زنان محدث صدر اسلام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: Shahroudi صفحهٔ بانوان محدث عصر پیامبر را به زنان محدث صدر اسلام منتقل کرد

2026-02-18T10:19:01Z

Shahroudi صفحهٔ بانوان محدث عصر پیامبر را به زنان محدث صدر اسلام منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۹
(بدون تفاوت)

Mogeb1364 در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۲۷

2026-02-09T19:27:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۲۷
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	== پانویس ==		== پانویس ==
			<references />{{علم حدیث}}

Mogeb1364 در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۸

2026-02-09T19:18:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۸
خط ۱:		خط ۱:

	== ۱. اروی بنت الحارث ==		== ۱. اروی بنت الحارث ==
	اروی دختر حارث بن عبدالمطّلب و مادرش غزّیه دختر قیس بن طریق، از قبیله بنی قریش و طایفه بنی هاشم به شمار می‌آمد. وی دختر عموی پیامبر و امام علی بود. اروی با ابووداعه بن صیره ازدواج کرد که حاصل آن فرزندانی به نام مطّلب، ابوسفیان، ام‌جمیل، ام‌حکیم و ربعه بود.<ref>طبقات الکبری، ج۸، ص۵۰؛ اعیان الشیعه، ج۳، ص ۲۴۵.</ref> وی زنی پارسا و خردمند و پایبند به دین و عقیده خویش بود و در فنّ سخنوری و شعر ~~سرایی،~~ مهارت خاصی داشت؛ به گونه‌ای که اعجاب همگان را برمی‌انگیخت. محدثان و صاحبان آثار روایی و ~~ادبی،~~ بخشی از اشعار او را ثبت کرده‌اند. مهمترین شهرت اروی، مناظره‌های تند و گزنده وی با معاویه و مشاوران وی یعنی عمر و بن عاص و مروان بن حکم بود که با انتقادات صریح و بی‌پرده خود، برتری امام علی را در پرهیزکاری، پارسایی، عدالت و سیاست ثابت کرد و حکومت نامشروع معاویه را به رسوایی کشاند. اروری از صحابه پیامبر به شمار می‌آید.<ref>الاصابه، ج۸، ص۷؛ اسدالغابه، ج۴، ص ۲۲۱.</ref>و نامش در ردیف راویان حدیث قرار گرفته است. <ref>مائه منقبه، ص۹۷؛ قاموس الرجال، ج۱۲، ص۱۸۱؛ مستدرکات علم الرجال، ج۸، ص۵۴۵.</ref>وی راوی حدیث ~~«منزلت»~~ از پیامبر بود. <ref>الصراط المستقیم، ج ۱،ص۶۷؛ بلاغات النسا، ص۲۸؛ الاربعون حدیثا، ص۹۰؛ الطرائف فی معرفه مذاهب الطوائف، ج۱، ص۵۵، المختصر من تاریخ البشر (تاریخ ابی الفدا)، ج۱، ص۱۸۸؛ اثباه الهداه (مقدمه)، ج۲، ص۲۳۶ و ج ۳، ص ۲۳۹؛ بحارالانوار، ج ۳۷، ص ۲۶۹؛ اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۲۴۵.</ref>از جمله راویان اروری، قتاده سبل الهدی <ref>الرشاد،ج۱۱، ص۱۳۹؛ الاربعون حدیثا،ص ۸۹.</ref>و انس بن مالک <ref>بلاغات النسا ص ۲۸.</ref> عبدالله بن سلیمان مدنی، ابوبکر هذلی <ref>العقد الفرید ج ۱، ص ۳۵۷؛اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۲۴۵.</ref>و ابوهذیل هستند.		اروی دختر حارث بن عبدالمطّلب و مادرش غزّیه دختر قیس بن طریق، از قبیله [[بنی قریش]] و طایفه [[بنی هاشم]] به شمار می‌آمد. وی دختر عموی [[پیامبر]] و [[امام علی]] بود. اروی با ابووداعه بن صیره [[ازدواج]] کرد که حاصل آن فرزندانی به نام مطّلب، ابوسفیان، ام‌جمیل، ام‌حکیم و ربعه بود.<ref>طبقات الکبری، ج۸، ص۵۰؛ اعیان الشیعه، ج۳، ص ۲۴۵.</ref> وی زنی پارسا و خردمند و پایبند به دین و عقیده خویش بود و در فنّ [[سخنوری]] و [[شعر سرایی]]، مهارت خاصی داشت؛ به گونه‌ای که اعجاب همگان را برمی‌انگیخت. [[محدثان]] و صاحبان [[آثار روایی]] و [[ادبی]]، بخشی از اشعار او را ثبت کرده‌اند. مهمترین شهرت اروی، مناظره‌های تند و گزنده وی با معاویه و مشاوران وی یعنی عمر و بن عاص و مروان بن حکم بود که با انتقادات صریح و بی‌پرده خود، برتری امام علی را در پرهیزکاری، پارسایی، عدالت و سیاست ثابت کرد و حکومت نامشروع معاویه را به رسوایی کشاند. اروری از صحابه پیامبر به شمار می‌آید.<ref>الاصابه، ج۸، ص۷؛ اسدالغابه، ج۴، ص ۲۲۱.</ref>و نامش در ردیف راویان حدیث قرار گرفته است. <ref>مائه منقبه، ص۹۷؛ قاموس الرجال، ج۱۲، ص۱۸۱؛ مستدرکات علم الرجال، ج۸، ص۵۴۵.</ref>وی راوی حدیث «[[منزلت]]» از پیامبر بود. <ref>الصراط المستقیم، ج ۱،ص۶۷؛ بلاغات النسا، ص۲۸؛ الاربعون حدیثا، ص۹۰؛ الطرائف فی معرفه مذاهب الطوائف، ج۱، ص۵۵، المختصر من تاریخ البشر (تاریخ ابی الفدا)، ج۱، ص۱۸۸؛ اثباه الهداه (مقدمه)، ج۲، ص۲۳۶ و ج ۳، ص ۲۳۹؛ بحارالانوار، ج ۳۷، ص ۲۶۹؛ اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۲۴۵.</ref>از جمله راویان اروری، قتاده سبل الهدی <ref>الرشاد،ج۱۱، ص۱۳۹؛ الاربعون حدیثا،ص ۸۹.</ref>و انس بن مالک <ref>بلاغات النسا ص ۲۸.</ref> عبدالله بن سلیمان مدنی، ابوبکر هذلی <ref>العقد الفرید ج ۱، ص ۳۵۷؛اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۲۴۵.</ref>و ابوهذیل هستند.

