https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%87زیدیه - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T01:34:47Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%87&diff=176617&oldid=prevShahroudi در ۲۵ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۳2026-05-25T14:43:32Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{شیعه}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''زیدیه''' یکی از فرقههای مذهب [[شیعه]] است که پیروان آن به [[زید بن علی]] منسوباند. این مذهب به شاخههای مختلفی مانند [[جارودیه]]، [[سلیمانیه (فرقه)|سلیمانیه]] و [[بتریه]] تقسیم شده است که در مسائلی چون نحوه تعیین [[امام]] و جایگاه خلفای پیشین با یکدیگر اختلافنظر دارند. زیدیان [[امامت]] را موروثی نمیدانند و معتقدند هر فرد از نسل [[حسن بن علی]] یا [[حسین بن علی]] که عالم، شجاع و اهل قیام مسلحانه باشد، میتواند به امامت برسد؛ به همین دلیل آنان به امامت کودکان یا [[مهدی موعود|مهدی غایب]] باور ندارند. این مذهب در طول تاریخ در مناطقی مانند [[طبرستان]] و [[یمن]] به قدرت سیاسی دست یافت و حکومتهایی تأسیس کرد. در منابع روایی [[امامیه]]، گزارشهایی دربارهٔ برخورد جدی معصومین با برخی پیروان این فرقه و تفاوتهای اعتقادی آنان با [[شیعه دوازدهامامی|شیعیان دوازدهامامی]] وجود دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''زیدیه''' یکی از فرقههای مذهب [[شیعه]] است که پیروان آن به [[زید بن علی]] منسوباند. این مذهب به شاخههای مختلفی مانند [[جارودیه]]، [[سلیمانیه (فرقه)|سلیمانیه]] و [[بتریه]] تقسیم شده است که در مسائلی چون نحوه تعیین [[امام]] و جایگاه خلفای پیشین با یکدیگر اختلافنظر دارند. زیدیان [[امامت]] را موروثی نمیدانند و معتقدند هر فرد از نسل [[حسن بن علی]] یا [[حسین بن علی]] که عالم، شجاع و اهل قیام مسلحانه باشد، میتواند به امامت برسد؛ به همین دلیل آنان به امامت کودکان یا [[مهدی موعود|مهدی غایب]] باور ندارند. این مذهب در طول تاریخ در مناطقی مانند [[طبرستان]] و [[یمن]] به قدرت سیاسی دست یافت و حکومتهایی تأسیس کرد. در منابع روایی [[امامیه]]، گزارشهایی دربارهٔ برخورد جدی معصومین با برخی پیروان این فرقه و تفاوتهای اعتقادی آنان با [[شیعه دوازدهامامی|شیعیان دوازدهامامی]] وجود دارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{مذاهب اسلامی}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زیدیه| ]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زیدیه| ]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مذاهب زیرشاخه تشیع]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مذاهب زیرشاخه تشیع]]</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%87&diff=176615&oldid=prevShahroudi: +رده:مذاهب زیرشاخه تشیع، +رده:زیدیه (هاتکت)، ابرابزار2026-05-25T14:30:55Z<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B0%D8%A7%D9%87%D8%A8_%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D9%87_%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9" title="رده:مذاهب زیرشاخه تشیع">رده:مذاهب زیرشاخه تشیع</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%87" title="رده:زیدیه">رده:زیدیه</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)، ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زیدیه| ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مذاهب زیرشاخه تشیع]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%87&diff=176609&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2026-05-25T14:26:30Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''زیدیه''' یکی از فرقههای مذهب [[شیعه]] است که پیروان آن به [[زید بن علی]] منسوباند. این مذهب به شاخههای مختلفی مانند [[جارودیه]]، [[سلیمانیه (فرقه)|سلیمانیه]] و [[بتریه]] تقسیم شده است که در مسائلی چون نحوه تعیین [[امام]] و جایگاه خلفای پیشین با یکدیگر اختلافنظر دارند. زیدیان [[امامت]] را موروثی نمیدانند و معتقدند هر فرد از نسل [[حسن بن علی]] یا [[حسین بن علی]] که عالم، شجاع و اهل قیام مسلحانه باشد، میتواند به امامت برسد؛ به همین دلیل آنان به امامت کودکان یا [[مهدی موعود|مهدی غایب]] باور ندارند. این مذهب در طول تاریخ در مناطقی مانند [[طبرستان]] و [[یمن]] به قدرت سیاسی دست یافت و حکومتهایی تأسیس کرد. در منابع روایی [[امامیه]]، گزارشهایی دربارهٔ برخورد جدی معصومین با برخی پیروان این فرقه و تفاوتهای اعتقادی آنان با [[شیعه دوازدهامامی|شیعیان دوازدهامامی]] وجود دارد.<br />
