https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 2026-06-12T00:37:34Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168817&oldid=prev 2026-02-11T15:04:33Z

<p>−<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82" title="رده:حقوق">رده:حقوق</a>، −<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86" title="رده:قانون">رده:قانون</a>، −<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C" title="رده:قانون اساسی">رده:قانون اساسی</a>، −<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA" title="رده:مقررات">رده:مقررات</a>، −<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A7%D8%B4%D8%AE%D8%A7%D8%B5" title="رده:حقوق اشخاص">رده:حقوق اشخاص</a>، −<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C" title="رده:حقوق اقتصادی">رده:حقوق اقتصادی</a>، −<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%AA%D9%84" title="رده:قتل">رده:قتل</a>، −<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%D8%A1_(%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C)" title="رده:اعضاء (کالبدشناسی)">رده:اعضاء (کالبدشناسی)</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)، ابرابزار</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[دیه]]، مبلغی است که به‌منظور جبران خسارت ناشی از فوت فرد در نتیجهٔ [[قتل عمد]]، [[شبه‌عمد]] یا خطای فاحش پرداخت می‌شود. در [[تاریخ اسلام|صدر اسلام]]، مبنای تعیین دیه شتر بود، اما در دورهٔ معاصر، محاسبهٔ میزان دیه بر اساس مبانی و معیارهای متفاوتی انجام می‌گیرد. در صدر اسلام، با توجه به ارزش اقتصادی و میزان دسترسی، شش قلم کالا شامل شتر، گاو، گوسفند، حُلّهٔ یمنی (پوشاک تهیه‌شده از پارچه‌های بُرد یمانی)، دینار و درهم به‌عنوان مبنای تعیین دیه مورد استفاده قرار می‌گرفت. بر این اساس، دیه به‌صورت پرداخت مقادیر معینی از دارایی‌های باارزش تعیین می‌شد؛ از جمله صد شتر، دویست گاو، هزار گوسفند، صد حُلّهٔ یمنی، ده‌هزار [[درهم]] یا هزار دینار که از [[سکه‌های]] رایج در سرزمین‌های اسلامی به‌شمار می‌آمدند.با تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی نسبت به صدر اسلام، قانون‌گذاران با استناد به متون فقهی و استفتائات انجام‌شده، به‌جای شش کالای یادشده، معادل پولی آنها را به‌عنوان دیه تعیین کردند. از آنجا که برخی از این اقلام، مانند حُلّهٔ یمنی و سکه‌های درهم و دینار، در شرایط کنونی در دسترس نیستند، هیئت‌های کارشناسی مبلغ دیه را بر پایهٔ ارزش اقتصادی کالاهای باقی‌مانده، از جمله شتر، گاو و گوسفند، محاسبه و اعلام می‌کنند. در صدر اسلام، دیه به‌منظور جبران خسارت واردشده به بازماندگان فردی که در اثر قتل ـ اعم از عمد، شبه‌عمد یا خطای فاحش ـ جان خود را از دست داده بود، مقرر می‌شد. هدف از این حکم آن بود که خانوادهٔ [[متوفی]] بتوانند در نبود نان‌آور خود، برای مدت طولانی به تأمین [[معیشت]] و ادامهٔ زندگی بپردازند؛ مدتی که در برخی منابع تا حدود سی سال نیز ذکر شده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|وبگاه=خبرگزاری تسنیم|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1400/09/08/2616304/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%85%D9%88%D8%B4%D9%86</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AF%DB%8C%D9%87</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%85%DB%8C</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%B4%D9%88%D8%AF</del>|عنوان=دیه چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟|تاریخ بازبینی=۸ آذر ۱۴۰۰}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[دیه]]، مبلغی است که به‌منظور جبران خسارت ناشی از فوت فرد در نتیجهٔ [[قتل عمد]]، [[شبه‌عمد]] یا خطای فاحش پرداخت می‌شود. در [[تاریخ اسلام|صدر اسلام]]، مبنای تعیین دیه شتر بود، اما در دورهٔ معاصر، محاسبهٔ میزان دیه بر اساس مبانی و معیارهای متفاوتی انجام می‌گیرد. در صدر اسلام، با توجه به ارزش اقتصادی و میزان دسترسی، شش قلم کالا شامل شتر، گاو، گوسفند، حُلّهٔ یمنی (پوشاک تهیه‌شده از پارچه‌های بُرد یمانی)، دینار و درهم به‌عنوان مبنای تعیین دیه مورد استفاده قرار می‌گرفت. بر این اساس، دیه به‌صورت پرداخت مقادیر معینی از دارایی‌های باارزش تعیین می‌شد؛ از جمله صد شتر، دویست گاو، هزار گوسفند، صد حُلّهٔ یمنی، ده‌هزار [[درهم]] یا هزار دینار که از [[سکه‌های]] رایج در سرزمین‌های اسلامی به‌شمار می‌آمدند. با تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی نسبت به صدر اسلام، قانون‌گذاران با استناد به متون فقهی و استفتائات انجام‌شده، به‌جای شش کالای یادشده، معادل پولی آنها را به‌عنوان دیه تعیین کردند. از آنجا که برخی از این اقلام، مانند حُلّهٔ یمنی و سکه‌های درهم و دینار، در شرایط کنونی در دسترس نیستند، هیئت‌های کارشناسی