	== ۲. أسماء بنت عُمَیس ==		== ۲. أسماء بنت عُمَیس ==
	اسماء دختر عمیس بن معد از قبیله بنی خثعم و مادرش هند (خوله) دختر عوف بن زهیر از زنانی است که از همان روزهای آغازین بعثت ایمان آورد و پیش از ورود پیامبر به خانه ارقم در مکه با ایشان بیعت کرد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، تهذيب الأسماء واللغات ج ١، ص ۳۳۰، سير أعلام النبلاء ج ٢، ص۲۸۳. </ref>وی بهمراه همسرش جعفر بن ابی‌طالب مهاجرت کرد و پس از شهادت جعفر در جنگ موته در سال ۸ هجری، به ازدواج ابوبکر درآمد و بعد از مرگ ابوبکر با امام علی ازدواج کرد. فرزندان وی عبارت‌اند از: عبدالله، محمد و عون فرزندان جعفر و همچنین محمد بن ابی‌بکر و یحیی بن علی.<ref>حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref>اسماء از صحابی پیامبر و از شخصیت‌های باتقوا بود؛به‌گونه‌ای که امام صادق نجات فرزندش محمد بن ابی‌بکر را به او نسبت می‌دهد.<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۱۳۶، مجمع الرجال، ج۵،ص۱۰۲.</ref>وی نزد پیامبر از منزلت ویژه‌ای برخوردار بود و آن بزرگوار در پاسخ سرزنش عمر مبنی بر پیشی‌گرفتن او و امثال او بر اسماء و امثال وی در هجرت، با تأکید بر این نکته که آنها صاحب دو هجرت ( هجرت به مکه و حبشه) هستند، مقام معنوی اسماء را ارج نهاد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref> در حدیثی از امام باقر اسماء جزو زنان بهشتی معرفی شده است. <ref>الخصال، ص۳۶۳.</ref>وی از افراد انگشت‌شماری بود که طبق وصیت حضرت فاطمه اجازه حضور در مراسم تدفین مخفیانه پیکر آن حضرت را داشت.<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۷۹.</ref>بیشتر سیره‌نویسان، وفات اسماء را بعد از حیات امام علی ثبت کرده‌اند؛ اما عمر ‌رضاکحاله وفاتش را در زمان خلافت آن حضرت می‌داند.<ref>اعلام النساء، ج۱، ص۴۶، اعلام النساء المومنات، ص۱۱۲.</ref>اسماء از دسته راویان موثّقی است که از پیامبر حدیث نقل می‌کند.<ref>الرجال، طوسی، ص۵۳، المعین فی طبقات المحدثین، ص۲۹.</ref> عده‌ای از صحابه و تابعین مانند عمر، ابوبکر و شمار زیادی مانند عبدالله بن عباس و فرزندش عبدالله بن جعفر، عبدالله بن شدادبن هاد ،عروة بن زبیر و مسمت نیز از وی روایت کرده‌اند. <ref>تهذیب الکمال، ج۱۲، ص۴۲۸.</ref>از دیگر روایات نقل‌شده از اسماء، حدیث «ردّ الشمس» <ref>من لایحضره الفقیه، ج۱، ص ۲۰۳.</ref>، «منزلت» <ref>مناقب امام امیرالمومنین، ج۱، صص ۵۰۲ و ۵۲۹.</ref>و سخن‌گفتن زمین با امام علی<ref>المحتضر، ص۱۷۲؛ مدینة المعاجز، ج۲، ص ۱۰۵.</ref> است. ازدواج اسماء با امام علی و روایات فراوان فضائل آن حضرت که از طریق ایشان از پیامبر نقل‌شده، بیانگر مَوَدّت ایشان به خاندان آن بزرگوار است.		اسماء دختر عمیس بن معد از قبیله بنی خثعم و مادرش هند (خوله) دختر عوف بن زهیر از زنانی است که از همان روزهای آغازین [[بعثت]] ایمان آورد و پیش از ورود پیامبر به خانه ارقم در مکه با ایشان بیعت کرد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، تهذيب الأسماء واللغات ج ١، ص ۳۳۰، سير أعلام النبلاء ج ٢، ص۲۸۳. </ref>وی بهمراه همسرش جعفر بن ابی‌طالب مهاجرت کرد و پس از شهادت جعفر در [[جنگ موته]] در سال ۸ هجری، به ازدواج [[ابوبکر]] درآمد و بعد از مرگ ابوبکر با امام علی ازدواج کرد. فرزندان وی عبارت‌اند از: عبدالله، محمد و عون فرزندان جعفر و همچنین محمد بن ابی‌بکر و یحیی بن علی.<ref>حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref>اسماء از صحابی پیامبر و از شخصیت‌های باتقوا بود؛به‌گونه‌ای که امام صادق نجات فرزندش محمد بن ابی‌بکر را به او نسبت می‌دهد.<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۱۳۶، مجمع الرجال، ج۵،ص۱۰۲.</ref>وی نزد پیامبر از منزلت ویژه‌ای برخوردار بود و آن بزرگوار در پاسخ سرزنش عمر مبنی بر پیشی‌گرفتن او و امثال او بر اسماء و امثال وی در هجرت، با تأکید بر این نکته که آنها صاحب دو هجرت ( هجرت به [[مکه]] و [[حبشه]]) هستند، مقام معنوی اسماء را ارج نهاد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref> در حدیثی از [[امام باقر]] اسماء جزو [[زنان بهشتی]] معرفی شده است. <ref>الخصال، ص۳۶۳.</ref>وی از افراد انگشت‌شماری بود که طبق وصیت حضرت فاطمه اجازه حضور در مراسم تدفین مخفیانه پیکر آن حضرت را داشت.<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۷۹.</ref>بیشتر سیره‌نویسان، وفات اسماء را بعد از حیات امام علی ثبت کرده‌اند؛ اما عمر ‌رضاکحاله وفاتش را در زمان [[خلافت]] آن حضرت می‌داند.<ref>اعلام النساء، ج۱، ص۴۶، اعلام النساء المومنات، ص۱۱۲.</ref>اسماء از دسته راویان موثّقی است که از پیامبر حدیث نقل می‌کند.<ref>الرجال، طوسی، ص۵۳، المعین فی طبقات المحدثین، ص۲۹.</ref> عده‌ای از صحابه و تابعین مانند عمر، ابوبکر و شمار زیادی مانند عبدالله بن عباس و فرزندش عبدالله بن جعفر، عبدالله بن شدادبن هاد ،عروة بن زبیر و مسمت نیز از وی روایت کرده‌اند. <ref>تهذیب الکمال، ج۱۲، ص۴۲۸.</ref>از دیگر روایات نقل‌شده از اسماء، حدیث «ردّ الشمس» <ref>من لایحضره الفقیه، ج۱، ص ۲۰۳.</ref>، «منزلت» <ref>مناقب امام امیرالمومنین، ج۱، صص ۵۰۲ و ۵۲۹.</ref>و سخن‌گفتن زمین با امام علی<ref>المحتضر، ص۱۷۲؛ مدینة المعاجز، ج۲، ص ۱۰۵.</ref> است. ازدواج اسماء با امام علی و روایات فراوان فضائل آن حضرت که از طریق ایشان از پیامبر نقل‌شده، بیانگر مَوَدّت ایشان به خاندان آن بزرگوار است.

