حدیث قرطاس - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

2023-06-03T23:26:10Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

Shahroudi در ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۲۴

2023-06-03T23:24:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{محمد۲}}		{{محمد۲}}
	'''حدیث قلم و کاغذ''' یا '''حدیث قرطاس''' یا '''فاجعه پنج‌شنبه'''<ref name=":1">Muhammad al-Tijani al-Samawi, ''Black Thursday'', trans.</ref>{{به عربی\|رزية يوم الخميس}} به رویدادی اشاره دارد که [[پیامبر اسلام]] کمی پیش از مرگش درخواست کرد تا چیزی بنویسد، اما بنا بر گفته شیعیان [[عمر بن خطاب]] آن را رد کرد. حدیث در هر دو مذهب [[شیعه\|تشیع]] و [[مذهب اهل سنت\|تسنن]] یاد شده‌است. و برخی آن را «یکی از پنهان‌ترین صحنه‌ها در تاریخ اسلام» می‌دانند.<ref>{{Cite book\|last=Razwy\|first=Sayed Ali Asgher\|title=A Restatement of the History of Islam & Muslims\|page=304}}</ref>		'''حدیث قلم و کاغذ''' یا '''حدیث قرطاس''' یا '''فاجعه پنج‌شنبه'''<ref name=":1">Muhammad al-Tijani al-Samawi, ''Black Thursday'', trans.</ref> {{به عربی\|رزية يوم الخميس}} به رویدادی اشاره دارد که [[محمد\|پیامبر اسلام]] کمی پیش از مرگش درخواست کرد تا چیزی بنویسد، اما بنا بر گفته شیعیان [[عمر بن خطاب]] آن را رد کرد. حدیث در هر دو مذهب [[شیعه\|تشیع]] و [[مذهب اهل سنت\|تسنن]] یاد شده‌است. و برخی آن را «یکی از پنهان‌ترین صحنه‌ها در تاریخ اسلام» می‌دانند.<ref>{{Cite book\|last=Razwy\|first=Sayed Ali Asgher\|title=A Restatement of the History of Islam & Muslims\|page=304}}</ref>

	== شرح رخداد ==		== شرح رخداد ==
	محمد در سال ۶۳۲ میلادی بیمار شد و سلامت او در روز پنج شنبه به شدت تغییر کرد. گزارش شده‌است که محمد درخواست قلم و کاغذ کرده تا بیانیه‌ای بنویسد که مانع از گمراهی امت اسلام بشود.<ref>{{Harvtxt\|Abbas\|2021\|p=89}}. {{Harvtxt\|Hazleton\|2009\|p=48}}</ref> عمر بن خطاب با توهین به محمد پاسخ داد: «بایستید! این مرد [محمد] هذیان می‌گوید. کتاب خدا برای ما کافی است.<ref name=":2">{{Cite book\|title=Hayaat al-Qulub, Volume 2\|page=998}}</ref> برخی از حاضران به عمر گفتند: «از دستور رسول‌الله اطاعت کن» و بحث و جدلی درگرفت.<ref>{{Cite web\|title=The Incident of Pen and Paper from Sunni Sources\|url=https://www.seratonline.com/6342/the-incident-of-pen-and-paper-from-sunni-sources/\|website=Serat Online\|publisher=SeratOnline}}</ref> در این هنگام محمد به حاضران می گوید:«بروید و من را تنها بگذارید.»<ref>{{Harvtxt\|Miskinzoda\|2014}}. {{Harvtxt\|Hazleton\|2009\|p=50}}</ref>		[[محمد]] در سال ۶۳۲ میلادی بیمار شد و سلامت او در روز پنج شنبه به شدت تغییر کرد. گزارش شده‌است که محمد درخواست قلم و کاغذ کرده تا بیانیه‌ای بنویسد که مانع از گمراهی [[امت اسلام]] بشود.<ref>{{Harvtxt\|Abbas\|2021\|p=89}}. {{Harvtxt\|Hazleton\|2009\|p=48}}</ref> عمر بن خطاب با توهین به محمد پاسخ داد: «بایستید! این مرد [محمد] هذیان می‌گوید. کتاب خدا برای ما کافی است.<ref name=":2">{{Cite book\|title=Hayaat al-Qulub, Volume 2\|page=998}}</ref> برخی از حاضران به عمر گفتند: «از دستور رسول‌الله اطاعت کن» و بحث و جدلی درگرفت.<ref>{{Cite web\|title=The Incident of Pen and Paper from Sunni Sources\|url=https://www.seratonline.com/6342/the-incident-of-pen-and-paper-from-sunni-sources/\|website=Serat Online\|publisher=SeratOnline}}</ref> در این هنگام محمد به حاضران می گوید:«بروید و من را تنها بگذارید.»<ref>{{Harvtxt\|Miskinzoda\|2014}}. {{Harvtxt\|Hazleton\|2009\|p=50}}</ref>

