https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%BA%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8Cحسان بن نعمان غسانی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-28T01:00:15Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%BA%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=96277&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-11-09T12:13:21Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات حاکم|عنوان=حسان بن نعمان|تصویر|اندازه تصویر=150|زیرنویس تصویر=|دوران=امویان |تاجگذاری=|تفویض=۷۳ هجری|تعمید=|نام کامل='''حسان بن نعمان غسانی'''|لقب=|زادروز=|زادگاه=|تاریخ درگذشت=|محل درگذشت=|آرامگاه=|پیش از=[[موسی بن نصیر]]|پس از=[[زهیر بن قیس بلوی]]|شهبانو=|همسر=|همسر ۱=|همسر ۲=|همسر ۳=| محل حکومت=افریقیه ([[قیروان]] و[[برقه]])|دودمان=|آواز سلطنتی=|شعار سلطنتی=|پدر=نعمان غسانی|مادر=|فرزندان=|دین= اسلام (سنی)|امضاء=}}<br />
'''حسان بن نعمان'''، یکی از فرماندهان عرب [[خلافت اموی]] بود که در سال ۷۳ هجری به فرمان [[عبدالملک بن مروان]] عازم [[مغرب عربی]] شد و توانست دوباره سرزمینهای از دست رفته را بازپس بگیرد.<br />
<br />
== بازپسگیری مغرب عربی ==<br />
[[پرونده:الفتوحات الإسلامية في شمال أفريقيا وجنوب غرب أوربا.gif|چپ|بندانگشتی|300px|مسیر پیشروی مسلمین در شمال آفریقا و اندلس]]<br />
بعداز سرکوب و کشته شدن [[عبدالله بن زبیر]] و پایان جنگ داخلی، [[عبدالملک بن مروان]] درصدد بازپسگیری مناطقی که [[رومیان]] فتح کرده بودند، بود بنابراین لشکری ۴۰ هزار نفری به فرماندهی حسان بن نعمان را عازم کرد. حسان ابتدا امارت [[افریقیه]] را سامان داد و بعد از آن عازم فتح مغرب عربی شد.<ref>{{پک|عبدالمجید نعنعی|ک=دولت امویان در اندلس|ص= ص ۴۱}}</ref><ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۱۷–۱۸}}</ref><br />
وی بعد از گذر از شهر [[برقه]]، عازم فتح [[قرطاجنه]]، پایتخت رومیان در افریقیه، شد که علت پایداری و استواری آن در مقابل مسلمانان، نزدیکی آن به دریا و [[سیسیل]] بود که باعث شده بود مسلمانان به فکر فتح آن نشوند. حسان این شهر را در محاصره گرفت و بعد از مدتی به شهر حمله کرد و موفق شد کنترل شهر را بدست بگیرد اما امپراتور روم سپاهی به سرداری [[یوحنا]] به منطقه فرستاد در همین حال نیز سپاهی از [[گوتها]] نیز به یاری آنها آمدند. حسان به ناچار مجبور به عقبنشینی به قیروان شد و منتظر نیروهای کمکی از سمت خلافت شد.<ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۱۸}}</ref><br />
بعداز رسیدن نیروهای کمکی، حسان دوباره عازم قرطاجنه شد و توانست رومیان به شدت را منهزم سازد و کنترل شهر را بدست بگیرد و پس از آن راهی غرب شد تا نیروهای رومی به کلی منهدم و نابود سازد و کنترل مناطق غربی را بدست بگیرد.<ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۱۸}}</ref><br />
<br />
== درگیری با بربرها ==<br />
