حروف مقطعه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۲:۳۲

2025-04-12T02:32:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۲:۳۲
خط ۶:		خط ۶:

	== گمانه‌زنی‌های مسلمانان ==		== گمانه‌زنی‌های مسلمانان ==
			بنابر روایتی اسلامی، گروهی از یهودیان [[نجران]]، از جمله [[حیی بن اخطب]] و برادرش [[ابویاسر بن اخطب\|ابویاسر]]، نزد پیامبر اسلام رفتند و دربارهٔ آیات ابتدایی برخی سوره‌ها مانند «[[الم]]»، «[[المص]]»، «[[الر]]» و «[[المر]]» پرسش‌هایی مطرح کردند. آن‌ها با استفاده از ارزش عددی این حروف ([[ابجد]])، طول دوره نبوت را محاسبه می‌کردند و آن را نشانه‌ای از محدودیت زمانی [[اسلام\|دین جدید]] می‌پنداشتند. در ادامه، یکی از آنان به امکان دلالت مجموعه این حروف بر مدت حکومت و نبوت پیامبر اسلام اشاره کرد. بنا به روایت منقول، آیه‌ای از قرآن دربارهٔ این گروه نازل شد که در آن، کسانی که در دلشان انحراف است، به دنبال آیات متشابه می‌روند و تأویلات نادرستی ارائه می‌دهند. در نتیجه، حروف مقطعه دارای تأویلاتی فراتر از آن چیزی‌اند که توسط این افراد برداشت شده است.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=ابجد}}</ref>

	تبیین این حروف از آغاز [[تاریخ تفسیر]] تاکنون همواره توجه [[مفسران قرآن\|مفسران]] و [[قرآن‌پژوهان]] را به خود معطوف داشته و نظرات مختلف معروف پیرامون حروف مقطعه از این قرار است:		تبیین این حروف از آغاز [[تاریخ تفسیر]] تاکنون همواره توجه [[مفسران قرآن\|مفسران]] و [[قرآن‌پژوهان]] را به خود معطوف داشته و نظرات مختلف معروف پیرامون حروف مقطعه از این قرار است:
	* حروف مقطعه از نوع [[متشابه\|متشابهات]] قرآنی است که علم آن مخصوص به خداوند است<ref>[[سیوطی]]، الاتقان، ج ۳، ص ۲۴</ref><ref>تفسیر طبری، ج ۱، ص ۷۲.</ref>		* حروف مقطعه از نوع [[متشابه\|متشابهات]] قرآنی است که علم آن مخصوص به خداوند است<ref>[[سیوطی]]، الاتقان، ج ۳، ص ۲۴</ref><ref>تفسیر طبری، ج ۱، ص ۷۲.</ref>
خط ۱۳۰:		خط ۱۳۲:

	=== منابع ===		=== منابع ===
			*{{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=ابجد\|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}
	*[https://library.razavi.ir/fa/207975/%C2%AB%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%85%C2%BB-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%80-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%87-6-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86 «قرآنیوم» مجموعه‌ای از ترجمۀ قرآن کریم به 6 زبان]		*[https://library.razavi.ir/fa/207975/%C2%AB%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%85%C2%BB-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%80-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%87-6-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86 «قرآنیوم» مجموعه‌ای از ترجمۀ قرآن کریم به 6 زبان]
	*[http://rabei.ir/%d9%85%d8%aa%d9%86-%d8%af%d8%a7%d8%af%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%d8%b4%da%a9%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d8%aa-%d8%ad%d8%b6%d8%b1%d8%aa-%d9%88%d9%84%db%8c-%d8%b9%d8%b5%d8%b1/ متن دادخواست شکایت از غیبت حضرت ولی عصر (عج) در قالب قرآن مقطعه ارائه شده است]		*[http://rabei.ir/%d9%85%d8%aa%d9%86-%d8%af%d8%a7%d8%af%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%d8%b4%da%a9%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d8%aa-%d8%ad%d8%b6%d8%b1%d8%aa-%d9%88%d9%84%db%8c-%d8%b9%d8%b5%d8%b1/ متن دادخواست شکایت از غیبت حضرت ولی عصر (عج) در قالب قرآن مقطعه ارائه شده است]

Shahroudi: − رده:واژگان بهائی، + رده:اصطلاحات بهائی (هات‌کت)

2024-04-26T14:55:24Z

− رده:واژگان بهائی، + رده:اصطلاحات بهائی (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۵۵
خط ۱۳۹:		خط ۱۳۹:
	[[رده:آیه‌های قرآن]]		[[رده:آیه‌های قرآن]]
	[[رده:اصطلاحات قرآنی]]		[[رده:اصطلاحات قرآنی]]
	[[رده:~~واژگان~~ بهائی]]		[[رده:اصطلاحات بهائی]]
	[[رده: اصطلاحات اسلامی]]		[[رده: اصطلاحات اسلامی]]
	[[رده:زبان و عرفان]]		[[رده:زبان و عرفان]]

