https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%D8%B9%D8%A8%D9%84_%D8%AE%D8%B2%D8%A7%D8%B9%DB%8Cدعبل خزاعی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T06:48:01Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B9%D8%A8%D9%84_%D8%AE%D8%B2%D8%A7%D8%B9%DB%8C&diff=173809&oldid=prevShahroudi: + 12 رده (هاتکت)، ابرابزار2026-04-15T03:07:00Z<p>+ 12 رده (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)، ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''دعبل خزاعی''' شاعر برجسته سده دوم و سوم هجری بود که به مدایح مذهبی و اشعار انتقادی شهرت داشت. پیوند او با [[علی بن موسی الرضا]]، امام هشتم شیعیان [[امامیه]]، و قصیده مشهور «[[مدارس آیات]]» مهمترین عناصر زندگی ادبی او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به شمار </del>میروند. زندگی و مرگ او با حکایتهای تاریخی و روایی فراوانی همراه شده که در منابع گوناگون به شکلهای متفاوت نقل شدهاند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''دعبل خزاعی''' شاعر برجسته سده دوم و سوم هجری بود که به مدایح مذهبی و اشعار انتقادی شهرت داشت. پیوند او با [[علی بن موسی الرضا]]، امام هشتم شیعیان [[امامیه]]، و قصیده مشهور «[[مدارس آیات]]» مهمترین عناصر زندگی ادبی او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهشمار </ins>میروند. زندگی و مرگ او با حکایتهای تاریخی و روایی فراوانی همراه شده که در منابع گوناگون به شکلهای متفاوت نقل شدهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دعبل بن علی بن رزین خزاعی، شاعر و ادیب [[کوفه|کوفی]] در سده دوم و سوم هجری بود که بخش عمده زندگی خود را به سرودن اشعار سیاسی و مذهبی گذراند. او در سال ۱۴۸ هجری در کوفه زاده شد و مدتی در [[بغداد]] اقامت داشت. منابع رجالی [[شیعه]] مانند آثار نجاشی و طوسی او را در شمار یاران [[علی بن موسی الرضا]]، امام هشتم شیعیان امامیه، آوردهاند و بر دانش و قدرت سخنوری او تأکید کردهاند. دعبل به صراحت لهجه و هجو حکمرانان شهرت داشت و مجموعهای از [[خلفای عباسی]]، از جمله [[هارون الرشید|رشید]]، [[مأمون]]، [[معتصم]] و [[واثق]]، در شمار کسانی بودند که هدف اشعار انتقادی او قرار گرفتند. گزارشها حاکی است که او در سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">246 </del>یا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">248 </del>هجری به دستور معتصم در منطقه طیب، میان [[واسط]] و [[اهواز]]، به قتل رسید؛ هرچند برخی منابع محل درگذشت او را شوش دانستهاند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دعبل بن علی بن رزین خزاعی، شاعر و ادیب [[کوفه|کوفی]] در سده دوم و سوم هجری بود که بخش عمده زندگی خود را به سرودن اشعار سیاسی و مذهبی گذراند. او در سال ۱۴۸ هجری در کوفه زاده شد و مدتی در [[بغداد]] اقامت داشت. منابع رجالی [[شیعه]] مانند آثار نجاشی و طوسی او را در شمار یاران [[علی بن موسی الرضا]]، امام هشتم شیعیان امامیه، آوردهاند و بر دانش و قدرت سخنوری او تأکید کردهاند. دعبل به صراحت لهجه و هجو حکمرانان شهرت داشت و مجموعهای از [[خلفای عباسی]]، از جمله [[هارون الرشید|رشید]]، [[مأمون]]، [[معتصم]] و [[واثق]]، در شمار کسانی بودند که هدف اشعار انتقادی او قرار گرفتند. گزارشها حاکی است که او در سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۴۶ </ins>یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۴۸ </ins>هجری به دستور معتصم در منطقه طیب، میان [[واسط]] و [[اهواز]]، به قتل رسید؛ هرچند برخی منابع محل درگذشت او را شوش دانستهاند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع متأخر داستانهایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </del>سفرهای دعبل، شهرت ناگهانی قصیده مدارس آیات، و برخورد گروههایی از مردم با او نقل شده است. از جمله حکایتهایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </del>برخورد راهزنان با کاروان دعبل و استرداد اموال به سبب شناخت اشعار او، یا درخواست مردم قم برای شنیدن قصیده و علاقه ایشان به جامهای منسوب به امام. همچنین گزارشهایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </del>پیوند دادن آن جامه به رویدادهای شفابخشی آمده است. این روایتها جنبه ادبی و روایی داشته و در منابع شیعی و ادبی نقل شدهاند، اما جایگاه تاریخی آنها محل بررسی است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع متأخر داستانهایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارهٔ </ins>سفرهای دعبل، شهرت ناگهانی قصیده مدارس آیات، و برخورد گروههایی از مردم با او نقل شده است. از جمله حکایتهایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارهٔ </ins>برخورد راهزنان با کاروان دعبل و استرداد اموال به سبب شناخت اشعار او، یا درخواست مردم قم برای شنیدن قصیده و علاقه ایشان به جامهای منسوب به امام. همچنین گزارشهایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارهٔ </ins>پیوند دادن آن جامه به رویدادهای شفابخشی آمده است. این روایتها جنبه ادبی و روایی داشته و در منابع شیعی و ادبی نقل شدهاند، اما جایگاه تاریخی آنها محل بررسی است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دعبل از شاعران برجسته جریان سیاسی-ادبی شیعه در عصر عباسی بود. مدایح او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </del>خاندان پیامبر و نیز هجویههای تندش علیه حکمرانان، جایگاهی ویژه در شعر سیاسی عربی به او بخشیده است. سبک او ترکیبی از عاطفه مذهبی، نقد اجتماعی، و استناد به تاریخ صدر اسلام است. دیوان او بعدها توسط ادیبان مختلف گردآوری شده و بخشهایی از اشعارش در منابع قرون بعدی پراکنده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دعبل از شاعران برجسته جریان سیاسی-ادبی شیعه در عصر عباسی بود. مدایح او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارهٔ </ins>خاندان پیامبر و نیز هجویههای تندش علیه حکمرانان، جایگاهی ویژه در شعر سیاسی عربی به او بخشیده است. سبک او ترکیبی از عاطفه مذهبی، نقد اجتماعی، و استناد به تاریخ صدر اسلام است. دیوان او بعدها توسط ادیبان مختلف گردآوری شده و بخشهایی از اشعارش در منابع قرون بعدی پراکنده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مشهورترین اثر دعبل، قصیده «مدارس آیات» است که در مدح علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعیان امامیه، سروده شد و در منابعی مانند الاغانی نقل گردیده است. این قصیده حدود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">120 </del>بیت دارد. در روایتی تاریخی آمده است که دعبل این قصیده را در مرو برای امام خواند و ابیاتی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </del>وضعیت خاندان پیامبر و نقد حکومتهای پس از او را در آن گنجاند. همچنین در برخی منابع نقل شده است که امام دو بیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </del>دفن خود در طوس به این قصیده افزود. این بخشها از نظر تاریخی و ادبی مورد توجه پژوهشگران بودهاند، ولی روایتهای مربوط به آنها، همچون بسیاری از حکایتهای ادبی-مذهبی، با داوریهای متفاوتی ارزیابی شدهاند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مشهورترین اثر دعبل، قصیده «مدارس آیات» است که در مدح علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعیان امامیه، سروده شد و در منابعی مانند الاغانی نقل گردیده است. این قصیده حدود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۲۰ </ins>بیت دارد. در روایتی تاریخی آمده است که دعبل این قصیده را در مرو برای امام خواند و ابیاتی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارهٔ </ins>وضعیت خاندان پیامبر و نقد حکومتهای پس از او را در آن گنجاند. همچنین در برخی منابع نقل شده است که امام دو بیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارهٔ </ins>دفن خود در طوس به این قصیده افزود. این بخشها از نظر تاریخی و ادبی مورد توجه پژوهشگران بودهاند، ولی روایتهای مربوط به آنها، همچون بسیاری از حکایتهای ادبی-مذهبی، با داوریهای متفاوتی ارزیابی شدهاند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=دعبل|دانشنامه=[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی]]|عنوان جلد=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=دعبل|دانشنامه=[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی]]|عنوان جلد=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:دعبل خزاعی| ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی بغداد]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی کوفه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:خاندان خزاعی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ۲۴۶ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ۲۴۸ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زادگان ۱۴۸ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شاعران اهل عراق]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شاعران زبان عربی قرون وسطی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شاعران شیعه دوازدهامامی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شاگردان علی بن موسی الرضا]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کشتگان در