حذیفه بن یمان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: + 9 رده (هات‌کت)، ابرابزار

2026-03-02T03:04:42Z

+ 9 رده (هات‌کت)، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۴
خط ۴:		خط ۴:

	== زندگی ==		== زندگی ==
	حُذَیفَهٔ بن یَمان، کنیه او ابوعبدالله و لقب پدرش «یمان» است. او از اصحاب پیامبر اسلام بود که به دلیل اقامت در منطقه «قناطیر» (نزدیک [[کوفه]])، به «قناطیری» نیز مشهور شد. او همراه پدرش به مدینه مهاجرت کرد. طبق روایات تاریخی، پیامبر اسلام او را بر انتخاب بین [[مهاجرین\|مهاجر]] یا [[انصار]] آزاد گذاشت و حذیفه انتخاب کرد که در زمره انصار باشد. پیش از هجرت، او کاتب و نویسنده‌ای در امور «خرص نخیلات» (تعیین میزان خرما) بود.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		حُذَیفَهٔ بن یَمان، کنیه او ابوعبدالله و لقب پدرش «یمان» است. او از اصحاب پیامبر اسلام بود که به دلیل اقامت در منطقه «قناطیر» (نزدیک [[کوفه]])، به «قناطیری» نیز مشهور شد. او همراه پدرش به مدینه مهاجرت کرد. طبق روایات تاریخی، پیامبر اسلام او را بر انتخاب بین [[مهاجرین\|مهاجر]] یا [[انصار]] آزاد گذاشت و حذیفه انتخاب کرد که در زمره انصار باشد. پیش از هجرت، او کاتب و نویسنده‌ای در امور «خرص نخیلات» (تعیین میزان خرما) بود.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	حذیفه به عنوان رازدار پیامبر اسلام شناخته می‌شد. طبق روایات سنتی، پیامبر اسلام اسامی منافقان را به او ابراز کرد. پس از رسیدن عمر بن خطاب به خلافت، از او درخواست کرد اسامی منافقان را فاش کند، اما حذیفه از پذیرش این درخواست خودداری کرد. در منابع تاریخی آمده است که عمر تنها زمانی به حذیفه در مورد یکی از اصحاب شک می‌کرد که می‌دید حذیفه در تشییع جنازه آن فرد حاضر نیست؛ در آن صورت نتیجه می‌گرفت که فرد مورد نظر از [[منافقین]] بوده و حذیفه نیز به همین دلیل شرکت نکرده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		حذیفه به عنوان رازدار پیامبر اسلام شناخته می‌شد. طبق روایات سنتی، پیامبر اسلام اسامی منافقان را به او ابراز کرد. پس از رسیدن عمر بن خطاب به خلافت، از او درخواست کرد اسامی منافقان را فاش کند، اما حذیفه از پذیرش این درخواست خودداری کرد. در منابع تاریخی آمده است که عمر تنها زمانی به حذیفه در مورد یکی از اصحاب شک می‌کرد که می‌دید حذیفه در تشییع جنازه آن فرد حاضر نیست؛ در آن صورت نتیجه می‌گرفت که فرد مورد نظر از [[منافقین]] بوده و حذیفه نیز به همین دلیل شرکت نکرده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	حذیفه در جنگ‌های مسلمانان، از جمله فتح نواحی همدان، ری و دینور، مشارکت داشت. در جنگ نهاوند، پس از کشته شدن نعمان بن مقرن، پرچم سپاه مسلمانان به او سپرده شد. او در [[فتح جزیره]] (جنگ‌های جزیره) نیز حضور داشت و در دوران خلافت عمر، به حکمرانی نیشابور منصوب شد. عمر به دلیل امانتداری حذیفه، فرمان داد که هر آنچه حذیفه بخواهد به او داده شود؛ اما حذیفه تنها به معاش روزانه و نیازهای اسب خود اکتفا می‌کرد. هنگام بازگشت حذیفه به خلافت، عمر او را در آغوش گرفت و گفت: «تو برادر منی و من برادر تو هستم.».<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		حذیفه در جنگ‌های مسلمانان، از جمله فتح نواحی همدان، ری و دینور، مشارکت داشت. در جنگ نهاوند، پس از کشته شدن نعمان بن مقرن، پرچم سپاه مسلمانان به او سپرده شد. او در [[فتح جزیره]] (جنگ‌های جزیره) نیز حضور داشت و در دوران خلافت عمر، به حکمرانی نیشابور منصوب شد. عمر به دلیل امانتداری حذیفه، فرمان داد که هر آنچه حذیفه بخواهد به او داده شود؛ اما حذیفه تنها به معاش روزانه و نیازهای اسب خود اکتفا می‌کرد. هنگام بازگشت حذیفه به خلافت، عمر او را در آغوش گرفت و گفت: «تو برادر منی و من برادر تو هستم.».<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	حذیفه در زمان بیعت مردم با علی بن ابی‌طالب در مدائن بود. هنگامی که شنید یکی از خویشانش به دیگری ضربتی زده است، گفت: «اکنون با امیرالمؤمنین واقعی بیعت کردم.» او در دوران خلافت عمر، والی مدائن بود و پس از خلافت علی بن ابی‌طالب، او را تأیید کرد. دو فرزند او در جنگ صفین در رکاب علی بن ابی‌طالب کشته شدند.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		حذیفه در زمان بیعت مردم با علی بن ابی‌طالب در مدائن بود. هنگامی که شنید یکی از خویشانش به دیگری ضربتی زده است، گفت: «اکنون با امیرالمؤمنین واقعی بیعت کردم.» او در دوران خلافت عمر، والی مدائن بود و پس از خلافت علی بن ابی‌طالب، او را تأیید کرد. دو فرزند او در جنگ صفین در رکاب علی بن ابی‌طالب کشته شدند.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	== درگذشت ==		== درگذشت ==
