حسین بن سعید اهوازی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: /* جایگاه در علم رجال و حدیث */

2024-04-17T06:08:51Z

جایگاه در علم رجال و حدیث

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۸
خط ۴۳:		خط ۴۳:

	== پانویس ==		== پانویس ==

			=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۳}}		{{پانویس\|۳}}

	== منابع ==		=== منابع ===
	{{آغاز پانویس\|35em}}		{{آغاز پانویس\|35em}}
	* {{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =طوسی\| نام =محمد بن حسن\| پیوند نویسنده = \| عنوان = اختیار معرفه الرجال المعروف بـ رجال الکشی\| جلد = ۱\| سال =۱۴۰۹\| ناشر = مؤسسه نشر دانشگاه مشهد \| مکان =مشهد}}		* {{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =طوسی\| نام =محمد بن حسن\| پیوند نویسنده = \| عنوان = اختیار معرفه الرجال المعروف بـ رجال الکشی\| جلد = ۱\| سال =۱۴۰۹\| ناشر = مؤسسه نشر دانشگاه مشهد \| مکان =مشهد}}

Shahroudi در ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۷

2024-04-17T06:07:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۷
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	}}		}}

	'''حسین بن سعید بن حماد بن سعید بن مهران الاهوازی''' فردی بود که در راستای ترویج مذهب [[شیعه]] فعالیت می‌کرد. وی در اواخر ~~[[سده ۲ (قمری)\|~~سده دوم هجری]] در [[کوفه]] به دنیا آمد و حدود سال حدود ۲۴۵ ه‍.ق در [[قم]] درگذشت. بنا بر گفته [[شیخ طوسی]] و اردبیلی از [[علم رجال\|رجال]]شناسان حدیثی شیعه، حسین بن سعید اهوازی از یاران [[علی بن موسی الرضا\|علی‌بن موسی‌الرضا]] و [[محمد تقی]] و همچنین از یاران [[علی النقی]] — امام هشتم و نهم و دهم [[شیعه دوازده‌امامی\|شیعیان دوازده‌امامی]] — بود. [[محمد بن خالد برقی\|برقی]] رجال‌شناس شیعه، وی را از اصحاب و محدثان علی بن موسی الرضا و محمد تقی — امام هشتم و نهم شیعیان دوازده‌امامی — بحساب آورده است. [[ابن شهرآشوب\|ابن شهر آشوب]] محدث شیعه، حسین بن سعید را در عدد راویان علی بن موسی الرضا — امام هشتم شیعیان دوازده‌امامی — آورده است. [[احمد بن محمد بن عیسی اشعری]]، [[احمد بن محمد بن خالد برقی]] و حسین بن حسن بن آبان جزء شاگردان حسین بوده‌اند. همچنین در زمینه‌های [[تفسیر قرآن\|تفسیر]]، [[علوم قرآنی]]، [[حدیث]] و [[فقه]] تحت تعلیم بیش از ۱۰۰ استاد قرار گرفت. از جمله آثا وی کتاب‌های ''الوضوء، الصلاة، الزکاة، الصوم، الحج، النکاح و الطلاق'' می‌باشد که در برخی از آثار او، حضور برادرش حسن نیز مشاهده می‌شود.		'''حسین بن سعید بن حماد بن سعید بن مهران الاهوازی''' فردی بود که در راستای ترویج مذهب [[شیعه]] فعالیت می‌کرد. وی در اواخر سده دوم هجری در [[کوفه]] به دنیا آمد و حدود سال حدود ۲۴۵ ه‍.ق در [[قم]] درگذشت. بنا بر گفته [[شیخ طوسی]] و اردبیلی از [[علم رجال\|رجال]]شناسان حدیثی شیعه، حسین بن سعید اهوازی از یاران [[علی بن موسی الرضا\|علی‌بن موسی‌الرضا]] و [[محمد تقی]] و همچنین از یاران [[علی النقی]] — امام هشتم و نهم و دهم [[شیعه دوازده‌امامی\|شیعیان دوازده‌امامی]] — بود. [[محمد بن خالد برقی\|برقی]] رجال‌شناس شیعه، وی را از اصحاب و محدثان علی بن موسی الرضا و محمد تقی — امام هشتم و نهم شیعیان دوازده‌امامی — بحساب آورده است. [[ابن شهرآشوب\|ابن شهر آشوب]] محدث شیعه، حسین بن سعید را در عدد راویان علی بن موسی الرضا — امام هشتم شیعیان دوازده‌امامی — آورده است. [[احمد بن محمد بن عیسی اشعری]]، [[احمد بن محمد بن خالد برقی]] و حسین بن حسن بن آبان جزء شاگردان حسین بوده‌اند. همچنین در زمینه‌های [[تفسیر قرآن\|تفسیر]]، [[علوم قرآنی]]، [[حدیث]] و [[فقه]] تحت تعلیم بیش از ۱۰۰ استاد قرار گرفت. از جمله آثا وی کتاب‌های ''الوضوء، الصلاة، الزکاة، الصوم، الحج، النکاح و الطلاق'' می‌باشد که در برخی از آثار او، حضور برادرش حسن نیز مشاهده می‌شود.