	{{نقل قول\|[[ابن‌عباس]] روایت می‌کند:<p>		{{نقل قول\|[[ابن‌عباس]] روایت می‌کند:<p>
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	== انگیزه‌ها ==		== انگیزه‌ها ==
	عمر شنیده بود که محمد [[حدیث ثقلین]] را بارها تکرار می‌کرد که می‌گوید: «من در میان شما دو امانت گرانبها می‌گذارم یکی کتاب خدا [[قرآن]] و دیگری [[اهل بیت]] را. تا وقتی که به این دو تمسک جویید، هرگز گمراه نخواهید شد و این دو یادگار من هیچ‌گاه از هم جدا نمی‌شوند. تا کنار حوض کوثر بر من وارد شوند». عمر تصور می‌کند که پیامبر می‌خواهد دربارهٔ قرآن و اهل بیت بنویسد و تمام تلاش خود را کرد تا از آن جلوگیری بکند.<ref name="auto">{{Cite web\|last=Abdullah\|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper\|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html\|website=Umar ibn Khattab}}</ref>		عمر شنیده بود که محمد [[حدیث ثقلین]] را بارها تکرار می‌کرد که می‌گوید: «من در میان شما دو امانت گرانبها می‌گذارم یکی کتاب خدا [[قرآن]] و دیگری [[اهل بیت\|اهل‌بیت]] را. تا وقتی که به این دو تمسک جویید، هرگز گمراه نخواهید شد و این دو یادگار من هیچ‌گاه از هم جدا نمی‌شوند. تا کنار [[حوض کوثر]] بر من وارد شوند». عمر تصور می‌کند که پیامبر می‌خواهد دربارهٔ قرآن و اهل بیت بنویسد و تمام تلاش خود را کرد تا از آن جلوگیری بکند.<ref name="auto">{{Cite web\|last=Abdullah\|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper\|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html\|website=Umar ibn Khattab}}</ref>

	چند سال بعد، ابن‌عباس گفتگویی با عمر داشته و عمر به او می‌گوید: «من به شما می‌گویم: رسول شریف می‌خواست علی را در طول بیماری خود جانشین کند، اما من جلویش را گرفتم.»<ref name="auto">{{Cite web\|last=Abdullah\|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper\|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html\|website=Umar ibn Khattab}}</ref>		چند سال بعد، ابن‌عباس گفتگویی با عمر داشته و عمر به او می‌گوید: «من به شما می‌گویم: رسول شریف می‌خواست علی را در طول بیماری خود جانشین کند، اما من جلویش را گرفتم.»<ref name="auto">{{Cite web\|last=Abdullah\|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper\|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html\|website=Umar ibn Khattab}}</ref>

	== آیات قرآنی علیه اقدام عمر ==		== آیات قرآنی علیه اقدام عمر ==
	بسیاری از آیات قرآن بر اطاعت از دستور پیامبر تأکید می‌کنند که عمر جلوی آن را گرفت. برخی از این آیات عبارتند از:		بسیاری از [[آیه\|آیات]] [[قرآن]] بر اطاعت از دستور پیامبر تأکید می‌کنند که عمر جلوی آن را گرفت. برخی از این آیات عبارتند از:

	=== سوره حشر، آیه ۷ ===		=== سوره حشر، آیه ۷ ===
	آیه ۷ سوره حشر بر اطاعت از محمد دستور می‌دهد و این آیه بارها در نقد اقدام عمر اشاره شده‌است.<ref name="auto">{{Cite web\|last=Abdullah\|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper\|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html\|website=Umar ibn Khattab}}</ref> <blockquote> و آنچه را پیامبر به شما داد، آن را بگیرید و از آنچه شما را بازداشت، بازایستید. </blockquote>		[[آیه ۷ سوره حشر]] بر اطاعت از محمد دستور می‌دهد و این آیه بارها در نقد اقدام عمر اشاره شده‌است.<ref name="auto">{{Cite web\|last=Abdullah\|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper\|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html\|website=Umar ibn Khattab}}</ref> <blockquote> و آنچه را پیامبر به شما داد، آن را بگیرید و از آنچه شما را بازداشت، بازایستید. </blockquote>

	=== سوره نسا، آیه ۶۵ ===		=== سوره نسا، آیه ۶۵ ===
	آیه ۶۵ سوره نسا می‌گوید که اگر کسی به تصمیمات محمد گوش ندهد، ایمان ندارد و این آیه بارها در رابطه با اقدامات عمر در این رویداد اشاره شده‌است.<ref name="auto">{{Cite web\|last=Abdullah\|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper\|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html\|website=Umar ibn Khattab}}</ref> <blockquote> ولی چنین نیست، به پروردگارت قسم که ایمان نمی‌آورند، مگر آنکه تو را در مورد آنچه میان آنان مایه اختلاف است داور گردانند؛ سپس از حکمی که کرده‌ای در دلهایشان احساس ناراحتی [و تردید] نکنند، و کاملاً سرِ تسلیم فرود آورند. </blockquote>		[[آیه ۶۵ سوره نساء\|آیه ۶۵ سوره نسا]] می‌گوید که اگر کسی به تصمیمات محمد گوش ندهد، ایمان ندارد و این آیه بارها در رابطه با اقدامات عمر در این رویداد اشاره شده‌است.<ref name="auto">{{Cite web\|last=Abdullah\|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper\|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html\|website=Umar ibn Khattab}}</ref> <blockquote> ولی چنین نیست، به پروردگارت قسم که ایمان نمی‌آورند، مگر آنکه تو را در مورد آنچه میان آنان مایه اختلاف است داور گردانند؛ سپس از حکمی که کرده‌ای در دلهایشان احساس ناراحتی [و تردید] نکنند، و کاملاً سرِ تسلیم فرود آورند. </blockquote>

