Shahroudi: ابرابزار

2024-10-22T08:16:53Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{حص-حنب}}
{{مقاله خوب}}
{{جعبه اطلاعات پادشاهی
| نام = دارا
| عنوان = شاهزادهٔ [[فهرست امیران زیاری|زیاری]]
| دوران = ۴۳۶ تا ۴۴۱ هجری
| تاجگذاری =
| تصویر =
| زیرنویس تصویر =
| اندازه تصویر =
| لقب =
| زادروز =
| زادگاه =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| پیش از = [[کیکاووس زیاری|کیکاووس]]
| پس از = [[منوچهر زیاری|منوچهر]] یا [[انوشیروان زیاری|انوشیروان]]
| دودمان = [[زیاریان]]
| کاخ =
| صدراعظم =
| پدر = [[قابوس زیاری|قابوس]]
| مادر =
| ولیعهد =
| همسر =
| فرزندان =
| دین =
}}
'''دارا''' از امیرزادگان خاندان [[آل زیار]] است. در منابع اولیه نام دارا از خاندان زیاری را به صورتی پراکنده آورده‌اند. در برهه‌ای مشخصاً فرزند [[قابوس بن وشمگیر]]، چهارمین امیر آل زیار است، و در برهه‌ای دیگر به فرمانروایی قلاع زیاری در طبرستان دست می‌یابد و میان سال‌های ۴۳۶ تا ۴۴۱ هجری امیر زیاریان است.

دارا پسر قابوس از ملازمان امیر [[سامانیان|سامانی]] بود. او پس از تسلط قابوس بر قلمرو زیاری، مدتی زیر نظر پدرش در [[طبرستان]] حکومت کرد؛ ولی اختلاف با پدر، منجر به پناه بردنش به [[محمود غزنوی]] شد. سلطان محمود پس از قتل قابوس، او را نامزد امارت آل زیار نمود؛ ولی [[منوچهر زیاری|منوچهر]]، برادر دارا، این فرصت را بدو نداد و توانست موقعیت خود را به عنوان امیر زیاریان تثبیت کند. دارا پس از آن در دربار غزنوی باقی ماند و در جلسات سلطان محمود، هم‌نشین وی بود، تا آن که سلطان وی را به خاطر گستاخی در مجالس محبوس ساخت. پس از این ادامهٔ زندگی دارا در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و مورخان معاصر سناریوهای مختلفی برای آن در نظر گرفته‌اند.

برخی درگذشت او را در زندان محمود غزنوی دانسته و مشکل را در این می‌دانند که [[انوشیروان زیاری|انوشیروان]]، ششمین امیر زیاری، به دارا ملقب بوده. عده‌ای دیگر دارایی که در منابع به حکومت رسیده را همان فرزند قابوس دانسته‌اند که پس از مرگ انوشیروان، به طبرستان بازگشته و میان سال‌های ۴۳۶ تا ۴۴۱ هجری در قلاع زیاری به جانشینی انوشیروان، بر تختگاه زیاریان نشسته است. همچنین گمانه‌هایی از یکی بودن دارا و اسکندر، پدر [[کیکاووس زیاری|کیکاووس]]، وجود دارد.

== پیش‌زمینه ==
پدر دارا، [[قابوس بن وشمگیر]]، از ابتدای حکومت مورد حمایت دولت قوی‌تر [[سامانیان]] قرار داشت. قابوس بعد از شکستی که از [[عضدالدوله دیلمی]]، حاکم دودمان [[بوییان]]، خورد به دربار سامانیان پناه برد و ۱۸ سال به دور از حکومت و به قصد لشکرکشی به سر برد. وی فقط یک بار به پشتیبانی از سامانیان به گرگان حمله کرد که موفق به شکست لشکریان بویی نشد. بعد از ۱۸ سال فترت، بالاخره قابوس توانست به قدرت بازگردد ولی در این هنگام دربار سامانی رو به افول نهاده بود و [[غزنویان]] به رهبری [[سلطان محمود غزنوی]] قدرتمند می‌شدند<ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ک=ظهور و سقوط آل زیار|ص=۲۱۵–۲۱۶}}</ref>