	حذیفه چهل روز پس از کشته شدن عثمان بن عفان (در سال ۳۶ هجری قمری) در مدائن درگذشت. مدفن او ابتدا در کنار دیوانه (پای ایوان مدائن) بود که در سال ۱۹۳۳ میلادی به دلیل خطر امواج رود دجله، به محل امنی نزدیک قبر سلمان فارسی منتقل شد و بر روی آن ساختمانی ساخته شد.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		حذیفه چهل روز پس از کشته شدن عثمان بن عفان (در سال ۳۶ هجری قمری) در مدائن درگذشت. مدفن او ابتدا در کنار دیوانه (پای ایوان مدائن) بود که در سال ۱۹۳۳ میلادی به دلیل خطر امواج رود دجله، به محل امنی نزدیک قبر سلمان فارسی منتقل شد و بر روی آن ساختمانی ساخته شد.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	== جایگاه در منابع اسلامی ==		== جایگاه در منابع اسلامی ==
	بر اساس کتاب «[[کشف المحجوب]]» [[هجویری]]، حذیفه از «اصحاب حربه» (یادگاربانان پیامبر) بوده است. برخی منابع اشاره کرده‌اند که او برخی اسرار پیامبر را به [[حسن بصری]] آموخت و این امر به عنوان عاملی برای مهارت در وعظ و نصیحت حسن بصری معرفی شده است حذیفه از یاران برجسته پیامبر اسلام محسوب می‌شود. او تنها کسی بود که به فرمان پیامبر اسلام، اسامی منافقان را می‌دانست اما آن‌ها را پنهان می‌داشت. او را مردی باهوش، بافراست و شجاع توصیف کرده‌اند. او ادعا می‌کرد که همواره از پیامبر اسلام دربارهٔ «شرور» (بدی‌ها) می‌پرسید تا از افتادن در دام‌های پنهان در امان بماند، در حالی که دیگران دربارهٔ «خیر» می‌پرسیدند. او وقایع پس از وفات پیامبر اسلام، از جمله واقعه جمل و خروج عایشه را پیش‌بینی کرده و می‌گفت: «من از اموری آگاهم که اگر بگویم، شما مرا می‌کشید، زیرا نمی‌دانید که مسلمانان دست به چنین کارهایی خواهند زد.»<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		بر اساس کتاب «[[کشف المحجوب]]» [[هجویری]]، حذیفه از «اصحاب حربه» (یادگاربانان پیامبر) بوده است. برخی منابع اشاره کرده‌اند که او برخی اسرار پیامبر را به [[حسن بصری]] آموخت و این امر به عنوان عاملی برای مهارت در وعظ و نصیحت حسن بصری معرفی شده است حذیفه از یاران برجسته پیامبر اسلام محسوب می‌شود. او تنها کسی بود که به فرمان پیامبر اسلام، اسامی منافقان را می‌دانست اما آن‌ها را پنهان می‌داشت. او را مردی باهوش، بافراست و شجاع توصیف کرده‌اند. او ادعا می‌کرد که همواره از پیامبر اسلام دربارهٔ «شرور» (بدی‌ها) می‌پرسید تا از افتادن در دام‌های پنهان در امان بماند، در حالی که دیگران دربارهٔ «خیر» می‌پرسیدند. او وقایع پس از وفات پیامبر اسلام، از جمله واقعه جمل و خروج عایشه را پیش‌بینی کرده و می‌گفت: «من از اموری آگاهم که اگر بگویم، شما مرا می‌کشید، زیرا نمی‌دانید که مسلمانان دست به چنین کارهایی خواهند زد.»<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	در مورد شخصیت حذیفه، نقل‌قولی از علی بن ابی‌طالب در منابع حدیثی وجود دارد که می‌گوید: «او کسی بود که اسامی منافقان را می‌دانست. اگر دربارهٔ احکام خدا از او می‌پرسیدید، مردی دانا و وارد می‌یافتید.»<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		در مورد شخصیت حذیفه، نقل‌قولی از علی بن ابی‌طالب در منابع حدیثی وجود دارد که می‌گوید: «او کسی بود که اسامی منافقان را می‌دانست. اگر دربارهٔ احکام خدا از او می‌پرسیدید، مردی دانا و وارد می‌یافتید.»<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	=== منابع ===		=== منابع ===
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=حذیفة بن الیمان\|دانشنامه=[[~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=حذیفة بن الیمان\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}