	== ۳. اسماءبنت‌واثله‌بن‌الأسقع ==		== ۳. اسماءبنت‌واثله‌بن‌الأسقع ==
	اسماء از راویانی است که از طریق پدرش از پیامبر <ref>الطرائف، ص۱۱۰؛ بحارالانوار، ج۴۱، ص۲۷۱.</ref> و محمد بن عبدالرحمن مقدسی نیز از او حدیث نقل کرده است. <ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص۳۰.</ref>از اسماء بنت واثله روایات دیگری چون «حرمت طلا و حریر برای مردان» <ref>المعجم الکبیر، ج۲۲، ص ۹۷.</ref>و «ثواب خواندن سوره ~~توحید»~~<ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص ۳۱.</ref> نقل شده است.		اسماء از راویانی است که از طریق پدرش از پیامبر <ref>الطرائف، ص۱۱۰؛ بحارالانوار، ج۴۱، ص۲۷۱.</ref> و محمد بن عبدالرحمن مقدسی نیز از او حدیث نقل کرده است. <ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص۳۰.</ref>از اسماء بنت واثله روایات دیگری چون «حرمت طلا و حریر برای مردان» <ref>المعجم الکبیر، ج۲۲، ص ۹۷.</ref>و «ثواب خواندن [[سوره توحید]]»<ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص ۳۱.</ref> نقل شده است.