Shahroudi در ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۴۱

2023-06-03T22:41:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۴۱
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:

	{{قرآن}}		{{قرآن}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=~~بله~~\|نیازمند رده=~~بله~~\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=~~بله~~\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=~~بله~~\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=~~بله~~\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}
	[[رده:آیه‌های قرآن]]		[[رده:آیه‌های قرآن]]
	[[رده:اصطلاحات قرآنی]]		[[رده:اصطلاحات قرآنی]]

Shahroudi در ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۴۰

2023-06-03T22:40:24Z

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۳۶

2023-06-03T22:36:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	[[File:Qur'anic initial letters en.PNG\|left\|frame\|[[نمودار درختی]] حروف مقطعه [[~~قرآنی~~]]، اعداد نمایانگر تعداد تکرارهای هر فرزند از درخت (کلمه یا حرف) هستند، به ترتیب راست به چپ.]]		[[File:Qur'anic initial letters en.PNG\|left\|frame\|نمودار درختی حروف مقطعه [[قرآن]]، اعداد نمایانگر تعداد تکرارهای هر فرزند از درخت (کلمه یا حرف) هستند، به ترتیب راست به چپ.]]

	'''حروف مقطعه'''، (حرف‌های گسسته) ~~[[حرف (زبان‌شناسی)\|~~حروفی]] هستند که در ابتدای برخی از [[~~سوره]]‌های [[~~قرآن]] آمده‌است. حروف مقطعه در ابتدای ۲۹ سوره از سوره‌های قرآن آمده و مجموعاً ۷۸ حرف است که با حذف مکررات، ۱۴ حرف می‌شود. در قرآن و روایات اسلامی هیچ‌گونه نظر صریح در تاویل و تفسیر این آیات و دلیل وجود آنها دیده نمی‌شود از این رو عموم مسلمانان حروف مقطعه را از اسرار الهی میدانند.<ref>آیت‌الله [[عبدالله جوادی آملی]]، [[تسنیم]]، ج۲، ص ۶۵ و ۶۶.</ref>		'''حروف مقطعه'''، (ترجمه به فارسی: حرف‌های گسسته) حروفی هستند که در ابتدای برخی از [[فهرست سوره‌های قرآن\|سوره‌های قرآن]] آمده‌است. حروف مقطعه در ابتدای ۲۹ [[سوره]] از سوره‌های قرآن آمده و مجموعاً ۷۸ حرف است که با حذف مکررات، ۱۴ حرف می‌شود. در [[قرآن]] و روایات اسلامی هیچ‌گونه نظر صریح در تاویل و تفسیر این آیات و دلیل وجود آنها دیده نمی‌شود از این رو عموم [[مسلمان\|مسلمانان]] حروف مقطعه را از اسرار الهی میدانند.<ref>آیت‌الله [[عبدالله جوادی آملی]]، [[تسنیم]]، ج۲، ص ۶۵ و ۶۶.</ref>

	سوره‌هایی که با این حروف آغاز می‌شوند، ~~مکّی‌اند،~~ به‌جز بقره و ~~آل‌عمران،~~ که آن‌دو هم در ~~سالهای~~ آغازین دوره مدنی نازل شده‌اند.<br />		سوره‌هایی که با این حروف آغاز می‌شوند، [[سوره مکی\|مکّی‌اند]]، به‌جز [[سوره بقره\|بقره]] و [[سوره آل‌عمران\|آل‌عمران]]، که آن‌دو هم در سال‌های آغازین دوره مدنی نازل شده‌اند.<br />
	== فهرست حروف ==		== فهرست حروف ==
	این ۷۸ حرف (که بدون تکرار ۱۴ تا می‌شود) به قرار زیر است:		این ۷۸ حرف (که بدون تکرار ۱۴ تا می‌شود) به قرار زیر است:
خط ۱۱۲:		خط ۱۱۲:

	== گمانه‌زنی‌های مسلمانان ==		== گمانه‌زنی‌های مسلمانان ==
	تبیین این حروف از آغاز [[تاریخ تفسیر]] تاکنون همواره توجه [[مفسران]] و ~~قرآن پژوهان~~ را به خود معطوف داشته و نظرات مختلف معروف پیرامون حروف مقطعه از این قرار است:		تبیین این حروف از آغاز [[تاریخ تفسیر]] تاکنون همواره توجه [[مفسران قرآن\|مفسران]] و [[قرآن‌پژوهان]] را به خود معطوف داشته و نظرات مختلف معروف پیرامون حروف مقطعه از این قرار است:
	* حروف مقطعه از نوع [[متشابه\|متشابهات]] قرآنی است که علم آن مخصوص به خداوند است<ref>[[سیوطی]]، الاتقان، ج ۳، ص ۲۴</ref><ref>تفسیر طبری، ج ۱، ص ۷۲.</ref>		* حروف مقطعه از نوع [[متشابه\|متشابهات]] قرآنی است که علم آن مخصوص به خداوند است<ref>[[سیوطی]]، الاتقان، ج ۳، ص ۲۴</ref><ref>تفسیر طبری، ج ۱، ص ۷۲.</ref>
	* حروف مقطعه از ناحیه ~~خدا،~~ سوگندهایی است مبنی بر این که این کتاب از سوی او است<ref>قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج ۱، ص ۱۱۰.</ref>		* حروف مقطعه از ناحیه [[خدا]]، سوگندهایی است مبنی بر این که این کتاب از سوی او است<ref>قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج ۱، ص ۱۱۰.</ref>
	* این حروف در واقع رمز و سری میان ~~[[الله\|~~خدا]] و [[پیامبر اسلام]] است که تنها پیامبر و افراد پاک می‌توانند از آن‌ها آگاهی یابند<ref>بلاغی، محمدجواد، آلاء الرحمن، ج ۱، ص ۶۴</ref>		* این حروف در واقع رمز و سری میان خدا و [[محمد\|پیامبر اسلام]] است که تنها پیامبر و افراد پاک می‌توانند از آن‌ها آگاهی یابند<ref>بلاغی، محمدجواد، آلاء الرحمن، ج ۱، ص ۶۴</ref>
	* این حروف نوعی سوگند و قسم الهی است<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=بحار، ج ۸۸، ص ۷\|نام خانوادگی=\|نام=\|ناشر=\|سال=\|شابک=\|مکان=\|صفحات=۷}}</ref>		* این حروف نوعی [[سوگند]] و [[قسم]] الهی است<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=بحار، ج ۸۸، ص ۷\|نام خانوادگی=\|نام=\|ناشر=\|سال=\|شابک=\|مکان=\|صفحات=۷}}</ref>
	* حروف مذکور، برای آگاه نمودن پیامبر از نزول [[وحی]] و تمایز آن از سخنان بشری نازل شده‌است<ref>الاتقان، ج ۳، ص ۳۱</ref>		* حروف مذکور، برای آگاه نمودن پیامبر از نزول [[وحی]] و تمایز آن از سخنان بشری نازل شده‌است<ref>الاتقان، ج ۳، ص ۳۱</ref>
	* با تدبر در سوره‌های دارای حروف مقطعه مشترک، روشن می‌شود که مضامین و سیاق آنها، با یکدیگر مشابه و متناسب است<ref>[[تفسیر المیزان]]، ج ۱۸، ص ۶–۸</ref>		* با تدبر در سوره‌های دارای حروف مقطعه مشترک، روشن می‌شود که مضامین و سیاق آنها، با یکدیگر مشابه و متناسب است<ref>[[تفسیر المیزان]]، ج ۱۸، ص ۶–۸</ref>