''غزنویان'' از نیمه دوم حکومت زیاریان وارد عرصه سیاسی ایران شدند. اولین باری که غزنویان به عنوان یک قدرت با آل‌زیار ارتباط برقرار کردند، در زمان فترت قابوس بود. [[سبکتکین]] در نیشابور با قابوس ملاقات کرد و شیفته کمال و ادب وی شد و تصمیم گرفت که به او در پس گرفتن حکومت کمک کند. اما سبکتکین با مشکلاتی که برایش در [[بلخ]] پیش آمد نتوانست به قول خود عمل کند. حتی وی فرمان کمک به قابوس را با ده هزار لشکر صادر کرده‌بود، ولی عجل فرصت این اتحاد را نداده و او درگذشت. بعد از سبکتکین، سلطان محمود به قدرت رسید که با مشکلات داخلی و درگیری‌های درون خاندانی مواجه بود و توان کمک به قابوس را نیافت. قابوس بعد از اینکه توانست قدرت را با کمک طرفدارانش به دست آورد، با محمود از در دوستی وارد شد به ویژه که آن دو شباهت‌های زیادی بهم داشتند از جمله اینکه هر دو پیرو سرسخت [[تسنن]] و مخالف آیین [[اسماعیلیه]] بودند و هر دو اهل علم و ادب بودند.<ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ک=ظهور و سقوط آل زیار|ص=۲۲۴–۲۲۳}}</ref>

از دوران پایانی حکومت زیاریان اطلاعات کمی وجود دارد و منابع اولیه کمی به این دودمان پرداختند.<ref dir=ltr>{{پک|Bosworth|2002|ک=Encyclopaedia of Islam|ص=540|زبان=en}}</ref>

== زندگی ==
نخستین بار از دارا پسر قابوس در سال ۳۸۳ هجری، در زمان نبرد [[ابوعلی سیمجور]] با [[نوح دوم سامانی|امیر نوح سامانی]] نام برده شده است. او در ابتدا در جبههٔ سیمجور حضور داشت و متحد او بود؛ ولی در میانه‌های جنگ، در حالی که قدرت برتر کارزار بودند، به سمت لشکریان سامانی رفت و لشکریان سیمجور با از دست دادن روحیهٔ خود، شکست خوردند. دارا سپس به دربار [[سامانیان]] رفت و تا زمان بازگشت [[قابوس زیاری|قابوس]] به قدرت، ملازم امیر سامانی بود. پس از آن که قابوس حکومت خود را بازیافت، دارا نزد او بازگشت و حکومت [[طبرستان]] در اواخر سال ۳۸۸ هجری، به او سپرده شد.<ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۱–۲۱۲}}</ref><ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ک=ظهور و سقوط آل زیار|ص=۱۴۵}}</ref>

تنها چند ماه پس از این که دارا والی طبرستان شد، در ۳۸۹ هجری میان محمود غزنوی و عبدالملک بن نوح سامانی اختلافی پدید آمد که بدون جنگ میانشان صلح برقرار شد ولی زمانی که سپاهیان غزنوی در حال بازگشت بودند، دارا به تحریک غلامان سامانی مشغول شد و آنان را برانگیخت تا بنه سپاه غزنوی را غارت کنند. این عمل موجب آتش‌افزایی در روابط سامانیان و غزنویان شد و به عقوبت دربار سامانی توسط نصر (برادر محمو غزنوی) منجر شد.<ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۲}}</ref>