پس از پایان فتوحات و بازپسگیری مناطق، حسان به [[قیروان]] بازگشت تا امور امارت را انسجام بخشد. در همین حین [[بربرها]] که بعد از کشته شدن [[کسیله بن لمزم]] سرگردان شده بودند، به دور زنی به نام [[کاهنه]] در کوهستان [[اوراس]] جمع شدند و درصدد بازپسگیری مناطق بودند. حسان نیز از این ماجرا آگاه و به نبرد با بربرها رفت و در نزدیکی [[رود نینی]] جنگی بین دو طرف درگرفت که در این جنگ مسلمانان به شدت شکست خورده و حسان مجبور عقبنشینی به [[برقه]] شد. کاهنه همراه با نیروهای خود تا [[قابس]] پیش آمد و توانست بر بسیاری از شهرها و دژها به مدت ۵ سال مسلط شود. حسان که منتظر نیروهای کمکی بود، در برقه درنگ کرد تا سرانجام به همراه نیروهای کمکی عازم مناطق غربی شد (۷۹ هجری) ولی اینبار کاهنه یارای مقابله با حسان را نداشت پس به روش [[زمین سوخته]] عمل کرد تا از سرعت نیروهای حسان بکاهد اما این روشها کارساز نبود تا سرانجام حسان به [[مغرب الاقصی]] رسید و در کوه اوراس بار دیگر به نبرد با [[کاهنه]] پرداخت و اینبار توانست آنها شکست داده و کاهنه را به قتل برساند. بعد از آن، [[بربرها]] مجبور به قبول اسلام شدند و به لشکر حسان پیوستند.<ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۱۸–۱۹}}</ref><br />
<br />
== اقدامات وی ==<br />
[[پرونده:Great Mosque of Kairouan Panorama - Grande Mosquée de Kairouan Panorama.jpg|300px|چپ|بندانگشتی|مسجد جامع قیروان که به فرمان حسان بن نعمان ساخته شد]]<br />
پس از تأسیس دیوانها، استوار کردن ثغور و مرزها و ضبط کردن امور خراج و جزیه در افریقیه، حسان به [[قیروان]] بازگشت و شهر را از نو بساخت و [[مسجد جامع قیروان|مسجد جامعی]] بنا نهاد.<ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۱۹}}</ref><br />
<br />
== فرجام کار ==<br />
حسان تا سال ۸۶ هجری بر منصب خود باقی ماند تا اینکه [[عبدالملک بن مروان]] مرد و پسرش [[ولید بن عبدالملک]] به خلافت رسید. وی پس از رسیدن به حکومت، عموی خود، [[عبدالله بن مروان]] را امارت [[مصر]] داد و حسان را نیز از امارت [[افریقیه]] عزل و به جای او [[موسی بن نصیر]] را امیر آنجا کرد (۸۹ هجری).<ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۱۹–۲۰}}</ref><ref>{{پک|عبدالمجید نعنعی|ک=دولت امویان در اندلس|ص= ص ۴۴}}</ref><br />
<br />
== همچنین ببینید ==<br />
* [[عبدالملک بن مروان]]<br />
* [[ولید بن عبدالملک]]<br />
* [[موسی بن نصیر]]<br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=عنان|نام=محمد عبدالله|عنوان=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|جلد=۱|مترجم=عبدالمحمد آیتی|ناشر=کیهان|سال چاپ=۱۳۶۶|مکان=تهران}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=نعنعی|نام=عبدالمجید|عنوان=دولت امویان در اندلس |جلد=۱|مترجم=محمد سپهری|ناشر=پژوهشگاه حوزه و دانشگاه|سال چاپ=۱۳۸۶|مکان=تهران}}<br />
<br />
{| align="center" cellpadding="2" border="۲"<br />
|-<br />
| width="30%" align="center" | والی پیشین:{{سخ}}'''[[زهیر بن قیس بلوی]]'''<br />
| width="40%" align="center" style="background: ; color: black;" | '''[[امارت افریقیه|امیر افریقیه]]'''{{سخ}}'''حسان بن نعمان غسانی'''{{سخ}}''' ۷۳ – ۸۶ هجری<br />
| width="30%" align="center" | والی بعدی:{{سخ}}'''[[موسی بن نصیر]]'''<br />
|}<br />
<br />
[[رده:امویان جنگهای اعراب و روم شرقی]]<br />
[[رده:بنیانگذاران شهر]]<br />
[[رده:تاریخ شمال آفریقا]]<br />
[[رده:درگذشتگان دهه ۷۰۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:ژنرالهای عرب]]<br />
[[رده:عربهای سده ۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:عربهای سده ۸ (میلادی)]]<br />
[[رده:غسانیان]]<br />
[[رده:فتوحات مسلمانان آفریقا]]<br />
[[رده:فرماندهان نظامی اموی]]<br />
[[رده:فرمانروایان بنیامیه در افریقیه]]</div>Shahroudi