زینب بیگم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

N movahedi در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۵

2025-10-26T08:55:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۵
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	\| religion = [[شیعه]]، [[اسلام]]		\| religion = [[شیعه]]، [[اسلام]]
	}}		}}
	'''زینب بیگم''' (درگذشتهٔ ۳۱ مه ۱۶۴۰ میلادی) دختر چهارم [[شاه تهماسب یکم]] [[ایران صفوی\|صفوی]] و یکی از شاهزاده‌های پرنفوذ و قدرتمند دوران صفویه است. او در زمان سلطنت پنج پادشاه صفوی زندگی کرده و سمت‌های گوناگونی، از جمله ریاست دستگاه دیوان‌سالاری کشور، داشته ~~است~~ و افزون بر این‌ها در [[حرم‌سرا\|حرم‌سرای]] سلطنتی برای سال‌های بسیار [[زن‌سالاری\|زن‌سالار]] بوده است و گاهی به‌عنوان گزینش‌کنندهٔ شاه عمل می‌کرد. او در اوایل سلطنت [[شاه صفی یکم\|شاه صفی]] ({{Reign}}۱۶۲۹–۱۶۴۹) به اوج قدرت خود رسید. او، در بسیاری از منابع امروزی، با عنوان «تکیه‌گاه اصلی اعتدال و خرد سیاسی دربار صفوی» ستایش شده است.{{Sfn\|Ghereghlou\|2016}}		'''زینب بیگم''' (درگذشتهٔ ۳۱ مه ۱۶۴۰ میلادی) دختر چهارم [[شاه تهماسب یکم]] [[ایران صفوی\|صفوی]] و یکی از شاهزاده‌های پرنفوذ و قدرتمند دوران صفویه است. او در زمان سلطنت پنج پادشاه صفوی زندگی کرده و سمت‌های گوناگونی، از جمله ریاست دستگاه دیوان‌سالاری کشور، داشته و افزون بر این‌ها در [[حرم‌سرا\|حرم‌سرای]] سلطنتی برای سال‌های بسیار [[زن‌سالاری\|زن‌سالار]] بوده است و گاهی به‌عنوان گزینش‌کنندهٔ شاه عمل می‌کرد. او در اوایل سلطنت [[شاه صفی یکم\|شاه صفی]] ({{Reign}}۱۶۲۹–۱۶۴۹) به اوج قدرت خود رسید. او، در بسیاری از منابع امروزی، با عنوان «تکیه‌گاه اصلی اعتدال و خرد سیاسی دربار صفوی» ستایش شده است.{{Sfn\|Ghereghlou\|2016}}

	نفوذ گستردهٔ زینب بیگم در اواسط دوران حکومت [[شاه صفی]] رو به زوال نهاد و او از زمان بازنشستگی تا مرگ زندگی آرام و به دور از حاشیه‌ای را سپری کرد. وی سرانجام در ۳۱ مه ۱۶۴۰ در [[قزوین]] درگذشت و در [[حرم امام رضا]] در [[مشهد]] به خاک سپرده شد. از او چندین بنا، راه، پل و کاروانسرا بر جای مانده‌است. [[کاروانسرای حجیب\|کاروانسرای بیگم]] (حجیب) در راه [[قزوین]] به [[ساوه]] از مهم‌ترین آن‌هاست.		نفوذ گستردهٔ زینب بیگم در اواسط دوران حکومت [[شاه صفی]] رو به زوال نهاد و او از زمان بازنشستگی تا مرگ زندگی آرام و به دور از حاشیه‌ای را سپری کرد. وی سرانجام در ۳۱ مه ۱۶۴۰ در [[قزوین]] درگذشت و در [[حرم امام رضا]] در [[مشهد]] به خاک سپرده شد. از او چندین بنا، راه، پل و کاروانسرا بر جای مانده‌است. [[کاروانسرای حجیب\|کاروانسرای بیگم]] (حجیب) در راه [[قزوین]] به [[ساوه]] از مهم‌ترین آن‌هاست.

