حقوق زن در فقه اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Morningview در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۵

2026-02-13T16:05:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۵
خط ۱۴۸:		خط ۱۴۸:

	== حقوق مالکیت زن در اسلام ==		== حقوق مالکیت زن در اسلام ==
	از دیگر حقوق زن در اسلام، حق مالکیت خصوصی و [[استقلال]] اقتصادی زن است که در این موضوع، اسلام بزرگ‌ترین خدمت را در حق زن داشته و این حق مسلم او را احیا کرده و به دفاع از آن پرداخته است.<ref>{{یادکرد وب\|نویسنده=علی جمعه حیدری\|تاریخ=۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴\|وبگاه=سیویلیکا\|نشانی=https://civilica.com/note/11459/\|عنوان=برخی از حقوق زن در اسلام از دیدگاه شهید مطهری}}</ref>روابط مالی و غیر مالی زن و شوهر در حقوق اسلامی بر اساس عدل بنا شده است. در روابط مالی زوجین، زن دارای استقلال کامل در مالکیت و تصرف اموال خود می‌باشد و این از فخر و مباهات حقوق اسلام است؛ زیرا تا قبل از قرن بیستم در اکثر کشورهای اروپایی زن حتی از حداقل حقوق انسانی برخودار نبوده و در گروه [[محجورین]] به حساب می‌آمد.<ref>{{یادکرد وب\|نویسنده=مرتضی محمدی\|تاریخ=۱۳۸۰\|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی\|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/47447/~~حقوق~~-و-~~تکالیف~~-زن-از-~~دیدگاه~~-~~اسلام~~-~~استقلال~~-~~مالى~~-~~اطاعت~~-از-~~شوهر~~-#:~:text=در%~~20روابط~~%~~20مالى~~%~~20زوجین،~~%~~20زن، در~~%~~20زمره~~%~~20محج~~\|عنوان=حقوق و تکالیف زن از دیدگاه اسلام}}</ref>		از دیگر حقوق زن در اسلام، حق مالکیت خصوصی و [[استقلال]] اقتصادی زن است که در این موضوع، اسلام بزرگ‌ترین خدمت را در حق زن داشته و این حق مسلم او را احیا کرده و به دفاع از آن پرداخته است.<ref>{{یادکرد وب\|نویسنده=علی جمعه حیدری\|تاریخ=۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴\|وبگاه=سیویلیکا\|نشانی=https://civilica.com/note/11459/\|عنوان=برخی از حقوق زن در اسلام از دیدگاه شهید مطهری}}</ref>روابط مالی و غیر مالی زن و شوهر در حقوق اسلامی بر اساس عدل بنا شده است. در روابط مالی زوجین، زن دارای استقلال کامل در مالکیت و تصرف اموال خود می‌باشد و این از فخر و مباهات حقوق اسلام است؛ زیرا تا قبل از قرن بیستم در اکثر کشورهای اروپایی زن حتی از حداقل حقوق انسانی برخودار نبوده و در گروه [[محجورین]] به حساب می‌آمد.<ref>{{یادکرد وب\|نویسنده=مرتضی محمدی\|تاریخ=۱۳۸۰\|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی\|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/47447/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%B2%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%89-%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-#:~:text=%D8%AF%D8%B1%20%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7%20%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%89%20%D8%B2%D9%88%D8%AC%DB%8C%D9%86%D8%8C%20%D8%B2%D9%86%D8%8C\|عنوان=حقوق و تکالیف زن از دیدگاه اسلام}}</ref>

	== حقوق اجتماعی زن در اسلام ==		== حقوق اجتماعی زن در اسلام ==

Shahroudi: − 22 رده، +رده:احکام فقهی اسلام (هات‌کت)، ابرابزار

2026-02-11T04:53:25Z

− 22 رده، +رده:احکام فقهی اسلام (هات‌کت)، ابرابزار

نمایش تغییرات

Morningview: /* درخواست طلاق زن از طریق دادگاه */

2026-02-09T12:35:58Z

درخواست طلاق زن از طریق دادگاه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۵
خط ۱۲۱:		خط ۱۲۱:
	عدم پرداخت نفقه از جانب شوهر		عدم پرداخت نفقه از جانب شوهر

	غیبت طولانی مدت شوهر		[[غیبت]] طولانی مدت شوهر

	عُسر و حرج: ممکن است عسر و حرج دارای مصادیق گوناگون باشد. قانون ~~مدنی، برای~~ عسر و حرج زن، سه مورد را بیان می‌کند:		عُسر و حرج: ممکن است عسر و حرج دارای مصادیق گوناگون باشد. [[قانون مدنی]]، برای عسر و حرج زن، سه مورد را بیان می‌کند:

	* '''ادا نشدن حقوق دیگر واجب:'''		* '''ادا نشدن حقوق دیگر واجب:'''

	منظور روابط زناشویی است؛ یعنی اگر شوهر روابط زناشویی شرعی با زن نداشته و اجبار او نیز نتیجه ای در پی نداشته باشد، دادگاه مرد را ملزم به طلاق زن می‌کند و در صورتی که زن را طلاق ندهد، دادگاه، زن را مطلّقه می‌کند.		منظور روابط [[زناشویی]] است؛ یعنی اگر شوهر روابط زناشویی شرعی با زن نداشته و اجبار او نیز نتیجه ای در پی نداشته باشد، دادگاه مرد را ملزم به طلاق زن می‌کند و در صورتی که زن را طلاق ندهد، دادگاه، زن را مطلّقه می‌کند.

	* '''بدرفتاری از جانب شوهر:'''		* '''بدرفتاری از جانب شوهر:'''

	زن و شوهر موظف هستند رفتار نیکو با یکدیگر داشته باشند، ولی هرگاه رفتار شوهر بد و غیر قابل شود که زن نتواند به زندگی با او ادامه دهد، زن می‌تواند از دادگاه درخواست طلاق کند، که ملاک تشخیص اینکه چه امری عامل بدرفتاری است یا اینکه میزان بدرفتاری چه میزان باید باشد تا زن بتواند از دادگاه درخواست طلاق کند، با عرف است.		زن و شوهر موظف هستند رفتار نیکو با یکدیگر داشته باشند، ولی هرگاه رفتار شوهر بد و غیر قابل شود که زن نتواند به زندگی با او ادامه دهد، زن می‌تواند از دادگاه درخواست طلاق کند، که ملاک تشخیص اینکه چه امری عامل بدرفتاری است یا اینکه میزان [[بدرفتاری]] چه میزان باید باشد تا زن بتواند از دادگاه درخواست طلاق کند، با عرف است.

	* '''بیماری واگیر و غیر قابل درمان:'''		* '''بیماری واگیر و غیر قابل درمان:'''

	اگر شوهر بیماری واگیر و درمان ناپذیر داشته باشد و ادامه زندگی مشترک برای زن سخت باشد، زن می‌تواند از دادگاه درخواست طلاق کند. در این صورت، دادگاه، مرد را به ملزم به طلاق زن می‌کند و اگر مرد به طلاق ندهد، دادگاه، زن را مطلّقه می‌کند. بنابراین، هر بیماری، منجر به طلاق نمی‌شود، بلکه باید حداقل دو شرط را دارا باشد:		اگر شوهر [[بیماری]] واگیر و درمان ناپذیر داشته باشد و ادامه زندگی مشترک برای زن سخت باشد، زن می‌تواند از دادگاه درخواست طلاق کند. در این صورت، دادگاه، مرد را به ملزم به طلاق زن می‌کند و اگر مرد به طلاق ندهد، دادگاه، زن را مطلّقه می‌کند. بنابراین، هر بیماری، منجر به طلاق نمی‌شود، بلکه باید حداقل دو شرط را دارا باشد:

	'''''بیماری واگیر باشد'''''؛ یعنی احتمال سرایت بیماری به زن وجود داشته باشد.		'''''بیماری واگیر باشد'''''؛ یعنی احتمال سرایت بیماری به زن وجود داشته باشد.
خط ۱۵۷:		خط ۱۵۷:

	== حقوق مالکیت زن در اسلام ==		== حقوق مالکیت زن در اسلام ==
	از دیگر حقوق زن در اسلام، حق مالکیت خصوصی و استقلال اقتصادی زن است که در این موضوع، اسلام بزرگ ترین خدمت را در حق زن داشته و این حق مسلم او را احیا کرده و به دفاع از آن پرداخته است.<ref>{{یادکرد وب\|نویسنده=علی جمعه حیدری\|تاریخ=۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴\|وبگاه=سیویلیکا\|نشانی=https://civilica.com/note/11459/\|عنوان=برخی از حقوق زن در اسلام از دیدگاه شهید مطهری}}</ref>روابط مالى و غیر مالى زن و شوهر در حقوق اسلامی بر اساس عدل بنا شده است. در روابط مالى زوجین، زن دارای استقلال کامل در مالکیت و تصرف اموال خود می‌باشد و این از فخر و مباهات حقوق اسلام است; زیرا تا قبل از قرن بیستم در اکثر کشورهاى اروپایى زن حتی از حداقل حقوق انسانى برخودار نبوده و در گروه محجورین به حساب می‌آمد.<ref>{{یادکرد وب\|نویسنده=مرتضی محمدی\|تاریخ=۱۳۸۰\|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی\|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/47447/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%B2%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%89-%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-#:~:text=%D8%AF%D8%B1%20%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7%20%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%89%20%D8%B2%D9%88%D8%AC%DB%8C%D9%86%D8%8C%20%D8%B2%D9%86,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%D8%B1%D9%87%20%D9%85%D8%AD%D8%AC\|عنوان=حقوق و تکالیف زن از دیدگاه اسلام}}</ref>		از دیگر حقوق زن در اسلام، حق مالکیت خصوصی و [[استقلال]] اقتصادی زن است که در این موضوع، اسلام بزرگ ترین خدمت را در حق زن داشته و این حق مسلم او را احیا کرده و به دفاع از آن پرداخته است.<ref>{{یادکرد وب\|نویسنده=علی جمعه حیدری\|تاریخ=۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴\|وبگاه=سیویلیکا\|نشانی=https://civilica.com/note/11459/\|عنوان=برخی از حقوق زن در اسلام از دیدگاه شهید مطهری}}</ref>روابط مالى و غیر مالى زن و شوهر در حقوق اسلامی بر اساس عدل بنا شده است. در روابط مالى زوجین، زن دارای استقلال کامل در مالکیت و تصرف اموال خود می‌باشد و این از فخر و مباهات حقوق اسلام است; زیرا تا قبل از قرن بیستم در اکثر کشورهاى اروپایى زن حتی از حداقل حقوق انسانى برخودار نبوده و در گروه [[محجورین]] به حساب می‌آمد.<ref>{{یادکرد وب\|نویسنده=مرتضی محمدی\|تاریخ=۱۳۸۰\|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی\|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/47447/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%B2%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%89-%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-#:~:text=%D8%AF%D8%B1%20%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7%20%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%89%20%D8%B2%D9%88%D8%AC%DB%8C%D9%86%D8%8C%20%D8%B2%D9%86,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%D8%B1%D9%87%20%D9%85%D8%AD%D8%AC\|عنوان=حقوق و تکالیف زن از دیدگاه اسلام}}</ref>

	== ~~حفوق~~ اجتماعی زن در اسلام ==		== حقوق اجتماعی زن در اسلام ==
	در اسلام، حقوق اجتماعی زن در حوزه‌هایی مانند انتخاب همسر، شهادت در [[دادگاه]] و دیگر حقوق اجتماعی تعریف و تنظیم شده است. بر اساس آموزه‌های دینی، هدف از این مقررات توجه به مصالح و حفاظت از زنان در عرصه‌های اجتماعی است، به‌گونه‌ای که زنان از کمترین زیان اجتماعی برخوردار شوند. در مواردی که اسلام محدودیت‌هایی قائل شده است، این محدودیت‌ها نه به دلیل بی‌ارزشی زن، بلکه با نگرش به ویژگی‌های خاص اجتماعی و نقش‌های متفاوت زنان و مردان مطرح شده‌اند و در برخی از احکام فقهی مانند موضوع شهادت، این مقررات با توجه به مصالح اجتماعی و دستورهای فقهی تعیین می‌گردد.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>		در اسلام، حقوق اجتماعی زن در حوزه‌هایی مانند انتخاب همسر، شهادت در [[دادگاه]] و دیگر حقوق اجتماعی تعریف و تنظیم شده است. بر اساس آموزه‌های دینی، هدف از این مقررات توجه به مصالح و حفاظت از زنان در عرصه‌های اجتماعی است، به‌گونه‌ای که زنان از کمترین زیان اجتماعی برخوردار شوند. در مواردی که اسلام محدودیت‌هایی قائل شده است، این محدودیت‌ها نه به دلیل بی‌ارزشی زن، بلکه با نگرش به ویژگی‌های خاص اجتماعی و نقش‌های متفاوت زنان و مردان مطرح شده‌اند و در برخی از احکام فقهی مانند موضوع شهادت، این مقررات با توجه به مصالح اجتماعی و دستورهای فقهی تعیین می‌گردد.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

Morningview: /* بیعت */

2026-02-09T12:30:45Z

بیعت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۰
خط ۱۵۱:		خط ۱۵۱:
	# زیان بخش بودن		# زیان بخش بودن
	# زیان رساندن به زندگی خانوادگی		# زیان رساندن به زندگی خانوادگی
	# ممکن نبودن ادامه زندگی مشترک		# ممکن نبودن ادامه [[زندگی مشترک]]

	====== وکالت طلاق زن ======		====== وکالت طلاق زن ======
	این امکان برای مرد هست که به شخص دیگری وکالت دهد که همسرش را طلاق دهد. زن نیز می‌تواند هنگام عقد ازدواج یا عقد لازم دیگر شرط بگذارد که مرد، حق طلاق را به صورت مطلق یا در شرایط خاص، تحت عنوان وکالت، به زن واگذارد؛ اینگونه که زن وکالت داشته باشد خود را مطلقه کند. از آنجا که وکالت از عقود جایز می‌باشد و فرد توانایی عزل وکیل خود را دارد، هنگام قراردادن شرط وکالت زن در عقد لازم نکاح، می‌توان این وکالت را بلاعزل بیان کرد تا شوهر توانایی ستاندن این حق را از زن نداشته باشد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=نگاهی به حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۸۶\|نام=زهرا\|نام خانوادگی=عظیمی\|ناشر=صدا و سیمای حمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی\|صفحه=۸۲\|مکان=قم}}</ref>		این امکان برای مرد هست که به شخص دیگری [[وکالت]] دهد که همسرش را طلاق دهد. زن نیز می‌تواند هنگام عقد ازدواج یا عقد لازم دیگر شرط بگذارد که مرد، حق طلاق را به صورت مطلق یا در شرایط خاص، تحت عنوان وکالت، به زن واگذارد؛ اینگونه که زن وکالت داشته باشد خود را [[مطلقه]] کند. از آنجا که وکالت از عقود جایز می‌باشد و فرد توانایی [[عزل]] وکیل خود را دارد، هنگام قراردادن شرط وکالت زن در عقد لازم نکاح، می‌توان این وکالت را بلاعزل بیان کرد تا شوهر توانایی ستاندن این حق را از زن نداشته باشد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=نگاهی به حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۸۶\|نام=زهرا\|نام خانوادگی=عظیمی\|ناشر=صدا و سیمای حمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی\|صفحه=۸۲\|مکان=قم}}</ref>

	== حقوق مالکیت زن در اسلام ==		== حقوق مالکیت زن در اسلام ==
خط ۱۶۰:		خط ۱۶۰:

	== حفوق اجتماعی زن در اسلام ==		== حفوق اجتماعی زن در اسلام ==
	در اسلام، حقوق اجتماعی زن در حوزه‌هایی مانند انتخاب همسر، شهادت در دادگاه و دیگر حقوق اجتماعی تعریف و تنظیم شده است. بر اساس آموزه‌های دینی، هدف از این مقررات توجه به مصالح و حفاظت از زنان در عرصه‌های اجتماعی است، به‌گونه‌ای که زنان از کمترین زیان اجتماعی برخوردار شوند. در مواردی که اسلام محدودیت‌هایی قائل شده است، این محدودیت‌ها نه به دلیل بی‌ارزشی زن، بلکه با نگرش به ویژگی‌های خاص اجتماعی و نقش‌های متفاوت زنان و مردان مطرح شده‌اند و در برخی از احکام فقهی مانند موضوع شهادت، این مقررات با توجه به مصالح اجتماعی و دستورهای فقهی تعیین می‌گردد.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>		در اسلام، حقوق اجتماعی زن در حوزه‌هایی مانند انتخاب همسر، شهادت در [[دادگاه]] و دیگر حقوق اجتماعی تعریف و تنظیم شده است. بر اساس آموزه‌های دینی، هدف از این مقررات توجه به مصالح و حفاظت از زنان در عرصه‌های اجتماعی است، به‌گونه‌ای که زنان از کمترین زیان اجتماعی برخوردار شوند. در مواردی که اسلام محدودیت‌هایی قائل شده است، این محدودیت‌ها نه به دلیل بی‌ارزشی زن، بلکه با نگرش به ویژگی‌های خاص اجتماعی و نقش‌های متفاوت زنان و مردان مطرح شده‌اند و در برخی از احکام فقهی مانند موضوع شهادت، این مقررات با توجه به مصالح اجتماعی و دستورهای فقهی تعیین می‌گردد.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	== حق شهادت زن ==		== حق شهادت زن ==
	شهادت در فقه و حقوق اسلامی عبارت است از اطلاع دادن صادق و قطعی شخص در دادگاه یا مرجع قضایی درباره حقی که برای دیگری است، به‌منظور اثبات یا رد ادعا. این اطلاع باید بر علم یا مشاهده مستقیم شاهد مبتنی باشد و نه بر حدس یا گمان. فقهای اسلامی و حقوق‌دانان شهادت را تکلیف شرعی و اجتماعی می‌دانند، نه حق یا امتیاز شخصی برای شاهد. در نتیجه، شاهد نمی‌تواند بابت ادای شهادت اجرت یا پاداش دریافت کند، زیرا هدف از شهادت برقراری عدالت و احقاق حق است، نه کسب سود مادی. شهادت به دو جزء اصلی تقسیم می‌شود: ~~«تحمّل»~~ و ~~«اداء»~~. تحمّل شهادت به معنای حضور و مشاهده مستقیم یا علم یافتن شاهد نسبت به موضوع است؛ یعنی شاهد باید در موقع وقوع رویداد حاضر بوده یا از ماوقع آگاه شده باشد. اداء شهادت عبارت است از بیان و اعلام آنچه دیده یا شنیده شده است نزد مرجع قضایی یا مقام صالح، به‌گونه‌ای که اطلاعات قابل استناد و استفاده در دادرسی باشد.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>		شهادت در فقه و حقوق اسلامی عبارت است از اطلاع دادن صادق و قطعی شخص در دادگاه یا [[مرجع قضایی]] درباره حقی که برای دیگری است، به‌منظور اثبات یا رد ادعا. این اطلاع باید بر علم یا مشاهده مستقیم شاهد مبتنی باشد و نه بر حدس یا گمان. فقهای اسلامی و [[حقوق‌دانان]] شهادت را تکلیف شرعی و اجتماعی می‌دانند، نه حق یا امتیاز شخصی برای [[شاهد]]. در نتیجه، شاهد نمی‌تواند بابت ادای شهادت اجرت یا پاداش دریافت کند، زیرا هدف از شهادت برقراری عدالت و احقاق حق است، نه کسب سود مادی. شهادت به دو جزء اصلی تقسیم می‌شود: «[[تحمّل]]» و «[[اداء]]». تحمّل شهادت به معنای حضور و مشاهده مستقیم یا علم یافتن شاهد نسبت به موضوع است؛ یعنی شاهد باید در موقع وقوع رویداد حاضر بوده یا از ماوقع آگاه شده باشد. اداء شهادت عبارت است از بیان و اعلام آنچه دیده یا شنیده شده است نزد مرجع قضایی یا مقام صالح، به‌گونه‌ای که اطلاعات قابل استناد و استفاده در دادرسی باشد.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	=== شهادت در قرآن ===		=== شهادت در قرآن ===
	در قرآن کریم آیات متعددی به موضوع شهادت و نقش گواهان اشاره دارد، اما فقط در آیه ۲۸۲ سوره بقره در زمینه عقد و معاملات مالی به صورت مشخص بیان شده است که دو مرد به‌عنوان شاهد لازم‌اند و اگر دو مرد موجود نباشند، یک مرد و دو زن به‌عنوان گواه قابل قبول‌اند تا «اگر یکی از زنان خطا کرد، دیگری او را یادآوری کند.» این آیه نشان‌دهنده اصطلاح و شرایط خاص در همین مورد و نه یک حکم کلی درباره شهادت زنان یا مردان در همه زمینه‌ها است.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>		در قرآن کریم آیات متعددی به موضوع شهادت و نقش [[گواهان]] اشاره دارد، اما فقط در آیه ۲۸۲ [[سوره بقره]] در زمینه عقد و معاملات مالی به صورت مشخص بیان شده است که دو مرد به‌عنوان شاهد لازم‌اند و اگر دو مرد موجود نباشند، یک مرد و دو زن به‌عنوان گواه قابل قبول‌اند تا «اگر یکی از زنان خطا کرد، دیگری او را یادآوری کند.» این آیه نشان‌دهنده اصطلاح و شرایط خاص در همین مورد و نه یک حکم کلی درباره شهادت زنان یا مردان در همه زمینه‌ها است.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	==== شهادت در فقه ====		==== شهادت در فقه ====

	* در فقه اسلامی شهادت زنان و مردان در جرائم و دعاوی مختلف بر اساس نوع موضوع و شرایط قضایی متفاوت شمرده شده و فقیهان آن را در چند دسته اصلی طبقه‌بندی کرده‌اند:<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>		* در فقه اسلامی [[شهادت زن در اسلام\|شهادت]] زنان و مردان در جرائم و دعاوی مختلف بر اساس نوع موضوع و شرایط قضایی متفاوت شمرده شده و فقیهان آن را در چند دسته اصلی طبقه‌بندی کرده‌اند:<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>
	* اموری که شهادت فقط با مردان معتبر است: در برخی دعاوی و حدود شرعی، مانند جرائم دیه و حدود معین، شهادت زنان به‌طور معمول پذیرفته نمی‌شود و تنها گواهی مردان معتبر تلقی می‌شود.		* اموری که شهادت فقط با مردان معتبر است: در برخی دعاوی و حدود شرعی، مانند جرائم دیه و حدود معین، شهادت زنان به‌طور معمول پذیرفته نمی‌شود و تنها [[گواهی]] مردان معتبر تلقی می‌شود.
	* اموری که شهادت زنان به تنهایی پذیرفته می‌شود: در مواردی که موضوع دعوی با تجربه و اطلاع زنان ارتباط نزدیک دارد، مانند ولادت، عیوب خاص زنان، حیض، یا سایر موضوعات ویژه زنان، شهادت یک یا چند زن بدون حضور مرد معتبر شناخته می‌شود.		* اموری که شهادت زنان به تنهایی پذیرفته می‌شود: در مواردی که موضوع دعوی با تجربه و اطلاع زنان ارتباط نزدیک دارد، مانند ولادت، عیوب خاص زنان، حیض، یا سایر موضوعات ویژه زنان، شهادت یک یا چند زن بدون حضور مرد معتبر شناخته می‌شود.
	* اموری که شهادت زنان همراه با مردان معتبر است: در برخی دعاوی و جرم‌ها، شهادت زنان هنگامی پذیرفته می‌شود که در کنار آن شهادت مردان نیز وجود داشته باشد؛ برای مثال در جرایمی مانند زنا، بنا بر برخی نظرات فقهی، تعداد و ترکیب گواهان مشخص شده است که حضور زنان و مردان با نسبت معینی الزامی است.این تقسیم‌بندی نشان می‌دهد که اقبالیّت یا عدم اقبالیّت شهادت زنان در فقه تابع مقررات ویژه هر نوع دعوی یا جرم است و در بسیاری از موارد، پذیرش شهادت زنان به‌طور مستقیم یا همراه با مردان تعیین می‌شود.		* اموری که شهادت زنان همراه با مردان معتبر است: در برخی دعاوی و جرم‌ها، شهادت زنان هنگامی پذیرفته می‌شود که در کنار آن شهادت مردان نیز وجود داشته باشد؛ برای مثال در جرایمی مانند زنا، بنا بر برخی نظرات فقهی، تعداد و ترکیب گواهان مشخص شده است که حضور زنان و مردان با نسبت معینی الزامی است.این تقسیم‌بندی نشان می‌دهد که اقبالیّت یا عدم اقبالیّت شهادت زنان در فقه تابع [[مقررات]] ویژه هر نوع [[دعوی]] یا جرم است و در بسیاری از موارد، پذیرش شهادت زنان به‌طور مستقیم یا همراه با مردان تعیین می‌شود.