	== رویداد بعدی ==		== رویداد بعدی ==
	پس از مرگ محمد، بعضی از صحابه پیکر او را در هنگام مراسم کفن و دفن ترک کردند و به [[سقیفه بنی‌ساعده\|سقیفه]] رفتند. در آنجا، عمر با ابوبکر بیعت کرد<ref>{{Cite web\|last=Al Qazwini\|first=Sayed Hossein\|title=An Analysis of the event of Saqifa\|url=https://mohamedridha.com/2012/04/08/an-analysis-of-the-event-of-saqifa/\|website=mohamedridha\|accessdate=25 February 2018\|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180226032640/https://mohamedridha.com/2012/04/08/an-analysis-of-the-event-of-saqifa/\|archivedate=2018-02-26\|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite book\|last=Mohammad Jafri\|first=Syed Husain\|title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam (Millennium (Series)) (The Millennium (Series).)\|publisher=Oxford University Press; 1 edition (April 4, 2002)\|isbn=978-0-19-579387-1\|pages=344 pages\|url=https://books.google.com/books?id=WI1pAAAACAAJ&dq=The+Origins+and+Early+Development+of+Shi%27a+Islam+(Millennium+(Series))+(The+Millennium+(Series).)&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwje5q6Ar_vdAhXBC-wKHS7zB1kQ6AEIJjAA\|year=\|location=}}</ref> با وجود خطبه پیامبر در [[رویداد غدیر خم]] و علی‌رغم بیعت عمر و ابوبکر با علی در آن زمان.<ref name="A Shi'ite Encyclopedia">{{Cite web\|title=A Shi'ite Encyclopedia\|url=https://www.al-islam.org/shiite-encyclopedia-ahlul-bayt-dilp-team\|website=Al-Islam.org\|publisher=Ahlul Bayt Digital Islamic Library Project}}</ref><ref>{{Cite book\|title=Musnad Ahmad Ibn Hanbal, Volume 4\|page=281}}</ref><ref>{{Cite book\|last=al-Razi\|first=Fakhr\|title=Tafsir al-Kabir, Volume 12\|pages=49–50}}</ref><ref>{{Cite book\|last=al-Tabrizi\|first=al-Khatib\|title=Mishkat al-Masabih\|page=557}}</ref><ref>{{Cite book\|last=Khand\|first=Mir\|title=Habib al-Siyar, Volume 1, Part 3\|page=144}}</ref>		پس از مرگ محمد، بعضی از [[صحابه]] پیکر او را در هنگام مراسم [[کفن]] و [[دفن]] ترک کردند و به [[سقیفه بنی‌ساعده\|سقیفه]] رفتند. در آنجا، عمر با [[ابوبکر]] بیعت کرد<ref>{{Cite web\|last=Al Qazwini\|first=Sayed Hossein\|title=An Analysis of the event of Saqifa\|url=https://mohamedridha.com/2012/04/08/an-analysis-of-the-event-of-saqifa/\|website=mohamedridha\|accessdate=25 February 2018\|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180226032640/https://mohamedridha.com/2012/04/08/an-analysis-of-the-event-of-saqifa/\|archivedate=2018-02-26\|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite book\|last=Mohammad Jafri\|first=Syed Husain\|title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam (Millennium (Series)) (The Millennium (Series).)\|publisher=Oxford University Press; 1 edition (April 4, 2002)\|isbn=978-0-19-579387-1\|pages=344 pages\|url=https://books.google.com/books?id=WI1pAAAACAAJ&dq=The+Origins+and+Early+Development+of+Shi%27a+Islam+(Millennium+(Series))+(The+Millennium+(Series).)&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwje5q6Ar_vdAhXBC-wKHS7zB1kQ6AEIJjAA\|year=\|location=}}</ref> با وجود خطبه پیامبر در [[رویداد غدیر خم]] و علی‌رغم [[بیعت]] عمر و ابوبکر با [[علی بن ابی‌طالب\|علی]] در آن زمان.<ref name="A Shi'ite Encyclopedia">{{Cite web\|title=A Shi'ite Encyclopedia\|url=https://www.al-islam.org/shiite-encyclopedia-ahlul-bayt-dilp-team\|website=Al-Islam.org\|publisher=Ahlul Bayt Digital Islamic Library Project}}</ref><ref>{{Cite book\|title=Musnad Ahmad Ibn Hanbal, Volume 4\|page=281}}</ref><ref>{{Cite book\|last=al-Razi\|first=Fakhr\|title=Tafsir al-Kabir, Volume 12\|pages=49–50}}</ref><ref>{{Cite book\|last=al-Tabrizi\|first=al-Khatib\|title=Mishkat al-Masabih\|page=557}}</ref><ref>{{Cite book\|last=Khand\|first=Mir\|title=Habib al-Siyar, Volume 1, Part 3\|page=144}}</ref>

