https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B0%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D9%87ذیالحجه - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T13:06:18Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B0%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D9%87&diff=174148&oldid=prevShahroudi: /* پانویس */2026-04-23T01:39:39Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">پانویس</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۳۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ماههای هجری قمری}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ذیالحجه| ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:گاهشماری قمری]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ماههای قمری]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B0%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D9%87&diff=174147&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2026-04-23T01:38:37Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''ذیالحجه''' دوازدهمین و آخرین [[ماههای هجری قمری|ماه]] سال [[تقویم هجری قمری|قمری]] عربی و از [[ماه حرام|ماههای حرام]] در [[تقویم اسلامی]] است. این ماه در میان [[عرب]] پیش از [[اسلام]] نیز شناخته شده بود و نامهایی مانند «'''بُرَک'''» و «'''مُسبِل'''» برای آن ذکر شده است. ذیحجه به سبب برگزاری مناسک [[حج]] و وقوع برخی مناسبتهای دینی و تاریخی، در منابع اسلامی جایگاه ویژهای دارد و روزهای گوناگون آن با رویدادها و آیینهایی همراه دانسته شده است.<br />
<br />
== نام و پیشینه ==<br />
ذیحجه در تقویم عربی ماه دوازدهم سال و از ماههای حرام بهشمار میرود. در منابع تاریخی آمده است که در دوره جاهلیت این ماه را با نامهایی مانند «بُرَک» (به ضم باء و فتح راء) و نیز «مُسبِل» میشناختند. پس از اسلام، نام «ذیحجه» به سبب ارتباط این ماه با انجام مناسک حج رواج یافت و در تقویم اسلامی تثبیت شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ذیحجه}}</ref><br />
<br />
== روزهای مهم ==<br />
در منابع اسلامی برای روزهای گوناگون این ماه مناسبتهایی نقل شده است. [[ابوریحان بیرونی]] نوشته است که روز نخست ذیحجه زمان ازدواج [[فاطمه زهرا|فاطمه]] دختر پیامبر اسلام با [[علی بن ابیطالب]] دانسته شده است. ده روز نخست این ماه «عَشره معلومات» نامیده شده و در برخی نقلها گفته شده است که این دهه، تکمیلکننده چهل روز وعده الهی با [[موسی]] بوده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ذیحجه}}</ref><br />
<br />
روز هشتم ذیحجه «[[روز ترویه|ترویه]]» نام دارد و در برخی روایتها آمده است که در همین روز خداوند برای موسی و همراهان او در کوه تجلی کرد. روز نهم «[[روز عرفه|عرفه]]» است و روز دهم «[[عید قربان|عید اضحی]]» یا عید قربان بهشمار میرود. روز یازدهم «یومُ القَرّ» (روز آسایش حاجیان) و روز دوازدهم «یومُ النَّفر» یعنی روز کوچ حاجیان از [[منا|منی]] دانسته شده است. روزهای یازدهم، دوازدهم و سیزدهم این ماه نیز «ایام تشریق» نامیده میشوند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ذیحجه}}</ref><br />
<br />
در برخی منابع برای دیگر روزهای این ماه نیز رویدادهایی نقل شده است؛ از جمله روز هفدهم به عنوان زمان کشته شدن [[عثمان بن عفان]]، روز هجدهم به عنوان [[روز غدیر]]، روز بیست و چهارم به عنوان روز خاتمبخشی [[علی بن ابیطالب]]، روز بیست و پنجم به عنوان زمان کشته شدن [[عمر بن خطاب]] و روز نزول سوره «[[سوره هل أتی|هل أتی]]»، و روز بیست و نهم به عنوان زمان وقوع [[ماجرای حره|واقعه حرّه]] در [[مدینه]] یاد شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ذیحجه}}</ref><br />
<br />
در برخی آثار روایی و تاریخی نقلهای دیگری نیز دربارهٔ روزهای این ماه آمده است. بر اساس برخی گزارشها، روز چهاردهم ذیحجه زمان ازدواج فاطمه با علی دانسته شده، روز نهم ولادت عیسی گزارش شده و روز هجدهم نیز به واقعه غدیر نسبت داده شده است. همچنین گفته شده است که روز بیست و یکم این ماه زمان پذیرفته شدن توبه آدم و روز مباهله بوده و روز بیست و چهارم به [[لیلةالمبیت|خوابیدن علی بن ابیطالب در بستر پیامبر اسلام]] در مکه نسبت داده شده است. روز پایانی ذیحجه نیز پایان سال عربی دانسته شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ذیحجه}}</ref><br />
<br />
[[ابن عبدالبر]] در کتاب «''[[الاستیعاب]]''» زمان [[کشته شدن عمر بن خطاب]] را روز بیست و هفتم یا بیست و هشتم ذیحجه ذکر کرده است که نشاندهنده اختلاف نقلها در این باره است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ذیحجه}}</ref><br />
<br />
== فضیلت روزهای آغازین ==<br />
در برخی روایات، برای روزهای آغازین ذیحجه فضیلتهایی نقل شده است. از موسی کاظم، امام هفتم شیعیان [[امامیه]]، روایت شده است که اگر کسی روز نخست ذیحجه را روزه بگیرد، ثواب روزه هشتاد ماه برای او نوشته میشود و اگر تا روز نهم این ماه [[روزه]] بگیرد، پاداش آن همانند روزه گرفتن در تمام سال دانسته شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ذیحجه}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۴|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|مقاله=ذیحجه|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Shahroudi