مبلغ دیه را بر پایهٔ ارزش اقتصادی کالاهای باقی‌مانده، از جمله شتر، گاو و گوسفند، محاسبه و اعلام می‌کنند. در صدر اسلام، دیه به‌منظور جبران خسارت واردشده به بازماندگان فردی که در اثر قتل ـ اعم از عمد، شبه‌عمد یا خطای فاحش ـ جان خود را از دست داده بود، مقرر می‌شد. هدف از این حکم آن بود که خانوادهٔ [[متوفی]] بتوانند در نبود نان‌آور خود، برای مدت طولانی به تأمین [[معیشت]] و ادامهٔ زندگی بپردازند؛ مدتی که در برخی منابع تا حدود سی سال نیز ذکر شده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|وبگاه=خبرگزاری تسنیم|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1400/09/08/2616304/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موشن</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرافی</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیه</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چیست</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چگونه</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محاسبه</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شود</ins>|عنوان=دیه چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟|تاریخ بازبینی=۸ آذر ۱۴۰۰}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دیه مرد و زن ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دیه مرد و زن ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بحث دربارهٔ تفاوت میان [[زن در اسلام|زن]] و [[تفاوت‌های زن و مرد|مرد]] در برخی مقررات اسلامی، از جمله قصاص و دیه، پیشینه‌ای طولانی دارد؛ با این حال، این موضوع در قرن اخیر ابعاد گسترده‌تر و طرحی جدی‌تر یافته است. بر اساس دیدگاه فقهای [[امامیه]]، زن و مرد در قصاص [[عضو]] تا زمانی که میزان دیه عضو به یک‌سوم دیه کامل نرسیده باشد، از حیث قصاص با یکدیگر برابرند. در صورتی که دیه عضو از یک‌سوم دیه کامل فراتر رود، اجرای قصاص عضو مرد در برابر عضو زن منوط به پرداخت نیمی از دیه عضو مرد از سوی زن به مرد خواهد بود. مبنای این نظر، روایات معتبر فقهی است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نویسنده=محمدعلی جورکویه|تاریخ=۱۳۸۳|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/93601/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AF%DB%8C%D9%87</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B5</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AD%D9%82</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86</del>|عنوان=دیه و قصاص و تکلیف حکومت و حق زنان}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بحث دربارهٔ تفاوت میان [[زن در اسلام|زن]] و [[تفاوت‌های زن و مرد|مرد]] در برخی مقررات اسلامی، از جمله قصاص و دیه، پیشینه‌ای طولانی دارد؛ با این حال، این موضوع در قرن اخیر ابعاد گسترده‌تر و طرحی جدی‌تر یافته است. بر اساس دیدگاه فقهای [[امامیه]]، زن و مرد در قصاص [[عضو]] تا زمانی که میزان دیه عضو به یک‌سوم دیه کامل نرسیده باشد، از حیث قصاص با یکدیگر برابرند. در صورتی که دیه عضو از یک‌سوم دیه کامل فراتر رود، اجرای قصاص عضو مرد در برابر عضو زن منوط به پرداخت نیمی از دیه عضو مرد از سوی زن به مرد خواهد بود. مبنای این نظر، روایات معتبر فقهی است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نویسنده=محمدعلی جورکویه|تاریخ=۱۳۸۳|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/93601/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیه</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصاص</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکلیف</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حق</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنان</ins>|عنوان=دیه و قصاص و تکلیف حکومت و حق زنان}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دیه نفس ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دیه نفس ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله [[احکام]] مورد اتفاق میان فقهای [[شیعه]] و اهل سنت، تعیین میزان دیه نفس زن و مرد است. در میان اندیشمندان شیعه تاکنون دیدگاه مخالفی در این زمینه گزارش نشده و در میان علمای اهل سنت نیز مخالفت قابل توجهی وجود ندارد. بر اساس این دیدگاه [[اجماع|اجماعی]]، دیه کامل مقرر در فقه جزایی اسلام مربوط به نفس مرد است و دیه نفس زن نصف آن مقدار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به شمار </del>می‌آید. فقهای شیعه در تبیین و تأیید این حکم به روایات معتبر فقهی استناد کرده‌اند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نویسنده=محمدعلی