	== ۴. ~~أم‌أیمَن~~ ==		== ۴. ام‌بجید ==
	~~ام‌ایمن، کنیه~~ زنی ~~حبشی به نام برکه بنت ثعلبه~~ است که با ~~همین~~ عنوان ~~نیز شهرت یافته است~~.<ref>~~الاستیعاب، ج۴، ص۳۵۶~~.</ref> ~~کنیه دیگر وی «ام‌الظبا» است~~. ~~بنابه گفته‌ها، ام‎‌ایمن کنیزخواهر خدیجه یا آمنه مادر~~ پیامبر بود ~~که به~~ پیامبر ~~اهدا شد~~.طبق ~~نقل دیگری خدمتکار عبدالله پدر پیامبر بود که چون آمنه پیامبر را~~ به ~~دنیا آورد، نگهداری~~ و ~~سرپرستی او را بر عهده گرفت و پس از ازدواج پیامبر با خدیجه آزاد شد~~. <ref>~~أسد الغابه، ج۷، ص۲۹۱؛ الاصابه، ج۸، ص۳۵۹~~.		اُم‌بجید، کنیه‌ی مشهور زنی است که برای او چند نام با عنوان «بنت‌یزید‌بن‌سکن»<ref>معرفة الصحابة، ج ۶، ص ۳۳۰۰. </ref>، «خوله» <ref>الإصابة، ج ۸، ص ۳۶۳. </ref>و «حواء» <ref>تهذيب الكمال، ج ۳۵، ص۳۳۲. </ref>ذکر شده اما برخی در اطلاق نام اخیر برای او تردید کرده‌اند.<ref>الاستيعاب، ج ۴، ص ۲۷۹، أسد الغابة، ج ۷، ص ۲۳۹.</ref> اُم‌بجید همسر عمران بن حصین<ref>الأمالی، طوسی، ص ۸۵۴. </ref> و از بیعت کنندگان پیامبر بود <ref>الطبقات الكبرى، ج ۴، ص ۴۷۹، معرفة الصحابة، ج ۶، ص ۳۴۷۵. </ref>و مصاحبتی چند با وی داشت. <ref>تهذيب الكمال، ج ۳۵، ص ۳۳۲.</ref>وی از پیامبر روایت کرده است. طبق گزارش ابن‌حزم، تعداد روایاتش به ۵ حدیث می‌رسد.<ref>أسماء الصحابة الرواه، ص ۲۲۱. </ref> زید بن اسلم<ref>معرفة الصحابة، ج ۶، ص ۳۳۰۰، الإصابة، ج ۸، ص ۳۳۲.</ref> و عبدالرحمن بن بجید<ref>الطبقات الكبرى، ج ۸، ص ۳۳۶.</ref> نیز از او روایت کرده‌اند.

	</ref> همسر اول وی عبید حجشی بود که پس از مرگش به ازدواج زید بن حارثه درآمد و حاصل این دو ازدواج، ایمن بن عبید و اسامه بن زید بود.<ref>أسد الغابه، همان؛ الاستیعاب، ج۴، ص۴۷۸.</ref>ام‌ایمن، در زمره "اولین ایمان‌آورندگان" و "بیعت کنندگان با پیامبر اسلام" بود، و در دو هجرت مدینه و حبشه شرکت کرد و در جنگهای معروف احد و خیبر نیز حضوری فعال داشت.* به همین دلیل پیامبر از احترام ویژه‌ای برخوردار بود و آن بزرگوار به مناسبت‌های گوناگون از وی تجلیل می‌کرد. او را مادر صدا می‌کرد و می‌فرمود: «این زن، بازمانده خاندان من است.» در روایتی ایشان را جزو زنان بهشتی معرفی کرده و می‌فرماید: «هر کس دوست بدارد با زن بهشتی ازدواج کند پس با ام ایمن ازدواج کند.»* ام‌ایمن پس از رحلت پیامبر(ص) نیز در ردیف دوستداران و حامیان خاندان وی قرار گرفت. حمایت وی از این خاندان در دو رویداد مهم تاریخ اسلام یعنی در تجمع سقیفه و غصب فدک، جلوه‌گر شد. همچنین مطلبی روایتی از مفضل بن عمر، امام صادق نام وی را در ردیف ۱۳ زنی قرار داده که به هنگام ظهور مهدی رجعت می‌کند و به درمان مجروحان و پرستاری از بیماران می‌پردازد.برخی منابع سال وفات ام ایمن را پنج ماه یا شش ماه پس از وفات پیامبر گزارش داده‌اند، در حالی که عده‌ای نیز رحلت وی را در زمان خلافت عثمان دانسته‌اند. ام‌ایمن در زمره راویان موثق به شمار می‌آید که از پیامبر حدیث نقل می‌کرد و کسانی چون انس بن مالک، حنش ابن عبدالله‌صنعانی و ابو زیدمدنی از او روایت کرده‌اند.		== پانویس ==