	== نسب و تبار ==		== نسب و تبار ==
خط ۳۰:		خط ۳۰:

	== زندگی‌نامه ==		== زندگی‌نامه ==
	بنا بر گفته شیخ طوسی و اردبیلی از رجال‌شناسان حدیثی شیعه، حسین بن سعید اهوازی از یاران [[علی بن موسی الرضا\|علی‌بن موسی‌الرضا]] و [[محمد تقی]] و همچنین از یاران [[علی النقی]] می‌باشد.<ref>{{پک\|طوسی\|\|ک=الفهرست\|ص=۵۸}}</ref><ref>{{پک\|اردبیلی\|\|ک=جامع الرواه\|ص=۲۴۱}}</ref> بعضی دیگر همچون برقی رجال‌شناس شیعه، وی را از اصحاب و محدثان علی بن موسی الرضا<ref>{{پک\|برقی\|\|ک=رجال برقی\|ص=۵۴}}</ref> و محمد تقی<ref>{{پک\|برقی\|\|ک=رجال برقی\|ص=۵۶}}</ref> بحساب آورده است. همچنین به گزارش ابن ~~شهر آشوب~~ محدث شیعه، حسین بن سعید تنها در عدد راویان علی بن موسی الرضا آورده شده است.<ref>{{پک\|ابن شهر آشوب\|\|ک=معالم العلماء\|ص=۴۰}}</ref> از زمان ولادت حسین بن سعید هیچگونه تاریخ روشنی در دست نیست، ولی با توجه به گزارش برخی از محدثان من جمله: برقی<ref>{{پک\|برقی\|\|ک=رجال برقی\|ص=۵۴}}</ref> و شیخ طوسی<ref>{{پک\|طوسی\|\|ک=رجال طوسی\|ص=۳۷۲}}</ref> رجال‌شناسان شیعه که او را از اصحاب علی بن موسی الرضا به حساب آورده‌اند و دوران حیات علی بن موسی الرضا تا سه سال بعد از قرن دوم هجری ادامه داشته است، بنابراین می‌توان گفت که تاریخ ولادت حسین به اواخر سده دوم هجری برمی‌گردد.<ref>گنجینه معارف، {{پک/بن\|گنجینه معارف\|ک=گنجینه معارف\|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref> شواهد نشان می‌دهد حسین بن سعید، از طریق مکاتبه و نامه و گاهی نیز حضور نزد علی‌بن موسی‌الرضا و محمد تقی و علی النقی کسب اطلاعات می‌کرد و در زمینه‌هایی همچون تفسیر، علوم قرآن، تاریخ و آثار مناقب، اخلاق و بویژه فقه دارای تخصص بوده است. [[سید حسن صدر\|حسن صدر]] وی را از پیشگامان تفسیر و علوم قرآن می‌داند<ref>گنجینه معارف، {{پک/بن\|گنجینه معارف\|ک=گنجینه معارف\|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref> [[عمر رضا کحاله]] تاریخ‌نگار [[سوریه\|سوری]] [[سنی\|اهل سنت]] نیز در کتاب خود از وی با عنوان «فقیه مشارک فی بعض العلوم» یعنی فقیهی که در برخی از علوم دیگر نیز مشارکت داشته است، یاد می‌کند.<ref>{{پک\|کحاله\|\|ک=معجم المؤلفین\|ص=۱۰}}</ref> حسین به همراه برادرش حسن بن سعید از کوفه به [[اهواز]] و سپس به قم رفت و در آنجا اقامت کرد<ref>{{پک\|طوسی\|\|ک=الفهرست\|ص=۱۱۲}}</ref> بنا به گفته طوسی رجال‌شناس شیعه در پاورقی کتاب ''رجال''، حسین بن سعید در آخرین لحظات عمر خویش در منزل شاگرد خود حسین بن حسن بن آبان به سر می‌برد و کتابهای خود را نیز به او وصیت کرد<ref>{{پک\|طوسی\|\|ک=رجال طوسی\|ص=۴۳۰}}</ref> و نهایتاَ در قم درگذشت.<ref>{{پک\|جمعی از نویسندگان\|\|ک=موسوعه طبقات الفقهاء\|ص=۲۲۰}}</ref> تاریخ درگذشت وی به صورت دقیق بیان نشده است اما شواهد تاریخی نشان می‌دهد وی جزء اصحاب [[حسن عسکری\|حسن بن علی]] ذکر نشده است، لذا ظاهراً حدود سال ۲۴۵ ه‍.ق درگذشته است.