	گفتنی است تفاسیر دیگری نیز دربارهٔ «حروف مقطعه»، از جانب قرآن‌پژوهان ارائه گشته و روایات زیادی نیز در این‌باره نقل شده‌است. یک محقق مصری معتقد بود اگر حروف مقطعه در ابتدای هر سوره را به تفکیک بررسی کنیم، بیشترین حجم آن سوره متعلق به این حروف‌اند. به‌طور نمونه حروف الف و لام و میم که در ابتدای سوره بقره آمده‌است. با بررسی و شمارش تمام حروف این سوره این نتیجه حاصل می‌شود که حروف الف و لام و میم بیشتر از سایر حروف در سوره بقره بکار رفته‌است.<ref>[[تفسیر البرهان]]، ج ۱، ص ۵۳ و ج ۲، صص ۲، ۱۷۶، ۲۰۶ و ۲۷۷</ref><ref>[[بحارالانوار]]، ج ۸۹، ص ۳۷۳</ref><ref>[[تفسیر نورالثقلین]]، ج ۳، ص ۳۲۰.</ref>اما در مورد اکثر سوره‌هایی که با دیگر حروف شروع می‌شوند این موضوع صدق نمی‌کند مانند سورهٔ (طه) و سوره‌هایی که با حروف مقطعه (طس) و (طسم) شروع شده‌است الف و لام و میم این سوره‌ها بیشتر از حروف ط و س می‌باشند پس چنین استنباط می‌شود که موضوع به همین سادگی‌ها هم نیست.		گفتنی است تفاسیر دیگری نیز دربارهٔ «حروف مقطعه»، از جانب قرآن‌پژوهان ارائه گشته و روایات زیادی نیز در این‌باره نقل شده‌است. یک محقق مصری معتقد بود اگر حروف مقطعه در ابتدای هر سوره را به تفکیک بررسی کنیم، بیشترین حجم آن سوره متعلق به این حروف‌اند. به‌طور نمونه حروف الف و لام و میم که در ابتدای سوره بقره آمده‌است. با بررسی و شمارش تمام حروف این سوره این نتیجه حاصل می‌شود که حروف الف و لام و میم بیشتر از سایر حروف در سوره بقره بکار رفته‌است.<ref>[[تفسیر البرهان]]، ج ۱، ص ۵۳ و ج ۲، صص ۲، ۱۷۶، ۲۰۶ و ۲۷۷</ref><ref>[[بحارالانوار]]، ج ۸۹، ص ۳۷۳</ref><ref>[[تفسیر نورالثقلین]]، ج ۳، ص ۳۲۰.</ref>اما در مورد اکثر سوره‌هایی که با دیگر حروف شروع می‌شوند این موضوع صدق نمی‌کند مانند سورهٔ (طه) و سوره‌هایی که با حروف مقطعه (طس) و (طسم) شروع شده‌است الف و لام و میم این سوره‌ها بیشتر از حروف ط و س می‌باشند پس چنین استنباط می‌شود که موضوع به همین سادگی‌ها هم نیست.
	* [[~~سید محمد جواد~~ غروی]]: در بیست و هفت [[سوره]] از بیست و نه [[سوره]] که با این حروف آغاز شده‌اند بعد از آن‌ها لفظ ~~'''~~کتاب~~'''~~ یا کلمه یی که دارای همین مفهوم باشد مثل ~~'''~~ذکر~~'''~~ یا ~~'''~~قرآن~~'''~~ یا ~~'''~~کتابت~~'''~~ آمده‌است که آوردن کلمه ~~'''~~کتاب~~'''~~ پس از حروف مقطعه بیان این [[حقیقت]] است که علی‌رغم ترکیب کتاب [[خدا]] از این حروف کسی نتوانسته و نخواهد توانست تا نهایت دنیا کلامی مثل آن بیاورد.<ref>[[سید محمد جواد غروی]]، آدم از نظر قرآن، جلد سوم، 1384، نشر نگارش، تهران، فصل پنجم، مبحث هفتم:حروف مقطعه در قرآن، صفحه 887 و 889</ref> تمام لغات [[جهان]] از ابتدا تا این عصر از همین حروف که به تنهایی اصواتی بیش نیستند پدید آمده‌است و وسیلة ایجاد ارتباط بین [[بشر]] و [[توسعه~~]] [[~~علوم]] ثمره ترکیب این حروف محدود می‌باشد و [[قرآن]] نیز از این قاعده مستثنی نیست و پس از ترکیب دارای معنی و اشکال مختلف می‌شود.<ref>[[سید محمد جواد غروی]]، آدم از نظر قرآن، جلد سوم، 1384، نشر نگارش، تهران، فصل پنجم، مبحث هفتم:حروف مقطعه در قرآن، صفحه 888 و 889</ref> پس مقصود از آوردن این حروف در ابتدای ~~[[سوره]]‌ها~~ بدین منظور بوده‌است که [[قرآن]] از همین حروف و کلماتی ترکیب شده که خود شما هم تلفظ می‌کنید ولی مانند این [[قرآن]] را نمی‌توانید بیاورید و به همین جهت بعد از آوردن حروف مقطعه نام و مفهوم ~~'''~~کتاب~~'''~~ را بیان می‌کند.<ref>[[سید محمد جواد غروی]]، آدم از نظر قرآن، جلد سوم، 1384، نشر نگارش، تهران، فصل پنجم، مبحث هفتم:حروف مقطعه در قرآن، صفحه 890</ref>		* [[محمدجواد غروی]]: در بیست و هفت سوره از بیست و نه سوره که با این حروف آغاز شده‌اند بعد از آن‌ها لفظ کتاب یا کلمه یی که دارای همین مفهوم باشد مثل ذکر یا قرآن یا کتابت آمده‌است که آوردن کلمه کتاب پس از حروف مقطعه بیان این حقیقت است که علی‌رغم ترکیب کتاب خدا از این حروف کسی نتوانسته و نخواهد توانست تا نهایت دنیا کلامی مثل آن بیاورد.<ref>[[سید محمد جواد غروی]]، آدم از نظر قرآن، جلد سوم، 1384، نشر نگارش، تهران، فصل پنجم، مبحث هفتم:حروف مقطعه در قرآن، صفحه 887 و 889</ref> تمام لغات جهان از ابتدا تا این عصر از همین حروف که به تنهایی اصواتی بیش نیستند پدید آمده‌است و وسیلة ایجاد ارتباط بین بشر و توسعه علوم ثمره ترکیب این حروف محدود می‌باشد و قرآن نیز از این قاعده مستثنی نیست و پس از ترکیب دارای معنی و اشکال مختلف می‌شود.<ref>[[سید محمد جواد غروی]]، آدم از نظر قرآن، جلد سوم، 1384، نشر نگارش، تهران، فصل پنجم، مبحث هفتم:حروف مقطعه در قرآن، صفحه 888 و 889</ref> پس مقصود از آوردن این حروف در ابتدای سوره‌ها بدین منظور بوده‌است که قرآن از همین حروف و کلماتی ترکیب شده که خود شما هم تلفظ می‌کنید ولی مانند این [[قرآن]] را نمی‌توانید بیاورید و به همین جهت بعد از آوردن حروف مقطعه نام و مفهوم کتاب را بیان می‌کند.<ref>[[سید محمد جواد غروی]]، آدم از نظر قرآن، جلد سوم، 1384، نشر نگارش، تهران، فصل پنجم، مبحث هفتم:حروف مقطعه در قرآن، صفحه 890</ref>
	* زمخشری می گوید: «این چهارده حرف ـ که نصف حروف هجا هستند ـ کاملاً نیمی از صفات حروف را دارا هستند: نیمی از حروف «مهموسه»: «ص ک ه س ح» و نیمی از حروف «مجهوره»: «ا ل م ر ع ط ق ی ن» و نیمی از حروف «شدیده»: «ا ک ط ق» و نیمی از حروف «رخوه»: «ل م ر ص ه ع س ح ی ن» و نیمی از حروف «مطبقه»: «ص ط» و نیمی از حروف «منفتحه»: «ا ل م ر ک ه ع س ح ق ی ن» و نیمی از حروف «مستعلیه»: «ق ص ط» و نیمی ازحروف «منخفضه»: «ا ل م ر ک هٔ ع س ح ن» و نیمی از حروف «قلقله»: «ق ط» سپس می گوید: «چه بزرگ است خداوندی که حکمتش در هر چیزی دقت نشان داده‌است».<ref>زمخشری، تفسیر کشاف، ج ۱، ص ۳۱–۲۹</ref>		* [[جارالله زمخشری\|زمخشری]] می گوید: «این چهارده حرف — که نصف حروف هجا هستند — کاملاً نیمی از صفات حروف را دارا هستند: نیمی از حروف «مهموسه»: «ص ک ه س ح» و نیمی از حروف «مجهوره»: «ا ل م ر ع ط ق ی ن» و نیمی از حروف «شدیده»: «ا ک ط ق» و نیمی از حروف «رخوه»: «ل م ر ص ه ع س ح ی ن» و نیمی از حروف «مطبقه»: «ص ط» و نیمی از حروف «منفتحه»: «ا ل م ر ک ه ع س ح ق ی ن» و نیمی از حروف «مستعلیه»: «ق ص ط» و نیمی ازحروف «منخفضه»: «ا ل م ر ک هٔ ع س ح ن» و نیمی از حروف «قلقله»: «ق ط» سپس می گوید: «چه بزرگ است خداوندی که حکمتش در هر چیزی دقت نشان داده‌است».<ref>زمخشری، تفسیر کشاف، ج ۱، ص ۳۱–۲۹</ref>
	~~<br /~~>		== پانویس ==
	==~~جستارهای وابسته~~==
	~~{{درگاه\|اسلام}}~~