N movahedi در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۴

2025-10-26T08:54:08Z

نمایش تغییرات

Shahroudi: /* برای مطالعهٔ بیشتر */

2023-02-24T03:35:51Z

برای مطالعهٔ بیشتر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۳۵
خط ۷۱:		خط ۷۱:
	* {{cite encyclopedia \| title = Zaynab Begum \| first1 = Vera B. \| last1 = Moreen \| encyclopedia = Encyclopedia of Jews in the Islamic World \| editor = Norman A. Stillman \| editor-link = نورمن استیلمن \| publisher = Brill Online \| url = https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-jews-in-the-islamic-world/zaynab-begum-SIM_0022580?s.num=15&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedia-of-jews-in-the-islamic-world&s.q=safavid \| year = 2010}}		* {{cite encyclopedia \| title = Zaynab Begum \| first1 = Vera B. \| last1 = Moreen \| encyclopedia = Encyclopedia of Jews in the Islamic World \| editor = Norman A. Stillman \| editor-link = نورمن استیلمن \| publisher = Brill Online \| url = https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-jews-in-the-islamic-world/zaynab-begum-SIM_0022580?s.num=15&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedia-of-jews-in-the-islamic-world&s.q=safavid \| year = 2010}}
	{{پایان چپ‌چین}}		{{پایان چپ‌چین}}
			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:افراد ایرانی گرجی‌تبار]]		[[رده:افراد ایرانی گرجی‌تبار]]

Aboammar در ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۵

2023-01-24T10:35:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{~~pp-pc\|small=yes}}~~		{{استانداردسازی}}
	~~{{مقاله خوب~~}}
	{{Infobox royalty		{{Infobox royalty
	\| name = زینب بیگم		\| name = زینب بیگم
خط ۸۴:		خط ۸۳:
	[[رده:شاهزادگان صفوی]]		[[رده:شاهزادگان صفوی]]
	[[رده:کارمندان خدمات حقوقی صفوی]]		[[رده:کارمندان خدمات حقوقی صفوی]]
	[[رده:~~خاک‌سپاری‌ها~~ در حرم امام رضا]]		[[رده:مدفونان در حرم امام رضا]]
	[[رده:اهالی قزوین]]		[[رده:اهالی قزوین]]
	[[رده:اهالی ایران صفوی در سده ۱۷ (میلادی)]]		[[رده:اهالی ایران صفوی در سده ۱۷ (میلادی)]]

Shahroudi: مقاله جدید

2023-01-18T22:21:47Z

مقاله جدید

صفحهٔ تازه

{{pp-pc|small=yes}}
{{مقاله خوب}}
{{Infobox royalty
| name = زینب بیگم
| full name = نواب علیه شاه زینب بیگم
| image =
| caption =
| spouse = [[علی‌قلی بیگ گورکان شاملو|علی‌قلی بیگ شاملو]]
| issue =
| father = [[شاه تهماسب یکم]]
| mother = حوری‌خان خانم
| birth_date =
| birth_place =
| death_date = ۳۱ مه ۱۶۴۰ میلادی
| death_place = [[قزوین]]، ایران
| burial_place = [[حرم امام رضا]]
| dynasty = [[دودمان صفویان|صفوی]]
| religion = [[شیعه]]، [[اسلام]]
}}
'''زینب بیگم''' (درگذشتهٔ ۳۱ مه ۱۶۴۰ میلادی) دختر چهارم [[شاه تهماسب یکم]] [[ایران صفوی|صفوی]] و یکی از شاهزاده‌های پرنفوذ و قدرتمند دوران صفویه بود. او در زمان سلطنت پنج پادشاه صفوی زندگی کرده و افزون بر داشتن سمت‌های گوناگون از جمله ریاست دستگاه دیوان‌سالاری کشور، در [[حرم‌سرا|حرم‌سرای]] سلطنتی نیز برای سال‌های بسیار [[زن‌سالاری|زن‌سالار]] بود و گاه به عنوان گزینش‌کنندهٔ شاه عمل می‌کرد. او در اوایل سلطنت [[شاه صفی یکم|شاه صفی]] ({{Reign}}۱۶۲۹–۱۶۴۹) به اوج قدرت خود رسید. در بسیاری از منابع امروزی از وی به عنوان «تکیه‌گاه اصلی اعتدال و خرد سیاسی دربار صفوی» مورد ستایش قرار گرفته‌است.{{Sfn|Ghereghlou|2016}}

نفوذ گستردهٔ زینب بیگم در اواسط دوران حکومت شاه صفی رو به زوال نهاد و او از زمان بازنشستگی تا مرگ زندگی آرام و به دور از حاشیه‌ای را سپری کرد. وی سرانجام در ۳۱ مه ۱۶۴۰ در [[قزوین]] درگذشت و در [[حرم امام رضا]] در [[مشهد]] به خاک سپرده شد. از او چندین بنا، راه، پل و کاروانسرا بر جای مانده‌است. [[کاروانسرای حجیب|کاروانسرای بیگم]] (حجیب) در راه [[قزوین]] به [[ساوه]] از مهم‌ترین آن‌هاست.

== اوایل زندگی ==
[[پرونده:Tahmasb-1.jpg|چپ|بندانگشتی|232x232پیکسل| نقاشی تهماسب اول در [[چهل‌ستون|کاخ چهل‌ستون]]]]
زینب بیگم از یکی از همسران [[مردم گرجی|گرجی]] شاه تهماسب به نام [[حوری‌خان خانم]] زاده شد.{{Sfn|Ghereghlou|2016}}{{Sfn|Szuppe|2003|page=۱۴۹}} اما تاریخ تولد وی مشخص نیست.{{Sfn|Ghereghlou|2016}} زینب بیگم در سن جوانی به عنوان سرپرست (''[[للگی]]'') شاه قلی‌بیگ، یکی از اعضای بلندپایهٔ [[ایل شاملو]] [[قزلباش]]، گماشته شد.{{Sfn|Ghereghlou|2016}} وقتی پدرش در سال ۱۵۷۶ درگذشت و [[شاه اسماعیل دوم]] ({{Reign}}۱۵۷۶–۱۵۷۷) جانشین وی شد، زینب با [[علی‌قلی بیگ گورکان شاملو|علی‌قلی بیگ شاملو]]، نوه [[دورمیش‌خان شاملو]]، ازدواج کرد.{{sfn|Babaie|Babayan|Baghdiantz-McCabe|Farhad|2004|page=۳۵}} این ازدواج کمی پیش از ۷ دسامبر ۱۵۷۷ انجام شد، اما ظاهراً هرگز به [[شب زفاف|وصال]] نرسید، چرا که زینب بیگم به زندگی خود در [[حرم‌سرا|حرمسرای]] سلطنتی در [[قزوین]]، پایتخت صفوی، ادامه داد.{{sfn|Ghereghlou|2016}}{{sfn|Babaie|Babayan|Baghdiantz-McCabe|Farhad|2004|page=۳۵}}

او در حمایت از برادرزاده‌اش [[حمزه میرزا]]، که جانشین مسلم بود، نقشی اساسی داشت. بر اساس گزارشی از [[اسکندر بیگ ترکمان]]، زینب بیگم در جنگ داخلی که در اواخر دههٔ ۱۵۸۰ در بحبوحهٔ [[جنگ ایران و عثمانی (۱۵۹۰–۱۵۷۸)|جنگ ایران و عثمانی ۱۵۷۸ تا ۱۵۹۰]] کشور را فرا گرفته بود، در راس حرم‌سرای سلطنتی ایستاد.{{sfn|Ghereghlou|2016}} او پس از قتل حمزه میرزا در اواخر سال ۱۵۸۶، مورد پشتیبانی [[وزیر (عنوان)|وزیر]] شخصی‌اش، [[میرزا لطف‌الله شیرازی]]، که بعداً [[فهرست وزیران اعظم صفوی|وزیر اعظم]] کشور شد، قرار گرفت.{{sfn|Szuppe|2003|pages=۱۵۳–۱۵۴}} از آن پس، او در دوران جنگ جانشینی که در چند سال آخر عمر [[شاه محمد خدابنده]] ({{Reign}}۱۵۷۸–۱۵۸۷) آغاز شده بود، به عنوان یکی از مهم‌ترین حامیان شاهزاده عباس جوان (که بعدها [[شاه عباس یکم|شاه عباس]] نام گرفت؛ {{Reign}}۱۵۸۸–۱۶۲۹) ظاهر شد.{{sfn|Ghereghlou|2016}}