به گواه [[عباس پرویز]]، دارا در طبرستان با مردم به عدل و عدالت رفتار می‌کرد و این موجب شد هواداران بسیاری یابد. اما اطرافیان قابوس او را متهم به آماده‌سازی شورشی علیه پدرش کردند.<ref>{{پک|پرویز|۱۳۳۶|ک=تاریخ دیالمه و غزنویان |ص=۴۶–۴٨}}</ref> پس از این که اطرافیان قابوس به دارا اتهام وارد کردند، او به [[استرآباد]] رفت و به پدر توضیحاتی قانع‌کننده داد که موجب شد در مقام خود ابقا شود. مجدداً به او اتهام دیگری وارد کردند که او ترجیح داد به جای ارائهٔ توضیحات به قابوس، به خراسان مهاجرت کند. قابوس افرادی را به تعقیبش فرستاد، ولی او توانست به دربار [[غزنویان]] پناهنده و ملازم [[سلطان محمود]] شود.<ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ک=ظهور و سقوط آل زیار|ص=۱۴۵}}</ref> در رابطه با این اتفاق، [[یاقوت حموی]] در ''[[معجم‌الادبا]]'' می‌گوید که قابوس بنا بر علم [[نجوم]] دریافت که به دست پسرش به قتل می‌رسد و به همین خاطر پسرش، دارا را که احتمال می‌داد علیهش اقدام کند، از خود دور نگه داشت و منوچهر را که مطیع‌تر بود، به خود نزدیک‌تر کرد.<ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ک=ظهور و سقوط آل زیار|ص=۱۲۷}}</ref>

[[پرونده:سلطان محمود غزنوی.JPG|بندانگشتی|راست|نگاره‌ای از دربار سلطان محمود غزنوی که محفل ادیبان و فضلای بسیاری بود و دارا بخش مهمی از زندگیش را در آنجا گذراند.]]
سلطان محمود غزنوی ابتدا دارا را با احترام پذیرفت، ولی پس از مدتی رفتارهایی که از دارا سر زد، موجب ناخشنودی سلطان شد و دارا از ترس عقوبت به [[غرجستان]] گریخت و به حاکم آنجا پناه برد. حاکم غرجستان او را به محمود تحویل داد و او را به بند کشیدند. دارا از بند گریخت ولی دوباره دستگیرش کردند و در محبس سخت‌تری زندانی کردند. مدتی بعد، خود سلطان محمود دستور داد آزادش کنند. پس از مرگ قابوس در گرگان، [[منوچهر زیاری|منوچهر]]، برادر دارا، خود را امیر زیاری معرفی کرد؛ ولی سلطان محمود ارتشی به فرماندهی [[ارسلان جاذب]] را همراه دارا به سوی قلمرو او فرستاد تا حکومت را به نام او کند. منوچهر پیش‌دستی کرد و توانست با سلطان محمود رابطهٔ بهتری ایجاد کرده و امارت خود را نگه دارد.<ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ک=ظهور و سقوط آل زیار|ص=۱۴۶}}</ref><ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۳}}</ref>

دارا پس از تثبیت قدرت منوچهر و ازدواج او با دختر سلطان، در دربار غزنوی باقی ماند و همه جا، در زمان [[شکار]] و خلوت و…ملازم سلطان بود. در سال ۴۰۹ هجری [[قوام‌الدوله دیلمی|ابوالفوارس بویی]]، حاکم سابق [[کرمان]]، به دربار سلطان محمود پناه آورد. در ضیافتی که با حضور سلطان محمود برگزار می‌شد، سلطان ابوالفوارس را جایی بالاتر از دارا نشاند و این برای دارا که تا آن زمان نزد سلطان مقرب بود، گران تمام شد. در این مجلس میان دارا و ابوالفوارس دربارهٔ اصل و نسب جدل درگرفت و دارا سخنان توهین‌آمیزی به آل‌بویه نسبت داد و گفت «پدران ابوالفوارس در خدمت او بوده‌اند» و بر این مطلب پافشاری نمود که باعث شد سلطان محمود او را از مجلس اخراج و بار دیگر زندانی کند. املاک دارا توسط گماشتگان محمود ضبط شد که البته پس از مدتی با وساطت وزیران او سلطان قبول کرد به وکلای دارا سپرده شود تا برای مصالح او خرجش کنند. پس از این، هیچ اطلاعی از وضعیت دارا بن قابوس میان سال‌های ۴۰۹ تا ۴۳۵ هجری (یا اقلاً ۴۲۱ هجری) وجود ندارد.<ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ک=ظهور و سقوط آل زیار|ص=۱۴۶}}</ref><ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۴–۲۱۵}}</ref> عباس پرویز معتقد است دارا تا پایان عمر در محبس سلطان می‌زیست.<ref>{{پک|پرویز|۱۳۳۶|ک=تاریخ دیالمه و غزنویان |ص=۴٨}}</ref> میترا مهرآبادی می‌گوید: «سلطان محمود، دارا را به عنوان یک مترسک برای منوچهر نگاه داشته بود تا هر زمان که احیاناً منوچهر، در اندیشهٔ مخالفت با غزنویان و سرپیچی از اطاعت ایشان افتد، دارا به عنوان یک مدعی زیاری برای حکومت، در قبال او قد علم کند.»<ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۵}}</ref>