جورکویه|تاریخ=۱۳۸۳|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/93601/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AF%DB%8C%D9%87</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B5</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AD%D9%82</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86</del>|عنوان=دیه و قصاص و تکلیف حکومت و حق زنان}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله [[احکام]] مورد اتفاق میان فقهای [[شیعه]] و اهل سنت، تعیین میزان دیه نفس زن و مرد است. در میان اندیشمندان شیعه تاکنون دیدگاه مخالفی در این زمینه گزارش نشده و در میان علمای اهل سنت نیز مخالفت قابل توجهی وجود ندارد. بر اساس این دیدگاه [[اجماع|اجماعی]]، دیه کامل مقرر در فقه جزایی اسلام مربوط به نفس مرد است و دیه نفس زن نصف آن مقدار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌شمار </ins>می‌آید. فقهای شیعه در تبیین و تأیید این حکم به روایات معتبر فقهی استناد کرده‌اند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نویسنده=محمدعلی جورکویه|تاریخ=۱۳۸۳|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/93601/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیه</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصاص</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکلیف</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حق</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنان</ins>|عنوان=دیه و قصاص و تکلیف حکومت و حق زنان}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دیه عضو ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دیه عضو ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فقهای شیعه بر این باورند که میزان دیه اعضای بدن زن و مرد در ابتدا با یکدیگر برابر است تا زمانی که مقدار دیه عضو به یک‌سوم دیه کامل برسد. در این مرحله، دیه عضو زن به نصف دیه عضو مرد کاهش می‌یابد. این نظریه بر اساس [[روایات]] معتبر فقهی مستند شده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نویسنده=محمدعلی جورکویه|تاریخ=۱۳۸۳|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/93601/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AF%DB%8C%D9%87</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B5</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D9%88</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%AD%D9%82</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86</del>|عنوان=دیه و قصاص و تکلیف حکومت و حق زنان}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فقهای شیعه بر این باورند که میزان دیه اعضای بدن زن و مرد در ابتدا با یکدیگر برابر است تا زمانی که مقدار دیه عضو به یک‌سوم دیه کامل برسد. در این مرحله، دیه عضو زن به نصف دیه عضو مرد کاهش می‌یابد. این نظریه بر اساس [[روایات]] معتبر فقهی مستند شده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نویسنده=محمدعلی جورکویه|تاریخ=۱۳۸۳|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/93601/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیه</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصاص</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکلیف</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حق</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنان</ins>|عنوان=دیه و قصاص و تکلیف حکومت و حق زنان}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</del>{{حقوق}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{پانویس}}</ins>{{حقوق}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حقوق زنان در اسلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زن در اسلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قوانین اسلامی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قوانین اسلامی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زن در اسلام]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حقوق زنان در اسلام]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حقوق]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قانون]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قانون اساسی]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مقررات]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حقوق اشخاص]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حقوق اقتصادی]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قتل]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اعضاء (کالبدشناسی)]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168816&oldid=prev 2026-02-11T15:03:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:1400090715324297424153574.jpg|بندانگشتی|دیه مبلغی است برای جبران خسارت ناشی از فوت فرد در اثر قتل عمد یا شبه عمد.]