Mogeb1364 در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۴

2026-02-09T08:44:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۴
خط ۶:		خط ۶:
	اسماء دختر عمیس بن معد از قبیله بنی خثعم و مادرش هند (خوله) دختر عوف بن زهیر از زنانی است که از همان روزهای آغازین بعثت ایمان آورد و پیش از ورود پیامبر به خانه ارقم در مکه با ایشان بیعت کرد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، تهذيب الأسماء واللغات ج ١، ص ۳۳۰، سير أعلام النبلاء ج ٢، ص۲۸۳. </ref>وی بهمراه همسرش جعفر بن ابی‌طالب مهاجرت کرد و پس از شهادت جعفر در جنگ موته در سال ۸ هجری، به ازدواج ابوبکر درآمد و بعد از مرگ ابوبکر با امام علی ازدواج کرد. فرزندان وی عبارت‌اند از: عبدالله، محمد و عون فرزندان جعفر و همچنین محمد بن ابی‌بکر و یحیی بن علی.<ref>حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref>اسماء از صحابی پیامبر و از شخصیت‌های باتقوا بود؛به‌گونه‌ای که امام صادق نجات فرزندش محمد بن ابی‌بکر را به او نسبت می‌دهد.<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۱۳۶، مجمع الرجال، ج۵،ص۱۰۲.</ref>وی نزد پیامبر از منزلت ویژه‌ای برخوردار بود و آن بزرگوار در پاسخ سرزنش عمر مبنی بر پیشی‌گرفتن او و امثال او بر اسماء و امثال وی در هجرت، با تأکید بر این نکته که آنها صاحب دو هجرت ( هجرت به مکه و حبشه) هستند، مقام معنوی اسماء را ارج نهاد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref> در حدیثی از امام باقر اسماء جزو زنان بهشتی معرفی شده است. <ref>الخصال، ص۳۶۳.</ref>وی از افراد انگشت‌شماری بود که طبق وصیت حضرت فاطمه اجازه حضور در مراسم تدفین مخفیانه پیکر آن حضرت را داشت.<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۷۹.</ref>بیشتر سیره‌نویسان، وفات اسماء را بعد از حیات امام علی ثبت کرده‌اند؛ اما عمر ‌رضاکحاله وفاتش را در زمان خلافت آن حضرت می‌داند.<ref>اعلام النساء، ج۱، ص۴۶، اعلام النساء المومنات، ص۱۱۲.</ref>اسماء از دسته راویان موثّقی است که از پیامبر حدیث نقل می‌کند.<ref>الرجال، طوسی، ص۵۳، المعین فی طبقات المحدثین، ص۲۹.</ref> عده‌ای از صحابه و تابعین مانند عمر، ابوبکر و شمار زیادی مانند عبدالله بن عباس و فرزندش عبدالله بن جعفر، عبدالله بن شدادبن هاد ،عروة بن زبیر و مسمت نیز از وی روایت کرده‌اند. <ref>تهذیب الکمال، ج۱۲، ص۴۲۸.</ref>از دیگر روایات نقل‌شده از اسماء، حدیث «ردّ الشمس» <ref>من لایحضره الفقیه، ج۱، ص ۲۰۳.</ref>، «منزلت» <ref>مناقب امام امیرالمومنین، ج۱، صص ۵۰۲ و ۵۲۹.</ref>و سخن‌گفتن زمین با امام علی<ref>المحتضر، ص۱۷۲؛ مدینة المعاجز، ج۲، ص ۱۰۵.</ref> است. ازدواج اسماء با امام علی و روایات فراوان فضائل آن حضرت که از طریق ایشان از پیامبر نقل‌شده، بیانگر مَوَدّت ایشان به خاندان آن بزرگوار است.		اسماء دختر عمیس بن معد از قبیله بنی خثعم و مادرش هند (خوله) دختر عوف بن زهیر از زنانی است که از همان روزهای آغازین بعثت ایمان آورد و پیش از ورود پیامبر به خانه ارقم در مکه با ایشان بیعت کرد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، تهذيب الأسماء واللغات ج ١، ص ۳۳۰، سير أعلام النبلاء ج ٢، ص۲۸۳. </ref>وی بهمراه همسرش جعفر بن ابی‌طالب مهاجرت کرد و پس از شهادت جعفر در جنگ موته در سال ۸ هجری، به ازدواج ابوبکر درآمد و بعد از مرگ ابوبکر با امام علی ازدواج کرد. فرزندان وی عبارت‌اند از: عبدالله، محمد و عون فرزندان جعفر و همچنین محمد بن ابی‌بکر و یحیی بن علی.<ref>حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref>اسماء از صحابی پیامبر و از شخصیت‌های باتقوا بود؛به‌گونه‌ای که امام صادق نجات فرزندش محمد بن ابی‌بکر را به او نسبت می‌دهد.<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۱۳۶، مجمع الرجال، ج۵،ص۱۰۲.</ref>وی نزد پیامبر از منزلت ویژه‌ای برخوردار بود و آن بزرگوار در پاسخ سرزنش عمر مبنی بر پیشی‌گرفتن او و امثال او بر اسماء و امثال وی در هجرت، با تأکید بر این نکته که آنها صاحب دو هجرت ( هجرت به مکه و حبشه) هستند، مقام معنوی اسماء را ارج نهاد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref> در حدیثی از امام باقر اسماء جزو زنان بهشتی معرفی شده است. <ref>الخصال، ص۳۶۳.</ref>وی از افراد انگشت‌شماری بود که طبق وصیت حضرت فاطمه اجازه حضور در مراسم تدفین مخفیانه پیکر آن حضرت را داشت.<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۷۹.</ref>بیشتر سیره‌نویسان، وفات اسماء را بعد از حیات امام علی ثبت کرده‌اند؛ اما عمر ‌رضاکحاله وفاتش را در زمان خلافت آن حضرت می‌داند.<ref>اعلام النساء، ج۱، ص۴۶، اعلام النساء المومنات، ص۱۱۲.</ref>اسماء از دسته راویان موثّقی است که از پیامبر حدیث نقل می‌کند.<ref>الرجال، طوسی، ص۵۳، المعین فی طبقات المحدثین، ص۲۹.</ref> عده‌ای از صحابه و تابعین مانند عمر، ابوبکر و شمار زیادی مانند عبدالله بن عباس و فرزندش عبدالله بن جعفر، عبدالله بن شدادبن هاد ،عروة بن زبیر و مسمت نیز از وی روایت کرده‌اند. <ref>تهذیب الکمال، ج۱۲، ص۴۲۸.</ref>از دیگر روایات نقل‌شده از اسماء، حدیث «ردّ الشمس» <ref>من لایحضره الفقیه، ج۱، ص ۲۰۳.</ref>، «منزلت» <ref>مناقب امام امیرالمومنین، ج۱، صص ۵۰۲ و ۵۲۹.</ref>و سخن‌گفتن زمین با امام علی<ref>المحتضر، ص۱۷۲؛ مدینة المعاجز، ج۲، ص ۱۰۵.</ref> است. ازدواج اسماء با امام علی و روایات فراوان فضائل آن حضرت که از طریق ایشان از پیامبر نقل‌شده، بیانگر مَوَدّت ایشان به خاندان آن بزرگوار است.