	== نقد ==		== نقد ==
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	در اهل سنت، این حدیث با ظهور سیاست اجتماعی که پس از مرگ محمد صورت گرفت، مرتبط شده است. به گفته مسکین‌زدا بحث این است که محمد تلویحاً با نحوه عمل جامعه مسلمانان ([[امت]]) پس از مرگش موافقت کرده بود. بنابراین، از دیدگاه اهل سنت، این حدیث با ظهور احادیثی منسوب به محمد، مانند «امت من هرگز بر خطا توافق نمی‌کنند» پیوند دارد، اندیشه‌ای که توسط متکلمینی چون ابن حزم و [[ابن سید الناس]] تداوم یافته‌است.<ref>{{Harvtxt\|Miskinzoda\|2014}}</ref> در مقابل، اگرچه قرآن به مؤمنان توصیه می کند که برخی از مسائل را با مشورت حل و فصل کنند، به گفته مادلونگ، جانشینی پیامبر ممکن است یکی از آنها نباشد. این امر با انتخاب جانشینان برای پیامبران گذشته توسط خدا در قرآن تثبیت شده‌است.<ref>{{Harvtxt\|Madelung\|1997\|p=17}}</ref>		در اهل سنت، این حدیث با ظهور سیاست اجتماعی که پس از مرگ محمد صورت گرفت، مرتبط شده است. به گفته مسکین‌زدا بحث این است که محمد تلویحاً با نحوه عمل جامعه مسلمانان ([[امت]]) پس از مرگش موافقت کرده بود. بنابراین، از دیدگاه اهل سنت، این حدیث با ظهور احادیثی منسوب به محمد، مانند «امت من هرگز بر خطا توافق نمی‌کنند» پیوند دارد، اندیشه‌ای که توسط متکلمینی چون ابن حزم و [[ابن سید الناس]] تداوم یافته‌است.<ref>{{Harvtxt\|Miskinzoda\|2014}}</ref> در مقابل، اگرچه قرآن به مؤمنان توصیه می کند که برخی از مسائل را با مشورت حل و فصل کنند، به گفته مادلونگ، جانشینی پیامبر ممکن است یکی از آنها نباشد. این امر با انتخاب جانشینان برای پیامبران گذشته توسط خدا در قرآن تثبیت شده‌است.<ref>{{Harvtxt\|Madelung\|1997\|p=17}}</ref>

	به گفته میسکین‌زدا، نقطه کانونی داستان، پرسش از مرجعیت دینی محمد است که نمونه آن این جمله عمر است که «تو قرآن داری، کتاب خدا ما را بس است». او پیشنهاد می کند که پیام این روایات این است که قرآن برای هدایت مسلمانان کافی است.<ref >{{Harvtxt\|Miskinzoda\|2014}}</ref> از سوی دیگر، هزلتون استدلال می کند که قرآن کافی نیست، زیرا با عمل محمد ([[~~سنت (پیامبر اسلام)\|~~سنت]]) پس از مرگ او تکمیل شده است.<ref>{{Harvtxt\|Hazleton\|2009\|p=50}}</ref> مسلمانان شیعه با استناد به [[حدیث ~~ثقلین]]،~~ این موضوع را با سیره [[دوازده امام\|امامان]] خود تکمیل می کنند که در آن از مسلمانان خواسته شده‌است که پس از او از قرآن و [[اهل بیت]] او راهنمایی بگیرند.<ref>{{Harvtxt\|Momen\|1985\|p=16}}. {{Harvtxt\|Mavani\|2013\|p=80}}. {{Harvtxt\|Campo\|2009}}. {{Harvtxt\|Abbas\|2021\|p=81}}</ref>		به گفته میسکین‌زدا، نقطه کانونی داستان، پرسش از مرجعیت دینی محمد است که نمونه آن این جمله عمر است که «تو قرآن داری، کتاب خدا ما را بس است». او پیشنهاد می کند که پیام این روایات این است که قرآن برای هدایت مسلمانان کافی است.<ref >{{Harvtxt\|Miskinzoda\|2014}}</ref> از سوی دیگر، هزلتون استدلال می کند که قرآن کافی نیست، زیرا با عمل محمد ([[سنت]]) پس از مرگ او تکمیل شده است.<ref>{{Harvtxt\|Hazleton\|2009\|p=50}}</ref> مسلمانان شیعه با استناد به حدیث ثقلین، این موضوع را با سیره [[دوازده امام\|امامان]] خود تکمیل می کنند که در آن از مسلمانان خواسته شده‌است که پس از او از قرآن و [[اهل بیت]] او راهنمایی بگیرند.<ref>{{Harvtxt\|Momen\|1985\|p=16}}. {{Harvtxt\|Mavani\|2013\|p=80}}. {{Harvtxt\|Campo\|2009}}. {{Harvtxt\|Abbas\|2021\|p=81}}</ref>