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[دیه]]، مبلغی است که به‌منظور جبران خسارت ناشی از فوت فرد در نتیجهٔ [[قتل عمد]]، [[شبه‌عمد]] یا خطای فاحش پرداخت می‌شود. در [[تاریخ اسلام|صدر اسلام]]، مبنای تعیین دیه شتر بود، اما در دورهٔ معاصر، محاسبهٔ میزان دیه بر اساس مبانی و معیارهای متفاوتی انجام می‌گیرد. در صدر اسلام، با توجه به ارزش اقتصادی و میزان دسترسی، شش قلم کالا شامل شتر، گاو، گوسفند، حُلّهٔ یمنی (پوشاک تهیه‌شده از پارچه‌های بُرد یمانی)، دینار و درهم به‌عنوان مبنای تعیین دیه مورد استفاده قرار می‌گرفت. بر این اساس، دیه به‌صورت پرداخت مقادیر معینی از دارایی‌های باارزش تعیین می‌شد؛ از جمله صد شتر، دویست گاو، هزار گوسفند، صد حُلّهٔ یمنی، ده‌هزار [[درهم]] یا هزار دینار که از [[سکه‌های]] رایج در سرزمین‌های اسلامی به‌شمار می‌آمدند.با تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی نسبت به صدر اسلام، قانون‌گذاران با استناد به متون فقهی و استفتائات انجام‌شده، به‌جای شش کالای یادشده، معادل پولی آنها را به‌عنوان دیه تعیین کردند. از آنجا که برخی از این اقلام، مانند حُلّهٔ یمنی و سکه‌های درهم و دینار، در شرایط کنونی در دسترس نیستند، هیئت‌های کارشناسی مبلغ دیه را بر پایهٔ ارزش اقتصادی کالاهای باقی‌مانده، از جمله شتر، گاو و گوسفند، محاسبه و اعلام می‌کنند. در صدر اسلام، دیه به‌منظور جبران خسارت واردشده به بازماندگان فردی که در اثر قتل ـ اعم از عمد، شبه‌عمد یا خطای فاحش ـ جان خود را از دست داده بود، مقرر می‌شد. هدف از این حکم آن بود که خانوادهٔ [[متوفی]] بتوانند در نبود نان‌آور خود، برای مدت طولانی به تأمین [[معیشت]] و ادامهٔ زندگی بپردازند؛ مدتی که در برخی منابع تا حدود سی سال نیز ذکر شده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|وبگاه=خبرگزاری تسنیم|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1400/09/08/2616304/%D9%85%D9%88%D8%B4%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=دیه چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟|تاریخ بازبینی=۸ آذر ۱۴۰۰}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[دیه]]، مبلغی است که به‌منظور جبران خسارت ناشی از فوت فرد در نتیجهٔ [[قتل عمد]]، [[شبه‌عمد]] یا خطای فاحش پرداخت می‌شود. در [[تاریخ اسلام|صدر اسلام]]، مبنای تعیین دیه شتر بود، اما در دورهٔ معاصر، محاسبهٔ میزان دیه بر اساس مبانی و معیارهای متفاوتی انجام می‌گیرد. در صدر اسلام، با توجه به ارزش اقتصادی و میزان دسترسی، شش قلم کالا شامل شتر، گاو، گوسفند، حُلّهٔ یمنی (پوشاک تهیه‌شده از پارچه‌های بُرد یمانی)، دینار و درهم به‌عنوان مبنای تعیین دیه مورد استفاده قرار می‌گرفت. بر این اساس، دیه به‌صورت پرداخت مقادیر معینی از دارایی‌های باارزش تعیین می‌شد؛ از جمله صد شتر، دویست گاو، هزار گوسفند، صد حُلّهٔ یمنی، ده‌هزار [[درهم]] یا هزار دینار که از [[سکه‌های]] رایج در سرزمین‌های اسلامی به‌شمار می‌آمدند.با تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی نسبت به صدر اسلام، قانون‌گذاران با استناد به متون فقهی و استفتائات انجام‌شده، به‌جای شش کالای یادشده، معادل پولی آنها را به‌عنوان دیه تعیین کردند. از آنجا که برخی از این اقلام، مانند حُلّهٔ یمنی و سکه‌های درهم و دینار، در شرایط کنونی در دسترس نیستند، هیئت‌های کارشناسی مبلغ دیه را بر پایهٔ ارزش اقتصادی کالاهای باقی‌مانده، از جمله شتر، گاو و گوسفند، محاسبه و اعلام می‌کنند. در صدر اسلام، دیه به‌منظور جبران خسارت واردشده به بازماندگان فردی که در اثر قتل ـ اعم از عمد، شبه‌عمد یا خطای فاحش ـ جان خود را از دست داده بود، مقرر می‌شد. هدف از این حکم آن بود که خانوادهٔ [[متوفی]] بتوانند در نبود نان‌آور خود، برای مدت طولانی به تأمین [[معیشت]] و ادامهٔ زندگی بپردازند؛ مدتی که در برخی منابع تا حدود سی سال نیز ذکر شده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|وبگاه=خبرگزاری تسنیم|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1400/09/08/2616304/%D9%85%D9%88%D8%B4%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=دیه چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟|تاریخ بازبینی=۸ آذر ۱۴۰۰}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168663&oldid=prev 2026-02-09T16:01:24Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%D8%A1_(%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C)" title="رده:اعضاء (کالبدشناسی)">رده:اعضاء (کالبدشناسی)</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق اقتصادی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق اقتصادی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قتل]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قتل]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اعضاء (کالبدشناسی)]]</ins></div></td></tr> </table>