	== ۳. ~~اسماء بنت واثله بن الأسقع~~ ==		== ۳. اسماءبنت‌واثله‌بن‌الأسقع ==
	اسماء از راویانی است که از طریق پدرش از پیامبر <ref>الطرائف، ص۱۱۰؛ بحارالانوار، ج۴۱، ص۲۷۱.</ref> و محمد بن عبدالرحمن مقدسی نیز از او حدیث نقل کرده است. <ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص۳۰.</ref>از اسماء بنت واثله روایات دیگری چون «حرمت طلا و حریر برای مردان» <ref>المعجم الکبیر، ج۲۲، ص ۹۷.</ref>و «ثواب خواندن سوره توحید»<ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص ۳۱.</ref> نقل شده است.		اسماء از راویانی است که از طریق پدرش از پیامبر <ref>الطرائف، ص۱۱۰؛ بحارالانوار، ج۴۱، ص۲۷۱.</ref> و محمد بن عبدالرحمن مقدسی نیز از او حدیث نقل کرده است. <ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص۳۰.</ref>از اسماء بنت واثله روایات دیگری چون «حرمت طلا و حریر برای مردان» <ref>المعجم الکبیر، ج۲۲، ص ۹۷.</ref>و «ثواب خواندن سوره توحید»<ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص ۳۱.</ref> نقل شده است.

	== ۴. ~~أم أیمَن~~ ==		== ۴. أم‌أیمَن ==
	~~ام ایمن،~~ کنیه زنی حبشی به نام برکه بنت ثعلبه است که با همین عنوان نیز شهرت یافته است.<ref>الاستیعاب، ج۴، ص۳۵۶.</ref> کنیه دیگر وی «ام‌الظبا» است. بنابه گفته‌ها، ام‎‌ایمن کنیزخواهر خدیجه یا آمنه مادر پیامبر بود که به پیامبر اهدا شد.طبق نقل دیگری خدمتکار عبدالله پدر پیامبر بود که چون آمنه پیامبر را به دنیا آورد، نگهداری و سرپرستی او را بر عهده گرفت و پس از ازدواج پیامبر با خدیجه آزاد شد. <ref>أسد الغابه، ج۷، ص۲۹۱؛ الاصابه، ج۸، ص۳۵۹.		ام‌ایمن، کنیه زنی حبشی به نام برکه بنت ثعلبه است که با همین عنوان نیز شهرت یافته است.<ref>الاستیعاب، ج۴، ص۳۵۶.</ref> کنیه دیگر وی «ام‌الظبا» است. بنابه گفته‌ها، ام‎‌ایمن کنیزخواهر خدیجه یا آمنه مادر پیامبر بود که به پیامبر اهدا شد.طبق نقل دیگری خدمتکار عبدالله پدر پیامبر بود که چون آمنه پیامبر را به دنیا آورد، نگهداری و سرپرستی او را بر عهده گرفت و پس از ازدواج پیامبر با خدیجه آزاد شد. <ref>أسد الغابه، ج۷، ص۲۹۱؛ الاصابه، ج۸، ص۳۵۹.