	== حقوق سیاسی زن در اسلام ==		== حقوق سیاسی زن در اسلام ==
	در نظام سیاسی اسلام نقش و جایگاه زنان در عرص سیاسی و اجتماعی، کمتر از مردان نیست. برای مشارکت زنان در این عرصه، راهکارهای مختلفی وجود دارد که یکی از آنها مسئله بیعت می‌باشد، جهاد و هجرت نیز از عنصرهای مهم فرهنگ سیاسی اسلام است که زنان مسلمان مانند مردان در این عرصه حضور داشتند. طبق بیانات خداوند ﴿وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاء بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ...﴾‌ (التّوبه:۷۱)، زنان چون مردان دارای مسئولیّت بزرگ سرپرستی، ولایت و مدیریت اصلاحی می‌باشند. به همین دلیل به هدایت و امر به معروف و نهی از زشتی‌ها و ناهنجاری‌ها می‌پردازند. با گسترده بودن مفهوم منکر و معروف در اسلام، گستره دخالت‌های اجتماعی زن روشن خواهد شد. بنابراین، در همه عرصه‌هایی که مردان توانایی دخالت دارند، زنان نیز حق دخالت دارند. مسائل سیاسی و حکومتی در رأس هرم مسائل اجتماعی است و زنان نیز مانند مردان باید در آن دخالت کنند و نقش ایفا کنند.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>		در نظام سیاسی اسلام نقش و [[جایگاه زنان]] در عرص سیاسی و اجتماعی، کمتر از مردان نیست. برای مشارکت زنان در این عرصه، راهکارهای مختلفی وجود دارد که یکی از آنها مسئله بیعت می‌باشد، [[جهاد]] و [[نقش زنان صدر اسلام در هجرت\|هجرت]] نیز از عنصرهای مهم فرهنگ سیاسی اسلام است که زنان مسلمان مانند مردان در این عرصه حضور داشتند. طبق بیانات خداوند ﴿وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاء بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ...﴾‌ (التّوبه:۷۱)، زنان چون مردان دارای مسئولیّت بزرگ سرپرستی، ولایت و مدیریت اصلاحی می‌باشند. به همین دلیل به هدایت و امر به معروف و نهی از زشتی‌ها و ناهنجاری‌ها می‌پردازند. با گسترده بودن مفهوم [[امر به معروف و نهی از منکر\|منکر]] و معروف در اسلام، گستره دخالت‌های اجتماعی زن روشن خواهد شد. بنابراین، در همه عرصه‌هایی که مردان توانایی دخالت دارند، زنان نیز حق دخالت دارند. مسائل سیاسی و حکومتی در رأس هرم مسائل اجتماعی است و زنان نیز مانند مردان باید در آن دخالت کنند و نقش ایفا کنند.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	=== بیعت ===		=== بیعت ===
	بیعت در اسلام به معنای پیمان اطاعت از رهبری است و در قرآن کریم، بیعت زنان با رهبران اسلامی پذیرفته شده است. این عمل سیاسی در تاریخ صدر اسلام نیز وجود داشته و نشان‌دهنده مشارکت زنان در مسائل سیاسی و تعهد به رهبری جامعه است.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>		[[بیعت]] در اسلام به معنای پیمان اطاعت از رهبری است و در قرآن کریم، بیعت زنان با [[رهبران اسلامی]] پذیرفته شده است. این عمل سیاسی در تاریخ صدر اسلام نیز وجود داشته و نشان‌دهنده مشارکت زنان در مسائل سیاسی و [[تعهد]] به رهبری جامعه است.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	==== جهاد ====		==== جهاد ====
	اسلام، زن می‌تواند در بسیاری از جنبه‌های جهاد مشارکت کند، زیرا جهاد تنها به مبارزه نظامی و حضور در میدان نبرد محدود نمی‌شود. زنان می‌توانند در امور پشتیبانی، تدارکات، نقشه‌کشی و راهنمایی نیز نقش‌آفرینی کنند. اگرچه زنان از جهاد ابتدایی که به معصوم مربوط است، معاف هستند، در جنگ‌های دفاعی و مقابله با دشمنان خارجی، حضور آنان جایز و حتی واجب است. در این موارد، زنان می‌توانند به فرماندهی لشکر زنان بپردازند و در همه جنبه‌های جنگی و غیرجنگی مشارکت کنند، زیرا دفاع مختص به مردان نیست و زنان نیز باید در آن سهم داشته باشند.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>		اسلام، زن می‌تواند در بسیاری از جنبه‌های جهاد [[مشارکت]] کند، زیرا [[جهاد زن\|جهاد]] تنها به مبارزه نظامی و حضور در میدان نبرد محدود نمی‌شود. زنان می‌توانند در امور پشتیبانی، تدارکات، نقشه‌کشی و راهنمایی نیز نقش‌آفرینی کنند. اگرچه زنان از جهاد ابتدایی که به [[چهارده معصوم\|معصوم]] مربوط است، معاف هستند، در جنگ‌های دفاعی و مقابله با دشمنان خارجی، حضور آنان جایز و حتی واجب است. در این موارد، زنان می‌توانند به [[فرماندهی]] لشکر زنان بپردازند و در همه جنبه‌های جنگی و غیرجنگی مشارکت کنند، زیرا دفاع مختص به مردان نیست و زنان نیز باید در آن سهم داشته باشند.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Morningview: /* نفقه */

2026-02-09T12:19:15Z

نفقه

نمایش تغییرات

Morningview: /* حقوق زنان */

2026-02-09T06:48:43Z

حقوق زنان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۸
خط ۷۸:		خط ۷۸:
	== حقوق زنان ==		== حقوق زنان ==

	قرآن مجید به بیان مجموعه‌ای از حقوق اساسی زنان پرداخته است. این حقوق را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد: حقوق عام و حقوق خاص. منظور از حقوق عام، حقوقی است که زنان و مردان به‌طور مشترک از آن برخوردارند؛ از جمله حق ~~آموزش،~~ حق ~~ارث،~~ حق ~~مالکیت،~~ حق ازدواج و حق اشتغال. در مقابل، حقوق خاص به حقوقی اطلاق می‌شود که اختصاصاً به زنان تعلق دارد. این حقوق با توجه به تفاوت‌های جسمانی و نقش‌های اجتماعی زنان، در متون اسلامی مورد توجه قرار گرفته و برای آنان پیش‌بینی شده است؛ از جمله حق ~~نفقه،~~ حق مهریه و حق دریافت اجرت در برابر رضاع.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام۱=محمد هادی\|نام خانوادگی۱=منصوری\|سال=۱۳۹۰\|عنوان=حقوق زنان از منظر قرآن(با تأکید بر حقوق اساسی)\|صفحه=۱۰}}</ref>		قرآن مجید به بیان مجموعه‌ای از [[حقوق اساسی]] زنان پرداخته است. این حقوق را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد: حقوق [[عام]] و حقوق [[خاص]]. منظور از حقوق عام، حقوقی است که زنان و مردان به‌طور مشترک از آن برخوردارند؛ از جمله حق [[آموزش]]، حق [[ارث زن\|ارث]]، حق [[مالکیت]]، حق [[ازدواج در اسلام\|ازدواج]] و حق [[اشتغال زنان\|اشتغال]]. در مقابل، حقوق خاص به حقوقی اطلاق می‌شود که اختصاصاً به زنان تعلق دارد. این حقوق با توجه به تفاوت‌های جسمانی و نقش‌های اجتماعی زنان، در متون اسلامی مورد توجه قرار گرفته و برای آنان پیش‌بینی شده است؛ از جمله حق [[نفقه]]، حق [[مهریه]] و حق دریافت [[اجرت]] در برابر رضاع.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام۱=محمد هادی\|نام خانوادگی۱=منصوری\|سال=۱۳۹۰\|عنوان=حقوق زنان از منظر قرآن(با تأکید بر حقوق اساسی)\|صفحه=۱۰}}</ref>

	== حق آموزش ==		== حق آموزش ==
	قرآن مجید به آموزش و یادگیری اهمیت ویژه‌ای داده است. در نخستین آیات نازل شده، بر خواندن و کسب علم تأکید شده است:《بخوان به نام پروردگارت که آفرید.》(علق: ۱)، همچنین در مورد قلم و نوشتن می‌فرماید:《نون، سوگند به قلم و آنچه می‌نویسند.》( قلم:۱)، بر پایه این آموزه‌ها، پیامبر اسلام نیز تأکید فراوانی بر آموزش و یادگیری داشته است و آن را واجب می‌دانست:《طلب العلم فریضة علی کل مسلم و مسلمه؛ کسب علم بر هر مرد و زن مسلمان واجب است.》این رویکرد نشان می‌دهد که آموزش امر واجبی است و جنسیت در آن تفاوتی ایجاد نمی‌کند. از این رو، زنان و مردان به یک میزان حق آموزش دارند و هیچ شخصی، از جمله والدین یا همسر، نمی‌تواند دیگران را از دسترسی به این حق باز دارد. بسیاری از علمای دینی بر این باورند که حق آموزش از حقوق بنیادین انسان است و هیچ محدودیتی برای آن از سوی دیگران قابل پذیرش نیست.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام۱=محمد هادی\|نام خانوادگی۱=منصوری\|سال=۱۳۹۰\|عنوان=حقوق زن از منظر قرآن( با تأکید بر حقوق اساسی)\|صفحه=۱۰}}</ref>		قرآن مجید به آموزش و یادگیری اهمیت ویژه‌ای داده است. در نخستین آیات نازل شده، بر خواندن و کسب علم تأکید شده است:《بخوان به نام پروردگارت که آفرید.》([[سوره علق\|علق]]: ۱)، همچنین در مورد قلم و نوشتن می‌فرماید:《نون، سوگند به قلم و آنچه می‌نویسند.》( [[سوره قلم\|قلم]]:۱)، بر پایه این آموزه‌ها، پیامبر اسلام نیز تأکید فراوانی بر آموزش و یادگیری داشته است و آن را واجب می‌دانست:《طلب العلم فریضة علی کل مسلم و مسلمه؛ کسب علم بر هر مرد و زن مسلمان [[واجب]] است.》این رویکرد نشان می‌دهد که آموزش امر واجبی است و جنسیت در آن تفاوتی ایجاد نمی‌کند. از این رو، زنان و مردان به یک میزان حق آموزش دارند و هیچ شخصی، از جمله [[والدین]] یا همسر، نمی‌تواند دیگران را از دسترسی به این حق باز دارد. بسیاری از علمای دینی بر این باورند که حق آموزش از حقوق بنیادین انسان است و هیچ محدودیتی برای آن از سوی دیگران قابل پذیرش نیست.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام۱=محمد هادی\|نام خانوادگی۱=منصوری\|سال=۱۳۹۰\|عنوان=حقوق زن از منظر قرآن( با تأکید بر حقوق اساسی)\|صفحه=۱۰}}</ref>

	== حقوق اقتصادی زن ==		== حقوق اقتصادی زن ==
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	قرآن کریم در این زمینه می‌فرماید:		قرآن کریم در این زمینه می‌فرماید:

	《لِلرِّجالِ نَصِیبٌ مِمَّا اکْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصِیبٌ مِمَّا اکْتَسَبْنَ》(نساء: ۳۲) مردان از آنچه به دست می‌آورند نصیبی دارند و زنان نیز از آنچه به دست می‌آورند نصیبی دارند. واژه ~~«نصیب»~~ به معنای بهره و سهم است و ~~«اکتساب»~~ به معنای به دست آوردن و تحصیل کردن به کار می‌رود. بر اساس این تعبیر قرآنی، هم کوشش‌ها و فعالیت‌های اختیاری انسان و هم دستاوردهایی که فرد متناسب با ویژگی‌ها و توانایی‌های طبیعی خود کسب می‌کند، مورد توجه قرار گرفته است و این آیه بر برخورداری مستقل زن و مرد از دستاوردهای اقتصادی دلالت دارد.طبق نظر برخی از مفسران، در مورد این آیه، سه احتمال موجود می‌باشد:منظور آیه، پاداش اعمال می‌باشد؛ منظور، کیفر و عقاب اعمال می‌باشد؛ منظور، بهره هر یک از زن و مرد در فعالیت‌های اقتصادی می‌باشد. با توجه به این که قرینه ای در آیه موجود نیست که آن را به کسب اعمال معنوی و اخلاقی منحصر کند، یکی از مقصودهای این آیه را می‌توان کسب امور اقتصادی درنظر گرفت؛ یعنی هر کدام از زن و مرد نصیب و بهره ای از فعالیت‌های اقتصادی دارا هستند. جداسازی میان نصیب زن و مرد در این آیه، بیانگر استقلال هر یک از آنان در دارایی و منافع اقتصادی شان می‌باشد. این آیه، استقلال اقتصادی زن را که تا آن زمان، هرگز به رسمیت شناخته نشده بود، اثبات کرد. بنابراین، در فقه اسلامی، برای زنان حق استقلال در اداره اموال و دارایی‌های شخصی به رسمیت شناخته شده است. بر اساس این دیدگاه، زن، چه پیش از ازدواج و چه پس از آن، در تصرف اموالی مانند مهریه، ارث و سایر دارایی‌های خود اختیار دارد و می‌تواند بدون نیاز به اجازه همسر، اقدام به ~~نقل‌وانتقال،~~ فروش، بخشش یا سایر تصرفات حقوقی در اموال خود کند. در مقابل، در برخی نظام‌های حقوقی غیر اسلامی در دوره‌هایی از تاریخ، محدودیت‌هایی برای زنان متأهل در زمینه اداره اموال شخصی وجود داشته است؛ برای نمونه، در قانون مدنی فرانسه (ماده ۱۲۵)، زن شوهردار از اداره مستقل اموال خود منع شده بود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=نگاهی به حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۸۶\|نام=زهرا\|نام خانوادگی=عظیمی\|ناشر=صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی\|صفحه‌ها=۶۰-۶۲\|مکان=قم}}</ref>		《لِلرِّجالِ نَصِیبٌ مِمَّا اکْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصِیبٌ مِمَّا اکْتَسَبْنَ》([[سوره نساء\|نساء]]: ۳۲) مردان از آنچه به دست می‌آورند نصیبی دارند و زنان نیز از آنچه به دست می‌آورند نصیبی دارند. واژه «[[نصیب]]» به معنای بهره و سهم است و «[[اکتساب]]» به معنای به دست آوردن و تحصیل کردن به کار می‌رود. بر اساس این تعبیر قرآنی، هم کوشش‌ها و فعالیت‌های اختیاری انسان و هم دستاوردهایی که فرد متناسب با ویژگی‌ها و توانایی‌های طبیعی خود کسب می‌کند، مورد توجه قرار گرفته است و این آیه بر برخورداری [[مستقل]] زن و مرد از دستاوردهای اقتصادی دلالت دارد.طبق نظر برخی از مفسران، در مورد این آیه، سه احتمال موجود می‌باشد:منظور آیه، پاداش اعمال می‌باشد؛ منظور، کیفر و عقاب اعمال می‌باشد؛ منظور، بهره هر یک از زن و مرد در فعالیت‌های اقتصادی می‌باشد. با توجه به این که قرینه ای در آیه موجود نیست که آن را به کسب اعمال معنوی و اخلاقی منحصر کند، یکی از مقصودهای این آیه را می‌توان کسب امور اقتصادی درنظر گرفت؛ یعنی هر کدام از زن و مرد نصیب و بهره ای از فعالیت‌های اقتصادی دارا هستند. جداسازی میان نصیب زن و مرد در این آیه، بیانگر استقلال هر یک از آنان در دارایی و منافع اقتصادی شان می‌باشد. این آیه، استقلال اقتصادی زن را که تا آن زمان، هرگز به رسمیت شناخته نشده بود، اثبات کرد. بنابراین، در فقه اسلامی، برای زنان حق استقلال در اداره اموال و دارایی‌های شخصی به رسمیت شناخته شده است. بر اساس این دیدگاه، زن، چه پیش از ازدواج و چه پس از آن، در [[تصرف]] اموالی مانند مهریه، ارث و سایر دارایی‌های خود اختیار دارد و می‌تواند بدون نیاز به اجازه همسر، اقدام به نقل‌ و انتقال، فروش، بخشش یا سایر تصرفات حقوقی در اموال خود کند. در مقابل، در برخی نظام‌های حقوقی غیر اسلامی در دوره‌هایی از تاریخ، محدودیت‌هایی برای [[زنان متأهل]] در زمینه اداره اموال شخصی وجود داشته است؛ برای نمونه، در قانون مدنی فرانسه (ماده ۱۲۵)، زن شوهردار از اداره مستقل اموال خود منع شده بود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=نگاهی به حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۸۶\|نام=زهرا\|نام خانوادگی=عظیمی\|ناشر=صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی\|صفحه‌ها=۶۰-۶۲\|مکان=قم}}</ref>

	==== مهریه ====		==== مهریه ====
	مهریه یکی از نهادهای حقوقی پیش‌بینی‌شده در نظام حقوقی اسلام است که به منظور حمایت مالی از زن در عقد ازدواج مقرر شده است. مهریه مالی است که مرد متعهد می‌شود در زمان انعقاد عقد ~~نکاح،~~ به عنوان مهر یا صداق به همسر خود پرداخت کند. تعیین مهریه از ارکان صحت عقد ازدواج محسوب نمی‌شود و در صورتی که هنگام عقد، مهریه‌ای تعیین نشده باشد، زن می‌تواند مطابق موازین شرعی و عرفی، مهریه‌ای موسوم به ~~«مهرالمثل»~~ مطالبه کند. زن پس از انعقاد عقد، مالک مهریه می‌شود و حق هرگونه تصرف قانونی در آن را داراست. 《وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً؛مهر زنان را با کمال رضایت به آنها بدهید.》(نساء:۴)، 《فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَریضَةً؛ آن مهر معیّن را که مزد آنهاست، به آنان بپردازید.》(نساء: ۲۴). بر اساس روایتی منسوب به پیامبر ~~اسلام،~~ پرداخت نکردن مهریه از سوی شوهر عملی ناپسند و خلاف تعهدات ازدواج تلقی شده است. در این روایت آمده است که در روز قیامت، مردی که مهریه همسر خود را نپرداخته باشد، مورد بازخواست الهی قرار می‌گیرد و به او یادآوری می‌شود که ازدواج بر پایه پیمان و تعهد انجام شده و عدم ایفای مهریه، نقض این پیمان و نوعی ستم به زن محسوب می‌شود. سپس، برای جبران این حق، از اعمال نیک مرد کاسته و به اندازه حق زن به او داده می‌شود و در صورت نداشتن اعمال نیک، مجازاتی برای او در نظر گرفته خواهد شد. در فقه اسلامی، میزان معیّنی برای مهریه تعیین نشده و مقدار آن به توافق زن و مرد واگذار شده است. در صورتی که اشخاص دیگر مبلغی را به عنوان مهریه پیشنهاد کنند، اعتبار آن منوط به پذیرش و رضایت زوجین خواهد بود. در همین زمینه، روایتی منسوب به امام محمد باقر نقل شده است که مهریه را مالی دانسته است که طرفین بر آن رضایت داشته باشند، بدون آن‌که کم یا زیاد بودن آن موضوعیت داشته باشد. این اصل در حقوق موضوعه ایران نیز بازتاب یافته و ماده ۱۰۸۰ قانون مدنی تصریح می‌کند که تعیین میزان مهریه بر پایه تراضی طرفین انجام می‌گیرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=نگاهی به حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۸۶\|نام=زهرا\|نام خانوادگی=عظیمی\|ناشر=صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی\|صفحه‌ها=۶۲-۶۳\|مکان=قم}}</ref>		[[مهریه]] یکی از نهادهای حقوقی پیش‌بینی‌شده در نظام حقوقی اسلام است که به منظور [[حمایت مالی]] از زن در [[عقد]] ازدواج مقرر شده است. مهریه مالی است که مرد متعهد می‌شود در زمان انعقاد عقد [[نکاح]]، به عنوان مهر یا صداق به همسر خود پرداخت کند. تعیین مهریه از ارکان صحت عقد ازدواج محسوب نمی‌شود و در صورتی که هنگام عقد، مهریه‌ای تعیین نشده باشد، زن می‌تواند مطابق موازین شرعی و عرفی، مهریه‌ای موسوم به «[[مهرالمثل]]» مطالبه کند. زن پس از انعقاد عقد، مالک مهریه می‌شود و حق هرگونه تصرف قانونی در آن را داراست. 《وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً؛مهر زنان را با کمال رضایت به آنها بدهید.》(نساء:۴)، 《فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَریضَةً؛ آن مهر معیّن را که مزد آنهاست، به آنان بپردازید.》(نساء: ۲۴). بر اساس روایتی منسوب به [[پیامبران در اسلام\|پیامبر اسلام]]، پرداخت نکردن مهریه از سوی شوهر عملی ناپسند و خلاف تعهدات ازدواج تلقی شده است. در این روایت آمده است که در روز قیامت، مردی که مهریه همسر خود را نپرداخته باشد، مورد بازخواست الهی قرار می‌گیرد و به او یادآوری می‌شود که ازدواج بر پایه پیمان و تعهد انجام شده و عدم ایفای مهریه، نقض این پیمان و نوعی ستم به زن محسوب می‌شود. سپس، برای جبران این حق، از اعمال نیک مرد کاسته و به اندازه حق زن به او داده می‌شود و در صورت نداشتن اعمال نیک، مجازاتی برای او در نظر گرفته خواهد شد. در فقه اسلامی، میزان معیّنی برای مهریه تعیین نشده و مقدار آن به توافق زن و مرد واگذار شده است. در صورتی که اشخاص دیگر مبلغی را به عنوان مهریه پیشنهاد کنند، اعتبار آن منوط به پذیرش و رضایت زوجین خواهد بود. در همین زمینه، روایتی منسوب به امام محمد باقر نقل شده است که مهریه را مالی دانسته است که طرفین بر آن رضایت داشته باشند، بدون آن‌که کم یا زیاد بودن آن موضوعیت داشته باشد. این اصل در حقوق موضوعه ایران نیز بازتاب یافته و ماده ۱۰۸۰ قانون مدنی تصریح می‌کند که تعیین میزان مهریه بر پایه [[تراضی]] طرفین انجام می‌گیرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=نگاهی به حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۸۶\|نام=زهرا\|نام خانوادگی=عظیمی\|ناشر=صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی\|صفحه‌ها=۶۲-۶۳\|مکان=قم}}</ref>