== تثبیت در بازیگرخانهٔ سیاست ==
[[پرونده:Abbas_I_of_Persia.jpg|چپ|بندانگشتی|258x258پیکسل|نقاشی شاه عباس در کاخ چهل ستون]]
زینب بیگم در سال‌های نخست سلطنت شاه عباس، همچنان به عنوان یک پرده‌دار نزدیک باقی ماند و طبق گفته جهانگرد ایتالیایی، [[پیترو دلاواله]]، به عنوان [[خویشاوندی رضاعی|مادر رضاعی]] شاه عمل کرد.{{Sfn|Ghereghlou|2016}} زینب بیگم حتی پس از گذشت دو دهه از سلطنت شاه عباس، به عنوان یکی از «مشاوران اصلی» او فعالیت می‌کرد.{{Sfn|Ghereghlou|2016}}{{sfn|Szuppe|2003|page=۱۶۰}} او همچون گذشته [[زن‌سالاری|زن‌سالار]] حرم‌سرا بود و بر تربیت فرزندان شاه عباس نظارت داشت. همچنین به نظر می‌رسد که حاکمان محلی و فرماندهان ارتش از او خواستار مداخله سیاسی به نفع خویش در دستگاه حکومتی شده‌اند.{{Sfn|Ghereghlou|2016}}

زینب بیگم در زمان شاه عباس، از نزدیک با امور مختلف اداری بخش تاج (''خاصه'') در دستگاه دیوان‌سالاری صفوی پیوند داشت. وی در میان سال‌های ۱۵۹۲ تا ۱۵۹۳ و ۱۶۱۳ تا ۱۶۱۴، به عنوان فرماندار بخش تاج [[کاشان]] فعالیت می‌کرد و دارای دو دیوان‌سالار بود که به عنوان معاونانش عمل می‌کردند.{{Sfn|Ghereghlou|2016}} در طی این سال‌ها وی مالک چندین روستا در حومهٔ جنوبی شهر [[یزد]] بوده‌است. این امر به وی امکان داد که در بیشتر دوران حکومت شاه عباس، [[مالیات سرانه]] را که به جامعه [[زرتشتیان ایران|زرتشتیان]] این قلمرو تحمیل شده بود، جمع‌آوری کند و آن را برای خود نگه دارد.{{Sfn|Ghereghlou|2016}} وی با این پول‌ها، در سال ۱۶۰۱–۱۶۰۲ توانست حداقل یک [[کاروانسرا]] را در مسیر [[اصفهان]]-کاشان بسازد. یک سال بعد او به سمت مُهردار سلطنتی که احکام امپراتوری را در سراسر کشور صادر می‌کرد، گماشته شد.{{Sfn|Ghereghlou|2016}}

او در سال ۱۶۰۵ در طول جنگ [[جنگ ایران و عثمانی (۱۶۱۸–۱۶۰۳)|ایران و عثمانی ۱۶۰۳ تا ۱۶۱۸]]، به شاه عباس توصیه کرد که به [[امپراتوری عثمانی|عثمانی‌ها]] از سوی [[صوفیان (شبستر)|صوفیان]] حمله کند. این کار منجر به یکی از بزرگ‌ترین پیروزی‌های نظامی او شد.{{Sfn|Blow|2009|page=۱۷۳}} او گاهی نیز در «شورای روزمره دولت»، بالاترین نهاد مشورتی کشور، حضور داشت و در سال ۱۶۰۶، تنها زن حاضر در این شورا بود.{{sfn|Blow|2009|page=۱۷۳}}{{sfn|Szuppe|2003|page=۱۶۰}} به گفته دیپلمات پرتغالی [[آنتونیو دو گوا]]، «پیداست که او شایسته افتخار و احترام است.»{{sfn|Blow|2009|page=۱۷۳}} او چندین سال بعد در حدود سال ۱۶۱۲–۱۶۱۱، به عنوان رئیس در میهمانی سلطنتی که به مناسبت ورود ولی محمدخان، حاکم [[ازبک‌ها|ازبک]] [[گرگانج]]، برپا شده بود، ایستاد. ولی محمدخان به دنبال رخداد جنگ داخلی در [[خوارزم]] به قلمروی صفوی گریخته بود.{{sfn|Ghereghlou|2016}}