	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

			[[رده:افراد نبش قبر شده]]
			[[رده:انصار]]
			[[رده:اهالی مدینه]]
			[[رده:درگذشتگان ۳۶ (قمری)]]
			[[رده:صحابه شرکت‌داشته در فتوحات خلفای راشدین]]
			[[رده:صحابه مرد]]
			[[رده:مدفونان در عراق]]
			[[رده:والیان مدائن]]
			[[رده:والیان نیشابور]]

Shahroudi در ‏۲ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۰

2026-03-02T03:00:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۰
خط ۱:		خط ۱:
	حذیفه بن یمان (کنیه: ابوعبدالله)، از اصحاب برجسته پیامبر اسلام و از انصار بود که به دلیل امانتداری بالا، به عنوان رازدار پیامبر در شناخت اسامی منافقان انتخاب شد و به دستور پیامبر، هویت آن‌ها را پنهان نگه می‌داشت. او در دوران عمر بن خطاب به حکمرانی نیشابور منصوب شد و در دوران خلافت علی بن ابی‌طالب نیز والی مدائن بود و او را تأیید کرد. حذیفه به دلیل شناخت عمیق از خطرات و بدی‌ها، همواره از پیامبر اسلام در مورد «شرور» می‌پرسید و وقایع آینده مانند واقعه جمل را پیش‌بینی کرده بود. او در جنگ‌های مهمی مانند نهاوند و فتح دینور و ری حضور داشت و دو فرزندش در جنگ صفین ~~به شهادت رسیدند~~. حذیفه چهل روز پس از ~~شهادت عثمان،~~ در سال ۳۶ هجری در مدائن درگذشت و مدفن او بعدها به دلیل خطرات طبیعی از کناره دجله به مکانی امن منتقل شد. او در منابع اسلامی به عنوان فردی باهوش، شجاع و دارای علم دربارهٔ احکام الهی توصیف شده است.		'''حذیفه بن یمان''' با کنیه ابوعبدالله شناخته می‌شود. او از [[صحابه\|اصحاب]] برجسته [[پیامبر اسلام]] و از [[انصار]] بود که به دلیل امانتداری بالا، به عنوان رازدار پیامبر در شناخت اسامی منافقان انتخاب شد و به دستور پیامبر، هویت آن‌ها را پنهان نگه می‌داشت. او در دوران [[عمر بن خطاب]] به حکمرانی [[نیشابور]] منصوب شد و در دوران [[خلافت علی بن ابی‌طالب]] نیز والی [[مدائن]] بود و او را تأیید کرد.