	== ~~جستارهای وابسته~~ ==		== پانویس ==
	~~{{درگاه\|اسلام\|محمد}}~~
	* [[حدیث دوازده خلیفه]]
	* [[حدیث]]
	* [[رویداد خانه فاطمه زهرا]]

	== ~~پانویس~~ ==		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}

	== منابع ==		=== منابع ===
	* {{Cite book\|last=Hazleton\|first=Lesley\|title=After the Prophet: The epic story of the Shia-Sunni split in Islam\|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group\|year=2009\|isbn=9780385532099}}		* {{Cite book\|last=Hazleton\|first=Lesley\|title=After the Prophet: The epic story of the Shia-Sunni split in Islam\|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group\|year=2009\|isbn=9780385532099}}
	* {{Cite book\|last=Madelung\|first=Wilferd\|title=The succession to Muhammad: A study of the early caliphate\|url=https://archive.org/details/successiontomuha00made_045\|publisher=Cambridge University Press\|year=1997\|isbn=9780521646963\|pages=[https://archive.org/details/successiontomuha00made_045/page/n60 41]}}		* {{Cite book\|last=Madelung\|first=Wilferd\|title=The succession to Muhammad: A study of the early caliphate\|url=https://archive.org/details/successiontomuha00made_045\|publisher=Cambridge University Press\|year=1997\|isbn=9780521646963\|pages=[https://archive.org/details/successiontomuha00made_045/page/n60 41]}}

Shahroudi: /* منابع */

2023-04-01T14:33:22Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۳۳
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	* {{Cite book\|last=Abbas\|first=Hassan\|title=The Prophet's Heir: The Life of Ali ibn Abi Talib\|publisher=Yale University Press\|year=2021\|isbn=9780300252057\|pages=}}		* {{Cite book\|last=Abbas\|first=Hassan\|title=The Prophet's Heir: The Life of Ali ibn Abi Talib\|publisher=Yale University Press\|year=2021\|isbn=9780300252057\|pages=}}

			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=بله\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=بله\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:اسلام سده ۷ (میلادی)]]		[[رده:اسلام سده ۷ (میلادی)]]

Shahroudi: صفحه‌ای تازه حاوی «{{محمد۲}} '''حدیث قلم و کاغذ''' یا '''حدیث قرطاس''' یا '''فاجعه پنج‌شنبه'''Muhammad al-Tijani al-Samawi, ''Black Thursday'', trans.{{به عربی|رزية يوم الخميس}} به رویدادی اشاره دارد که پیامبر اسلام کمی پیش از مرگش درخواست کرد تا چیزی بنویسد، اما بنا بر گفته شیعیان ...» ایجاد کرد

2023-03-13T08:53:18Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{محمد۲}} '''حدیث قلم و کاغذ''' یا '''حدیث قرطاس''' یا '''فاجعه پنج‌شنبه'''<ref name=":1">Muhammad al-Tijani al-Samawi, ''Black Thursday'', trans.</ref>{{به عربی|رزية يوم الخميس}} به رویدادی اشاره دارد که پیامبر اسلام کمی پیش از مرگش درخواست کرد تا چیزی بنویسد، اما بنا بر گفته شیعیان ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{محمد۲}}
'''حدیث قلم و کاغذ''' یا '''حدیث قرطاس''' یا '''فاجعه پنج‌شنبه'''<ref name=":1">Muhammad al-Tijani al-Samawi, ''Black Thursday'', trans.</ref>{{به عربی|رزية يوم الخميس}} به رویدادی اشاره دارد که [[پیامبر اسلام]] کمی پیش از مرگش درخواست کرد تا چیزی بنویسد، اما بنا بر گفته شیعیان [[عمر بن خطاب]] آن را رد کرد. حدیث در هر دو مذهب [[شیعه|تشیع]] و [[مذهب اهل سنت|تسنن]] یاد شده‌است. و برخی آن را «یکی از پنهان‌ترین صحنه‌ها در تاریخ اسلام» می‌دانند.<ref>{{Cite book|last=Razwy|first=Sayed Ali Asgher|title=A Restatement of the History of Islam & Muslims|page=304}}</ref>

== شرح رخداد ==
محمد در سال ۶۳۲ میلادی بیمار شد و سلامت او در روز پنج شنبه به شدت تغییر کرد. گزارش شده‌است که محمد درخواست قلم و کاغذ کرده تا بیانیه‌ای بنویسد که مانع از گمراهی امت اسلام بشود.<ref>{{Harvtxt|Abbas|2021|p=89}}. {{Harvtxt|Hazleton|2009|p=48}}</ref> عمر بن خطاب با توهین به محمد پاسخ داد: «بایستید! این مرد [محمد] هذیان می‌گوید. کتاب خدا برای ما کافی است.<ref name=":2">{{Cite book|title=Hayaat al-Qulub, Volume 2|page=998}}</ref> برخی از حاضران به عمر گفتند: «از دستور رسول‌الله اطاعت کن» و بحث و جدلی درگرفت.<ref>{{Cite web|title=The Incident of Pen and Paper from Sunni Sources|url=https://www.seratonline.com/6342/the-incident-of-pen-and-paper-from-sunni-sources/|website=Serat Online|publisher=SeratOnline}}</ref> در این هنگام محمد به حاضران می گوید:«بروید و من را تنها بگذارید.»<ref>{{Harvtxt|Miskinzoda|2014}}. {{Harvtxt|Hazleton|2009|p=50}}</ref>