	== ~~پانویس~~ ==		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|اندازه=کوچک\|۲}}		{{پانویس\|اندازه=کوچک\|۲}}

	== منابع ==		=== منابع ===
	*[https://library.razavi.ir/fa/207975/%C2%AB%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%85%C2%BB-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%80-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%87-6-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86 «قرآنیوم» مجموعه‌ای از ترجمۀ قرآن کریم به 6 زبان]		*[https://library.razavi.ir/fa/207975/%C2%AB%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%85%C2%BB-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%80-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%87-6-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86 «قرآنیوم» مجموعه‌ای از ترجمۀ قرآن کریم به 6 زبان]
	*[http://rabei.ir/%d9%85%d8%aa%d9%86-%d8%af%d8%a7%d8%af%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%d8%b4%da%a9%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d8%aa-%d8%ad%d8%b6%d8%b1%d8%aa-%d9%88%d9%84%db%8c-%d8%b9%d8%b5%d8%b1/ متن دادخواست شکایت از غیبت حضرت ولی عصر (عج) در قالب قرآن مقطعه ارائه شده است]		*[http://rabei.ir/%d9%85%d8%aa%d9%86-%d8%af%d8%a7%d8%af%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%d8%b4%da%a9%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d8%aa-%d8%ad%d8%b6%d8%b1%d8%aa-%d9%88%d9%84%db%8c-%d8%b9%d8%b5%d8%b1/ متن دادخواست شکایت از غیبت حضرت ولی عصر (عج) در قالب قرآن مقطعه ارائه شده است]

Shahroudi: انتقال از رده:واژه‌ها و عبارت‌های قرآنی به رده:اصطلاحات قرآنی رده‌انبوه