	</ref>		</ref> همسر اول وی عبید حجشی بود که پس از مرگش به ازدواج زید بن حارثه درآمد و حاصل این دو ازدواج، ایمن بن عبید و اسامه بن زید بود.<ref>أسد الغابه، همان؛ الاستیعاب، ج۴، ص۴۷۸.</ref>ام‌ایمن، در زمره "اولین ایمان‌آورندگان" و "بیعت کنندگان با پیامبر اسلام" بود، و در دو هجرت مدینه و حبشه شرکت کرد و در جنگهای معروف احد و خیبر نیز حضوری فعال داشت.* به همین دلیل پیامبر از احترام ویژه‌ای برخوردار بود و آن بزرگوار به مناسبت‌های گوناگون از وی تجلیل می‌کرد. او را مادر صدا می‌کرد و می‌فرمود: «این زن، بازمانده خاندان من است.» در روایتی ایشان را جزو زنان بهشتی معرفی کرده و می‌فرماید: «هر کس دوست بدارد با زن بهشتی ازدواج کند پس با ام ایمن ازدواج کند.»* ام‌ایمن پس از رحلت پیامبر(ص) نیز در ردیف دوستداران و حامیان خاندان وی قرار گرفت. حمایت وی از این خاندان در دو رویداد مهم تاریخ اسلام یعنی در تجمع سقیفه و غصب فدک، جلوه‌گر شد. همچنین مطلبی روایتی از مفضل بن عمر، امام صادق نام وی را در ردیف ۱۳ زنی قرار داده که به هنگام ظهور مهدی رجعت می‌کند و به درمان مجروحان و پرستاری از بیماران می‌پردازد.برخی منابع سال وفات ام ایمن را پنج ماه یا شش ماه پس از وفات پیامبر گزارش داده‌اند، در حالی که عده‌ای نیز رحلت وی را در زمان خلافت عثمان دانسته‌اند. ام‌ایمن در زمره راویان موثق به شمار می‌آید که از پیامبر حدیث نقل می‌کرد و کسانی چون انس بن مالک، حنش ابن عبدالله‌صنعانی و ابو زیدمدنی از او روایت کرده‌اند.

Mogeb1364: صفحه‌ای تازه حاوی « == ۱. اروی بنت الحارث == اروی دختر حارث بن عبدالمطّلب و مادرش غزّیه دختر قیس بن طریق، از قبیله بنی قریش و طایفه بنی هاشم به شمار می‌آمد. وی دختر عموی پیامبر و امام علی بود. اروی با ابووداعه بن صیره ازدواج کرد که حاصل آن فرزندانی به نام مطّلب، ابوس...» ایجاد کرد

2026-02-08T13:28:27Z

صفحه‌ای تازه حاوی « == ۱. اروی بنت الحارث == اروی دختر حارث بن عبدالمطّلب و مادرش غزّیه دختر قیس بن طریق، از قبیله بنی قریش و طایفه بنی هاشم به شمار می‌آمد. وی دختر عموی پیامبر و امام علی بود. اروی با ابووداعه بن صیره ازدواج کرد که حاصل آن فرزندانی به نام مطّلب، ابوس...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== ۱. اروی بنت الحارث ==
اروی دختر حارث بن عبدالمطّلب و مادرش غزّیه دختر قیس بن طریق، از قبیله بنی قریش و طایفه بنی هاشم به شمار می‌آمد. وی دختر عموی پیامبر و امام علی بود. اروی با ابووداعه بن صیره ازدواج کرد که حاصل آن فرزندانی به نام مطّلب، ابوسفیان، ام‌جمیل، ام‌حکیم و ربعه بود.<ref>طبقات الکبری، ج۸، ص۵۰؛ اعیان الشیعه، ج۳، ص ۲۴۵.</ref> وی زنی پارسا و خردمند و پایبند به دین و عقیده خویش بود و در فنّ سخنوری و شعر سرایی، مهارت خاصی داشت؛ به گونه‌ای که اعجاب همگان را برمی‌انگیخت. محدثان و صاحبان آثار روایی و ادبی، بخشی از اشعار او را ثبت کرده‌اند. مهمترین شهرت اروی، مناظره‌های تند و گزنده وی با معاویه و مشاوران وی یعنی عمر و بن عاص و مروان بن حکم بود که با انتقادات صریح و بی‌پرده خود، برتری امام علی را در پرهیزکاری، پارسایی، عدالت و سیاست ثابت کرد و حکومت نامشروع معاویه را به رسوایی کشاند. اروری از صحابه پیامبر به شمار می‌آید.<ref>الاصابه، ج۸، ص۷؛ اسدالغابه، ج۴، ص ۲۲۱.</ref>و نامش در ردیف راویان حدیث قرار گرفته است. <ref>مائه منقبه، ص۹۷؛ قاموس الرجال، ج۱۲، ص۱۸۱؛ مستدرکات علم الرجال، ج۸، ص۵۴۵.</ref>وی راوی حدیث «منزلت» از پیامبر بود. <ref>الصراط المستقیم، ج ۱،ص۶۷؛ بلاغات النسا، ص۲۸؛ الاربعون حدیثا، ص۹۰؛ الطرائف فی معرفه مذاهب الطوائف، ج۱، ص۵۵، المختصر من تاریخ البشر (تاریخ ابی الفدا)، ج۱، ص۱۸۸؛ اثباه الهداه (مقدمه)، ج۲، ص۲۳۶ و ج ۳، ص ۲۳۹؛ بحارالانوار، ج ۳۷، ص ۲۶۹؛ اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۲۴۵.</ref>از جمله راویان اروری، قتاده سبل الهدی <ref>الرشاد،ج۱۱، ص۱۳۹؛ الاربعون حدیثا،ص ۸۹.</ref>و انس بن مالک <ref>بلاغات النسا ص ۲۸.</ref> عبدالله بن سلیمان مدنی، ابوبکر هذلی <ref>العقد الفرید ج ۱، ص ۳۵۷؛اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۲۴۵.</ref>و ابوهذیل هستند.

