https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%AE%D8%AA_%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8Cزندخت شیرازی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T05:59:30Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%AE%D8%AA_%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C&diff=91601&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-09-20T13:01:04Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{تغییرمسیر|فخرالملوک}}<br />
{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
| نام = زنددخت شیرازی<br />
| تصویر =<br />
| توضیح تصویر =<br />
| نام اصلی =<br />
| زمینه فعالیت =<br />
| ملیت = {{ایرانی}}<br />
| تاریخ تولد = ۱۲۸۸ خورشیدی<br />
| محل تولد = [[شیراز]]،<br />
| والدین =<br />
| تاریخ مرگ = ۱۳۳۱ (۴۳ سال)<br />
| محل مرگ =<br />
| علت مرگ =<br />
| محل زندگی =<br />
| مختصات محل زندگی =<br />
| مدفن =<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
| نام دیگر =<br />
|لقب = '''فخرالملوک'''<br />
|بنیانگذار =<br />
| پیشه = [[روزنامهنگار]]، [[شاعر]]، [[نویسنده]]<br />
| سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری =<br />
|کتابها =<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص =<br />
|فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها)=<br />
| همسر =<br />
| شریک زندگی =<br />
| فرزندان =<br />
|تحصیلات =<br />
|دانشگاه =<br />
|حوزه =<br />
|شاگرد =<br />
|استاد =<br />
|علت شهرت = از پیشگامان [[جنبش زنان در ایران]]<br />
| تأثیرگذاشته بر =<br />
| تأثیرپذیرفته از =<br />
| وبگاه =<br />
| imdb_id =<br />
| جوایز =<br />
|گفتاورد =<br />
|امضا =<br />
}}<br />
'''زندخت (زنددخت) شیرازی''' ([[۱۲۸۸]]-[[۱۳۳۱]]) [[روزنامهنگار]]، [[شاعر]]، [[نویسنده]] و از پیشگامان [[جنبش زنان در ایران]] بود.<ref>{{پک|فرخزاد|۱۳۸۱|ک=کارنمای زنان کارای ایران|ص=۵۰۲}}</ref><br />
<br />
او «[[مجمع انقلابی نسوان]]» را در سال [[۱۳۰۶]] در سن ۱۸ سالگی<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران|ص=۶۵}}</ref> تأسیس کرد و نشریهای به نام «[[دختران ایران (نشریه)|دختران ایران]]» را در [[۱۳۱۰]] با هدف آگاهی دادن به زنان در شیراز منتشر کرد. پس از چند سال به دلیل نامناسب بودن شرایط از شیراز به [[تهران]] رفت و بدون داشتن امکانات مادی کافی در [[میدان فردوسی]] اتاقی اجاره کرد و انتشار نشریه دختران ایران را پی گرفت.<ref>{{پک|فرخزاد|۱۳۸۱|ک=کارنمای زنان کارای ایران|ص=۵۰۲}}</ref><br />
شعرهای زندخت نمونهای از گرایشهای [[فمینیسم|فمینیستی]] رادیکال در ایران بود.<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران|ص=۶۵}}</ref> او علاوه بر نوشتن مقاله در ''دختران ایرانی''، در روزنامههایی همچون [[حبلالمتین (نشریه)|حبلالمتین]] نیز مینوشت.<ref>{{پک|ناهید|۱۳۶۰|ک=زنان مشروطه|ص=۱۱۹}}</ref><br />
<br />
== زندگی و فعالیت ==<br />
''فخرالملوک''<ref>{{پک|بصاری|۱۳۴۶|ک=زنددخت|ص=}}</ref> متخلص به «زنددخت» در ۱۲۸۸ در خانوادهای از طبقات بالا در [[شیراز]] زاده شد. پدر او مردی تحصیل کرده از بازماندگان خاندان سلطنتی قدیمی [[زندیان|زند]] بود و مادرش تحصیلات کمی داشت اما به دخترش در فعالیتهایش کمک میکرد. زندخت ابتدا در خانه آموزش دید و بعداً در تهران به مدرسه رفت. او در ۱۰ سالگی مجبور به [[ازدواج اجباری]] شد که به [[طلاق]] انجامید.<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران|ص=۷۳}}</ref><br />
<br />
زندخت در سال ۱۳۰۶ پس از پایان تحصیلات متوسطه، در سن ۱۸ سالگی [[مجمع انقلابی نسوان]] را در [[شیراز]] بنیان نهاد که هدفهای آن رهایی زنان، دستیابی به [[حقوق زنان]] و رفع [[حجاب اسلامی]] بود. دولت [[رضاشاه]] به زندخت فشار آورد که نام این انجمن را به «نهضت نسوان» تغییر دهد ولی با وجود این تغییر نام، انجمن پس از ۹ ماه توسط دولت غیرقانونی اعلام شد.<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران|ص=۶۵}}</ref><ref>{{پک|ناهید|۱۳۶۰|ک=زنان ایران در جنبش مشروطه|ص=۱۱۹}}</ref><br />
<br />
در سالهای ۱۳۱۰–۱۳۱۱ زندخت شیرازی دست به انتشار نشریه [[دختران ایران (نشریه)|دختران ایران]] زد. در این نشریه اخباری از فعالیتهای فمینیستی سایر کشورهای دنیا، مطالب ادبی و سرمقالههایی از زندخت چاپ میشد. او در مقالاتش نظریههای فرودستی بیولوژیک زنان را رد میکرد و همچنین زنان را تشویق میکرد خواستهها و حقوق خود را با جسارت بیان و پیگیری کنند. این نشریه پس از ۷ ماه [[توقیف]] شد و حملات و نقدهای شدیدی بر زندخت شد. او به [[تهران]] رفت و انتشار نشریه را از سر گرفت.<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران|ص=۶۵}}</ref><br />