2023-04-13T13:13:42Z

انتقال از رده:واژه‌ها و عبارت‌های قرآنی به رده:اصطلاحات قرآنی رده‌انبوه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۳
خط ۱۳۹:		خط ۱۳۹:
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=بله\|نیازمند رده=بله\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=بله\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=بله\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=بله\|نیازمند رده=بله\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=بله\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=بله\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}
	[[رده:آیه‌های قرآن]]		[[رده:آیه‌های قرآن]]
	[[رده:~~واژه‌ها و عبارت‌های~~ قرآنی]]		[[رده:اصطلاحات قرآنی]]
	[[رده:واژگان بهائی]]		[[رده:واژگان بهائی]]
	[[رده: اصطلاحات اسلامی]]		[[رده: اصطلاحات اسلامی]]
	[[رده:زبان و عرفان]]		[[رده:زبان و عرفان]]

Shahroudi: /* منابع */

2023-02-24T02:51:34Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۵۱
خط ۱۳۷:		خط ۱۳۷:

	{{قرآن}}		{{قرآن}}
			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=بله\|نیازمند رده=بله\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=بله\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=بله\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}
	[[رده:آیه‌های قرآن]]		[[رده:آیه‌های قرآن]]
	[[رده:واژه‌ها و عبارت‌های قرآنی]]		[[رده:واژه‌ها و عبارت‌های قرآنی]]

Aboammar: صفحه‌ای تازه حاوی «[[نمودار درختی حروف مقطعه قرآنی، اعداد نمایانگر تعداد تکرارهای هر فرزند از درخت (کلمه یا حرف) هستند، به ترتیب راست به چپ.]] '''حروف مقطعه'''، (حرف‌های گسسته) حروفی هستند که در ابتدای برخی از سوره...» ایجاد کرد

2023-02-06T00:43:38Z

صفحه‌ای تازه حاوی «left|frame|[[نمودار درختی حروف مقطعه قرآنی، اعداد نمایانگر تعداد تکرارهای هر فرزند از درخت (کلمه یا حرف) هستند، به ترتیب راست به چپ.]] '''حروف مقطعه'''، (حرف‌های گسسته) حروفی هستند که در ابتدای برخی از سوره...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[File:Qur'anic initial letters en.PNG|left|frame|[[نمودار درختی]] حروف مقطعه [[قرآنی]]، اعداد نمایانگر تعداد تکرارهای هر فرزند از درخت (کلمه یا حرف) هستند، به ترتیب راست به چپ.]]

'''حروف مقطعه'''، (حرف‌های گسسته) [[حرف (زبان‌شناسی)|حروفی]] هستند که در ابتدای برخی از [[سوره]]‌های [[قرآن]] آمده‌است. حروف مقطعه در ابتدای ۲۹ سوره از سوره‌های قرآن آمده و مجموعاً ۷۸ حرف است که با حذف مکررات، ۱۴ حرف می‌شود. در قرآن و روایات اسلامی هیچ‌گونه نظر صریح در تاویل و تفسیر این آیات و دلیل وجود آنها دیده نمی‌شود از این رو عموم مسلمانان حروف مقطعه را از اسرار الهی میدانند.<ref>آیت‌الله [[عبدالله جوادی آملی]]، [[تسنیم]]، ج۲، ص ۶۵ و ۶۶.</ref>

سوره‌هایی که با این حروف آغاز می‌شوند، مکّی‌اند، به‌جز بقره و آل‌عمران، که آن‌دو هم در سالهای آغازین دوره مدنی نازل شده‌اند.<br />
== فهرست حروف ==
این ۷۸ حرف (که بدون تکرار ۱۴ تا می‌شود) به قرار زیر است:

{|class="wikitable" style="margin-right:auto;margin-left:auto;"
!ردیف
!حروف مقطعه
!طول کلمه (حرف)
!تعداد تکرار
!تعداد حروف
!سوره
|-
|۱ || الم
|۳
|۶
|۱۸|| [[بقره]]، [[آل عمران]]، [[عنکبوت]]، [[الروم|روم]]، [[لقمان (سوره)|لقمان]]، [[السجده|سجده]]
|-
|۲ ||المص
|۴
|۱
|۴|| [[اعراف (سوره)|اعراف]]
|-
|۳ || الر
|۳
|۵
|۱۵
|| [[یونس]]، [[هود (پیامبر)|هود]]، [[یوسف]]، [[ابراهیم (سوره)|ابراهیم]]، [[الحجر|حجر]]
|-
|۴ ||المر
|۴
|۱
|۴|| [[الرعد|رعد]]
|-
|۵ ||کهیعص
|۵
|۱
|۵
|| [[مریم (سوره)|مریم]]
|-
|۶ ||طه
|۲
|۱
|۲
|| [[طه]]
|-
|۷ ||طسم
|۳
|۲
|۶|| [[الشعراء|شعراء]]، [[القصص|قصص]]
|-
|۸ ||طس
|۲
|۱
|۲
|| [[النمل|نمل]]
|-
|۹ ||یس
|۲
|۱
|۲
|| [[یس]]
|-
|۱۰ ||ص
|۱
|۱
|۱
|| [[ص (سوره)|ص]]
|-
|۱۱ ||حم
|۲
|۶
|۱۲
|| [[غافر]]، [[فصلت]]، [[الزخرف|زخرف]]، [[الدخان|دخان]]، [[الجاثیه|جاثیه]]، [[الاحقاف|احقاف]]
|-
|۱۲ ||حم عسق
|۵
|۱
|۵|| [[الشوری|شوری]]
|-
|۱۳ ||ق
|۱
|۱
|۱
|| [[ق (سوره)|ق]]
|-
|۱۴ ||ن
|۱
|۱
|۱
|| [[القلم|قلم]]
|-
|'''جمع ستون'''
|
|'''۳۸'''
|'''۲۹'''
|'''۷۸'''
|
|}

