Shahroudi: +رده:اصطلاحات نماز، +رده:اصطلاحات فقهی (هات‌کت)

2026-04-25T13:09:28Z

+رده:اصطلاحات نماز، +رده:اصطلاحات فقهی (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۹
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی}}

			[[رده:اصطلاحات نماز]]
			[[رده:اصطلاحات فقهی]]

Shahroudi: ابرابزار

2026-04-25T13:05:15Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

'''رکوع''' به معنای خم شدن و انحناء است و در [[زبان عربی]] به صورت‌هایی چون «رَکَعَ الشیخ» به معنای خم شدنِ سالخورده به کار می‌رود. در اصطلاح فقهی و عبادی، رکوع بخشی از [[نماز]] است که در آن نمازگزار به حالت تعظیم خم می‌شود به‌گونه‌ای که دست‌ها – دست‌کم سرانگشتان – به زانو برسند.

== رکوع در نماز ==
رکوع در همه رکعت‌های نماز، پس از قرائت [[سوره فاتحه|حمد]] و [[سوره]] یا تسبیحات، انجام می‌شود و در [[فقه اسلامی]] از «ارکان [[نماز]]» به‌شمار می‌آید؛ به‌گونه‌ای که افزایش یا کاهش آن، چه عمدی و چه سهوی، موجب بطلان نماز دانسته شده است. ذکر واجب رکوع در فقه شیعی، یک بار گفتن «سبحان ربی العظیم و بحمده» یا سه بار «سبحان‌الله» دانسته شده و بعضی فقیهان مطلق ذکر را کافی دانسته‌اند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=رکوع}}</ref>

== کاربرد واژه در قرآن ==
واژه رکوع و مشتقات آن در چند آیه قرآن آمده است، از جمله:<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=رکوع}}</ref>
* «وَارْکَعِی مَعَ الرَّاکِعِینَ» ([[آیه ۴۳ سوره آل‌عمران|آل‌عمران، ۴۳]])
* «وَإِذَا قِیلَ لَهُمُ ارْکَعُوا لَا یَرْکَعُونَ» ([[آیه ۴۸ سوره مرسلات|مرسلات، ۴۸]])
* «الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَهُمْ رَاکِعُونَ» ([[آیه ۵۵ سوره مائده|مائده، ۵۵]])

آیه اخیر، در برخی منابع تفسیری، همراه با شرحی روایی دربارهٔ شأن نزول آن نقل شده است. در منابع روایی و تفسیری شیعه، به‌ویژه در ''[[مجمع‌البیان]]''، روایتی مفصل نقل شده است که در آن گروهی از راویان از [[اباذر غفاری]] نقل می‌کنند. بر اساس این گزارش، اباذر در کنار [[زمزم]] نقل کرده که در حضور پیامبر اسلام، فرد نیازمندی درخواست کمک کرد و [[علی بن ابی‌طالب]] – در حالی که در رکوع بود – به او اشاره کرد و نیازمند انگشتری را از دست او گرفت. سپس پیامبر [[دعا]] کرد و پس از آن، [[جبرئیل]] آیه «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ…» را بر او خواند. این روایت را شماری از مفسران و راویان نقل کرده‌اند و در منابع [[اهل سنت]] و [[شیعه]] به شکل‌های مختلف گزارش شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=رکوع}}</ref>

در آثار برخی مفسران از جمله [[ثعلبی]]، [[طبری]]، [[رمانی|رمّانی]] و دیگران نیز نقل شده است که این آیه دربارهٔ بخشش انگشتر در حال رکوع گزارش شده است. همچنین این مضمون در روایاتی منسوب به [[محمد باقر]] و [[جعفر صادق]] نیز آمده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=رکوع}}</ref>

== نکته روایی ==
در منابع روایی جمله‌ای از علی بن ابی‌طالب نقل شده است که بیان می‌کند برای هر سوره [[قرآن]]، «حق رکوع و [[سجده|سجود]]» باید رعایت شود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=رکوع}}</ref>

== پانویس ==
=== ارجاعات ===
{{پانویس|۴|اندازه=ریز}}

=== منابع ===
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|مقاله=رکوع|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}

{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی}}

رکوع - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: +رده:اصطلاحات نماز، +رده:اصطلاحات فقهی (هات‌کت)

Shahroudi: ابرابزار