<ref>حدیث نت، {{پک/بن\|حدیث نت\|ک=حدیث نت\|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref>		بنا بر گفته شیخ طوسی و اردبیلی از رجال‌شناسان حدیثی شیعه، حسین بن سعید اهوازی از یاران [[علی بن موسی الرضا\|علی‌بن موسی‌الرضا]] و [[محمد تقی]] و همچنین از یاران [[علی النقی]] می‌باشد.<ref>{{پک\|طوسی\|\|ک=الفهرست\|ص=۵۸}}</ref><ref>{{پک\|اردبیلی\|\|ک=جامع الرواه\|ص=۲۴۱}}</ref> بعضی دیگر همچون برقی رجال‌شناس شیعه، وی را از اصحاب و محدثان علی بن موسی الرضا<ref>{{پک\|برقی\|\|ک=رجال برقی\|ص=۵۴}}</ref> و محمد تقی<ref>{{پک\|برقی\|\|ک=رجال برقی\|ص=۵۶}}</ref> بحساب آورده است. همچنین به گزارش [[ابن شهرآشوب]] محدث شیعه، حسین بن سعید تنها در عدد راویان علی بن موسی الرضا آورده شده است.<ref>{{پک\|ابن شهر آشوب\|\|ک=معالم العلماء\|ص=۴۰}}</ref> از زمان ولادت حسین بن سعید هیچگونه تاریخ روشنی در دست نیست، ولی با توجه به گزارش برخی از محدثان من جمله: برقی<ref>{{پک\|برقی\|\|ک=رجال برقی\|ص=۵۴}}</ref> و شیخ طوسی<ref>{{پک\|طوسی\|\|ک=رجال طوسی\|ص=۳۷۲}}</ref> رجال‌شناسان شیعه که او را از اصحاب علی بن موسی الرضا به حساب آورده‌اند و دوران حیات علی بن موسی الرضا تا سه سال بعد از قرن دوم هجری ادامه داشته است، بنابراین می‌توان گفت که تاریخ ولادت حسین به اواخر سده دوم هجری برمی‌گردد.<ref>گنجینه معارف، {{پک/بن\|گنجینه معارف\|ک=گنجینه معارف\|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref> شواهد نشان می‌دهد حسین بن سعید، از طریق مکاتبه و نامه و گاهی نیز حضور نزد علی‌بن موسی‌الرضا و محمد تقی و علی النقی کسب اطلاعات می‌کرد و در زمینه‌هایی همچون تفسیر، علوم قرآن، تاریخ و آثار مناقب، اخلاق و بویژه فقه دارای تخصص بوده است. [[سید حسن صدر\|حسن صدر]] وی را از پیشگامان تفسیر و علوم قرآن می‌داند<ref>گنجینه معارف، {{پک/بن\|گنجینه معارف\|ک=گنجینه معارف\|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref> [[عمر رضا کحاله]] تاریخ‌نگار [[سوریه\|سوری]] [[سنی\|اهل سنت]] نیز در کتاب خود از وی با عنوان «فقیه مشارک فی بعض العلوم» یعنی فقیهی که در برخی از علوم دیگر نیز مشارکت داشته است، یاد می‌کند.<ref>{{پک\|کحاله\|\|ک=معجم المؤلفین\|ص=۱۰}}</ref> حسین به همراه برادرش حسن بن سعید از کوفه به [[اهواز]] و سپس به قم رفت و در آنجا اقامت کرد<ref>{{پک\|طوسی\|\|ک=الفهرست\|ص=۱۱۲}}</ref> بنا به گفته طوسی رجال‌شناس شیعه در پاورقی کتاب ''رجال''، حسین بن سعید در آخرین لحظات عمر خویش در منزل شاگرد خود حسین بن حسن بن آبان به سر می‌برد و کتابهای خود را نیز به او وصیت کرد<ref>{{پک\|طوسی\|\|ک=رجال طوسی\|ص=۴۳۰}}</ref> و نهایتاَ در قم درگذشت.<ref>{{پک\|جمعی از نویسندگان\|\|ک=موسوعه طبقات الفقهاء\|ص=۲۲۰}}</ref> تاریخ درگذشت وی به صورت دقیق بیان نشده است اما شواهد تاریخی نشان می‌دهد وی جزء اصحاب [[حسن عسکری\|حسن بن علی]] ذکر نشده است، لذا ظاهراً حدود سال ۲۴۵ ه‍.ق درگذشته است.<ref>حدیث نت، {{پک/بن\|حدیث نت\|ک=حدیث نت\|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref>

	== فعالیت‌های علمی ==		== فعالیت‌های علمی ==
خط ۴۰:		خط ۴۰:

	== جایگاه در علم رجال و حدیث ==		== جایگاه در علم رجال و حدیث ==
	[[عزیزالله عطاردی قوچانی\|عطاردی]]، حدیث‌شناس شیعه گزارش می‌کند که حسین بن سعید اهوازی در میان رجالیون و فقهاء فردی مورد اعتماد و موثق می‌باشد.<ref>{{پک\|عطاردی\|۱۳۶۷\|ک=راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا\|ص=۱۳۳}}</ref> در کتاب ''مسندالرضا'' نام سیصد و شصت نفر که بدون واسطه از علی‌بن موسی‌الرضا اخذ حدیث کرده‌اند ذکر شده که در میان آنها فقط دو تن را بانوان شکل داده‌اند. یکی از این بانوان فاطمه دختر علی‌بن موسی‌الرضا است که دو حدیث از پدرش روایت می‌کند و دیگری کنیزی به نام عذرا، از خدمتگزار علی بن موسی الرضا بوده است. عطاردی تأکید می‌کند که راویان علی‌بن موسی‌الرضا همگان بر یک طریقه و مذهب نبوده‌اند.<ref>{{پک\|عطاردی\|۱۳۶۷\|ک=راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا\|ص=۹}}</ref> وی با برادرش حسن در تألیف کتاب‌هایی مشارکت داشته است. او در زمان خود از افراد شناخته شده حدیث و فقه به‌شمار می‌رفت. تنها روایتی که از حسین بن سعید اهوازی در کتاب جنائز مسندالرضا آمده است در مورد چگونگی حمل تابوت میت می‌باشد.<ref>{{پک\|عطاردی\|۱۳۶۷\|ک=راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا\|ص=۱۳۳–۱۳۴}}</ref>		[[عزیزالله عطاردی قوچانی\|عطاردی]]، حدیث‌شناس شیعه گزارش می‌کند که حسین بن سعید اهوازی در میان رجالیون و فقهاء فردی مورد اعتماد و موثق می‌باشد.<ref>{{پک\|عطاردی\|۱۳۶۷\|ک=راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا\|ص=۱۳۳}}</ref> در کتاب ''مسندالرضا'' نام سیصد و شصت نفر که بدون واسطه از علی‌بن موسی‌الرضا اخذ حدیث کرده‌اند ذکر شده که در میان آنها فقط دو تن را بانوان شکل داده‌اند. یکی از این بانوان فاطمه دختر علی‌بن موسی‌الرضا است که دو حدیث از پدرش روایت می‌کند و دیگری کنیزی به نام عذرا، از خدمتگزار علی بن موسی الرضا بوده است. عطاردی تأکید می‌کند که راویان علی‌بن موسی‌الرضا همگان بر یک طریقه و مذهب نبوده‌اند.<ref>{{پک\|عطاردی\|۱۳۶۷\|ک=راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا\|ص=۹}}</ref> وی با برادرش حسن در تألیف کتاب‌هایی مشارکت داشته است. او در زمان خود از افراد شناخته شده حدیث و فقه به‌شمار می‌رفت. تنها روایتی که از حسین بن سعید اهوازی در کتاب ''[[جنائز مسندالرضا]]'' آمده است در مورد چگونگی حمل تابوت میت می‌باشد.<ref>{{پک\|عطاردی\|۱۳۶۷\|ک=راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا\|ص=۱۳۳–۱۳۴}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

Shahroudi: ابرابزار

2024-04-17T06:04:52Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

Shahroudi: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات بیوگرافی دینی |نام = حسین بن سعید بن حماد بن سعید بن مهران الاهوازی |نام رسمی = |تصویر = |اندازه تصویر = |عنوان تصویر = |زادروز = اواخر سده دوم هجری |زادگاه = کوفه |درگذشت = حدود ۲۴۵ ه‍.ق |محل...» ایجاد کرد