== گمانه‌ها دربارهٔ حکومت دارا ==
{{تاریخ طبرستان|collapsed=۱}}
در منابع اولیه از حکومت دارا بر امارت آل زیار در سال‌های ۴۳۶ تا ۴۴۱ هجری صحبت شده، لیکن هویت واقعی او مورد شک و تردید است و مشخص نیست که این دارا همان پسر قابوس است، یا شخص دیگری با نام یا لقب مشابه بوده.

=== یکی بودن با انوشیروان ===
بنا بر مقالهٔ [[روزبه زرین‌کوب]]، در نوشته‌های [[عزالدین ابن اثیر]] همواره نام انوشیروان در شرح وقایع این دورهٔ زمانی ذکر شده ولی ابن اثیر در گزارش خواستگاری [[باکالیجار کوهی|باکالیجار]] از دختر [[سلطان مسعود غزنوی]]، باکالیجار را «فرماندهٔ سپاه '''دارا، پسر منوچهر'''، و سرپرست امور او» معرفی کرده است. منظور ابن اثیر از «دارا» در اینجا معین نیست و ارتباط او با انوشیروان مشخص نیست. این احتمال وجود دارد که دارا نام دیگر انوشیروان بوده باشد.<ref>{{پک|زرین‌کوب|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۲۳۹}}</ref> میترا مهرآبادی بی‌دقتی ابن کثیر را موجب خلط این دو شخصیت دانسته و معتقدست به خاطر این اشتباه ابن کثیر بوده که بسیاری از اعمال انوشیروان را منابع به دارا نسبت داده‌اند و به تبع از این مورخ، دیگر نویسندگان من‌جمله [[ابن خلدون]]، [[رابینو]]، [[کلمان اوار|هوار]] و [[ادوارد دنیسون راس|راس]] بدون دقت و به صورت «طوطی‌وار» و «بدون دیدهٔ نقد» تکرار کرده‌اند. مهرآبادی معتقدست دارا در سال ۳۸۳ در ایام جوانی بوده، پس باید متولد حدود ۳۶۰ هجری باشد؛ در حالی که انوشیروان در ۴۲۰ هجری یک «کودک» نامیده شده و دارا در این ایام ۶۰ ساله بود؛ بنابرین نمی‌توان دارا و انوشیروان را یکی دانست. (مهرآبادی دربارهٔ نظریهٔ وجود دو شخصیت با نام دارا صحبتی نمی‌کند)<ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۶–۲۱۸}}</ref>

در حالی که محمدعلی مفرد بنا بر گزارش [[یاقوت حموی]]، چنین می‌پندارد که انوشیروان پس از کنار زدن باکالیجار دو-سه سالی بر طبرستان حکومت کرد و در ۴۳۵ هجری درگذشت،<ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ک=ظهور و سقوط آل زیار|ص=۱۴۳}}</ref> در سوی دیگر روزبه زرین‌کوب در ''[[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]'' احتمال می‌دهد که انوشیروان و این دارا یکی باشند و ۴۴۱ هجری که [[ظهیرالدین مرعشی]] و دیگر منابع تاریخ مازندران به عنوان سال‌مرگ باکالیجار بیان کرده‌اند، در واقع تاریخ درگذشت انوشیروان است که به اشتباه به باکالیجار نسبت داده شده است.<ref>{{پک|زرین‌کوب|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۲۳۹}}</ref> [[کلیفورد ادموند باسورث|باسورث]] هم در ''[[دانشنامه اسلام]]'' دوران پس از طغرل را برای زیاریان نامعلوم و تاریک می‌داند و احتمال می‌دهد پایان حکومت انوشیروان تا ۴۴۱ هجری باشد و به حکومت دارا یا اسکندر قائل نیست.<ref dir=ltr>{{پک|Bosworth|2002|ک=Encyclopaedia of Islam|ص=540|زبان=en}}</ref> مفیض‌الله کبیر، مورخ پاکستانی، نیز آخرین اشاره به دارا بن قابوس را در ۴۰۹ هجری می‌داند و مرگ انوشیروان را در ۴۴۱ هجری ثبت کرده است.<ref>{{پک|باسورث|۱۳۴۹|ک=نکاتی چند در باب وقایع تاریخی مربوط به آل زیار در گرگان و طبرستان|ص=۳۹۸}}</ref>