عراق]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B9%D8%A8%D9%84_%D8%AE%D8%B2%D8%A7%D8%B9%DB%8C&diff=173808&oldid=prevShahroudi: صفحهای تازه حاوی «'''دعبل خزاعی''' شاعر برجسته سده دوم و سوم هجری بود که به مدایح مذهبی و اشعار انتقادی شهرت داشت. پیوند او با علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعیان امامیه، و قصیده مشهور «مدارس آیات» مهمترین عناصر زندگی ادبی او به شمار میروند. زندگی و مرگ ا...» ایجاد کرد2026-04-15T03:04:25Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''دعبل خزاعی''' شاعر برجسته سده دوم و سوم هجری بود که به مدایح مذهبی و اشعار انتقادی شهرت داشت. پیوند او با <a href="/fa/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B6%D8%A7" title="علی بن موسی الرضا">علی بن موسی الرضا</a>، امام هشتم شیعیان <a href="/fa/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87" class="mw-redirect" title="امامیه">امامیه</a>، و قصیده مشهور «<a href="/w/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3_%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA&action=edit&redlink=1" class="new" title="مدارس آیات (صفحه وجود ندارد)">مدارس آیات</a>» مهمترین عناصر زندگی ادبی او به شمار میروند. زندگی و مرگ ا...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''دعبل خزاعی''' شاعر برجسته سده دوم و سوم هجری بود که به مدایح مذهبی و اشعار انتقادی شهرت داشت. پیوند او با [[علی بن موسی الرضا]]، امام هشتم شیعیان [[امامیه]]، و قصیده مشهور «[[مدارس آیات]]» مهمترین عناصر زندگی ادبی او به شمار میروند. زندگی و مرگ او با حکایتهای تاریخی و روایی فراوانی همراه شده که در منابع گوناگون به شکلهای متفاوت نقل شدهاند.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
دعبل بن علی بن رزین خزاعی، شاعر و ادیب [[کوفه|کوفی]] در سده دوم و سوم هجری بود که بخش عمده زندگی خود را به سرودن اشعار سیاسی و مذهبی گذراند. او در سال ۱۴۸ هجری در کوفه زاده شد و مدتی در [[بغداد]] اقامت داشت. منابع رجالی [[شیعه]] مانند آثار نجاشی و طوسی او را در شمار یاران [[علی بن موسی الرضا]]، امام هشتم شیعیان امامیه، آوردهاند و بر دانش و قدرت سخنوری او تأکید کردهاند. دعبل به صراحت لهجه و هجو حکمرانان شهرت داشت و مجموعهای از [[خلفای عباسی]]، از جمله [[هارون الرشید|رشید]]، [[مأمون]]، [[معتصم]] و [[واثق]]، در شمار کسانی بودند که هدف اشعار انتقادی او قرار گرفتند. گزارشها حاکی است که او در سال 246 یا 248 هجری به دستور معتصم در منطقه طیب، میان [[واسط]] و [[اهواز]]، به قتل رسید؛ هرچند برخی منابع محل درگذشت او را شوش دانستهاند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref><br />
<br />
در منابع متأخر داستانهایی درباره سفرهای دعبل، شهرت ناگهانی قصیده مدارس آیات، و برخورد گروههایی از مردم با او نقل شده است. از جمله حکایتهایی درباره برخورد راهزنان با کاروان دعبل و استرداد اموال به سبب شناخت اشعار او، یا درخواست مردم قم برای شنیدن قصیده و علاقه ایشان به جامهای منسوب به امام. همچنین گزارشهایی درباره پیوند دادن آن جامه به رویدادهای شفابخشی آمده است. این روایتها جنبه ادبی و روایی داشته و در منابع شیعی و ادبی نقل شدهاند، اما جایگاه تاریخی آنها محل بررسی است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
دعبل از شاعران برجسته جریان سیاسی-ادبی شیعه در عصر عباسی بود. مدایح او درباره خاندان پیامبر و نیز هجویههای تندش علیه حکمرانان، جایگاهی ویژه در شعر سیاسی عربی به او بخشیده است. سبک او ترکیبی از عاطفه مذهبی، نقد اجتماعی، و استناد به تاریخ صدر اسلام است. دیوان او بعدها توسط ادیبان مختلف گردآوری شده و بخشهایی از اشعارش در منابع قرون بعدی پراکنده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref><br />
<br />
مشهورترین اثر دعبل، قصیده «مدارس آیات» است که در مدح علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعیان امامیه، سروده شد و در منابعی مانند الاغانی نقل گردیده است. این قصیده حدود 120 بیت دارد. در روایتی تاریخی آمده است که دعبل این قصیده را در مرو برای امام خواند و ابیاتی درباره وضعیت خاندان پیامبر و نقد حکومتهای پس از او را در آن گنجاند. همچنین در برخی منابع نقل شده است که امام دو بیت درباره دفن خود در طوس به این قصیده افزود. این بخشها از نظر تاریخی و ادبی مورد توجه پژوهشگران بودهاند، ولی روایتهای مربوط به آنها، همچون بسیاری از حکایتهای ادبی-مذهبی، با داوریهای متفاوتی ارزیابی شدهاند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=دعبل}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=دعبل|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Shahroudi