			حذیفه به دلیل شناخت عمیق از خطرات و بدی‌ها، همواره از پیامبر اسلام در مورد «شرور» می‌پرسید و وقایع آینده مانند واقعه [[جنگ جمل\|جمل]] را پیش‌بینی کرده بود. او در جنگ‌های مهمی مانند [[جنگ نهاوند\|نهاوند]] و [[فتح دینور]] و [[فتح ری\|ری]] حضور داشت و دو فرزندش در [[جنگ صفین]] کشته شدند. حذیفه چهل روز پس از [[کشته‌شدن عثمان]]، در سال ۳۶ هجری در مدائن درگذشت و مدفن او بعدها به دلیل خطرات طبیعی از کناره [[دجله]] به مکانی امن منتقل شد. او در منابع اسلامی به عنوان فردی باهوش، شجاع و دارای علم دربارهٔ احکام الهی توصیف شده است.

	== زندگی ==		== زندگی ==
	حُذَیفَهٔ بن یَمان، کنیه او ابوعبدالله و لقب پدرش «یمان» است. او از اصحاب پیامبر اسلام ~~(مهاجر یا انصار)~~ بود که به دلیل اقامت در منطقه «قناطیر» (نزدیک کوفه)، به «قناطیری» نیز مشهور شد. او همراه پدرش به مدینه مهاجرت کرد. طبق روایات تاریخی، پیامبر اسلام او را بر انتخاب بین مهاجر یا انصار آزاد گذاشت و حذیفه انتخاب کرد که در زمره انصار باشد. پیش از هجرت، او کاتب و نویسنده‌ای در امور «خرص نخیلات» (تعیین میزان خرما) بود.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		حُذَیفَهٔ بن یَمان، کنیه او ابوعبدالله و لقب پدرش «یمان» است. او از اصحاب پیامبر اسلام بود که به دلیل اقامت در منطقه «قناطیر» (نزدیک [[کوفه]])، به «قناطیری» نیز مشهور شد. او همراه پدرش به مدینه مهاجرت کرد. طبق روایات تاریخی، پیامبر اسلام او را بر انتخاب بین [[مهاجرین\|مهاجر]] یا [[انصار]] آزاد گذاشت و حذیفه انتخاب کرد که در زمره انصار باشد. پیش از هجرت، او کاتب و نویسنده‌ای در امور «خرص نخیلات» (تعیین میزان خرما) بود.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	حذیفه به عنوان رازدار پیامبر اسلام شناخته می‌شد. طبق روایات سنتی، پیامبر اسلام اسامی منافقان را به او ابراز کرد. پس از رسیدن عمر بن خطاب به خلافت، از او درخواست کرد اسامی منافقان را فاش کند، اما حذیفه از پذیرش این درخواست خودداری کرد. در منابع تاریخی آمده است که عمر تنها زمانی به حذیفه در مورد یکی از اصحاب شک می‌کرد که می‌دید حذیفه در تشییع جنازه آن فرد حاضر نیست؛ در آن صورت نتیجه می‌گرفت که فرد مورد نظر از منافقین بوده و حذیفه نیز به همین دلیل شرکت نکرده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		حذیفه به عنوان رازدار پیامبر اسلام شناخته می‌شد. طبق روایات سنتی، پیامبر اسلام اسامی منافقان را به او ابراز کرد. پس از رسیدن عمر بن خطاب به خلافت، از او درخواست کرد اسامی منافقان را فاش کند، اما حذیفه از پذیرش این درخواست خودداری کرد. در منابع تاریخی آمده است که عمر تنها زمانی به حذیفه در مورد یکی از اصحاب شک می‌کرد که می‌دید حذیفه در تشییع جنازه آن فرد حاضر نیست؛ در آن صورت نتیجه می‌گرفت که فرد مورد نظر از [[منافقین]] بوده و حذیفه نیز به همین دلیل شرکت نکرده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	حذیفه در جنگ‌های مسلمانان، از جمله فتح نواحی همدان، ری و دینور، مشارکت داشت. در جنگ نهاوند، پس از کشته شدن نعمان بن مقرن، پرچم سپاه مسلمانان به او سپرده شد. او در فتح جزیره (جنگ‌های جزیره) نیز حضور داشت و در دوران خلافت عمر، به حکمرانی نیشابور منصوب شد. عمر به دلیل امانتداری حذیفه، فرمان داد که هر آنچه حذیفه بخواهد به او داده شود؛ اما حذیفه تنها به معاش روزانه و نیازهای اسب خود اکتفا می‌کرد. هنگام بازگشت حذیفه به خلافت، عمر او را در آغوش گرفت و گفت: «تو برادر منی و من برادر تو هستم.»<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		حذیفه در جنگ‌های مسلمانان، از جمله فتح نواحی همدان، ری و دینور، مشارکت داشت. در جنگ نهاوند، پس از کشته شدن نعمان بن مقرن، پرچم سپاه مسلمانان به او سپرده شد. او در [[فتح جزیره]] (جنگ‌های جزیره) نیز حضور داشت و در دوران خلافت عمر، به حکمرانی نیشابور منصوب شد. عمر به دلیل امانتداری حذیفه، فرمان داد که هر آنچه حذیفه بخواهد به او داده شود؛ اما حذیفه تنها به معاش روزانه و نیازهای اسب خود اکتفا می‌کرد. هنگام بازگشت حذیفه به خلافت، عمر او را در آغوش گرفت و گفت: «تو برادر منی و من برادر تو هستم.».