و نیز با حذف حروف تکراری ۱۴ حرف باقی می‌ماند:

{|class="wikitable" style="margin-right:auto;margin-left:auto; width:۵۰٪"
|-
|[[ا]] ||[[ح]] ||[[ر]] ||[[س]] ||[[ص]] ||[[ط]] ||[[ع]] ||[[ق]] ||[[ک]] ||[[ل]] ||[[م]] ||[[ن]] ||[[ه]] ||[[ی]]
|}

== گمانه‌زنی‌های مسلمانان ==
تبیین این حروف از آغاز [[تاریخ تفسیر]] تاکنون همواره توجه [[مفسران]] و قرآن پژوهان را به خود معطوف داشته و نظرات مختلف معروف پیرامون حروف مقطعه از این قرار است:
* حروف مقطعه از نوع [[متشابه|متشابهات]] قرآنی است که علم آن مخصوص به خداوند است<ref>[[سیوطی]]، الاتقان، ج ۳، ص ۲۴</ref><ref>تفسیر طبری، ج ۱، ص ۷۲.</ref>
* حروف مقطعه از ناحیه خدا، سوگندهایی است مبنی بر این که این کتاب از سوی او است<ref>قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج ۱، ص ۱۱۰.</ref>
* این حروف در واقع رمز و سری میان [[الله|خدا]] و [[پیامبر اسلام]] است که تنها پیامبر و افراد پاک می‌توانند از آن‌ها آگاهی یابند<ref>بلاغی، محمدجواد، آلاء الرحمن، ج ۱، ص ۶۴</ref>
* این حروف نوعی سوگند و قسم الهی است<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=بحار، ج ۸۸، ص ۷|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=۷}}</ref>
* حروف مذکور، برای آگاه نمودن پیامبر از نزول [[وحی]] و تمایز آن از سخنان بشری نازل شده‌است<ref>الاتقان، ج ۳، ص ۳۱</ref>
* با تدبر در سوره‌های دارای حروف مقطعه مشترک، روشن می‌شود که مضامین و سیاق آنها، با یکدیگر مشابه و متناسب است<ref>[[تفسیر المیزان]]، ج ۱۸، ص ۶–۸</ref>