== افت و صعود دوباره ==
موقعیت زینب بیگم در سال‌های ۱۶۱۳ و ۱۶۱۴ رو به زوال نهاد. او از حرم‌سرا اخراج و همهٔ مناصبش گرفته شد. سپس وی را به قزوین تبعید کردند تا در [[حبس خانگی]] بماند.{{sfn|Ghereghlou|2016}}{{sfn|Matthee|2012|pages=۳۷, ۲۰۳}} این رویدادها در میان چندین پاکسازی دیگر از مقامات عالی‌رتبهٔ صفوی و فرماندهان نظامی که در دربار [[اصفهان]] حضور داشتند، رخ داد. به گفتهٔ تاریخ‌نگاری به نام [[فضلی اصفهانی خوزانی|فضلی خوزانی]]، این وضعیت نتیجهٔ اقدامات انجام شده توسط [[مجتهد]] برجستهٔ دربار صفوی، [[میرداماد|میرمحمد باقر داماد]] (میرداماد)، بود.{{Sfn|Ghereghlou|2016}}

حدود چهار سال بعد به زینب بیگم اجازهٔ ورود دوباره به دربار سلطنتی داده شد. پیترو دلاواله در گزارش‌های خود اشاره می‌کند که وی را در در حرم‌سرای سلطنتی اصفهان در سال ۱۶۱۷ دیده‌است.{{Sfn|Ghereghlou|2016}} زینب بیگم در بهار سال ۱۶۲۷ توسط شاه عباس دوباره به عنوان رئیس حرم‌سرای سلطنتی در [[فرح‌آباد (ساری)|فرح‌آباد]] و اصفهان گماشته شد. گفته شده که زینب بیگم در دوران آخرین بیماری شاه عباس، با پزشکان دربار ارتباطی نزدیک و مسئولیت نظارت بر درمان وی را در فرح‌آباد بر عهده داشته‌است.{{Sfn|Ghereghlou|2016}} وی در هنگام درگذشت شاه عباس در صبح ۱۹ ژانویه ۱۶۲۹، شخصاً بر انتقال کالبدش از فرح‌آباد به کاشان و همچنین تدارکات انتقال حرم‌سرای سلطنتی از فرح‌آباد به اصفهان، نظارت داشت.{{Sfn|Ghereghlou|2016}}

گرچه زینب بیگم در زمان شاه عباس از اعتبار، اقتدار و نفوذ بسیار برخوردار بود، اما در واقع در طی چند سال اول حکومت جانشین وی، [[شاه صفی یکم|شاه صفی]] ({{Reign}}۱۶۲۹–۱۶۴۲)، به اوج نفوذ و قدرت خود رسید.{{Sfn|Ghereghlou|2016}} مطابق تواریخ درباری معاصر، وی نقش مهمی در متقاعد کردن شاه عباس در بستر مرگ خود برای برگزیدن نوه‌اش سام میرزا (که بعداً شاه صفی نامیده شد) به عنوان جانشین سلطنت داشت.{{Sfn|Ghereghlou|2016}} زینب بیگم در چند ماه اول سلطنت شاه صفی، در راس نهاد اداری روزمره کشور می‌ایستاد و بر مدیریت کشور کنترل کاملی داشت. در همان سال وی در طول [[جنگ ایران و عثمانی (۱۶۳۹–۱۶۲۳)|جنگ ایران عثمانی در سال‌های ۱۶۲۳ تا ۱۶۳۹]] شاه صفی را همراهی کرد.{{Sfn|Ghereghlou|2016}}