	===== نفقه =====		===== نفقه =====
	نفقه یکی از حقوق قانونی و شرعی زن در نظام حقوقی اسلام به شمار می‌آید و پرداخت آن بر عهده شوهر قرار داده شده است. این تعهد از جمله تکالیف الزامی مرد محسوب می‌شود و زن از حق مطالبه آن برخوردار است. در متون فقهی، واگذاری مسئولیت تأمین هزینه‌های متعارف زندگی به مرد، با توجه به نقش زن در فرزندپروری و ویژگی‌های طبیعی او توجیه شده و بر این اساس، زن از الزام به تأمین مخارج ضروری زندگی معاف دانسته شده است. نفقه شامل هزینه‌های مربوط به مسکن، خوراک، پوشاک و لوازم ضروری زندگی است و میزان آن بر اساس عرف و عادت متعارف جامعه و با در نظر گرفتن توان مالی شوهر تعیین می‌شود. تهیه همه لوازم خانه و احتیاجات روزانه از غذا، لباس، مسکن در حد امکانات مرد و عرف بر عهده مرد است. همچنین احسان و بردباری نسبت به زن، هدایت و راهنمایی صحیح و تعلیم و تربیت بر مرد لازم است. مرد سرپرست خانواده و مسئول اعضای خانواده است. «ملاک نفقه زن نه از روی مالکیت و مملوکیت است و نه حق طبیعی و نه از باب ناتوان و فقیر بودن زن؛ زیرا به فرض اینکه زن میلیونی بوده و دارای درآمد سرشار باشد و مرد ثروت و درآمد کمی داشته باشد، باز هم مرد باید بودجه خانوادگی و از آن جمله بودجه شخصی زن را تأمین کند.»<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=نگاهی به حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۸۶\|نام=زهرا\|نام خانوادگی=عظیمی\|ناشر=صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی\|صفحه=۶۸\|مکان=قم}}</ref>		نفقه یکی از حقوق قانونی و [[شرعی]] زن در نظام حقوقی اسلام به شمار می‌آید و پرداخت آن بر عهده شوهر قرار داده شده است. این تعهد از جمله [[تکالیف]] الزامی مرد محسوب می‌شود و زن از حق مطالبه آن برخوردار است. در متون فقهی، واگذاری مسئولیت تأمین هزینه‌های متعارف زندگی به مرد، با توجه به نقش زن در فرزندپروری و ویژگی‌های طبیعی او توجیه شده و بر این اساس، زن از الزام به تأمین مخارج ضروری زندگی معاف دانسته شده است. نفقه شامل هزینه‌های مربوط به مسکن، خوراک، پوشاک و لوازم ضروری زندگی است و میزان آن بر اساس عرف و عادت متعارف جامعه و با در نظر گرفتن توان مالی شوهر تعیین می‌شود. تهیه همه لوازم خانه و احتیاجات روزانه از غذا، لباس، مسکن در حد امکانات مرد و عرف بر عهده مرد است. همچنین احسان و بردباری نسبت به زن، هدایت و راهنمایی صحیح و تعلیم و تربیت بر مرد لازم است. مرد سرپرست خانواده و مسئول اعضای خانواده است. «ملاک نفقه زن نه از روی مالکیت و مملوکیت است و نه حق طبیعی و نه از باب ناتوان و فقیر بودن زن؛ زیرا به فرض اینکه زن میلیونی بوده و دارای درآمد سرشار باشد و مرد ثروت و درآمد کمی داشته باشد، باز هم مرد باید بودجه خانوادگی و از آن جمله بودجه شخصی زن را تأمین کند.»<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=نگاهی به حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۸۶\|نام=زهرا\|نام خانوادگی=عظیمی\|ناشر=صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی\|صفحه=۶۸\|مکان=قم}}</ref>

	====== ارث ======		====== ارث ======

Morningview: /* استقلال زنان */

2026-02-08T23:40:24Z

استقلال زنان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۴۰
خط ۷۴:		خط ۷۴:

	== استقلال زنان ==		== استقلال زنان ==
	بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد که در بسیاری از جوامع باستانی و پیشااسلامی، زنان از استقلال حقوقی و اجتماعی برخوردار نبودند و اغلب به‌عنوان بخشی از دارایی خانواده یا مردان تلقی می‌شدند. در برخی فرهنگ‌ها، زن تحت سلطه پدر، همسر یا فرزند پسر قرار داشت و پس از مرگ سرپرست مرد، همانند سایر اموال به ارث گذاشته می‌شد. ویل دورانت، تاریخ‌نگار و پژوهشگر، در آثار خود به این وضعیت اشاره کرده و زن را در برخی تمدن‌ها «جزئی از ثروت خانواده» توصیف می‌کند. در یونان باستان، زنان در اغلب دوره‌ها از حقوق مدنی و سیاسی محروم بودند و نقش اجتماعی آنان عمدتاً به امور خانه‌داری و فرزندپروری محدود می‌شد. برخی منابع تاریخی از معامله و خرید و فروش زنان در این جامعه سخن گفته‌اند. در کنار این ~~محدودیت‌ها،~~ در برخی باورهای اسطوره‌ای، دیدگاه‌هایی منفی نسبت به ماهیت زن وجود داشت. در هند باستان، آیینی موسوم به «ساتی» در برخی مناطق رواج داشت که بر اساس آن، زن پس از مرگ همسرش همراه با جسد او سوزانده می‌شد. هرچند این رسم همگانی و همیشگی نبوده، اما وجود آن نشان‌دهنده جایگاه فرودست زن در بخشی از ساختارهای اجتماعی آن دوره است. همچنین در قوانین سنتی هندویی، زنان در بسیاری از امور زندگی از استقلال تصمیم‌گیری برخوردار نبودند و انجام فعالیت‌های اجتماعی آنان وابسته به اراده مردان خانواده بود. در چین باستان نیز، ساختارهای اجتماعی غالباً مردسالارانه بود و زنان از حقوق برابر با مردان بهره‌مند نبودند. ازدواج‌ها عمدتاً بر پایه ملاحظات اقتصادی و خانوادگی شکل می‌گرفت و زن استقلال حقوقی محدودی داشت. بر اساس شواهد تاریخی، در بسیاری از تمدن‌های پیشااسلامی، زن به‌عنوان انسانی مستقل و برابر با مرد شناخته نمی‌شد. با ظهور اسلام، نگرشی متفاوت نسبت به جایگاه زن ارائه شد. در آموزه‌های اسلامی، زن و مرد هر دو به‌عنوان انسان‌هایی مستقل و دارای کرامت ذاتی معرفی شده‌اند و معیار برتری میان آنان، نه جنسیت، بلکه تقوا دانسته شده است. قرآن کریم در این‌باره تصریح می‌کند: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ؛ ای مردم در حقیقت ما شما را از مرد و زن آفریدیم و شعبه شعبه و قبیله قبیله تان قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید و بی شک گرامی ترین شما نزد خدا، باتقواترین شما است.»(سوره ~~حجرات،~~ آیه ۱۳) این آیه بر منشأ مشترک خلقت انسان‌ها و برتری مبتنی بر تقوا تأکید دارد. همچنین در آیه‌ای دیگر آمده است: «إِنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ بَعْضُكُم مِّن بَعْضٍ؛ من کار هیچ صاحب کاری را چه مرد و چه زن، ضایع نمی کنم که شما ،برخی از برخی دیگرتان هستید.»(آل‌عمران: ۱۹۵) این آیه نشان می‌دهد که ارزش اعمال انسان‌ها بدون تمایز میان زن و مرد سنجیده می‌شود و هر دو از استقلال شخصیتی و مسئولیت فردی برخوردارند. بر این اساس، در نگاه اسلامی، زن همانند مرد دارای کرامت انسانی، هویت مستقل و قابلیت دستیابی به فضیلت و برتری اخلاقی است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=کندوکاوی در حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۹۶\|نام=ابراهیم\|نام خانوادگی=احمدپناه\|ناشر=اندیشه طلایی\|صفحه‌ها=۱۸-۲۱\|مکان=تهران}}</ref>		بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد که در بسیاری از جوامع باستانی و پیشااسلامی، زنان از [[استقلال]] حقوقی و [[اجتماعی]] برخوردار نبودند و اغلب به‌عنوان بخشی از دارایی خانواده یا مردان تلقی می‌شدند. در برخی فرهنگ‌ها، زن تحت سلطه پدر، همسر یا فرزند پسر قرار داشت و پس از مرگ سرپرست مرد، همانند سایر اموال به ارث گذاشته می‌شد. ویل دورانت، تاریخ‌نگار و پژوهشگر، در آثار خود به این وضعیت اشاره کرده و زن را در برخی تمدن‌ها «جزئی از [[ثروت]] خانواده» توصیف می‌کند. در یونان باستان، زنان در اغلب دوره‌ها از حقوق [[مدنی]] و [[سیاسی]] محروم بودند و نقش اجتماعی آنان عمدتاً به امور خانه‌داری و [[فرزندپروری]] محدود می‌شد. برخی منابع تاریخی از [[معامله]] و خرید و فروش زنان در این جامعه سخن گفته‌اند. در کنار این [[محدودیت‌\|محدودیت‌ها]]، در برخی باورهای اسطوره‌ای، دیدگاه‌هایی منفی نسبت به [[ماهیت]] زن وجود داشت. در هند باستان، آیینی موسوم به «ساتی» در برخی مناطق رواج داشت که بر اساس آن، زن پس از مرگ همسرش همراه با جسد او سوزانده می‌شد. هرچند این رسم همگانی و همیشگی نبوده، اما وجود آن نشان‌دهنده جایگاه [[فرودست]] زن در بخشی از ساختارهای اجتماعی آن دوره است. همچنین در قوانین [[سنتی]] هندویی، زنان در بسیاری از امور زندگی از استقلال تصمیم‌گیری برخوردار نبودند و انجام فعالیت‌های اجتماعی آنان وابسته به اراده مردان خانواده بود. در چین باستان نیز، ساختارهای اجتماعی غالباً مردسالارانه بود و زنان از حقوق برابر با مردان بهره‌مند نبودند. ازدواج‌ها عمدتاً بر پایه ملاحظات اقتصادی و خانوادگی شکل می‌گرفت و زن استقلال حقوقی محدودی داشت. بر اساس شواهد تاریخی، در بسیاری از [[نقش ایران در تمدن اسلامی\|تمدن‌های]] پیشااسلامی، زن به‌عنوان انسانی مستقل و برابر با مرد شناخته نمی‌شد. با [[عصر ظهور (کتاب)\|ظهور]] اسلام، نگرشی متفاوت نسبت به جایگاه زن ارائه شد. در آموزه‌های اسلامی، زن و مرد هر دو به‌عنوان انسان‌هایی مستقل و دارای [[کرامت انسانی\|کرامت]] ذاتی معرفی شده‌اند و معیار برتری میان آنان، نه جنسیت، بلکه [[تقوا]] دانسته شده است. قرآن کریم در این‌باره تصریح می‌کند: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ؛ ای مردم در حقیقت ما شما را از مرد و زن آفریدیم و شعبه شعبه و قبیله قبیله تان قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید و بی شک گرامی ترین شما نزد خدا، باتقواترین شما است.»(سوره [[سوره حجرات\|حجرات]]، آیه ۱۳) این آیه بر منشأ [[مشترک]] خلقت انسان‌ها و برتری مبتنی بر تقوا تأکید دارد. همچنین در آیه‌ای دیگر آمده است: «إِنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ بَعْضُكُم مِّن بَعْضٍ؛ من کار هیچ صاحب کاری را چه مرد و چه زن، ضایع نمی کنم که شما ،برخی از برخی دیگرتان هستید.»(آل‌عمران: ۱۹۵) این آیه نشان می‌دهد که ارزش اعمال انسان‌ها بدون تمایز میان زن و مرد سنجیده می‌شود و هر دو از استقلال [[شخصیتی]] و مسئولیت فردی برخوردارند. بر این اساس، در نگاه اسلامی، زن همانند مرد دارای کرامت انسانی، هویت مستقل و قابلیت دستیابی به فضیلت و برتری اخلاقی است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=کندوکاوی در حقوق زن در اسلام\|سال=۱۳۹۶\|نام=ابراهیم\|نام خانوادگی=احمدپناه\|ناشر=اندیشه طلایی\|صفحه‌ها=۱۸-۲۱\|مکان=تهران}}</ref>

	== حقوق زنان ==		== حقوق زنان ==

Morningview: + رده:افراد اجتماعی (هات‌کت)

2026-02-08T23:24:48Z

+ رده:افراد اجتماعی (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۲۴
خط ۲۱۰:		خط ۲۱۰:
	[[رده:فقه]]		[[رده:فقه]]
	[[رده:جهاد]]		[[رده:جهاد]]
			[[رده:افراد اجتماعی]]

Morningview: + رده:جهاد (هات‌کت)

2026-02-08T23:22:12Z

+ رده:جهاد (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۲۲
خط ۲۰۹:		خط ۲۰۹:
	[[رده:فرهنگ اسلامی]]		[[رده:فرهنگ اسلامی]]
	[[رده:فقه]]		[[رده:فقه]]
			[[رده:جهاد]]

Morningview: /* حق شهادت زن */

2026-02-08T23:18:15Z

حق شهادت زن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۸
خط ۱۶۳:		خط ۱۶۳:

	== حق شهادت زن ==		== حق شهادت زن ==
	شهادت در فقه و حقوق اسلامی عبارت است از اطلاع دادن صادق و قطعی شخص در دادگاه یا مرجع قضایی درباره حقی که برای دیگری است، به‌منظور اثبات یا رد ادعا. این اطلاع باید بر علم یا مشاهده مستقیم شاهد مبتنی باشد و نه بر حدس یا گمان. فقهای اسلامی و حقوق‌دانان شهادت را تکلیف شرعی و اجتماعی می‌دانند، نه حق یا امتیاز شخصی برای شاهد. در نتیجه، شاهد نمی‌تواند بابت ادای شهادت اجرت یا پاداش دریافت کند، زیرا هدف از شهادت برقراری عدالت و احقاق حق است، نه کسب سود مادی. شهادت به دو جزء اصلی تقسیم می‌شود: «تحمّل» و «اداء». تحمّل شهادت به معنای حضور و مشاهده مستقیم یا علم یافتن شاهد نسبت به موضوع است؛ یعنی شاهد باید در موقع وقوع رویداد حاضر بوده یا از ماوقع آگاه شده باشد. اداء شهادت عبارت است از بیان و اعلام آنچه دیده یا شنیده شده است نزد مرجع قضایی یا مقام صالح، به‌گونه‌ای که اطلاعات قابل استناد و استفاده در دادرسی باشد.		شهادت در فقه و حقوق اسلامی عبارت است از اطلاع دادن صادق و قطعی شخص در دادگاه یا مرجع قضایی درباره حقی که برای دیگری است، به‌منظور اثبات یا رد ادعا. این اطلاع باید بر علم یا مشاهده مستقیم شاهد مبتنی باشد و نه بر حدس یا گمان. فقهای اسلامی و حقوق‌دانان شهادت را تکلیف شرعی و اجتماعی می‌دانند، نه حق یا امتیاز شخصی برای شاهد. در نتیجه، شاهد نمی‌تواند بابت ادای شهادت اجرت یا پاداش دریافت کند، زیرا هدف از شهادت برقراری عدالت و احقاق حق است، نه کسب سود مادی. شهادت به دو جزء اصلی تقسیم می‌شود: «تحمّل» و «اداء». تحمّل شهادت به معنای حضور و مشاهده مستقیم یا علم یافتن شاهد نسبت به موضوع است؛ یعنی شاهد باید در موقع وقوع رویداد حاضر بوده یا از ماوقع آگاه شده باشد. اداء شهادت عبارت است از بیان و اعلام آنچه دیده یا شنیده شده است نزد مرجع قضایی یا مقام صالح، به‌گونه‌ای که اطلاعات قابل استناد و استفاده در دادرسی باشد.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	=== شهادت در قرآن ===		=== شهادت در قرآن ===
	در قرآن کریم آیات متعددی به موضوع شهادت و نقش گواهان اشاره دارد، اما فقط در آیه ۲۸۲ سوره بقره در زمینه عقد و معاملات مالی به صورت مشخص بیان شده است که دو مرد به‌عنوان شاهد لازم‌اند و اگر دو مرد موجود نباشند، یک مرد و دو زن به‌عنوان گواه قابل قبول‌اند تا «اگر یکی از زنان خطا کرد، دیگری او را یادآوری کند.» این آیه نشان‌دهنده اصطلاح و شرایط خاص در همین مورد و نه یک حکم کلی درباره شهادت زنان یا مردان در همه زمینه‌ها است		در قرآن کریم آیات متعددی به موضوع شهادت و نقش گواهان اشاره دارد، اما فقط در آیه ۲۸۲ سوره بقره در زمینه عقد و معاملات مالی به صورت مشخص بیان شده است که دو مرد به‌عنوان شاهد لازم‌اند و اگر دو مرد موجود نباشند، یک مرد و دو زن به‌عنوان گواه قابل قبول‌اند تا «اگر یکی از زنان خطا کرد، دیگری او را یادآوری کند.» این آیه نشان‌دهنده اصطلاح و شرایط خاص در همین مورد و نه یک حکم کلی درباره شهادت زنان یا مردان در همه زمینه‌ها است.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	==== شهادت در فقه ====		==== شهادت در فقه ====