Morningview https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168662&oldid=prev 2026-02-09T15:59:24Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%AA%D9%84" title="رده:قتل">رده:قتل</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">خط ۲۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق اشخاص]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق اشخاص]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق اقتصادی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق اقتصادی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قتل]]</ins></div></td></tr> </table>

Morningview https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168661&oldid=prev 2026-02-09T15:58:44Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C" title="رده:حقوق اقتصادی">رده:حقوق اقتصادی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقررات]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقررات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق اشخاص]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق اشخاص]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حقوق اقتصادی]]</ins></div></td></tr> </table>

Morningview https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168660&oldid=prev 2026-02-09T15:58:26Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A7%D8%B4%D8%AE%D8%A7%D8%B5" title="رده:حقوق اشخاص">رده:حقوق اشخاص</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قانون اساسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قانون اساسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقررات]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقررات]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حقوق اشخاص]]</ins></div></td></tr> </table>

Morningview https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168658&oldid=prev 2026-02-09T15:57:16Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA" title="رده:مقررات">رده:مقررات</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قانون]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قانون]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قانون اساسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قانون اساسی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مقررات]]</ins></div></td></tr> </table>

Morningview https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168657&oldid=prev 2026-02-09T15:56:54Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C" title="رده:قانون اساسی">رده:قانون اساسی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قانون]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:قانون]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قانون اساسی]]</ins></div></td></tr> </table>

Morningview https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168656&oldid=prev 2026-02-09T15:56:39Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86" title="رده:قانون">رده:قانون</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق زنان در اسلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق زنان در اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قانون]]</ins></div></td></tr> </table>

Morningview https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=168655&oldid=prev 2026-02-09T15:56:03Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82" title="رده:حقوق">رده:حقوق</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زن در اسلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زن در اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق زنان در اسلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حقوق زنان در اسلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حقوق]]</ins></div></td></tr> </table>

Morningview