گفتنی است تفاسیر دیگری نیز دربارهٔ «حروف مقطعه»، از جانب قرآن‌پژوهان ارائه گشته و روایات زیادی نیز در این‌باره نقل شده‌است. یک محقق مصری معتقد بود اگر حروف مقطعه در ابتدای هر سوره را به تفکیک بررسی کنیم، بیشترین حجم آن سوره متعلق به این حروف‌اند. به‌طور نمونه حروف الف و لام و میم که در ابتدای سوره بقره آمده‌است. با بررسی و شمارش تمام حروف این سوره این نتیجه حاصل می‌شود که حروف الف و لام و میم بیشتر از سایر حروف در سوره بقره بکار رفته‌است.<ref>[[تفسیر البرهان]]، ج ۱، ص ۵۳ و ج ۲، صص ۲، ۱۷۶، ۲۰۶ و ۲۷۷</ref><ref>[[بحارالانوار]]، ج ۸۹، ص ۳۷۳</ref><ref>[[تفسیر نورالثقلین]]، ج ۳، ص ۳۲۰.</ref>اما در مورد اکثر سوره‌هایی که با دیگر حروف شروع می‌شوند این موضوع صدق نمی‌کند مانند سورهٔ (طه) و سوره‌هایی که با حروف مقطعه (طس) و (طسم) شروع شده‌است الف و لام و میم این سوره‌ها بیشتر از حروف ط و س می‌باشند پس چنین استنباط می‌شود که موضوع به همین سادگی‌ها هم نیست.
* [[سید محمد جواد غروی]]: در بیست و هفت [[سوره]] از بیست و نه [[سوره]] که با این حروف آغاز شده‌اند بعد از آن‌ها لفظ '''کتاب''' یا کلمه یی که دارای همین مفهوم باشد مثل '''ذکر''' یا '''قرآن''' یا '''کتابت''' آمده‌است که آوردن کلمه '''کتاب''' پس از حروف مقطعه بیان این [[حقیقت]] است که علی‌رغم ترکیب کتاب [[خدا]] از این حروف کسی نتوانسته و نخواهد توانست تا نهایت دنیا کلامی مثل آن بیاورد.<ref>[[سید محمد جواد غروی]]، آدم از نظر قرآن، جلد سوم، 1384، نشر نگارش، تهران، فصل پنجم، مبحث هفتم:حروف مقطعه در قرآن، صفحه 887 و 889</ref> تمام لغات [[جهان]] از ابتدا تا این عصر از همین حروف که به تنهایی اصواتی بیش نیستند پدید آمده‌است و وسیلة ایجاد ارتباط بین [[بشر]] و [[توسعه]] [[علوم]] ثمره ترکیب این حروف محدود می‌باشد و [[قرآن]] نیز از این قاعده مستثنی نیست و پس از ترکیب دارای معنی و اشکال مختلف می‌شود.<ref>[[سید محمد جواد غروی]]، آدم از نظر قرآن، جلد سوم، 1384، نشر نگارش، تهران، فصل پنجم، مبحث هفتم:حروف مقطعه در قرآن، صفحه 888 و 889</ref> پس مقصود از آوردن این حروف در ابتدای [[سوره]]‌ها بدین منظور بوده‌است که [[قرآن]] از همین حروف و کلماتی ترکیب شده که خود شما هم تلفظ می‌کنید ولی مانند این [[قرآن]] را نمی‌توانید بیاورید و به همین جهت بعد از آوردن حروف مقطعه نام و مفهوم '''کتاب''' را بیان می‌کند.<ref>[[سید محمد جواد غروی]]، آدم از نظر قرآن، جلد سوم، 1384، نشر نگارش، تهران، فصل پنجم، مبحث هفتم:حروف مقطعه در قرآن، صفحه 890</ref>
* زمخشری می گوید: «این چهارده حرف ـ که نصف حروف هجا هستند ـ کاملاً نیمی از صفات حروف را دارا هستند: نیمی از حروف «مهموسه»: «ص ک ه س ح» و نیمی از حروف «مجهوره»: «ا ل م ر ع ط ق ی ن» و نیمی از حروف «شدیده»: «ا ک ط ق» و نیمی از حروف «رخوه»: «ل م ر ص ه ع س ح ی ن» و نیمی از حروف «مطبقه»: «ص ط» و نیمی از حروف «منفتحه»: «ا ل م ر ک ه ع س ح ق ی ن» و نیمی از حروف «مستعلیه»: «ق ص ط» و نیمی ازحروف «منخفضه»: «ا ل م ر ک هٔ ع س ح ن» و نیمی از حروف «قلقله»: «ق ط» سپس می گوید: «چه بزرگ است خداوندی که حکمتش در هر چیزی دقت نشان داده‌است».<ref>زمخشری، تفسیر کشاف، ج ۱، ص ۳۱–۲۹</ref>
<br />
==جستارهای وابسته==
{{درگاه|اسلام}}

== پانویس ==
{{پانویس|اندازه=کوچک|۲}}

== منابع ==
*[https://library.razavi.ir/fa/207975/%C2%AB%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%85%C2%BB-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%80-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%87-6-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86 «قرآنیوم» مجموعه‌ای از ترجمۀ قرآن کریم به 6 زبان]
*[http://rabei.ir/%d9%85%d8%aa%d9%86-%d8%af%d8%a7%d8%af%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%d8%b4%da%a9%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d8%aa-%d8%ad%d8%b6%d8%b1%d8%aa-%d9%88%d9%84%db%8c-%d8%b9%d8%b5%d8%b1/ متن دادخواست شکایت از غیبت حضرت ولی عصر (عج) در قالب قرآن مقطعه ارائه شده است]
*{{یادکرد|فصل= |کتاب=قطره‌ای از دریای فضائل اهل بیت (ع) ترجمه کتاب نفیس «القطره» |نویسنده=سیداحمد مستنبط |ترجمه=محمدحسین رحیمیان |ناشر=نشر الماس |شهر= |کوشش= |ویرایش= |صفحه= |سال=۱۳۸۱ |شابک=964-7753-07-1}}
* {{یادکرد|فصل= |کتاب=تسنیم: تفسیر قرآن کریم |نویسنده=[[عبدالله جوادی آملی]] |ترجمه= |ناشر=اسراء |شهر=قم |کوشش= |ویرایش= |صفحه= |سال=۱۳۸۵ |شابک= ۹۶۴-۵۹۸۴-۴۸-۳}}

{{قرآن}}

[[رده:آیه‌های قرآن]]
[[رده:واژه‌ها و عبارت‌های قرآنی]]
[[رده:واژگان بهائی]]
[[رده: اصطلاحات اسلامی]]
[[رده:زبان و عرفان]]