2024-04-13T14:25:56Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات بیوگرافی دینی |نام = حسین بن سعید بن حماد بن سعید بن مهران الاهوازی |نام رسمی = |تصویر = |اندازه تصویر = |عنوان تصویر = |زادروز = اواخر سده دوم هجری |زادگاه = کوفه |درگذشت = حدود ۲۴۵ ه‍.ق |محل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات بیوگرافی دینی
|نام = حسین بن سعید بن حماد بن سعید بن مهران الاهوازی
|نام رسمی =
|تصویر =
|اندازه تصویر =
|عنوان تصویر =
|زادروز = اواخر سده دوم هجری
|زادگاه = [[کوفه]]
|درگذشت = حدود ۲۴۵ ه‍.ق
|محل مرگ = [[قم]]
|محل دفن =
|دین = [[اسلام]]
|مذهب = [[شیعه دوازده‌امامی|شیعه دوازده امامی]]
|ملیت = [[ایران|ایرانی]]-[[عراق|عراقی]]
|محل اقامت = کوفه و [[اهواز]] و قم
|پدر = سعید بن حماد بن سعید بن مهران الاهوازی
|دودمان =
|آثار = ۳۰ اثر ثبت شده من جمله ''الوضوء، الصلاة، الزکاة، الصوم، الحج، النکاح و الطلاق، الوصایا، الفرائض، التجارات، الإجارات، الشهادات و الأیمان''
|محل تحصیل =
|زمینه‌های فعالیت = تفسیر، علوم قرآن، تاریخ و آثار مناقب، اخلاق و فقه
|روابط = خواهرزاده علی بن یحیی و جعفر بن یحیی
|استادها = بیش از ۱۰۰ استاد من جمله: [[حسن بن علی وشاء]]، عبدالله بن صلت، ابن ابی عُمَیر، [[احمد بن ابی نصر بزنطی|بزنطی]]، حسن بن سعید، [[حماد بن عیسی|حمّاد بن عیسی]]، [[صفوان بن یحیی]]، عثمان بن عیسی، علی بن نعمان، فضّالة بن ایوب، قاسم بن محمّد، قاسم بن عروه، [[علی بن مهزیار اهوازی|علی بن مهزیار]] و [[محمد بن سنان|محمّد بن سنان]]
|شاگردها = [[احمد بن محمد بن عیسی اشعری]]، [[احمد بن محمد بن خالد برقی]] و حسین بن حسن بن آبان
}}

'''حسین بن سعید بن حماد بن سعید بن مهران الاهوازی''' فردی بود که در راستای ترویج مذهب [[شیعه]] فعالیت می‌کرد. وی در اواخر [[سده ۲ (قمری)|سده دوم هجری]] در [[کوفه]] به دنیا آمد و حدود سال حدود ۲۴۵ ه‍.ق در [[قم]] درگذشت. بنا بر گفته [[شیخ طوسی]] و اردبیلی از [[علم رجال|رجال]]شناسان حدیثی شیعه، حسین بن سعید اهوازی از یاران [[علی بن موسی الرضا|علی‌بن موسی‌الرضا]] و [[محمد تقی]] و همچنین از یاران [[علی النقی]] — امام هشتم و نهم و دهم [[شیعه دوازده‌امامی|شیعیان دوازده‌امامی]] — بود. [[محمد بن خالد برقی|برقی]] رجال‌شناس شیعه، وی را از اصحاب و محدثان علی بن موسی الرضا و محمد تقی — امام هشتم و نهم شیعیان دوازده‌امامی — بحساب آورده‌است. [[ابن شهرآشوب|ابن شهر آشوب]] محدث شیعه، حسین بن سعید را در عدد راویان علی بن موسی الرضا — امام هشتم شیعیان دوازده‌امامی — آورده‌است. [[احمد بن محمد بن عیسی اشعری]]، [[احمد بن محمد بن خالد برقی]] و حسین بن حسن بن آبان جزء شاگردان حسین بوده‌اند. همچنین در زمینه‌های [[تفسیر قرآن|تفسیر]]، [[علوم قرآنی]]، [[حدیث]] و [[فقه]] تحت تعلیم بیش از ۱۰۰ استاد قرار گرفت. از جمله آثا وی کتاب‌های ''الوضوء، الصلاة، الزکاة، الصوم، الحج، النکاح و الطلاق'' می‌باشد که در برخی از آثار او، حضور برادرش حسن نیز مشاهده می‌شود.

== نسب و تبار ==
اغلب رجال نویسان شیعه همانند [[ابوعمرو کشی|کشی]] و طوسی، نیاکان حسین اهوازی بویژه، حمادبن سعید را از موالیان [[سجاد|علی بن الحسین]]، به‌شمار آورده‌اند. در تاریخ لقب دَنْدان برای پدر حسین بن سعید ذکر شده‌است.<ref>{{پک|طوسی||ک=اختیار معرفه الرجال المعروف بـ رجال الکشی|ص=۵۵۲}}</ref><ref>{{پک|طوسی||ک=الفهرست|ص=۵۸}}</ref><ref>{{پک|طوسی||ک=اختیار معرفه الرجال المعروف بـ رجال الکشی|ص=۵۵۱}}</ref> همچنین برادر وی، حسن بن سعید نام دارد که در کتاب‌های رجالی، بویژه نوشته‌هایی که از متون نخستین علم رجال بحساب می‌آید، اغلب در کنار برادرش ذکر شده، و رجال نویسان به شرح حال آندو با هم پرداخته‌اند.<ref>گنجینه معارف، {{پک/بن|گنجینه معارف|ک=گنجینه معارف|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref>