== ۲. أسماء بنت عُمَیس ==
اسماء دختر عمیس بن معد از قبیله بنی خثعم و مادرش هند (خوله) دختر عوف بن زهیر از زنانی است که از همان روزهای آغازین بعثت ایمان آورد و پیش از ورود پیامبر به خانه ارقم در مکه با ایشان بیعت کرد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، تهذيب الأسماء واللغات ج ١، ص ۳۳۰، سير أعلام النبلاء ج ٢، ص۲۸۳. </ref>وی بهمراه همسرش جعفر بن ابی‌طالب مهاجرت کرد و پس از شهادت جعفر در جنگ موته در سال ۸ هجری، به ازدواج ابوبکر درآمد و بعد از مرگ ابوبکر با امام علی ازدواج کرد. فرزندان وی عبارت‌اند از: عبدالله، محمد و عون فرزندان جعفر و همچنین محمد بن ابی‌بکر و یحیی بن علی.<ref>حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref>اسماء از صحابی پیامبر و از شخصیت‌های باتقوا بود؛به‌گونه‌ای که امام صادق نجات فرزندش محمد بن ابی‌بکر را به او نسبت می‌دهد.<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۱۳۶، مجمع الرجال، ج۵،ص۱۰۲.</ref>وی نزد پیامبر از منزلت ویژه‌ای برخوردار بود و آن بزرگوار در پاسخ سرزنش عمر مبنی بر پیشی‌گرفتن او و امثال او بر اسماء و امثال وی در هجرت، با تأکید بر این نکته که آنها صاحب دو هجرت ( هجرت به مکه و حبشه) هستند، مقام معنوی اسماء را ارج نهاد.<ref>الطبقات الكبرى ج ٨، ص۲۱۹، حلية الأولياء ج ٢، ص۷۴.</ref> در حدیثی از امام باقر اسماء جزو زنان بهشتی معرفی شده است. <ref>الخصال، ص۳۶۳.</ref>وی از افراد انگشت‌شماری بود که طبق وصیت حضرت فاطمه اجازه حضور در مراسم تدفین مخفیانه پیکر آن حضرت را داشت.<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۷۹.</ref>بیشتر سیره‌نویسان، وفات اسماء را بعد از حیات امام علی ثبت کرده‌اند؛ اما عمر ‌رضاکحاله وفاتش را در زمان خلافت آن حضرت می‌داند.<ref>اعلام النساء، ج۱، ص۴۶، اعلام النساء المومنات، ص۱۱۲.</ref>اسماء از دسته راویان موثّقی است که از پیامبر حدیث نقل می‌کند.<ref>الرجال، طوسی، ص۵۳، المعین فی طبقات المحدثین، ص۲۹.</ref> عده‌ای از صحابه و تابعین مانند عمر، ابوبکر و شمار زیادی مانند عبدالله بن عباس و فرزندش عبدالله بن جعفر، عبدالله بن شدادبن هاد ،عروة بن زبیر و مسمت نیز از وی روایت کرده‌اند. <ref>تهذیب الکمال، ج۱۲، ص۴۲۸.</ref>از دیگر روایات نقل‌شده از اسماء، حدیث «ردّ الشمس» <ref>من لایحضره الفقیه، ج۱، ص ۲۰۳.</ref>، «منزلت» <ref>مناقب امام امیرالمومنین، ج۱، صص ۵۰۲ و ۵۲۹.</ref>و سخن‌گفتن زمین با امام علی<ref>المحتضر، ص۱۷۲؛ مدینة المعاجز، ج۲، ص ۱۰۵.</ref> است. ازدواج اسماء با امام علی و روایات فراوان فضائل آن حضرت که از طریق ایشان از پیامبر نقل‌شده، بیانگر مَوَدّت ایشان به خاندان آن بزرگوار است.

== ۳. اسماء بنت واثله بن الأسقع ==
اسماء از راویانی است که از طریق پدرش از پیامبر <ref>الطرائف، ص۱۱۰؛ بحارالانوار، ج۴۱، ص۲۷۱.</ref> و محمد بن عبدالرحمن مقدسی نیز از او حدیث نقل کرده است. <ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص۳۰.</ref>از اسماء بنت واثله روایات دیگری چون «حرمت طلا و حریر برای مردان» <ref>المعجم الکبیر، ج۲۲، ص ۹۷.</ref>و «ثواب خواندن سوره توحید»<ref>تاریخ مدینه الدمشق، ج۶۹، ص ۳۱.</ref> نقل شده است.

== ۴. أم أیمَن ==
ام ایمن، کنیه زنی حبشی به نام برکه بنت ثعلبه است که با همین عنوان نیز شهرت یافته است.<ref>الاستیعاب، ج۴، ص۳۵۶.</ref> کنیه دیگر وی «ام‌الظبا» است. بنابه گفته‌ها، ام‎‌ایمن کنیزخواهر خدیجه یا آمنه مادر پیامبر بود که به پیامبر اهدا شد.طبق نقل دیگری خدمتکار عبدالله پدر پیامبر بود که چون آمنه پیامبر را به دنیا آورد، نگهداری و سرپرستی او را بر عهده گرفت و پس از ازدواج پیامبر با خدیجه آزاد شد. <ref>أسد الغابه، ج۷، ص۲۹۱؛ الاصابه، ج۸، ص۳۵۹.

</ref>