=احمد\|مدخل=حجاج بن یوسف بن مطر\|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام\|سال=۱۳۷۵\|ناشر=[[بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|کوشش=حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، ~~نصر الله،~~ میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد\|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details/9464#:~:text=%D8%AD%D9%~~8E%D8%AC%D9%91%D8%A7%D8%AC%20%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%20%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%20%D9%85%D9%8E%D8%B7%D9%8E%D8%B1%D8%8C%20%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85,%D8%B1%D8%A7~~%20120%~~20%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86%20%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%D8%B3~~%D8%AA.\|پیوند نویسنده=}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|مقاله=حجاج بن یوسف بن مطر\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|مقاله=حجاج بن یوسف بن مطر\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}

خط ۲۵:		خط ۲۴:
	[[رده:درگذشتگان ۸۳۳ (میلادی)]]		[[رده:درگذشتگان ۸۳۳ (میلادی)]]
	[[رده:ریاضی‌دانان اسلام قرون وسطی]]		[[رده:ریاضی‌دانان اسلام قرون وسطی]]
			[[رده:ریاضی‌دانان دوره خلافت عباسی]]
	[[رده:ریاضی‌دانان سده ۹ (میلادی)]]		[[رده:ریاضی‌دانان سده ۹ (میلادی)]]
	[[رده:ریاضی‌دانان عرب قرون وسطی]]		[[رده:ریاضی‌دانان عرب قرون وسطی]]
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	[[رده:ستاره‌شناسان سده ۹ (میلادی)]]		[[رده:ستاره‌شناسان سده ۹ (میلادی)]]
	[[رده:مترجمان یونانی-عربی]]		[[رده:مترجمان یونانی-عربی]]
	~~[[رده:ریاضی‌دانان دوره خلافت عباسی]]~~

Shahroudi در ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۸

2026-02-19T09:48:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۸
خط ۷:		خط ۷:

	== آثار ==		== آثار ==
	از مهم‌ترین آثار حجاج بن یوسف بن مطهر، دو ترجمه از کتاب «اصول هندسه» اقلیدس است که یکی به «ترجمه هارونی» و دیگری به «ترجمه مأمونی» شهرت یافت. ترجمه دوم مورد اعتمادتر دانسته شده و بعدها [[ثابت بن قره حرانی\|ثابت بن قرّه]] آن را اصلاح کرد. همچنین ترجمه کتاب «المجسطی» [[بطلمیوس]] و تعریب برخی آثار منسوب به [[ارسطاطالیس]]، از جمله «المرآة»، به او نسبت داده شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> به گزارش ''[[دانشنامه جهان اسلام]]''، معلوم نیست که حجاج اصول را مستقیماً از یونانی به عربی برگردانده یا از یک ترجمه سریانی استفاده کرده است. در این‌باره فرضیه‌های گوناگونی وجود دارد. در سده‌های بعد، اصول اقلیدس از عربی و یونانی به لاتینی ترجمه شد. ظاهراً هرمان و ادلارد در ترجمه‌های لاتینی خود از اصول، متأثر از ترجمه حجاج بودند، در حالی‌که گراردوس کرمونایی از ترجمه اسحاق برای ترجمه اصول بهره گرفته بود.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>		از مهم‌ترین آثار حجاج بن یوسف بن مطهر، دو ترجمه از کتاب «اصول هندسه» اقلیدس است که یکی به «ترجمه هارونی» و دیگری به «ترجمه مأمونی» شهرت یافت. ترجمه دوم مورد اعتمادتر دانسته شده و بعدها [[ثابت بن قره حرانی\|ثابت بن قرّه]] آن را اصلاح کرد. همچنین ترجمه کتاب «المجسطی» [[بطلمیوس]] و تعریب برخی آثار منسوب به [[ارسطاطالیس]]، از جمله «المرآة»، به او نسبت داده شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> به گزارش ''[[دانشنامه جهان اسلام]]''، معلوم نیست که حجاج اصول را مستقیماً از یونانی به عربی برگردانده یا از یک ترجمه سریانی استفاده کرده است. در این‌باره فرضیه‌های گوناگونی وجود دارد. در سده‌های بعد، اصول اقلیدس از عربی و یونانی به لاتینی ترجمه شد. ظاهراً هرمان و ادلارد در ترجمه‌های لاتینی خود از اصول، متأثر از ترجمه حجاج بودند، در حالی‌که گراردوس کرمونایی از ترجمه اسحاق برای ترجمه اصول بهره گرفته بود. گفته شده که حجاج در ۲۱۲ قمری مجسطی بطلمیوس را از رومی (یا سریانی) به عربی ترجمه کرد. این ترجمه، برخلاف ترجمه‌های وی از اصول، رواج فراوان یافت و بارها استنساخ شد. گرچه پیش از این نیز دو ترجمه از مجسطی با حمایت مالی [[یحیی‌ بن خالد برمکی]] صورت گرفته بود و ترجمه دوم را ابوحسّان و سلم در بیت‌الحکمه بازبینی کرده بودند. در [[فلسفه]]، حجاج کتاب ''المرآة'' منسوب به ارسطو را ترجمه کرده است.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