<br />
در همان زمان زنددخت به تدریس در مدرسههای دخترانه نیز مشغول بود و مدت کمی هم در وزارت فرهنگ وقت استخدام شد.<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران|ص=۶۵}}</ref><br />
<br />
شعرهای زندخت نمونهای از گرایشهای [[فمینیسم رادیکال]] در ایران بود که به طرز عجیبی در منابع فارسی نادیده گرفته شده و به ندرت به آنها اشاره شده است.<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران|ص=۶۵}}</ref> به عنوان یک نمونه تیپیک میتوان به شرح حال زندخت در کتاب «زنان سخنور» اشاره کرد که از وی به عنوان شاعری غیرسیاسی یاد شده است. استثنایی بر این امر، شرح حال وی نوشته [[طلعت بصاری]] است که بر شعر و نثر فمینیستی رادیکال زندخت تأکید کرده است.<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران|ص=۸۵}}</ref><br />
<br />
او در یک غزل به اوضاع اجتماعی نامطلوب آن دوره اشاره کرده و از ضعف عمومی حاکم بر پیکر جامعه شکوه میکند و انتظار ظهور یک مصلح اجتماعی نیرومند را دارد تا مشکلات به نیروی او حل شود و آنگاه به مردان عتاب میکند که به جای سخن گفتن از ضعف زن، از مردی خود بگویند. در غزلی دیگر از عقبماندگی زن روزگار خویش مینالد و از اینکه زنان همدورهٔ او امکان عرضه هنرها و بروز استعدادهای انسانی و حضور زنده را در جامعه ندارند، زبان به گله و شکایت باز میکند.<ref>{{پک|بصاری|۱۳۴۶|ک=زنددخت|ص=}}</ref><br />
<br />
مخالفتهای شدیدی که علیه او میشد منجر به ناامیدی طولانی مدت وی شد و در کنار عوامل جسمی و مالی، موجب [[اختلالات افسردگی|افسردگی]] او شده بود که در نهایت به مرگ وی انجامید. زندخت شیرازی در سال ۱۳۳۱ در ۴۳ سالگی درگذشت.<ref>{{پک|فرخزاد|۱۳۸۱|ک=کارنمای زنان کارای ایران|ص=۵۰۲}}</ref><ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران|ص=۶۵}}</ref><br />
<br />
== حق رای زنان ==<br />
او بیش از ۳۰ سال پیش از دادن حق رأی به زنان این مسئله را مطرح کرد:<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سراینده حق رأی زنان – DW – ۱۳۹۹/۵/۱۳|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/سراینده-حق-رأی-زنان/a-54412058|وبگاه=dw.com|بازبینی=2024-01-14|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>پریشان تا به کی ای دخت و ای دوشیزه ساسان<br />
<br />
به هر کشور که زن خوار است هرگز نیست آبادان<br />
<br />
ایا باد صبا رو از زن بدبخت ایران گو<br />
<br />
چرا حق وکالت نیست زن را در بهارستان</blockquote><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد|کتاب=[[کارنمای زنان کارای ایران (از دیروز تا امروز)]] |نام = پوران |نام خانوادگی = فرخزاد | پیوند نویسنده = پوران فرخزاد|ناشر =نشر قطره | شهر=[[تهران]] | سال=۱۳۸۱ |شابک=964-341-116-8}}<br />
* {{یادکرد|فصل=|کتاب=[[جنبش حقوق زنان در ایران (کتاب)|جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۵۷)]] |نام = الیز |نام خانوادگی = ساناساریان | پیوند نویسنده = الیز ساناساریان | ترجمه= [[نوشین احمدی خراسانی]] |ناشر = [[نشر اختران]] | شهر=تهران |کوشش=|ویرایش= |صفحه=| سال=۱۳۸۴ | شابک=964-7514-78-6}}<br />
* {{یادکرد|فصل=|کتاب=زنان ایران در جنبش مشروطه|نام = عبدالحسین |نام خانوادگی = ناهید |ترجمه=|ناشر =نشر احیا|چاپ=|شهر=تبریز|کوشش=|ویرایش= |صفحه=|سال=۱۳۶۰|شابک=}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= بصاری|نام= طلعت|کتاب= زنددخت| ناشر= انتشارات طهوری |مکان = تهران |سال=۱۳۴۶}}<br />
<br />
== پیوندهای بیرونی ==<br />
* [https://radiotragedy.com/2023/05/20/radiotragedy-s02e09/ اپیزود پادکست درباره زندخت شیرازی]<br />
{{جنبش زنان در ایران}}<br />
<br />
{{ترتیبپیشفرض:شیرازی، زندخت}}<br />
[[رده:آموزگاران اهل ایران]]<br />
[[رده:آموزگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران]]<br />
[[رده:اهالی شیراز]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۳۳۱]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۹۵۳ (میلادی)]]<br />
[[رده:روزنامهنگاران اهل ایران در دوره قاجار]]<br />
[[رده:روزنامهنگاران اهل ایران]]<br />
[[رده:روزنامهنگاران حوزه زنان اهل ایران]]<br />
[[رده:روزنامهنگاران زن اهل ایران]]<br />
[[رده:روزنامهنگاران سده ۲۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:زادگان ۱۲۸۸]]<br />
[[رده:زادگان ۱۹۰۹ (میلادی)]]<br />
[[رده:شاعران زن اهل ایران]]<br />
[[رده:شاعران زن فارسیزبان]]<br />
[[رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران]]<br />
[[رده:فعالان حقوق زنان اهل ایران]]<br />
[[رده:فمینیستهای اهل ایران]]<br />
[[رده:نویسندگان زن اهل ایران]]<br />
[[رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران]]</div>Shahroudi