=== یکی بودن با اسکندر ===
محمدعلی مفرد دارا را تنها یک شخصیت، یعنی پسر [[قابوس زیاری|قابوس]]، معرفی می‌کند و دارا و اسکندر، پدر [[کیکاووس زیاری|کیکاووس]] و صاحب کتاب ''[[قابوس‌نامه]]''، را یکی دانسته است؛ سپس می‌گوید او در دربار [[غزنویان]] می‌زیست و چون غزنویان برافتادند، پس از مرگ انوشیروان در ۴۳۵ هجری، به سرزمین اجدادی بازگشت و در قلعه‌های کوهستانی طبرستان به حکومت محدودی دست یافت. او تا سال ۴۴۱ هجری حکومت کرد؛ چنان‌که کیکاووس در کتابش او را امیر نامیده است که شاید به معنای حکومتش بر سرزمینی هر چند کوچک باشد.<ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ک=ظهور و سقوط آل زیار|ص=۱۴۷}}</ref> علی‌اکبر کجباف نیز اسکندر پسر قابوس را جانشین انوشیروان دانسته است و از بازگشت او، که نزد سلطان محمود می‌زیسته، سخن می‌گوید.<ref>{{پک|کجباف|۱۳۸۶|ک=بررسی مناسبات حکومت آل زیار و خلفای عباسی|ص=۹۵–۹۶}}</ref>

میترا مهرآبادی هم معتقد به یک نفر بودن دو نام «دارا» و «اسکندر» است. او در کتاب ''تاریخ سلسله زیاری'' می‌نویسد: «غالباً دارا و اسکندر را دو فرد جداگانه دانسته‌اند؛ حال این دو، یک فرد واحد بوده‌اند. امارت یافتن دارا با نام شاهیِ اسکندر، در سنین پس از میان‌سالی وی رخ داد.»<ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۱}}</ref> وی دلیل تغییر نام دارا به «اسکندر» را این می‌داند که نام جدید بار مثبت‌تری داشته و نشانه‌ای از پیروزی تلقی می‌شده.<ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۹}}</ref> یکی از دلایل خانم مهرآبادی این است که در درگیری بر سر جانشینی قابوس، برخلاف شرایط آن دوره که همهٔ پسران شاه درگذشته ادعای حکومت می‌کردند، نامی از اسکندر نیست.<ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۴}}</ref> مهرآبادی همچنین به بخشی از کتاب ''قابوس‌نامه'' اشاره می‌کند که در باب «اندر فرزند پروردن و آیین آن»، [[کیکاووس زیاری|کیکاووس]] می‌گوید در ۱۰ سالگی پدرش (اسکندر) دستور داد انواع فنون و هنرها را اساتید بسیاری به او بیاموزند؛ چنین آموزش‌های مختص به بزرگان امیران بود. با احتساب این که کیکاووس در سال ۴۷۵ که کتابش را تمام می‌کرد، ۶۳ سال سن داشت، پس ده سالگی او مقارن با سال ۴۲۲ هجری خواهد بود، گرچه یحتمل انوشیروان در این سال حاکم بوده، ولی حکومت اسکندر یا دارا در آن دوره هم منتفی نیست.<ref>{{پک|مهرآبادی|۱۳۷۴|ک=تاریخ سلسله زیاری|ص=۲۱۶–۲۱۸}}</ref>