Shahroudi در ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۵

2026-02-19T09:45:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۵
خط ۲:		خط ۲:

	== زندگی ==		== زندگی ==
	حجاج بن یوسف بن مطر کوفی از مترجمان نامدار سده‌های نخستین عباسی بود و در انتقال علوم یونانی و سریانی به زبان عربی سهمی مهم داشت. بیشتر ترجمه‌های او در حوزه حکمت، ریاضیات و طب بود و نامش در منابع تراجم و فهارس آمده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>		حجاج بن یوسف بن مطر کوفی از مترجمان نامدار سده‌های نخستین عباسی بود و در انتقال علوم یونانی و سریانی به زبان عربی سهمی مهم داشت. بیشتر ترجمه‌های او در حوزه حکمت، ریاضیات و طب بود و نامش در منابع تراجم و فهارس آمده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> از زندگی او اطلاع چندانی در دست نیست اما منبع او را جزء مترجمان و ریاضی‌دانان سده دوم و سوم گزارش کرده‌اند. سزگین زادروز حجاج را 120 قمری تحلیل کرده است.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

	بر پایه گزارش‌ها، مأمون عباسی او را در شمار کسانی قرار داد که برای انتخاب و انتقال کتاب‌های حکمت از سرزمین روم اعزام شدند. گفته‌اند مأمون پس از مکاتبه با پادشاه روم و کسب اجازه، گروهی از جمله حجاج بن یوسف بن مطر را برای دستیابی به علوم کهن به آن دیار فرستاد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>		بر پایه گزارش‌ها، مأمون عباسی او را در شمار کسانی قرار داد که برای انتخاب و انتقال کتاب‌های حکمت از سرزمین روم اعزام شدند. گفته‌اند مأمون پس از مکاتبه با پادشاه روم و کسب اجازه، گروهی از جمله حجاج بن یوسف بن مطر را برای دستیابی به علوم کهن به آن دیار فرستاد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> به گفته یعقوبی در سال 145 قمری، طراحی و ساخت بخش‌هایی از بغداد، برعهده وی بوده است. از همین رو وی را با القاب حاسب و مهندس ذکر کرده‌اند.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

	== آثار ==		== آثار ==
	از مهم‌ترین آثار حجاج بن یوسف بن مطهر، دو ترجمه از کتاب «اصول هندسه» اقلیدس است که یکی به «ترجمه هارونی» و دیگری به «ترجمه مأمونی» شهرت یافت. ترجمه دوم مورد اعتمادتر دانسته شده و بعدها [[ثابت بن قره حرانی\|ثابت بن قرّه]] آن را اصلاح کرد. همچنین ترجمه کتاب «المجسطی» [[بطلمیوس]] و تعریب برخی آثار منسوب به [[ارسطاطالیس]]، از جمله «المرآة»، به او نسبت داده شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>		از مهم‌ترین آثار حجاج بن یوسف بن مطهر، دو ترجمه از کتاب «اصول هندسه» اقلیدس است که یکی به «ترجمه هارونی» و دیگری به «ترجمه مأمونی» شهرت یافت. ترجمه دوم مورد اعتمادتر دانسته شده و بعدها [[ثابت بن قره حرانی\|ثابت بن قرّه]] آن را اصلاح کرد. همچنین ترجمه کتاب «المجسطی» [[بطلمیوس]] و تعریب برخی آثار منسوب به [[ارسطاطالیس]]، از جمله «المرآة»، به او نسبت داده شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref> به گزارش ''[[دانشنامه جهان اسلام]]''، معلوم نیست که حجاج اصول را مستقیماً از یونانی به عربی برگردانده یا از یک ترجمه سریانی استفاده کرده است. در این‌باره فرضیه‌های گوناگونی وجود دارد. در سده‌های بعد، اصول اقلیدس از عربی و یونانی به لاتینی ترجمه شد. ظاهراً هرمان و ادلارد در ترجمه‌های لاتینی خود از اصول، متأثر از ترجمه حجاج بودند، در حالی‌که گراردوس کرمونایی از ترجمه اسحاق برای ترجمه اصول بهره گرفته بود.<ref>{{پک\|جبار\|۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	=== منابع ===		=== منابع ===