== زندگی‌نامه ==
بنا بر گفته شیخ طوسی و اردبیلی از رجال‌شناسان حدیثی شیعه، حسین بن سعید اهوازی از یاران [[علی بن موسی الرضا|علی‌بن موسی‌الرضا]] و [[محمد تقی]] و همچنین از یاران [[علی النقی]] می‌باشد.<ref>{{پک|طوسی||ک=الفهرست|ص=۵۸}}</ref><ref>{{پک|اردبیلی||ک=جامع الرواه|ص=۲۴۱}}</ref> بعضی دیگر همچون برقی رجال‌شناس شیعه، وی را از اصحاب و محدثان علی بن موسی الرضا<ref>{{پک|برقی||ک=رجال برقی|ص=۵۴}}</ref> و محمد تقی<ref>{{پک|برقی||ک=رجال برقی|ص=۵۶}}</ref> بحساب آورده‌است. همچنین به گزارش ابن شهر آشوب محدث شیعه، حسین بن سعید تنها در عدد راویان علی بن موسی الرضا آورده شده‌است.<ref>{{پک|ابن شهر آشوب||ک=معالم العلماء|ص=۴۰}}</ref> از زمان ولادت حسین بن سعید هیچگونه تاریخ روشنی در دست نیست، ولی با توجه به گزارش برخی از محدثان من جمله: برقی<ref>{{پک|برقی||ک=رجال برقی|ص=۵۴}}</ref> و شیخ طوسی<ref>{{پک|طوسی||ک=رجال طوسی|ص=۳۷۲}}</ref> رجال‌شناسان شیعه که او را از اصحاب علی بن موسی الرضا به حساب آورده‌اند و دوران حیات علی بن موسی الرضا تا سه سال بعد از قرن دوم هجری ادامه داشته‌است، بنابراین می‌توان گفت که تاریخ ولادت حسین به اواخر سده دوم هجری برمی‌گردد.<ref>گنجینه معارف، {{پک/بن|گنجینه معارف|ک=گنجینه معارف|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref> شواهد نشان می‌دهد حسین بن سعید، از طریق مکاتبه و نامه و گاهی نیز حضور نزد علی‌بن موسی‌الرضا و محمد تقی و علی النقی کسب اطلاعات می‌کرد و در زمینه‌هایی همچون تفسیر، علوم قرآن، تاریخ و آثار مناقب، اخلاق و بویژه فقه دارای تخصص بوده‌است. [[سید حسن صدر|حسن صدر]] وی را از پیشگامان تفسیر و علوم قرآن می‌داند<ref>گنجینه معارف، {{پک/بن|گنجینه معارف|ک=گنجینه معارف|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref> [[عمر رضا کحاله]] تاریخ‌نگار [[سوریه|سوری]] [[سنی|اهل سنت]] نیز در کتاب خود از وی با عنوان «فقیه مشارک فی بعض العلوم» یعنی فقیهی که در برخی از علوم دیگر نیز مشارکت داشته‌است، یاد می‌کند.<ref>{{پک|کحاله||ک=معجم المؤلفین|ص=۱۰}}</ref> حسین به همراه برادرش حسن بن سعید از کوفه به [[اهواز]] و سپس به قم رفت و در آنجا اقامت کرد<ref>{{پک|طوسی||ک=الفهرست|ص=۱۱۲}}</ref> بنا به گفته طوسی رجال‌شناس شیعه در پاورقی کتاب ''رجال''، حسین بن سعید در آخرین لحظات عمر خویش در منزل شاگرد خود حسین بن حسن بن آبان به سر می‌برد و کتابهای خود را نیز به او وصیت کرد<ref>{{پک|طوسی||ک=رجال طوسی|ص=۴۳۰}}</ref> و نهایتاَ در قم درگذشت.<ref>{{پک|جمعی از نویسندگان||ک=موسوعه طبقات الفقهاء|ص=۲۲۰}}</ref> تاریخ درگذشت وی به صورت دقیق بیان نشده‌است اما شواهد تاریخی نشان می‌دهد وی جزء اصحاب [[حسن عسکری|حسن بن علی]] ذکر نشده‌است، لذا ظاهراً حدود سال ۲۴۵ ه‍.ق درگذشته است.<ref>حدیث نت، {{پک/بن|حدیث نت|ک=حدیث نت|ف=حسین بن سعید اهوازی}}</ref>