{{سالشمار آل‌زیار}}

=== خلاصه ===
{| class="wikitable"
|+ خلاصه‌ای از مطالب فوق در قالب جدول
|-
! پژوهشگر(ان) !! گمانهٔ شخصیت‌ها !! دلایل !! سرنوشت
|-
| محمدعلی مفرد {{سخ}} میترا مهرآبادی {{سخ}} علی‌اکبر کجباف || دارا و اسکندر یک نفرند || شباهت سرگذشتی که میان اسکندر و دارا وجود دارد و امیر نامیده شدن اسکندر در ''قابوس‌نامه''. || حکومت دارا (اسکندر) در میان ۴۳۵ تا ۴۴۱ هجری.
|-
| روزبه زرین‌کوب {{سخ}} کلیفور باسورث {{سخ}} مفیض‌الله اکبر || انوشیروان به دارا ملقب بوده || در روایتی از کتاب ابن اثیر، [[باکالیجار کوهی]] فرماندهٔ سپاهِ دارا پسر منوچهر نامیده شده. || دارا پسر قابوس تا پایان عمر در غزنه، و شاید محبس سلطان محمود، مانده. در این نظریه، انوشیروان تا ۴۴۱ هجری زنده بوده و حکومت داشته.
|}

== پانویس ==

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳}}

=== منابع ===
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=باسورث|نام=کلیفورد ادموند|پیوند نویسنده=کلیفورد ادموند باسورث|مترجم=[[احمد احمدی بیرجندی]]|عنوان=نکاتی چند در باب وقایع تاریخی مربوط به آل زیار در گرگان و طبرستان|سال=۱۳۴۹|نشریه=جستارهای ادبی|نشانی=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/746009|ref=harv}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=پرویز |نام=عباس|پیوند نویسنده=عباس پرویز |کتاب=تاریخ دیالمه و غزنویان | ناشر=مؤسسه علی‌اکبر علمی|سال=١٣٣۶ |مکان=تهران |شابک=}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=مفرد |نام=محمدعلی |کتاب=ظهور و سقوط آل‌زیار | ناشر=رسانش |سال=۱۳۸۶ |مکان=تهران |شابک=964-7182-94-5}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=مهرآبادی|نام=میترا|پیوند نویسنده=|کتاب=تاریخ سلسله زیاریان| ناشر= دنیای کتاب |سال= ۱۳۷۴ |مکان= مشهد |شابک=}}
* {{یادکرد دانشنامه |جلد=۱۱|نام خانوادگی =زرین‌کوب|ص=۲۳۸–۲۴۱ |نام = روزبه|نشانی = https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/7237 |مقاله=باکالیجار|کتاب=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی| ref =harv}}
* {{یادکرد ژورنال |عنوان= بررسی مناسبات حکومت آل زیار و خلفای عباسی|نام خانوادگی =کجباف|نام=علی‌اکبر|نشریه=فرهنگ اصفهان| نشانی= http://ensani.ir/fa/article/233033 |سال=۱۳۸۶| ref= harv}}
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی =Bosworth | نام = Edmund| پیوند نویسنده = کلیفورد ادموند باسورث| مقاله =ZIYARIDS | دانشنامه = Encyclopaedia of Islam| ویرایش = | جلد= 11| سال =2002| ناشر = Brill| مکان = | شابک = | صفحه = | نشانی = | تاریخ بازبینی = | نشانی بایگانی = |تاریخ بایگانی = | زبان =en}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{فرمانروایان زیاری}}

[[رده:پناهندگی سیاسی]]
[[رده:حکم‌رانان آسیا در سده ۱۱ (میلادی)]]
[[رده:زیاریان]]
[[رده:شاهزادگان ناپدیدشده]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{حص-حنب}}~~
	~~{{مقاله خوب}}~~
	{{جعبه اطلاعات پادشاهی		{{جعبه اطلاعات پادشاهی
	\| نام = دارا		\| نام = دارا

دارا زیاری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۷

Shahroudi: ابرابزار