<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	~~بر اساس کتاب «کشف المحجوب» هجویری،~~ حذیفه از ~~«اصحاب حربه» (یادگاربانان پیامبر) بوده است~~. ~~برخی منابع اشاره کرده‌اند که~~ او ~~برخی اسرار پیامبر را به حسن بصری آموخت و این امر به عنوان عاملی برای مهارت~~ در ~~وعظ~~ و ~~نصیحت حسن بصری معرفی شده است. حذیفه چهل روز~~ پس از ~~کشته شدن عثمان~~ بن ~~عفان (در سال ۳۶ هجری قمری) در مدائن درگذشت~~. ~~مدفن~~ او ~~ابتدا~~ در ~~کنار دیوانه (پای ایوان مدائن) بود که~~ در سال ۱۹۳۳ میلادی به دلیل خطر امواج رود دجله، به محل امنی نزدیک قبر سلمان فارسی منتقل شد و بر روی آن ساختمانی ساخته شد.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		حذیفه در زمان بیعت مردم با علی بن ابی‌طالب در مدائن بود. هنگامی که شنید یکی از خویشانش به دیگری ضربتی زده است، گفت: «اکنون با امیرالمؤمنین واقعی بیعت کردم.» او در دوران خلافت عمر، والی مدائن بود و پس از خلافت علی بن ابی‌طالب، او را تأیید کرد. دو فرزند او در جنگ صفین در رکاب علی بن ابی‌طالب کشته شدند.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	حذیفه از یاران برجسته پیامبر اسلام محسوب می‌شود. او تنها کسی بود که به فرمان پیامبر اسلام، اسامی منافقان را می‌دانست اما آن‌ها را پنهان می‌داشت. او را مردی باهوش، بافراست و شجاع توصیف کرده‌اند. او ادعا می‌کرد که همواره از پیامبر اسلام دربارهٔ «شرور» (~~بدی‌ها~~) ~~می‌پرسید تا از افتادن در دام‌های پنهان در امان بماند،~~ در ~~حالی که دیگران دربارهٔ «خیر» می‌پرسیدند~~. او ~~وقایع پس از وفات پیامبر اسلام، از جمله واقعه جمل و خروج عایشه را پیش‌بینی کرده و می‌گفت: «من از اموری آگاهم~~ که ~~اگر بگویم، شما مرا می‌کشید، زیرا نمی‌دانید که مسلمانان دست~~ به ~~چنین کارهایی خواهند زد~~.»<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		== درگذشت ==
			حذیفه چهل روز پس از کشته شدن عثمان بن عفان (در سال ۳۶ هجری قمری) در مدائن درگذشت. مدفن او ابتدا در کنار دیوانه (پای ایوان مدائن) بود که در سال ۱۹۳۳ میلادی به دلیل خطر امواج رود دجله، به محل امنی نزدیک قبر سلمان فارسی منتقل شد و بر روی آن ساختمانی ساخته شد.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	حذیفه ~~در زمان بیعت مردم با علی بن ابی‌طالب در مدائن بود~~. ~~هنگامی~~ که ~~شنید یکی~~ از ~~خویشانش به دیگری ضربتی زده است، گفت: «اکنون با امیرالمؤمنین واقعی بیعت کردم~~.» او ~~در دوران خلافت عمر، والی مدائن~~ بود ~~و پس از خلافت علی بن ابی‌طالب،~~ او را ~~تأیید کرد~~. ~~دو فرزند~~ او در ~~جنگ صفین~~ در ~~رکاب علی بن ابی‌طالب~~ به ~~شهادت رسیدند~~.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		== جایگاه در منابع اسلامی ==
			بر اساس کتاب «[[کشف المحجوب]]» [[هجویری]]، حذیفه از «اصحاب حربه» (یادگاربانان پیامبر) بوده است. برخی منابع اشاره کرده‌اند که او برخی اسرار پیامبر را به [[حسن بصری]] آموخت و این امر به عنوان عاملی برای مهارت در وعظ و نصیحت حسن بصری معرفی شده است حذیفه از یاران برجسته پیامبر اسلام محسوب می‌شود. او تنها کسی بود که به فرمان پیامبر اسلام، اسامی منافقان را می‌دانست اما آن‌ها را پنهان می‌داشت. او را مردی باهوش، بافراست و شجاع توصیف کرده‌اند. او ادعا می‌کرد که همواره از پیامبر اسلام دربارهٔ «شرور» (بدی‌ها) می‌پرسید تا از افتادن در دام‌های پنهان در امان بماند، در حالی که دیگران دربارهٔ «خیر» می‌پرسیدند. او وقایع پس از وفات پیامبر اسلام، از جمله واقعه جمل و خروج عایشه را پیش‌بینی کرده و می‌گفت: «من از اموری آگاهم که اگر بگویم، شما مرا می‌کشید، زیرا نمی‌دانید که مسلمانان دست به چنین کارهایی خواهند زد.»<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