== فعالیت‌های علمی ==
=== اساتید و شاگردان ===
[[سید ابوالقاسم خویی|خوئی]] رجال‌شناس شیعه تعداد اساتید حسین بن سعید اهوازی را بیش از ۱۰۰ نفر معرفی کرده‌است. ازمیان مشایخی که حسین بن سعید از آنان حدیث شنیده، می‌توان به [[حسن بن علی وشاء]]، [[عبدالله بن صلت]]، ابن ابی عُمَیر، [[احمد بن ابی نصر بزنطی|بزنطی]]، حسن بن سعید، [[حماد بن عیسی|حمّاد بن عیسی]]، [[صفوان بن یحیی]]، عثمان بن عیسی، علی بن نعمان، فضّالة بن ایوب، قاسم بن محمّد، قاسم بن عروه، [[علی بن مهزیار اهوازی|علی بن مهزیار]] و [[محمد بن سنان|محمّد بن سنان]] اشاره کرد.<ref>{{پک|خویی||ک=معجم رجال الحدیث|ص=۲۶۸–۲۷۰}}</ref>همچنین افرادی همچون احمد بن محمد بن عیسی اشعری، احمد بن محمد بن خالد برقی و حسین بن حسن بن آبان از وی نقل حدیث کرده‌اند.<ref>{{پک|حسینی تفرشی||ک=نقد الرجال|ص=۹۱}}</ref>

=== آثار ===
ابوالقاسم خویی، نجاشی و طوسی که از رجال‌شناسان شیعه می‌باشند در کتابهای خود نام ۳۰ اثر از حسین بن سعید را ذکر کرده‌اند. از جمله کتاب‌های وی می‌توان به ''الوضوء، الصلاة، الزکاة، الصوم، الحج، النکاح و الطلاق، الوصایا، الفرائض، التجارات، الإجارات، الشهادات و الأیمان'' اشاره داشت.<ref>{{پک|خویی||ک=معجم رجال الحدیث|ص=۲۶۶}}</ref><ref>{{پک|نجاشی||ک=رجال نجاشی|ص=۵۸}}</ref><ref>{{پک|طوسی||ک=الفهرست|ص=۵۸}}</ref> از میان رجال نویسان اهل سنت نیز می‌توان عمر رضا کحاله را نام برد که به نام کتاب‌های ''الصلاة، الزکاة، الفرائض، التفسیر و التقیة'' اشاره کرده‌است.<ref>{{پک|کحاله||ک=معجم المؤلفین|ص=۱۰}}</ref> [[ابن حجر عسقلانی]] نیز در ''[[لسان المیزان]]'' فقط به ذکر این جمله، که او دارای تصانیفی است، اکتفا نموده و به ذکر تمام کتاب‌های حسین بن سعید نپرداخته‌است.<ref>{{پک|عسقلانی||ک=لسان المیزان|ص=۲۸۴}}</ref> با توجه به عناوین و موضوعات کتابها، می‌توان گفت که بیشتر آثار وی در زمینه فقه و احکام می‌باشد، آنچنانکه صاحب ''روضات الجنات'' نیز به این مطلب توجه داشته و در کتاب خود عبارت «اکثرها فی الفقه والأحکام» را در مورد حسین بن سعید مطرح می‌کند.<ref>{{پک|موسوی خوانساری||ک=روضات الجنات|ص=۳۱۰}}</ref> بنا به اخبار ابوالقاسم خوبی رجال‌شناس شیعه در کتاب ''[[معجم رجال الحدیث|معجم]]'' نام حسین بن سعید در بیش از ۵۰۲۶ حدیث و روایت ذکر شده‌است.<ref>{{پک|خویی||ک=معجم رجال الحدیث|ص=۲۶۸}}</ref>

== جایگاه در علم رجال و حدیث ==
[[عزیزالله عطاردی قوچانی|عطاردی]]، حدیث‌شناس شیعه گزارش می‌کند که حسین بن سعید اهوازی در میان رجالیون و فقهاء فردی مورد اعتماد و موثق می‌باشد.<ref>{{پک|عطاردی|۱۳۶۷|ک=راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا|ص=۱۳۳}}</ref> در کتاب ''مسندالرضا'' نام سیصد و شصت نفر که بدون واسطه از علی‌بن موسی‌الرضا اخذ حدیث کرده‌اند ذکر شده که در میان آنها فقط دو تن را بانوان شکل داده‌اند. یکی از این بانوان فاطمه دختر علی‌بن موسی‌الرضا است که دو حدیث از پدرش روایت می‌کند و دیگری کنیزی به نام عذرا، از خدمتگزار علی بن موسی الرضا بوده‌است. عطاردی تأکید می‌کند که راویان علی‌بن موسی‌الرضا همگان بر یک طریقه و مذهب نبوده‌اند.<ref>{{پک|عطاردی|۱۳۶۷|ک=راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا|ص=۹}}</ref> وی با برادرش حسن در تألیف کتاب‌هایی مشارکت داشته‌است. او در زمان خود از افراد شناخته شده حدیث و فقه به‌شمار می‌رفت. تنها روایتی که از حسین بن سعید اهوازی در کتاب جنائز مسندالرضا آمده‌است در مورد چگونگی حمل تابوت میت می‌باشد.<ref>{{پک|عطاردی|۱۳۶۷|ک=راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا|ص=۱۳۳–۱۳۴}}</ref>

