https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7رضاقلی میرزا - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-17T16:37:25Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7&diff=88726&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-08-08T17:25:09Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{Infobox royalty<br />
| name = رضاقلی میرزا<br />
| title = شاهزاده<br />
| image = <br />
| caption = <br />
| succession = [[نایبالسلطنه]] [[ایران افشاری|ایران]]<br />
| reign = {{نشکن|۷ نوامبر ۱۷۳۸ – ۲۶ ژوئن ۱۷۴۰}}<br />
| reign-type = دوران<br />
| predecessor = [[نادرشاه|تهماسبقلی خان]]<br />
| successor = [[نصرالله میرزا افشار|نصرالله میرزا]]<br />
| birth_date = ۲۵ جمادیُالْاوّل ۱۱۳۱ ه. ق{{سخ}}۱۵ آوریل ۱۷۱۹<ref>{{پک|اکسورثی|۱۳۸۸|ک=شمشیر ایران|ص=۷۷}}</ref><br />
| birth_place = [[ابیورد]]، [[خراسان]]، [[ایران صفوی|ایران]]<br />
| death_date = ۱۷۴۷<br />
| death_place = [[کلات]]، خراسان، ایران<br />
| place of burial =<br />
| spouse = [[فاطمهسلطان بیگم]]<br />
| issue = [[شاهرخشاه]]{{سخ}}فتحعلی میرزا{{سخ}}احمدقلی میرزا{{سخ}}همایون میرزا{{سخ}}بیستون میرزا{{سخ}}محمود میرزا{{مدرک}}<br />
| house-type = دودمان<br />
| royal house = [[دودمان افشاری|افشاری]]<br />
| father = [[نادرشاه]]<br />
| mother = گلافشان خانم{{مدرک}}<br />
}}<br />
'''رضاقلی میرزا''' (۱۵ آوریل ۱۷۱۹ – ۱۷۴۷) فرزند ارشد [[نادرشاه]]، پادشاه [[ایران افشاری]]، بود. پس از تاجگذاری پدرش در ۱۷۳۶، رضاقلی در ۱۷ سالگی بهعنوان فرماندار ایالت مهم [[خراسان]] منصوب شد. او طی دوران فرمانداری با چیرگی بر خانهای سرکش و مبارزاتش تا [[بخارا]] بهمنظور پایان دادن به دشمنان پدرش یعنی [[خانات بخارا]]، از خود شجاعت نشان داد. نادرشاه پیش از لشکرکشی [[تهاجم نادرشاه به هند|به سمت هند]]، رضاقلی را به سمت [[نایبالسلطنه]] ایران منصوب کرد. رضاقلی بهعنوان نایبالسلطنه، دوران آرامش و صلح را از آسیب در امان نگه داشت، اما ظالم بود و مالیات میگرفت و مردم را بهاتهام جنایات ناچیز اعدام میکرد. او دو مدعی تاج و تخت یعنی [[تهماسب دوم]] و [[عباس سوم]] را به قتل رساند که با این کار در میان مردم غوغا به پا کرد.<br />
<br />
== میراث ==<br />
از رضاقلی پسر بزرگش [[شاهرخشاه]] جان سالم به در برد که در سال ۱۷۴۸ جانشین عادلشاه و [[ابراهیمشاه]] شد و بهعنوان فرمانروای خراسان حکومت کرد. رضاقلی پس از فاطمه بیگم که ممکن است سه فرزند دیگر نیز به دنیا آورده باشد، هرگز ازدواج نکرد. وجود این سه فرزند قطعی نیست.{{Sfn|Axworthy|2006|p=۳۲۱}}<br />
<br />
هم مورخان معاصر و هم مورخان مدرن همنظرند که کورکردن رضاقلی باعث دگرگونی نادرشاه، هم از نظر حکومتداری و هم در شخصیتش بود.<ref>{{harvnb|Axworthy|2006|p=246}}</ref><ref>{{harvnb|Shabani|1977|page=41}}</ref> این کار نادر را به فروپاشی روانی فاجعهباری مبتلا کرد که او را در مسیر [[تندخویی]]، [[هیچانگاری]] و خشم قرار داد و سرانجام او را به یک دیوانه تشبیه کرد.{{Sfn|Axworthy|2006|p=۲۴۶}} همچنین حالت روانی نادر باعث رخ دادن شورشهای متعددی در سراسر کشور در مخالفت با او و حکومت ظالمانهاش شد.{{Sfn|Avery|2008|p=۵۰}}<br />
<br />
مورخان معاصر همگی شخصیت و تواناییهای رضاقلی را مثبت ارزیابی میکنند؛ بنابراین، طبق گمانهزنیها، او میتوانست فرمانروایی شایسته برای مردمش شود و ارتش پدرش را با دانش بازرگانی و سرمایهگذاری خود ترکیب کند تا دستگاه اداری سودمندانهتری به وجود آورد.{{Sfn|Axworthy|2006|p=۲۴۶}}<br />
<br />
== شجرنامه ==<br />
