https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D9%86%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86حنابندان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T07:02:41Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AD%D9%86%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=167748&oldid=prevSeyed Ehsan: ابرابزار2026-02-01T05:18:57Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''حنابندان''' یکی از مراسم سنتی [[ازدواج در ایران]] بود که معمولاً یک روز پیش از [[عروسی]] برگزار میشد. در این آیین، عروس و داماد را با حنا میآراستند و مراسم با آداب و رسوم ویژه در شهرهای مختلف [[ایران]] اجرا میگردید.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=محمود کتیرایی|عنوان=از خشت تا خشت|سال=۱۳۷۸|ناشر=ثالث|صفحه=۲۰۱}}</ref><br />
<br />
== آداب ==<br />
حنابندان پس از [[عقد ازدواج|عقد]] و پیش از عروسی، نماد شادی و خوشحالی برای خانوادههای عروس و داماد بود. در این مراسم، با حنا دست و پای عروس و داماد و نزدیکان آنها آراسته میشد. جشن حنابندان با ساز و آواز و [[رقص|رقصهای]] دستهجمعی همراه بود.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=محمد اسدیان خرمآبادی|عنوان=آیینهای گذر در ایران: بررسی تطبیقی آیینهای ایرانی در حوزههای فرهنگ و جغرافیایی|سال=۱۳۸۴|ناشر=روشنان|صفحه=۹۴}}</ref><br />
<br />
در تهران دوره [[قاجار]]، خانواده داماد حنا را در هفت تا چهل جام برنجی یا نقرهای خیسانده و سکههای زرد یا نقرهای روی آن میگذاشتند و سپس این جامها را در خونچههای مخصوص قرار داده و با شمعهای رنگارنگ به خانه عروس میفرستادند. عروس باید مدت طولانی بیحرکت میماند تا دست و پایش بهطور کامل رنگ میگرفت.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=مونسالدوله|عنوان=خاطرات مونسالدوله ندیمه حرمسرای ناصرالدین شاه|سال=۱۳۸۰|صفحه=۴۵–۴۶|ویراستار=سیروس سعدوندیان}}</ref><br />
<br />
در خانوادههای اشرافی، عروس با هفت دختر همسالش و زنی ماهر در بستن حنا به حمام میرفت. ابتدا سر عروس با حنا آراسته میشد و سپس کف دست و پا با گل و بوته و نقوش مختلف تزئین میگردید. در پایان مراسم، مهمانان شام حنابندان شامل شیرینپلو و مرغپلو دریافت میکردند. برخی خانوادهها گروه مطربی را نیز دعوت میکردند تا تا نیمههای شب رقص و آواز اجرا کنند.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=محمود کتیرایی|عنوان=از خشت تا خشت|سال=۱۳۷۸|ناشر=ثالث|صفحه=۲۰۱–۲۰۵}}</ref><br />
<br />
== در نواحی ایران ==<br />
<br />
* در [[خراسان]]، حنابندان در حمام برگزار میشد و همراهان عروس با طشت حنا و صابون به آنجا میرفتند. زنان همراه عروس حنا بر دست و پای او میگذاشتند و برای دختران دمبخت نیز مقداری حنا تعارف میکردند.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=ابراهیم شکورزاده|عنوان=عقاید و رسوم مردم خراسان|سال=۱۳۶۳|ناشر=سروش|صفحه=۱۸۳–۱۸۸}}</ref><br />
* در داریان استان فارس، پس از ظهر روز حنابندان، بستگان داماد با ساز و نقاره به خانه عروس میرفتند و حنای تزئینشده را با رقص و آواز به عروس تقدیم میکردند.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=جلال بذرافکن|عنوان=فرهنگ مردم داریون|سال=۱۳۸۹|ناشر=آوند اندیشه: بنیاد فارسشناسی|صفحه=۱۲۸–۱۳۱}}</ref><br />
* در [[سمنان]]، سکهای که داماد فرستاده بود، همراه با حنا در کف دست عروس گذاشته میشد.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=محمد احمدپناهی سمنانی|عنوان=آداب و رسوم مردم سمنان|سال=۱۳۷۴|ناشر=پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی|صفحه=۲۴۴–۲۴۵}}</ref><br />
* [[گیلان|گیلانیها]] مراسم حناسری برگزار میکردند؛ عصر روز عقد داماد چند سینی حاوی شیرینی، نان و حنا میفرستاد و اشعاری توسط رباعیخوان یا درویش خوانده میشد. زن سفیدبخت حنا روی دست عروس میگذاشت و حاضرین پول و هدایا به او تقدیم میکردند.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=محمود پاینده|عنوان=آئینها و باورداشتهای گیل و دیلم|سال=۱۳۷۷|ناشر=پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی|صفحه=۷۱–۷۲}}</ref><br />
* در طالبآباد ورامین، هر حاضر موظف بود پولی روی حناها در کف دست داماد بگذارد که توسط حمامی جمعآوری میشد.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=جواد صفینژاد|عنوان=مونوگرافی ده طالبآباد|سال=۱۳۴۵|ناشر=دانشگاه تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی|صفحه=۴۲۲}}</ref><br />
<br />
=== امروزه ===<br />
امروزه حنابندان به دلیل کاهش استفاده از حنا شکل سنتی خود را از دست داده و به صورت نمادین برگزار میشود. در بسیاری از مراسمها، تنها مقداری حنا بر کف دست عروس و داماد گذاشته میشود و سایر آداب قدیمی کمتر رعایت میشود، اما در روستاها و شهرهای کوچک ایران این آیین همچنان پابرجاست.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=محمود کتیرایی|عنوان=از خشت تا خشت|سال=۱۳۷۸|ناشر=ثالث|صفحه=۲۰۱}}</ref><br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
[[رده:فرهنگ عامه]]</div>Seyed Ehsan