https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AE%D8%A8%D8%B1_%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AFخبر واحد - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T04:53:29Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A8%D8%B1_%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF&diff=172684&oldid=prevShahroudi: +رده:اصطلاحات اصولی، +رده:اصطلاحات حدیثی (هاتکت)، ابرابزار2026-04-03T15:51:31Z<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C" title="رده:اصطلاحات اصولی">رده:اصطلاحات اصولی</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%DB%8C" title="رده:اصطلاحات حدیثی">رده:اصطلاحات حدیثی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)، ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات اصولی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات حدیثی]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A8%D8%B1_%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF&diff=172683&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2026-04-03T15:49:11Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''خبر واحد''' در [[اصول فقه]] به [[حدیث|خبری]] گفته میشود که به حد [[تواتر]] نرسیده و بهتنهایی علم قطعی ایجاد نمیکند. دربارهٔ [[حجیت خبر واحد|حجیت]] آن میان [[اصولی|اصولیان]] اختلاف وجود دارد؛ برخی آن را معتبر نمیدانند و به [[آیات]]، [[روایات]] و [[اجماع]] استناد میکنند، در حالی که گروهی دیگر با استناد به آیاتی مانند [[آیه نبأ]] و [[آیه نفر]]، روایات مربوط به اعتبار اخبار راویان موثق، ادعای اجماع و نیز استدلالهای عقلی، حجیت خبر واحد را در استنباط احکام فقهی میپذیرند.<br />
<br />
== معنای اصطلاحی و لغوی ==<br />
خبر واحد در اصطلاح اصول فقه به خبری گفته میشود که به حد تواتر نرسیده باشد، خواه راویان آن اندک باشند یا بسیار. ویژگی چنین خبری آن است که بهتنهایی موجب علم قطعی نمیشود، مگر آنکه قراین دیگری به آن افزوده شود. با این حال برخی معتقدند حتی با ضمیمه شدن قراین نیز علمآور نیست، هرچند این دیدگاه مورد پذیرش همگان قرار نگرفته است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=خبر واحد}}</ref><br />
<br />
== حجیت خبر واحد ==<br />
بحث از حجیت خبر واحد از مهمترین مباحث علم اصول بهشمار میرود، زیرا نتیجه آن در فرایند استنباط احکام شرعی نقش دارد. برخی اصولیان برای اصولی بودن این بحث، آن را از مباحث مربوط به دلالت دلیل یا از عوارض سنت دانستهاند، اما در دیدگاهی دیگر تأکید شده است که موضوع اصلی این بحث، [[حجیت]] خود خبر بهعنوان گزارشی از دلیل است، نه بررسی عوارض دلیل یا سنت. در میان عالمان شیعه، گروهی از جمله [[سید مرتضی]]، [[قاضی ابنبراج]]، [[ابنزهره]]، [[شیخ طبرسی|طبرسی]] و [[ابنادریس حلی|ابنادریس]] قائل به عدم حجیت خبر واحد بودهاند. آنان برای این دیدگاه به آیاتی که از پیروی از غیر علم نهی میکند و نیز به برخی روایات استناد کردهاند که پذیرش سخنی را که با کتاب خدا یا سنت سازگار نیست رد میکند. همچنین از اجماع نیز بهعنوان دلیل یاد شده است. در پاسخ به این استدلالها گفته شده است که آیات یادشده بیشتر ناظر به اصول اعتقادیاند نه فروع فقهی، و اگر عمومیتی نیز داشته باشند با ادلهای که اعتبار خبر را میپذیرند تخصیص خوردهاند. همچنین استناد به روایات یا اجماع در این مسئله با اشکالاتی مانند دور یا تعارض اجماعات روبهرو دانسته شده است. در مقابل، طرفداران حجیت خبر واحد دلایل متعددی ارائه کردهاند. از جمله به آیه نبأ استناد شده است که در آن دستور به بررسی خبر فاسق داده شده و از آن مفهوم گرفتهاند که خبر غیر فاسق قابل پذیرش است. همچنین از آیه نفر استفاده شده است که بر لزوم پذیرش انذار کسانی که در دین تفقه کردهاند دلالت دارد. آیات دیگری مانند [[آیه کتمان]]، [[آیه پرسش]] از اهل ذکر، و آیهای که در آن تصدیق مؤمنان ستوده شده نیز از مستندات قرآنی این دیدگاه شمرده شدهاند. افزون بر آیات، به روایات متعدد دربارهٔ اعتبار اخبار راویان مورد اعتماد استناد شده است. هرچند این روایات از نظر لفظ و معنا متواتر دانسته نشدهاند، اما برخی اصولیان آنها را دارای تواتر اجمالی تلقی کردهاند. همچنین ادعای اجماع بر حجیت خبر واحد مطرح شده، گرچه دربارهٔ حدود و شرایط آن اختلاف نظر وجود دارد. علاوه بر ادله نقلی، استدلال عقلی نیز مطرح شده است؛ بر این اساس که با توجه به علم اجمالی به صدور شمار زیادی از روایات از امامان، عمل به این اخبار برای دستیابی به احکام شرعی لازم دانسته میشود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=خبر واحد}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=خبر واحد|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Shahroudi