{{شجرهنامه افشاریان}}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
{{refbegin|30em|indent=yes}}<br />
{{چپچین}}<br />
* {{cite book|last1=Arunova|first1=Marianna Rubenovna|last2=Ashrafian|first2=K.Z.|title=Государство Надир-Шаха Афшара; очерки общественных отношений в Иране 30-40-х годов XVIII века|trans-title=State of Nadir Shah Afshar; essays on social relations in Iran in the 30s and 40s of the 18th century|language=Ru|url=https://www.worldcat.org/title/4069955|location=Moscow|publisher=Publishing House of Oriental Literature|year=1958|oclc=4069955}}<br />
* {{cite book| title = The Cambridge History of Iran| last1 = Avery| first1 = Peter| editor-last1 = Avery| editor-first1 = P.| editor-last2 = Hambly | editor-first2 = G. R. G| editor-last3 = Melville| editor-first3 = C.| year = 2008| publisher = [[Cambridge University Press]]| location = Cambridge| volume = 7| url = https://books.google.com/books?id=H20Xt157iYUC&q=agha+muhammad+khan+invade+georgia| isbn = 978-0-521-20095-0| access-date = 19 October 2020| archive-date = 13 January 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230113012542/https://books.google.com/books?id=H20Xt157iYUC&q=agha+muhammad+khan+invade+georgia| url-status = live|chapter= Nadir Shah And The Afsharid Legacy}}<br />
* {{cite book |last1=Axworthy |first1=Michael |author1-link=Michael Axworthy |title=The Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant |date=2006 |publisher=I.B.Tauris |isbn=978-1-85043-706-2}}<br />
* {{cite book |last1=Axworthy |first1=Michael|title=Crisis, Collapse, Militarism and Civil War: The History and Historiography of 18th Century Iran |date=2018 |publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-025032-4}}<br />
* {{cite journal|last1=Axworthy|first1=Michael|title=The Army of Nader Shah|journal=Iranian Studies|publisher=Cambridge University Press|year=2007|volume=40|issue=5|pages=635–646|url=https://www.cambridge.org/core/journals/iranian-studies/article/abs/army-of-nader-shah/8FA2E32147A680DEAABF76F25F20F335|doi=10.1080/00210860701667720|s2cid=159949082}}<br />
* {{Encyclopædia Iranica Online|url=https://iranicaonline.org/articles/ilbars-khan|title=Ilbārs Khan|first=Yuri|last=Bregel|year=2004|access-date=}}<br />
* {{cite web |url=https://www.adibboroumand.com/كتاب-جهانگشاي-نادري/ |title=On the folios from Jahangush-ye Naderi by Mehdi Astarabadi |publisher=[[Ettela'at]] |access-date=6 October 2023 |last=Boroumand|first=Adib|author-link=Adib Boroumand|year=2009}}<br />
* {{cite journal|last1=Floor|first1=Willem|author-link=Willem Floor|title=The Postal System in Safavid, Afsharid, and Zand Iran|journal=Iranian Studies|publisher=Cambridge University Press|year=2023|volume=56 |issue=4 |pages=721–747|url=https://www.cambridge.org/core/journals/iranian-studies/article/abs/postal-system-in-safavid-afsharid-and-zand-iran/3ACD336CCEF3F62F3FBD57DA3424BC86|doi=10.1017/irn.2023.51|s2cid=}}<br />
* {{cite book |last1=Floor|first1=Willem|title=The Rise and Fall of Nader Shah: Dutch East India Company Reports, 1730-1747|date=2009 |publisher=Mage Publishers|isbn=978-1-933823-32-4}}<br />