{{نقل قول|[[ابن‌عباس]] روایت می‌کند:<p>

«هنگامی که رسول خدا در بستر مرگ بود و در خانه چند نفر حاضر بودند از جمله آنها عمر بن خطاب بود. پیامبر گفت: «بگذارید چیزی بنویسم که پس از این شما گمراه نشوید» عمر گفت: «پیامبر به شدت مریض است، قرآن نزد شماست و کلام خدا برای ما کافی است». افراد حاضر در خانه بحث و جدل کردند. عده‌ای گفتند کاغذی بیاورید تا پیامبر وصیتی بنویسد و ما را از گمراهی نجات دهد ولی دیگران حرف عمر را تکرار می‌کردند. چون سخنان زیادی گفته شد و دامنه اختلافات بالا گرفت، رسول خدا فرمود: «از نزد من برخیزید که در حضور من جدال و اختلاف شایسته نیست». به دلیل بحث و جدل پیامبر خدا نتوانست آنچه می‌خواست را بنویسد.»|[[محمد بخاری]]|''[[صحیح بخاری]]''<ref>{{Harvtxt|Madelung|1997|p=41}}. {{Harvtxt|Momen|1985|pp=15, 16}}. {{Harvtxt|Miskinzoda|2014}}. {{Harvtxt|Abbas|2021|p=89}}. {{Harvtxt|Hazleton|2009|p=50}}</ref>
<ref>{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = تیجانی|نام = محمد|عنوان = آنگاه که هدایت شدم|ناشر = بنیاد معارف اسلامی}}</ref>}}

{{گفتاورد|[[سعید بن جبیر]] روایت می‌کند که ابن‌عباس می‌گفت: «پیامبر خدا گفت: «برای من قلم و کاغذی بیاورید تا برایتان متنی بنویسم تا (با پیروی از آن) شما هیچ‌گاه گمراه نشوید». عده‌ای گفتند واضح است که پیامبر خدا هذیان می‌گوید.»|[[مسلم بن حجاج نیشابوری]]|''[[صحیح مسلم]]''<ref name="ReferenceA">{{hadith-usc|usc=yes|Muslim|013|4015}}</ref>}}

== انگیزه‌ها ==
عمر شنیده بود که محمد [[حدیث ثقلین]] را بارها تکرار می‌کرد که می‌گوید: «من در میان شما دو امانت گرانبها می‌گذارم یکی کتاب خدا [[قرآن]] و دیگری [[اهل بیت]] را. تا وقتی که به این دو تمسک جویید، هرگز گمراه نخواهید شد و این دو یادگار من هیچ‌گاه از هم جدا نمی‌شوند. تا کنار حوض کوثر بر من وارد شوند». عمر تصور می‌کند که پیامبر می‌خواهد دربارهٔ قرآن و اهل بیت بنویسد و تمام تلاش خود را کرد تا از آن جلوگیری بکند.<ref name="auto">{{Cite web|last=Abdullah|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html|website=Umar ibn Khattab}}</ref>

چند سال بعد، ابن‌عباس گفتگویی با عمر داشته و عمر به او می‌گوید: «من به شما می‌گویم: رسول شریف می‌خواست علی را در طول بیماری خود جانشین کند، اما من جلویش را گرفتم.»<ref name="auto">{{Cite web|last=Abdullah|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html|website=Umar ibn Khattab}}</ref>

== آیات قرآنی علیه اقدام عمر ==
بسیاری از آیات قرآن بر اطاعت از دستور پیامبر تأکید می‌کنند که عمر جلوی آن را گرفت. برخی از این آیات عبارتند از:

=== سوره حشر، آیه ۷ ===
آیه ۷ سوره حشر بر اطاعت از محمد دستور می‌دهد و این آیه بارها در نقد اقدام عمر اشاره شده‌است.<ref name="auto">{{Cite web|last=Abdullah|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html|website=Umar ibn Khattab}}</ref> <blockquote> و آنچه را پیامبر به شما داد، آن را بگیرید و از آنچه شما را بازداشت، بازایستید. </blockquote>

=== سوره نسا، آیه ۶۵ ===
آیه ۶۵ سوره نسا می‌گوید که اگر کسی به تصمیمات محمد گوش ندهد، ایمان ندارد و این آیه بارها در رابطه با اقدامات عمر در این رویداد اشاره شده‌است.<ref name="auto">{{Cite web|last=Abdullah|title=A Brief Analysis of the Incident of the Paper|url=http://umar-ibn-khattab.blogspot.com/2012/12/a-brief-analysis-of-incident-of-paper.html|website=Umar ibn Khattab}}</ref> <blockquote> ولی چنین نیست، به پروردگارت قسم که ایمان نمی‌آورند، مگر آنکه تو را در مورد آنچه میان آنان مایه اختلاف است داور گردانند؛ سپس از حکمی که کرده‌ای در دلهایشان احساس ناراحتی [و تردید] نکنند، و کاملاً سرِ تسلیم فرود آورند. </blockquote>