	در مورد شخصیت حذیفه، نقل‌قولی از علی بن ابی‌طالب در منابع حدیثی وجود دارد که می‌گوید: «او کسی بود که اسامی منافقان را می‌دانست. اگر دربارهٔ احکام خدا از او می‌پرسیدید، مردی دانا و وارد می‌یافتید.»<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>		در مورد شخصیت حذیفه، نقل‌قولی از علی بن ابی‌طالب در منابع حدیثی وجود دارد که می‌گوید: «او کسی بود که اسامی منافقان را می‌دانست. اگر دربارهٔ احکام خدا از او می‌پرسیدید، مردی دانا و وارد می‌یافتید.»<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

Shahroudi: ابرابزار

2026-03-02T02:53:06Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

حذیفه بن یمان (کنیه: ابوعبدالله)، از اصحاب برجسته پیامبر اسلام و از انصار بود که به دلیل امانتداری بالا، به عنوان رازدار پیامبر در شناخت اسامی منافقان انتخاب شد و به دستور پیامبر، هویت آن‌ها را پنهان نگه می‌داشت. او در دوران عمر بن خطاب به حکمرانی نیشابور منصوب شد و در دوران خلافت علی بن ابی‌طالب نیز والی مدائن بود و او را تأیید کرد. حذیفه به دلیل شناخت عمیق از خطرات و بدی‌ها، همواره از پیامبر اسلام در مورد «شرور» می‌پرسید و وقایع آینده مانند واقعه جمل را پیش‌بینی کرده بود. او در جنگ‌های مهمی مانند نهاوند و فتح دینور و ری حضور داشت و دو فرزندش در جنگ صفین به شهادت رسیدند. حذیفه چهل روز پس از شهادت عثمان، در سال ۳۶ هجری در مدائن درگذشت و مدفن او بعدها به دلیل خطرات طبیعی از کناره دجله به مکانی امن منتقل شد. او در منابع اسلامی به عنوان فردی باهوش، شجاع و دارای علم دربارهٔ احکام الهی توصیف شده است.

