https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%DB%8C%D8%AB%DB%8C%D8%A7%D8%AAحیثیات - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-13T05:48:22Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AD%DB%8C%D8%AB%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=170249&oldid=prevShahroudi در ۱۶ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۵2026-03-16T14:35:29Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حیثیات در فلسفه به معنای جهات و اعتبارات مختلفی است که از آن جهت دربارهٔ یک موضوع حکم میشود. فیلسوفان برای تحلیل مسائل فلسفی از انواع گوناگون حیثیت مانند حیثیت انضمامی، انتزاعی، تقییدی، تعلیلی و مطلقه استفاده میکنند و این مفهوم نقش مهمی در استدلالها و تبیین احکام فلسفی دارد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>حیثیات<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فلسفه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به معنای جهات و اعتبارات مختلفی است که از آن جهت دربارهٔ یک موضوع حکم میشود. فیلسوفان برای تحلیل مسائل فلسفی از انواع گوناگون حیثیت مانند حیثیت انضمامی، انتزاعی، تقییدی، تعلیلی و مطلقه استفاده میکنند و این مفهوم نقش مهمی در استدلالها و تبیین احکام فلسفی دارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معنای لغوی و اصطلاحی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معنای لغوی و اصطلاحی ==</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AD%DB%8C%D8%AB%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=170248&oldid=prevShahroudi: + رده:اصطلاحات فلسفی (هاتکت)2026-03-16T14:35:08Z<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C" title="رده:اصطلاحات فلسفی">رده:اصطلاحات فلسفی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات فلسفی]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AD%DB%8C%D8%AB%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=170247&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2026-03-16T14:34:54Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>حیثیات در فلسفه به معنای جهات و اعتبارات مختلفی است که از آن جهت دربارهٔ یک موضوع حکم میشود. فیلسوفان برای تحلیل مسائل فلسفی از انواع گوناگون حیثیت مانند حیثیت انضمامی، انتزاعی، تقییدی، تعلیلی و مطلقه استفاده میکنند و این مفهوم نقش مهمی در استدلالها و تبیین احکام فلسفی دارد.<br />
<br />
== معنای لغوی و اصطلاحی ==<br />
حیثیّات جمع حیثیت و در اصطلاح [[فلسفه|فلسفی]] به معنای اعتبارات و جهات لحاظ یک شیء است؛ یعنی جنبهها و اعتباراتی که از آن جهت دربارهٔ یک موضوع حکم میشود. در حکمت گفتهاند: «لولا الحیثیات لبطلت الحکمة»؛ یعنی اگر لحاظ حیثیات گوناگون نبود، بسیاری از تحلیلهای فلسفی ممکن نمیشد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=حیثیات}}</ref><br />
<br />
== کاربردها ==<br />
یکی از کاربردهای مهم حیثیات در برهان ابطال [[تسلسل]] است. در این برهان گفته میشود اگر سلسلهای نامتناهی از علل و معلولات وجود داشته باشد که هر کدام از جهتی علت و از جهتی دیگر معلول باشند، در هر مرتبه دو حیثیت (حیثیت علت بودن و حیثیت معلول بودن) وجود خواهد داشت. در این صورت میان این حیثیات روابط متناهی برقرار میشود و در نتیجه آن سلسله نیز نمیتواند نامتناهی باشد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=حیثیات}}</ref><br />
<br />
== در علم فلسفه ==<br />
در فلسفه برای حیثیات تقسیماتی بیان شده است، از جمله:<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=حیثیات}}</ref><br />
* حیثیت انضمامی: هنگامی است که موضوع حکم از آن جهت در نظر گرفته شود که امری دیگر در خارج به آن منضم شده است.<br />
* حیثیت انتزاعی: هنگامی است که موضوع از آن جهت لحاظ شود که مفهومی از آن انتزاع میشود.<br />
<br />
همچنین حیثیات به دو دسته کلی تقسیم میشوند:<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=حیثیات}}</ref><br />
* حیثیت تقییدی: در این حالت، حیثیت مانند جزئی از موضوع در نظر گرفته میشود؛ مانند «ناطق» برای انسان. اختلاف این نوع حیثیات میتواند موجب تکثر در موضوع شود.<br />
* حیثیت تعلیلی: در اینجا حیثیت خارج از ذات موضوع است و برای بیان علت حکم به کار میرود؛ مانند علیت و معلولیت که از [[ذات]] اشیاء جدا هستند. اختلاف این حیثیات موجب [[تکثر در ذات]] موضوع نمیشود.<br />
* حیثیت مطلقه: حالتی که موضوع بدون قید و شرط خاصی لحاظ میشود؛ مانند تعبیر فلسفی «ماهیت من حیث هی» که در آن ماهیت نه موجود فرض میشود و نه معدوم.<br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=حیثیات|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Shahroudi