https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%28%DB%B1%DB%B6%DB%B3%DB%B4%29حمله ازبکها به ایران (۱۶۳۴) - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-27T19:30:13Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_(%DB%B1%DB%B6%DB%B3%DB%B4)&diff=96221&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-11-09T03:53:17Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه جنگ<br />
| درگیری = حمله ازبکها به ایران (۱۶۳۴)<br />
| بخشی از = حمله ازبکها به ایران در دوران صفویه<br />
| تصویر =<br />
| توضیح تصویر =<br />
| تاریخ = ۱۰۴۳ ه.ق تا ۱۰۴۴ ه.ق/ ۱۶۳۴ میلادی<br />
| مکان = [[خراسان]]<br />
| مختصات =<br />
| علت = اختلافات مرزی ایران و ازبکها<br />
| قلمرو =<br />
| نتیجه = شکست ازبکها و عقبنشینی آنها<br />
|درگیر۱ =[[پرونده:Safavid Flag.svg|30px]] [[دودمان صفوی|امپراتوری صفوی]]<br />
|درگیر۲ =[[ازبکها]]<br />
| فرمانده۱ =امیرخان قورچیباشی<br />
| فرمانده۲ =[[عبدالعزیز خان]]<br />
| قوا۱ = نامعلوم<br />
| قوا۲ = ۲۰۰۰۰<br />
| تلفات۱ = نامعلوم<br />
| تلفات۲ = ۳۰۰۰<br />
| تلفات۳ =<br />
| پانویس = {{درگیریهای شاه صفی}}<br />
}}<br />
به دستور شاه صفی، امیرخان در رجب ۱۰۴۳ ه.ق (۱۶۳۴ میلادی) برای دفع حملهی<ref>{{پک|ثواب|ک=سازمان سپاه و صاحبمنصبان نظامی عصر شاه صفی|ص=ص۱۴}}</ref> ازبکان به سرداری نیروههای خراسان گماشته و به آن ایالت اعزام شد. امیرخان در این ایام توانست مانع از نفوذ ازبکان به خراسان شود.<ref name="ReferenceA">{{پک|ثواب|ک=سازمان سپاه و صاحبمنصبان نظامی عصر شاه صفی|ص=ص ۱۵}}</ref><br />
بعد از پیروزی امیرخان نامهای مبنی بر گزارش اوضاع و عقبنشینی ازبکان برای شاه صفی ارسال کرد که به پاس آن مفتخر به دریافت خلعتهای فاخر با ارقام مطاعه شد.<ref name="ReferenceA"/><ref>{{پک|اصفهانی|۱۳۸۰|ک=خلدبرین|ص=۱۹۲}}</ref><br />
<br />
در همان سال بار دیگر ازبکان به فرماندهی [[عبدالعزیزخان]] فرزند ندر محمدخان به خراسان حمله کردند.<ref name="ReferenceA"/><br />
در سال ۱۶۳۴میلادی، عبدالعزیز چهاربار به خراسان حمله کرد که در بعضی تقریباً موفق بود و در بعضی نتیجهای نگرفت. در یکی از این یورشها در سال ۱۰۴۴ ه. ق، بیست هزار سپاهی ازبک به قصد مشهد و [[سبزوار]] حرکت کردند؛ اما چون سردار خراسان، امیرخان قورچیباشی به موقع خبردار شد، طی نبردی توانست شکست سختی به ازبکان وارد کند و آنان با سه هزار کشته و تعداد زیادی اسیر عقبنشینی کردند.<ref>{{پک|Audrey Burton|۱۹۹۷|ف= Imam Quli|ک=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic, and Commercial History, 1550-1702|ص=۱۸۴|زبان=en}}</ref><br />
در این درگیری عبدالعزیزخان فرار کرد و خزاین او به دست نیروههای صفوی افتاد. وقتی خبر این پیروزی به شاه صفی رسید، شادمان شد و بریا قرچیباشی، امرا، مینباشیان و یوزباشیانی که در آن نبرد حضور داشتند، خلعتهای فاخر و انعام فرستاد. بخشی از غنایم این جنگ شامل سر و زندهای<ref group="یادداشت">کشته و اسیر</ref> که امیرخان در جنگ بدست آورده بود همراه با کتابخانه و اسباب عبدالعزیزخان به نظر شاه صفی رسید و اسباب او را به رستم محمدخان،<ref group="یادداشت">'''رستم خان''' فرزند ولی محمدخان ازبک از دست پسرعموهای خود فرار کرد و به دربار شاه عباس آمد و در ولایت درجزین که به تیول او مقرر شد، سکونت گزید. با روی کار آمدن شاه صفی به حضور او رسید و شاه صفی نیز به او مهربانی و احترام کرد.</ref> فرزند ولی محمدخان ازبک، والی ترکستان، انعام دادند.<ref name="ReferenceA"/><ref>{{پک|اصفهانی|۱۳۸۰|ک=خلدبرین|ص=۲۰۷}}</ref><br />
<br />
بین عثمانیها و ازبکان در حمله به ایران، نامه نگاریهایی بوده، اما معلوم نیست که تا چه حد حمایت واقعی از سوی عثمانیها در حمله ازبکها وجود داشته است.<ref>{{پک|Yuri Bregel|ک=دانشنامه ایرانیکا}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== یادداشتها ===<br />
{{پانویس|گروه=یادداشت|۲}}<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= اصفهانی|نام= واله| پیوند نویسنده =واله اصفهانی|کتاب= خلدبرین، تصحیح محمدرضا نصیری | ناشر= انجمن آثار مفاخر ایرانی|سال= ۱۳۸۰|شابک=}}<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی=ثواقب | نام=جهانبخش | پیوند نویسنده= | عنوان= سازمان سپاه و صاحبمنصبان نظاهمی عصر شاه صفی | ژورنال=فصلنامه علمی- پژوهشی تاریخ اسلام وایران «دانشگاه الزهرا (س)» | پیوند= | شماره=شماره ۱۴ | سال= ۱۳۹۱| دوره=٨|ص=۱–۲۴}}<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نویسنده=Yuri Bregel|مقاله = {{unicode|BUKHARA iv. Khanate of Bukhara and Khorasan}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/bukhara-iv|دانشنامه=Encyclopædia Iranica|ناشر= online edition|شابک=|جلد=|سال= |تاریخ بازبینی= October 15, 2012|زبان = en}}<br />
* {{یادکرد کتاب<br />
|نویسنده= Audrey Burton<br />
| فصل =Imam Quli<br />
| عنوان = The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic, and Commercial History, 1550-1702<br />
| جلد =<br />
| سری =<br />
| سال = 1997<br />
| ناشر = Palgrave Macmillan<br />
| شابک = ۰۳۱۲۱۷۳۸۷۳<br />
| نشانی = http://books.google.com/books?id=6c1elcwgUzAC&pg=PA180&lpg=PA180&dq=khanate+of++Bukhara+Shah+safi&source=bl&ots=BuZktihFjH&sig=z9AcpJdBGUldqy4IPle-nLb6M8o&hl=en&sa=X&ei=Ezh8UNj5DcSRhQfx-YGgAw&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=Shah%20safi&f=false<br />
| تاریخ بازبینی =October 15, 2012<br />
| زبان = en}}<br />
<br />
{{شاه صفی}}<br />
<br />
[[رده:تاریخ ازبکستان]]<br />
[[رده:جنگهای ایران و ازبکها]]<br />
[[رده:جنگهای دوره صفویان]]<br />
[[رده:جنگهای شاه صفی]]</div>Shahroudi