== زندگی ==
حُذَیفَهٔ بن یَمان، کنیه او ابوعبدالله و لقب پدرش «یمان» است. او از اصحاب پیامبر اسلام (مهاجر یا انصار) بود که به دلیل اقامت در منطقه «قناطیر» (نزدیک کوفه)، به «قناطیری» نیز مشهور شد. او همراه پدرش به مدینه مهاجرت کرد. طبق روایات تاریخی، پیامبر اسلام او را بر انتخاب بین مهاجر یا انصار آزاد گذاشت و حذیفه انتخاب کرد که در زمره انصار باشد. پیش از هجرت، او کاتب و نویسنده‌ای در امور «خرص نخیلات» (تعیین میزان خرما) بود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

حذیفه به عنوان رازدار پیامبر اسلام شناخته می‌شد. طبق روایات سنتی، پیامبر اسلام اسامی منافقان را به او ابراز کرد. پس از رسیدن عمر بن خطاب به خلافت، از او درخواست کرد اسامی منافقان را فاش کند، اما حذیفه از پذیرش این درخواست خودداری کرد. در منابع تاریخی آمده است که عمر تنها زمانی به حذیفه در مورد یکی از اصحاب شک می‌کرد که می‌دید حذیفه در تشییع جنازه آن فرد حاضر نیست؛ در آن صورت نتیجه می‌گرفت که فرد مورد نظر از منافقین بوده و حذیفه نیز به همین دلیل شرکت نکرده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

حذیفه در جنگ‌های مسلمانان، از جمله فتح نواحی همدان، ری و دینور، مشارکت داشت. در جنگ نهاوند، پس از کشته شدن نعمان بن مقرن، پرچم سپاه مسلمانان به او سپرده شد. او در فتح جزیره (جنگ‌های جزیره) نیز حضور داشت و در دوران خلافت عمر، به حکمرانی نیشابور منصوب شد. عمر به دلیل امانتداری حذیفه، فرمان داد که هر آنچه حذیفه بخواهد به او داده شود؛ اما حذیفه تنها به معاش روزانه و نیازهای اسب خود اکتفا می‌کرد. هنگام بازگشت حذیفه به خلافت، عمر او را در آغوش گرفت و گفت: «تو برادر منی و من برادر تو هستم.»<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

بر اساس کتاب «کشف المحجوب» هجویری، حذیفه از «اصحاب حربه» (یادگاربانان پیامبر) بوده است. برخی منابع اشاره کرده‌اند که او برخی اسرار پیامبر را به حسن بصری آموخت و این امر به عنوان عاملی برای مهارت در وعظ و نصیحت حسن بصری معرفی شده است. حذیفه چهل روز پس از کشته شدن عثمان بن عفان (در سال ۳۶ هجری قمری) در مدائن درگذشت. مدفن او ابتدا در کنار دیوانه (پای ایوان مدائن) بود که در سال ۱۹۳۳ میلادی به دلیل خطر امواج رود دجله، به محل امنی نزدیک قبر سلمان فارسی منتقل شد و بر روی آن ساختمانی ساخته شد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

حذیفه از یاران برجسته پیامبر اسلام محسوب می‌شود. او تنها کسی بود که به فرمان پیامبر اسلام، اسامی منافقان را می‌دانست اما آن‌ها را پنهان می‌داشت. او را مردی باهوش، بافراست و شجاع توصیف کرده‌اند. او ادعا می‌کرد که همواره از پیامبر اسلام دربارهٔ «شرور» (بدی‌ها) می‌پرسید تا از افتادن در دام‌های پنهان در امان بماند، در حالی که دیگران دربارهٔ «خیر» می‌پرسیدند. او وقایع پس از وفات پیامبر اسلام، از جمله واقعه جمل و خروج عایشه را پیش‌بینی کرده و می‌گفت: «من از اموری آگاهم که اگر بگویم، شما مرا می‌کشید، زیرا نمی‌دانید که مسلمانان دست به چنین کارهایی خواهند زد.»<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

حذیفه در زمان بیعت مردم با علی بن ابی‌طالب در مدائن بود. هنگامی که شنید یکی از خویشانش به دیگری ضربتی زده است، گفت: «اکنون با امیرالمؤمنین واقعی بیعت کردم.» او در دوران خلافت عمر، والی مدائن بود و پس از خلافت علی بن ابی‌طالب، او را تأیید کرد. دو فرزند او در جنگ صفین در رکاب علی بن ابی‌طالب به شهادت رسیدند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

در مورد شخصیت حذیفه، نقل‌قولی از علی بن ابی‌طالب در منابع حدیثی وجود دارد که می‌گوید: «او کسی بود که اسامی منافقان را می‌دانست. اگر دربارهٔ احکام خدا از او می‌پرسیدید، مردی دانا و وارد می‌یافتید.»<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=حذیفة بن الیمان}}</ref>

== پانویس ==
=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}

=== منابع ===
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=حذیفة بن الیمان|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}

{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}