<br />
== فرقههای زیدیه و مبانی اعتقادی ==<br />
زیدیه به سه شاخه اصلی تقسیم میشوند که قدیمیترین آنها «جارودیه» (پیروان [[ابیالجارود]]) است. آنان معتقدند [[پیامبر اسلام]] به جانشینی [[علی بن ابیطالب]] تصریح کرده و یاران پیامبر را به دلیل عدم پیروی از او خطاکار میدانند. جارودیه پس از حسن و حسین، امامت را میان فرزندان آن دو و از طریق شور و قیام مسلحانه فرد برتر میدانند. فرقه دوم «سلیمانیه» (پیروان سلیمان بن جریر) هستند که به شورا در امامت باور داشته و امامت مفضول بر فاضل را جایز میدانند و [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] را امام میشمارند، هرچند معتقدند امت در بیعت با آنان دچار خطا شده است. فرقه سوم «بتریه» نام دارند که در بیشتر عقاید با سلیمانیه موافقاند اما دربارهٔ [[عثمان بن عفان]] سکوت کرده و توقف نمودهاند. امروزه بیشتر زیدیان در اصول از مکتب اعتزال و در فروع از [[حنفی|مذهب حنفی]] پیروی میکنند، هرچند در مسائلی مانند گفتن «[[حی علی خیر العمل]]» در اذان و پنج [[تکبیر (نماز)|تکبیر]] در [[نماز میت]] با شیعیان همنظر هستند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=زیدیه}}</ref><br />
<br />
== شرایط امامت و تحولات تاریخی ==<br />
در مذهب زیدیه، امام باید از فرزندان حسن بن علی یا حسین بن علی باشد، اما امامت به صورت ارثی منتقل نمیشود. توانایی جنگ و دفاع از شرایط اصلی امام است، لذا آنان امامت کودک یا مهدی غایب را نمیپذیرند. همچنین امام باید در علوم دینی صاحبنظر باشد. به دلیل این شرایط، سلسله پیوستهای از امامان در تاریخ زیدیه وجود ندارد و گاه در یک زمان چندین امام یا دورههای فترت (بدون امام) داشتهاند. از میان رهبران برجسته آنان میتوان به یحیی بن زید، حسن بن زید (مؤسس دولت علویان طبرستان) و قاسم رسی اشاره کرد که قاسم رسی و جانشینانش نقش مهمی در تدوین اصول عقاید این مذهب ایفا کردند. زیدیان همچنین با تصوف مخالفت ورزیده و [[ازدواج موقت]] را جایز نمیدانند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=زیدیه}}</ref><br />
<br />
== قدرت سیاسی در طبرستان و یمن ==<br />
زیدیه در دو منطقه به قدرت سیاسی دست یافتند؛ نخست در سواحل دریای خزر که از زمان «[[داعی کبیر]]» تا حدود سال ۵۲۰ هجری ادامه داشت و حدود ۲۵ امام و داعی در این منطقه ظهور کردند. دوم در یمن، که توسط یحیی بن حسین (نواده [[قاسم رسی]]) در اواخر قرن سوم هجری پایهگذاری شد. او با گروهی از پیروان فداکار خود از [[مدینه]] به جنوب [[شبهجزیره عربستان]] رفت و حکومتی دینی تأسیس کرد. امامان زیدی یمن سالها در برابر نفوذ عثمانیها مقاومت کردند تا اینکه در اوایل قرن بیستم میلادی، دولت جدید یمن توسط امام المتوکل یحیی تثبیت شد و او در سال ۱۹۱۸ میلادی [[صنعا]] را بهطور کامل در اختیار گرفت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=زیدیه}}</ref><br />
<br />
== در دیدگاهها ==<br />
در منابع روایی، گزارشهایی از برخوردهای متفاوت با پیروان زیدیه نقل شده است. برای نمونه، یحیی بن ابیعمران نقل کرده است که [[جعفر صادق]] در مجلسی دستور داد یک فرد زیدی را بیرون کنند، که آن فرد با مشاهده آگاهی امام از مذهبش، تغییر عقیده داد. همچنین در روایتی از جعفر صادق، بر اجتناب از تأیید عقاید تندروهای این فرقه تأکید شده است. از سوی دیگر، شیخ مفید در گفتوگو با یکی از بزرگان زیدیه، ضمن احترام به شخصیت زید بن علی و توصیف او به عنوان امام در علم و زهد و امر به معروف، تفاوت اصلی را در عدم اعتقاد به عصمت، نص الهی و [[معجزه]] برای زید دانسته است؛ نکتهای که خود زیدیان نیز بر آن اذعان دارند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=زیدیه}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۴|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام=عباسعلی|نام خانوادگی=اختری|مقاله=زیدیه|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}}</div>Shahroudi