== اواخر زندگی و مرگ ==
[[پرونده:Zeynab's_will_(Safavid).jpg|بندانگشتی|120px|[[وصیت‌نامه|وصیت‌نامهٔ]] زینب بیگم، نوشته شده در سال ۱۶۲۹]]
شاه صفی با آغاز پاکسازی‌های گستردهٔ خونینی، زینب بیگم را در ۱۲ فوریه ۱۶۳۲ از دربار اخراج و او را به قزوین روانه کرد.{{sfn|Szuppe|2003|page=۱۶۰}} این پایانی بر موقعیت درخشان و ممتاز زینب بیگم بود. طبق گزارشی معاصر، وی روزهای آخر عمر خود را در اصفهان گذرانده‌است. او از زمان بازنشستگی تا مرگ زندگی آرام و دور از حوادث سیاسی نامشخص و خطرناک را گذراند و هنوز هم از دارایی‌های گسترده او بازمانده است. [[دلارام خانم]]، بیوه [[محمدباقر میرزا]]، به عنوان زن‌سالار حرم‌سرای سلطنتی، جانشین وی شد.{{sfn|Blow|2009|page=۲۳۲}} زینب بیگم سرانجام در ۳۱ مه ۱۶۴۰ در قزوین درگذشت و در [[حرم امام رضا]] در [[مشهد]] به خاک سپرده شد.{{Sfn|Ghereghlou|2016}}

== میراث ==
[[پرونده:Hajib Caravansarai2020.jpg|بندانگشتی|راست|220px|[[کاروانسرای حجیب|کاروانسرای بیگم]] در نزدیکی [[بوئین‌زهرا]]]]
زینب بیگم از مهم‌ترین زنان واقف دورهٔ صفوی بود. از او بناها، راه‌ها، پل‌ها و کاروانسراهایی بر جای مانده‌است. [[کاروانسرای حجیب|کاروانسرای بیگم]] (حجیب) در راه [[قزوین]] به [[ساوه]] از مهم‌ترین آن‌هاست. دلاواله می‌گوید او مراقب بود که تمام ملزومات زندگی در این کاروانسرا بی‌نقض باشد.<ref name="دنیای اقتصاد"/> این کاروانسرا با بناهای الحاقی‌اش از جمله دو باغ، دو آب‌انبار، یک [[حمام|گرمابه]] و یک جویبار، یکی از بهترین و بزرگ‌ترین کاروانسراهای کشور به‌شمار می‌آمده‌است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=https://article.tebyan.net/174857/بزرگ-ترین-کاروانسرای-بين-راهي-قزوين |عنوان=بزرگ‌ترین کاروانسرای بین راهی قزوین |ناشر=[[مؤسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان|تبیان]] |تاریخ=۱۳ مرداد ۱۳۹۰ |تاریخ بازبینی=۱۶ فروردین ۱۴۰۰ |archive-date=1 مارس 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170301200416/http://article.tebyan.net/174857/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%8A%D9%86 }}</ref> اسکندر بیگ او را زنی خیّر و بلندنظر در طول حیاتش معرفی می‌کند و اظهار می‌کند که بازار [[مجموعه میدان امیرچخماق|امیرچخماق]] یزد وقف مزار او شده‌است.<ref name="دنیای اقتصاد">{{یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-تاریخ-اقتصاد-31/680831-نام-زنان-بر-کاروانسراها-مدارس |عنوان=نام زنان بر کاروانسراها و مدارس |ناشر=دنیای اقتصاد |تاریخ=۲۷ شهریور ۱۳۹۱ |تاریخ بازبینی=۱۶ فروردین ۱۴۰۰ |archive-date=22 آوریل 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422103605/https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/680831-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3 }}</ref>