== پانویس ==
{{پانویس|۳}}

== منابع ==
{{آغاز پانویس|35em}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =طوسی| نام =محمد بن حسن| پیوند نویسنده = | عنوان = اختیار معرفه الرجال المعروف بـ رجال الکشی| جلد = ۱| سال =۱۴۰۹| ناشر = مؤسسه نشر دانشگاه مشهد | مکان =مشهد}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه مدرسه فقاهت: الفهرست|ناشر=|نشانی=https://lib.eshia.ir/86948/1/0|تاریخ=|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|کتابخانه مدرسه فقاهت}}|نویسنده=|کد زبان=|وبگاه=کتابخانه مدرسه فقاهت}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=حسین بن سعید اهوازی|ناشر=گنجینه معارف|نشانی=https://hawzah.net/fa/Article/View/4752|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۱|شناسه={{شناسه یادکرد|گنجینه معارف}}|نویسنده=گنجینه معارف|کد زبان=|وبگاه=}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=اردبیلی|نام=محمدبن علی|پیوند نویسنده=|عنوان=جامع الرواه و ازاحه الاشتباهات عن الطرق و الأسناد|جلد=۱|سال=۱۴۰۳|ناشر=دار الأضواء|مکان=بیروت}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=برقی|نام=ابوجعفر|پیوند نویسنده=|عنوان=رجال البرقی|جلد=|سال=|ناشر=منشورات جامعه طهران|مکان=}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =ابن شهر آشوب| نام = محمد بن علی | پیوند نویسنده = | عنوان = معالم العلماء| جلد = | سال = | ناشر = منشورات المطبعه الحیدریه | مکان =نجف}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه مدرسه فقاهت: رجال طوسی|ناشر=|نشانی=https://lib.eshia.ir/86760/1/1|تاریخ=|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|کتابخانه مدرسه فقاهت}}|نویسنده=|کد زبان=|وبگاه=کتابخانه مدرسه فقاهت}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =کحاله| نام = عمررضا | پیوند نویسنده = | عنوان = معجم المؤلفین| جلد = ۴| سال = | ناشر = مکتبة المثنی | مکان =بیروت}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =طوسی| نام = محمد بن حسن| پیوند نویسنده = | عنوان =الفهرست | جلد = | سال = ۱۴۱۷| ناشر = مؤسسه نشر الفقاهه | مکان =قم}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =جمعی از نویسندگان| نام =| پیوند نویسنده = | عنوان = موسوعه طبقات الفقهاء | جلد = ۳| سال =| ناشر = اللجنة العلمیة فی مؤسسة الإمام الصادق | مکان =بیروت}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=حسین بن سعید اهوازی|ناشر=حدیث نت|نشانی=http://hadith.net/post/30262/|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۱|شناسه={{شناسه یادکرد|حدیث نت}}|نویسنده=حدیث نت|کد زبان=|وبگاه=}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =خوئی | نام = سیدابوالقاسم| پیوند نویسنده = | عنوان = معجم رجال الحدیث| جلد = ۶| سال = | ناشر = مؤسسة الخوئی الإسلامیة | مکان =قم}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = حسینی تفرشی| نام = سید مصطفی| پیوند نویسنده = | عنوان =نقد الرجال| جلد = ۲| سال = | ناشر = مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث | مکان = قم}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=نجاشی|نام=ابوالعباس|پیوند نویسنده=|عنوان=رجال النجاشی|جلد=|سال=۱۴۰۷|ناشر=مؤسسه النشر الإسلامی|مکان=قم}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = عسقلانی| نام = ابن حجر| پیوند نویسنده = | عنوان = لسان المیزان| جلد = ۲| سال = ۱۳۹۰| ناشر = مؤسسة الأعلمی للمطبوعات | مکان = بیروت}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = موسوی خوانساری| نام = محمدباقر| پیوند نویسنده = | عنوان = روضات الجنات| جلد = ۲| سال = ۱۳۹۰| ناشر = اسماعیلیان | مکان = قم}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = عطاردی| نام = عزیزالله| پیوند نویسنده = | عنوان = راویان امام رضا علیه‌السلام در مسندالرضا | جلد = | سال = ۱۳۶۷| ناشر = کنگره جهانی حضرت رضا علیه‌السلام | مکان = مشهد}}
{{پایان پانویس}}

{{شاگردان برجسته امامان شیعه}}{{علی بن موسی الرضا}}

[[رده:اسلام‌شناسان مسلمان شیعه]]
[[رده:اهالی کوفه]]
[[رده:رجال حدیث شیعه]]
[[رده:شاگردان امامان شیعه]]
[[رده:شاگردان علی النقی]]
[[رده:شاگردان علی بن موسی الرضا]]
[[رده:شاگردان محمد تقی]]
[[رده:عالمان شیعه]]
[[رده:محدثان شیعه دوازده‌امامی]]