* {{cite book |last1=Inqiṭāʻ|first1=Nāṣir|title=نادر، قهرمان بی آرام، پادشاه ناکام|trans-title=Nader, the Relentless Hero, the Fruitless King|date=2005 |publisher=Shirkat-i Kitāb|location=Los Angeles|language=Fa|isbn=978-1-883819-03-3|oclc=743079827}}<br />
* {{Encyclopaedia Iranica | volume=1 | fascicle=5 | title = ʿĀdel Shah Afšār | last = Perry | first = John. R. | url = https://iranicaonline.org/articles/adel-shah-afsar-the-royal-title-of-ali-qoli-khan-r | pages = 452}}<br />
* {{cite book|last=Roemer|first=H. R.|url=https://www.cambridge.org/core/books/the-cambridge-history-of-iran/5A33A1DB3F9C8F94837B52BE8D770EBA|title=The Cambridge History of Iran, Volume 6: The Timurid and Safavid Periods|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-1-139-05498-0|location=Cambridge|pages=189–350|chapter=The Safavid Period}}<br />
* {{cite journal|last1=Shabani|first1=Reza|title=فاجعه کور کردن رضاقلی میرزا بدست نادرشاه|trans-title=Blinding of Reza Qoli Mirza by Nader Shah, a tragedy|journal=Vahid|date=Autumn 1977|volume=175 |issue=217|pages=34–43|url=http://noo.rs/cOXMY}}<br />
* {{Encyclopædia Iranica Online|url=https://iranicaonline.org/articles/abbas-iii|title=ʿAbbās III|last=Savory|first=R.M.|year=1982|access-date=}}<br />
* {{cite book|last=Lee|first=Jonathan|title=The "ancient Supremacy": Bukhara, Afghanistan, and the Battle for Balkh, 1731-1901|publisher=Brill Publishers|series=Islamic History and Civilization|year=1996|isbn=9789004103993|oclc=911650940}}<br />
* {{cite book|last=Lockhart|first=Laurence|author1-link=Laurence Lockhart|title=Nadir Shah, A Critical Study Based Mainly Upon Contemporary Sources|url=https://archive.org/details/NadirShah/page/n195/mode/2up|location=London|publisher=Luzac|year=1938|oclc=580906461}} {{free access}}<br />
* {{Encyclopædia Iranica Online|url=https://www.iranicaonline.org/articles/nader-shah|title=Nāder Shah|first=Ernest|last=Tucker|year=2006|access-date=}}<br />
* {{cite encyclopedia |last=Zamani|first=Mohammad|title=Reza Qoli Mirza|url=https://rch.ac.ir/article/Details/14004|encyclopedia=[[Encyclopaedia of the World of Islam]]|oclc=1049714918 |location=Tehran |year=2017|language=fa}}<br />
{{پایان}}<br />
{{پایان منابع}}<br />
<br />
{{جعبه آغازی}}<br />
{{S-hou|[[ایل قرخلو]]|۱۵ آوریل|۱۷۱۹|۲۰ ژوئن|۱۷۴۷|[[ایل افشار]]|name=رضاقلی میرزا افشار}}<br />
{{S-off}}<br />
{{S-bef|قبل=[[ابراهیمخان ظهیرالدوله افشار|ابراهیمخان افشار]]|به عنوان=حاکم خراسان}}<br />
{{S-ttl|عنوان=صاحباختیار [[خراسان]]|سالها=۱۷۳۸–۱۷۳۶}}<br />
{{S-aft|بعد=؟}}<br />
{{S-reg}}<br />
{{S-break}}<br />
{{S-vac|last=[[نادرشاه|تهماسبقلی خان]]}}<br />
{{S-ttl|عنوان=نایبالسلطنه ایران|سالها=۱۷۴۰–۱۷۳۸}}<br />
{{S-aft|بعد=[[نصرالله میرزا افشار|نصرالله میرزا]]}}<br />
{{جعبه پایانی}}{{خاندان افشار}}{{ترتیبپیشفرض:افشار، رضاقلی میرزا}}<br />
[[رده:اعدامشدگان اهل ایران]]<br />
[[رده:افشاریان]]<br />
[[رده:اهالی ایران در سده ۱۸ (میلادی)]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۱۲۶]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۱۶۰ (قمری)]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۷۴۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:زادگان ۱۷۱۹ (میلادی)]]<br />
[[رده:سرداران افشاری]]<br />
[[رده:شاهزادگان ایرانی]]<br />
[[رده:نایبالسلطنههای ایران]]</div>Shahroudi