	* در فقه اسلامی شهادت زنان و مردان در جرائم و دعاوی مختلف بر اساس نوع موضوع و شرایط قضایی متفاوت شمرده شده و فقیهان آن را در چند دسته اصلی طبقه‌بندی کرده‌اند:		* در فقه اسلامی شهادت زنان و مردان در جرائم و دعاوی مختلف بر اساس نوع موضوع و شرایط قضایی متفاوت شمرده شده و فقیهان آن را در چند دسته اصلی طبقه‌بندی کرده‌اند:<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>
	* اموری که شهادت فقط با مردان معتبر است: در برخی دعاوی و حدود شرعی، مانند جرائم دیه و حدود معین، شهادت زنان به‌طور معمول پذیرفته نمی‌شود و تنها گواهی مردان معتبر تلقی می‌شود.		* اموری که شهادت فقط با مردان معتبر است: در برخی دعاوی و حدود شرعی، مانند جرائم دیه و حدود معین، شهادت زنان به‌طور معمول پذیرفته نمی‌شود و تنها گواهی مردان معتبر تلقی می‌شود.
	* اموری که شهادت زنان به تنهایی پذیرفته می‌شود: در مواردی که موضوع دعوی با تجربه و اطلاع زنان ارتباط نزدیک دارد، مانند ولادت، عیوب خاص زنان، حیض، یا سایر موضوعات ویژه زنان، شهادت یک یا چند زن بدون حضور مرد معتبر شناخته می‌شود.		* اموری که شهادت زنان به تنهایی پذیرفته می‌شود: در مواردی که موضوع دعوی با تجربه و اطلاع زنان ارتباط نزدیک دارد، مانند ولادت، عیوب خاص زنان، حیض، یا سایر موضوعات ویژه زنان، شهادت یک یا چند زن بدون حضور مرد معتبر شناخته می‌شود.
خط ۱۷۶:		خط ۱۷۶:

	== حقوق سیاسی زن در اسلام ==		== حقوق سیاسی زن در اسلام ==
	در نظام سیاسی اسلام نقش و جایگاه زنان در عرص سیاسی و اجتماعی، کمتر از مردان نیست. برای مشارکت زنان در این عرصه، راهکارهای مختلفی وجود دارد که یکی از آنها مسئله بیعت می‌باشد، جهاد و هجرت نیز از عنصرهای مهم فرهنگ سیاسی اسلام است که زنان مسلمان مانند مردان در این عرصه حضور داشتند. طبق بیانات خداوند ﴿وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاء بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ...﴾‌ (التّوبه:۷۱)، زنان چون مردان دارای مسئولیّت بزرگ سرپرستی، ولایت و مدیریت اصلاحی می‌باشند. به همین دلیل به هدایت و امر به معروف و نهی از زشتی‌ها و ناهنجاری‌ها می‌پردازند. با گسترده بودن مفهوم منکر و معروف در اسلام، گستره دخالت‌های اجتماعی زن روشن خواهد شد. بنابراین، در همه عرصه‌هایی که مردان توانایی دخالت دارند، زنان نیز حق دخالت دارند. مسائل سیاسی و حکومتی در رأس هرم مسائل اجتماعی است و زنان نیز مانند مردان باید در آن دخالت کنند و نقش ایفا کنند.		در نظام سیاسی اسلام نقش و جایگاه زنان در عرص سیاسی و اجتماعی، کمتر از مردان نیست. برای مشارکت زنان در این عرصه، راهکارهای مختلفی وجود دارد که یکی از آنها مسئله بیعت می‌باشد، جهاد و هجرت نیز از عنصرهای مهم فرهنگ سیاسی اسلام است که زنان مسلمان مانند مردان در این عرصه حضور داشتند. طبق بیانات خداوند ﴿وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاء بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ...﴾‌ (التّوبه:۷۱)، زنان چون مردان دارای مسئولیّت بزرگ سرپرستی، ولایت و مدیریت اصلاحی می‌باشند. به همین دلیل به هدایت و امر به معروف و نهی از زشتی‌ها و ناهنجاری‌ها می‌پردازند. با گسترده بودن مفهوم منکر و معروف در اسلام، گستره دخالت‌های اجتماعی زن روشن خواهد شد. بنابراین، در همه عرصه‌هایی که مردان توانایی دخالت دارند، زنان نیز حق دخالت دارند. مسائل سیاسی و حکومتی در رأس هرم مسائل اجتماعی است و زنان نیز مانند مردان باید در آن دخالت کنند و نقش ایفا کنند.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	=== بیعت ===		=== بیعت ===
	بیعت در اسلام به معنای پیمان اطاعت از رهبری است و در قرآن کریم، بیعت زنان با رهبران اسلامی پذیرفته شده است. این عمل سیاسی در تاریخ صدر اسلام نیز وجود داشته و نشان‌دهنده مشارکت زنان در مسائل سیاسی و تعهد به رهبری جامعه است.		بیعت در اسلام به معنای پیمان اطاعت از رهبری است و در قرآن کریم، بیعت زنان با رهبران اسلامی پذیرفته شده است. این عمل سیاسی در تاریخ صدر اسلام نیز وجود داشته و نشان‌دهنده مشارکت زنان در مسائل سیاسی و تعهد به رهبری جامعه است.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	==== جهاد ====		==== جهاد ====
	اسلام، زن می‌تواند در بسیاری از جنبه‌های جهاد مشارکت کند، زیرا جهاد تنها به مبارزه نظامی و حضور در میدان نبرد محدود نمی‌شود. زنان می‌توانند در امور پشتیبانی، تدارکات، نقشه‌کشی و راهنمایی نیز نقش‌آفرینی کنند. اگرچه زنان از جهاد ابتدایی که به معصوم مربوط است، معاف هستند، در جنگ‌های دفاعی و مقابله با دشمنان خارجی، حضور آنان جایز و حتی واجب است. در این موارد، زنان می‌توانند به فرماندهی لشکر زنان بپردازند و در همه جنبه‌های جنگی و غیرجنگی مشارکت کنند، زیرا دفاع مختص به مردان نیست و زنان نیز باید در آن سهم داشته باشند		اسلام، زن می‌تواند در بسیاری از جنبه‌های جهاد مشارکت کند، زیرا جهاد تنها به مبارزه نظامی و حضور در میدان نبرد محدود نمی‌شود. زنان می‌توانند در امور پشتیبانی، تدارکات، نقشه‌کشی و راهنمایی نیز نقش‌آفرینی کنند. اگرچه زنان از جهاد ابتدایی که به معصوم مربوط است، معاف هستند، در جنگ‌های دفاعی و مقابله با دشمنان خارجی، حضور آنان جایز و حتی واجب است. در این موارد، زنان می‌توانند به فرماندهی لشکر زنان بپردازند و در همه جنبه‌های جنگی و غیرجنگی مشارکت کنند، زیرا دفاع مختص به مردان نیست و زنان نیز باید در آن سهم داشته باشند.<ref>{{یادکرد ژورنال\|نام=جمال\|نام خانوادگی=فرزند وحی\|عنوان=نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام}}</ref>

	== منابع ==		== منابع ==