			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=جبار\|نام=احمد\|مدخل=حجاج بن یوسف بن مطر\|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام\|سال=۱۳۷۵\|ناشر=[[بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|کوشش=حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصر الله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد\|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details/9464#:~:text=%D8%AD%D9%8E%D8%AC%D9%91%D8%A7%D8%AC%20%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%20%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%20%D9%85%D9%8E%D8%B7%D9%8E%D8%B1%D8%8C%20%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85,%D8%B1%D8%A7%20120%20%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86%20%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA.\|پیوند نویسنده=}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|مقاله=حجاج بن یوسف بن مطر\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|مقاله=حجاج بن یوسف بن مطر\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}

Shahroudi: ابرابزار

2026-02-19T09:32:24Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۲
خط ۱۷:		خط ۱۷:

	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی}}

			{{ریاضیات در جهان اسلام}}
			{{ستاره‌شناسی اسلامی}}

			[[رده:درگذشتگان ۸۳۳ (میلادی)]]
			[[رده:ریاضی‌دانان اسلام قرون وسطی]]
			[[رده:ریاضی‌دانان سده ۹ (میلادی)]]
			[[رده:ریاضی‌دانان عرب قرون وسطی]]
			[[رده:زادگان ۷۸۶ (میلادی)]]
			[[رده:ستاره‌شناسان سده ۹ (میلادی)]]
			[[رده:مترجمان یونانی-عربی]]
			[[رده:ریاضی‌دانان دوره خلافت عباسی]]

Shahroudi: ابرابزار

2026-02-19T09:30:08Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

'''حجاج بن یوسف بن مطر کوفی''' از مترجمان برجسته اوایل [[خلافت عباسی]] بود که آثار فلسفی، ریاضی و طبی را از [[زبان یونانی|یونانی]] و [[زبان سریانی|سریانی]] به [[عربی]] ترجمه کرد. از مهم‌ترین ترجمه‌های او کتاب اصول هندسه اقلیدس و المجسطی بطلمیوس است و در نهضت انتقال علوم از روم به [[جهان اسلام]] نقش داشت.

== زندگی ==
حجاج بن یوسف بن مطر کوفی از مترجمان نامدار سده‌های نخستین عباسی بود و در انتقال علوم یونانی و سریانی به زبان عربی سهمی مهم داشت. بیشتر ترجمه‌های او در حوزه حکمت، ریاضیات و طب بود و نامش در منابع تراجم و فهارس آمده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

بر پایه گزارش‌ها، مأمون عباسی او را در شمار کسانی قرار داد که برای انتخاب و انتقال کتاب‌های حکمت از سرزمین روم اعزام شدند. گفته‌اند مأمون پس از مکاتبه با پادشاه روم و کسب اجازه، گروهی از جمله حجاج بن یوسف بن مطر را برای دستیابی به علوم کهن به آن دیار فرستاد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

== آثار ==
از مهم‌ترین آثار حجاج بن یوسف بن مطهر، دو ترجمه از کتاب «اصول هندسه» اقلیدس است که یکی به «ترجمه هارونی» و دیگری به «ترجمه مأمونی» شهرت یافت. ترجمه دوم مورد اعتمادتر دانسته شده و بعدها [[ثابت بن قره حرانی|ثابت بن قرّه]] آن را اصلاح کرد. همچنین ترجمه کتاب «المجسطی» [[بطلمیوس]] و تعریب برخی آثار منسوب به [[ارسطاطالیس]]، از جمله «المرآة»، به او نسبت داده شده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=حجاج بن یوسف بن مطر}}</ref>

== پانویس ==
=== ارجاعات ===
{{پانویس|۱|اندازه=ریز}}

=== منابع ===
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|مقاله=حجاج بن یوسف بن مطر|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}

{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی}}