== رویداد بعدی ==
پس از مرگ محمد، بعضی از صحابه پیکر او را در هنگام مراسم کفن و دفن ترک کردند و به [[سقیفه بنی‌ساعده|سقیفه]] رفتند. در آنجا، عمر با ابوبکر بیعت کرد<ref>{{Cite web|last=Al Qazwini|first=Sayed Hossein|title=An Analysis of the event of Saqifa|url=https://mohamedridha.com/2012/04/08/an-analysis-of-the-event-of-saqifa/|website=mohamedridha|accessdate=25 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180226032640/https://mohamedridha.com/2012/04/08/an-analysis-of-the-event-of-saqifa/|archivedate=2018-02-26|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite book|last=Mohammad Jafri|first=Syed Husain|title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam (Millennium (Series)) (The Millennium (Series).)|publisher=Oxford University Press; 1 edition (April 4, 2002)|isbn=978-0-19-579387-1|pages=344 pages|url=https://books.google.com/books?id=WI1pAAAACAAJ&dq=The+Origins+and+Early+Development+of+Shi%27a+Islam+(Millennium+(Series))+(The+Millennium+(Series).)&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwje5q6Ar_vdAhXBC-wKHS7zB1kQ6AEIJjAA|year=|location=}}</ref> با وجود خطبه پیامبر در [[رویداد غدیر خم]] و علی‌رغم بیعت عمر و ابوبکر با علی در آن زمان.<ref name="A Shi'ite Encyclopedia">{{Cite web|title=A Shi'ite Encyclopedia|url=https://www.al-islam.org/shiite-encyclopedia-ahlul-bayt-dilp-team|website=Al-Islam.org|publisher=Ahlul Bayt Digital Islamic Library Project}}</ref><ref>{{Cite book|title=Musnad Ahmad Ibn Hanbal, Volume 4|page=281}}</ref><ref>{{Cite book|last=al-Razi|first=Fakhr|title=Tafsir al-Kabir, Volume 12|pages=49–50}}</ref><ref>{{Cite book|last=al-Tabrizi|first=al-Khatib|title=Mishkat al-Masabih|page=557}}</ref><ref>{{Cite book|last=Khand|first=Mir|title=Habib al-Siyar, Volume 1, Part 3|page=144}}</ref>

== نقد ==
برخی از عالمان شیعه و سنی معتقدند که بر اساس متن قرآن امی بودن پیامبر به معنای سواد نوشتن او بوده‌است.<ref>تفسیر نمونه نویسنده: مکارم شیرازی جلد:1 صفحه:468</ref><ref>نام کتاب: دائرة المعارف بزرگ اسلامی جلد۳ صفحه:۶۴</ref> از طرف دیگر برخی معتقدند امی بودن از لقب شهر [[مکه]] (ام‌القری) گرفته شده و پیامبر اسلام هم می‌توانسته بخواند و هم بنویسد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=پیامبر اسلام(ص) که سواد خواندن و نوشتن نداشت؛ چرا هنگام وفاتش قلم و کاغذ می‌خواهد که وصیتی بنویسد؟! - گنجینه پاسخ ها|نشانی=https://www.islamquest.net/fa/archive/fa71714|وبگاه=اسلام کوئست - مرجعی برای پاسخگویی به سوالات دینی، اعتقادی و شرعی|بازبینی=2022-02-22|کد زبان=fa-ir}}</ref>

== دیدگاه ها ==
به گفته مسکین‌زدا، نافرمانی از محمد در این حادثه توسط برخی از نویسندگان اهل سنت، مانند [[ابن حزم]]، کم‌اهمیت جلوه داده شده و یا به نگرانی صحابه برای فشار بیش از حد بر محمد که بیمار بود از سوی دیگران، مانند حلبی، نسبت داده شده است.<ref>{{Harvtxt|Miskinzoda|2014}}. {{Harvtxt|Abbas|2021|p=89}}</ref> برخی، مانند [[احمدبن یحیی بلاذری|بلاذری]]، در عوض پیشنهاد کرده اند که محمد قصد داشته ابوبکر را به عنوان جانشین خود تعیین کند.<ref >{{Harvtxt|Miskinzoda|2014}}</ref> در منابع شیعه، این حادثه به عنوان یک مصیبت و فرصت از دست رفته برای تعیین علی به عنوان جانشین شده است.<ref name=":102">{{Harvtxt|Abbas|2021|p=89}}</ref> [[ویلفرد مادلونگ]] این دیدگاه را تأیید می کند و می نویسد که عمر بعداً به ابن عباس توضیح داد که محمد قصد دارد علی را به عنوان جانشین خود معرفی کند و او عمر به دلیل اعتقاد به اینکه اعراب علیه علی قیام خواهند کرد از این امر جلوگیری کرد.<ref>{{Harvtxt|Madelung|1997|pp=66, 67}}</ref> [[لزلی هزلتون|لزی هزلتون]] هم دیدگاه مشابهی دارد.<ref name="Hazleton 2009 49">{{Harvtxt|Hazleton|2009|p=49}}</ref>

در اهل سنت، این حدیث با ظهور سیاست اجتماعی که پس از مرگ محمد صورت گرفت، مرتبط شده است. به گفته مسکین‌زدا بحث این است که محمد تلویحاً با نحوه عمل جامعه مسلمانان ([[امت]]) پس از مرگش موافقت کرده بود. بنابراین، از دیدگاه اهل سنت، این حدیث با ظهور احادیثی منسوب به محمد، مانند «امت من هرگز بر خطا توافق نمی‌کنند» پیوند دارد، اندیشه‌ای که توسط متکلمینی چون ابن حزم و [[ابن سید الناس]] تداوم یافته‌است.<ref>{{Harvtxt|Miskinzoda|2014}}</ref> در مقابل، اگرچه قرآن به مؤمنان توصیه می کند که برخی از مسائل را با مشورت حل و فصل کنند، به گفته مادلونگ، جانشینی پیامبر ممکن است یکی از آنها نباشد. این امر با انتخاب جانشینان برای پیامبران گذشته توسط خدا در قرآن تثبیت شده‌است.<ref>{{Harvtxt|Madelung|1997|p=17}}</ref>

به گفته میسکین‌زدا، نقطه کانونی داستان، پرسش از مرجعیت دینی محمد است که نمونه آن این جمله عمر است که «تو قرآن داری، کتاب خدا ما را بس است». او پیشنهاد می کند که پیام این روایات این است که قرآن برای هدایت مسلمانان کافی است.<ref >{{Harvtxt|Miskinzoda|2014}}</ref> از سوی دیگر، هزلتون استدلال می کند که قرآن کافی نیست، زیرا با عمل محمد ([[سنت (پیامبر اسلام)|سنت]]) پس از مرگ او تکمیل شده است.<ref>{{Harvtxt|Hazleton|2009|p=50}}</ref> مسلمانان شیعه با استناد به [[حدیث ثقلین]]، این موضوع را با سیره [[دوازده امام|امامان]] خود تکمیل می کنند که در آن از مسلمانان خواسته شده‌است که پس از او از قرآن و [[اهل بیت]] او راهنمایی بگیرند.<ref>{{Harvtxt|Momen|1985|p=16}}. {{Harvtxt|Mavani|2013|p=80}}. {{Harvtxt|Campo|2009}}. {{Harvtxt|Abbas|2021|p=81}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{درگاه|اسلام|محمد}}
* [[حدیث دوازده خلیفه]]
* [[حدیث]]
* [[رویداد خانه فاطمه زهرا]]

== پانویس ==
{{پانویس|۲}}

== منابع ==
* {{Cite book|last=Hazleton|first=Lesley|title=After the Prophet: The epic story of the Shia-Sunni split in Islam|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|year=2009|isbn=9780385532099}}
* {{Cite book|last=Madelung|first=Wilferd|title=The succession to Muhammad: A study of the early caliphate|url=https://archive.org/details/successiontomuha00made_045|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=9780521646963|pages=[https://archive.org/details/successiontomuha00made_045/page/n60 41]}}
* {{cite book|last=Miskinzoda|first=Gurdofarid|url=https://books.google.com/books?id=Hv9fAwAAQBAJ&pg=PT254|title=The Study of Shiʿi Islam: History, Theology and Law|publisher=I.B.Tauris|year=2014|isbn=978-0-85773-529-4|editor=Farhad Daftary|series=The Study of Shi‘i Islam: History, Theology and Law|chapter=The Story of Pen and Paper and its interpretation in Muslim Literary and Historical Tradition}}
* {{Cite book|last=Campo|first=Juan Eduardo|url=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&pg=PA257|title=Encyclopedia of Islam|publisher=Infobase Publishing|year=2009|isbn=9781438126968}}
* {{Cite book|last=Mavani|first=Hamid|url=https://archive.org/details/religiousauthori0000mava/mode/|title=Religious Authority and Political Thought in Twelver Shi'ism: From Ali to Post-Khomeini|publisher=Routledge|year=2013|isbn=9780415624404}}
* {{Cite book|last=Momen|first=Moojan|url=https://books.google.com/books?id=MD4NAQAAMAAJ|title=An introduction to Shi'i Islam|publisher=Yale University Press|year=1985|isbn=9780300035315}}
* {{Cite book|last=Abbas|first=Hassan|title=The Prophet's Heir: The Life of Ali ibn Abi Talib|publisher=Yale University Press|year=2021|isbn=9780300252057|pages=}}

[[رده:اسلام سده ۷ (میلادی)]]
[[رده:احادیث در منابع شیعه]]
[[رده:زندگی محمد]]
[[رده:احادیث در منابع سنی]]
[[رده:حدیث]]