مدرسه‌ای نیز به نام زینب بیگم در نزدیکی محلهٔ چرخاب و چهار سوی اصفهان ساخته شده بود که پس از ویرانی، از مصالحش در بنای [[مسجد رحیم‌خان]] بهره بردند. حمام سه‌سوق نیز در اصفهان توسط این بانو وقف شده بود.<ref name="دنیای اقتصاد"/> گرمابه‌ای در نزدیکی بازار [[مشهد]] نیز به نام او بنا شده بود که در سال ۱۳۵۴ در هنگام توسعهٔ حرم، خراب شد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=http://www.hfrjournal.ir/article_82959_f1a482320400f70ee6fc0b44dcc861f2.pdf |عنوان=موقوفات زنان در دوره صفوی و عثمانی |ناشر=فصلنامهٔ تاریخ روابط خارجی |تاریخ= |تاریخ بازبینی=۱۶ فروردین ۱۴۰۰ |archive-date=31 دسامبر 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231084018/http://www.hfrjournal.ir/article_82959_f1a482320400f70ee6fc0b44dcc861f2.pdf }}</ref> وقف‌نامهٔ بخشی از روستای [[خلازیر]] در جنوب [[تهران]] امروزی به نام او موجود است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=http://www.asnad.org/fa/document/702/ |عنوان=وقف‌نامه از طرف زینب بیگم |ناشر=اسناد |تاریخ= |تاریخ بازبینی=۱۶ فروردین ۱۴۰۰ |archive-date=14 مه 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170514122416/http://www.asnad.org/fa/document/702/ }}</ref>

== پانویس ==
{{پانویس|۲}}

== منابع ==
{{آغاز پانویس}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book|last1=Babaie|first1=Sussan|last2=Babayan|first2=Kathryn|last3=Baghdiantz-McCabe|first3=Ina|last4=Farhad|first4=Massumeh|title=Slaves of the Shah: New Elites of Safavid Iran|chapter = The Safavid Household Reconfigured: Concubines, Eunuchs, and Military Slaves|date=2004|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-0-85771-686-6}}
* {{cite book | last = Blow | first = David | title = Shah Abbas: The Ruthless King Who became an Iranian Legend | year = 2009 | isbn = 978-1-84511-989-8 | publisher = I. B.Tauris | location = London, UK | lccn = 2009464064 | url = https://books.google.com/books?id=K_kBAwAAQBAJ | access-date = 2 آوریل 2021 | archive-date = 26 ژانویه 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210126150356/https://books.google.com/books?id=K_kBAwAAQBAJ }}
* {{cite encyclopedia | title = ZAYNAB BEGUM | last = Ghereghlou | first = Kioumars | url = http://www.iranicaonline.org/articles/zaynab-begum | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica | year = 2016 | access-date = 10 ژانویه 2017 | archive-date = 17 ژانویه 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170117144130/http://www.iranicaonline.org/articles/zaynab-begum }}
* {{cite book|last1=Matthee|first1=Rudi|title=Persia in Crisis: Safavid Decline and the Fall of Isfahan|date=2012|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-84511-745-0}}
* {{cite book | title = Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire | year = 2008 | publisher = I.B.Tauris | last = Newman | first = Andrew J. | page = 66 | isbn = 978-0-85771-661-3 | url = https://books.google.com/books?id=KPgBAwAAQBAJ&q=false | access-date = 2 آوریل 2021 | archive-date = 13 آوریل 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210413023839/https://books.google.com/books?id=KPgBAwAAQBAJ&q=false }}
* {{cite book|last=Szuppe|first=Maria|chapter=Status, Knowledge, and Politics: Women in Sixteenth-Century Safavid Iran|title=Women in Iran from the Rise of Islam to 1800|publisher=University of Illinois Press|year=2003|isbn=978-0-252-07121-8| editor-given1 = Guity | editor-surname1 = Nashat | editor-given2 = Lois | editor-surname2 = Beck}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان پانویس}}

== برای مطالعهٔ بیشتر ==
{{چپ‌چین}}
* {{cite encyclopedia | title = Zaynab Begum | first1 = Vera B. | last1 = Moreen | encyclopedia = Encyclopedia of Jews in the Islamic World | editor = Norman A. Stillman | editor-link = نورمن استیلمن | publisher = Brill Online | url = https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-jews-in-the-islamic-world/zaynab-begum-SIM_0022580?s.num=15&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedia-of-jews-in-the-islamic-world&s.q=safavid | year = 2010}}
{{پایان چپ‌چین}}

[[رده:افراد ایرانی گرجی‌تبار]]
[[رده:اهالی ایران در سده ۱۶ (میلادی)]]
[[رده:اهالی ایران در سده ۱۷ (میلادی)]]
[[رده:اهالی ایران صفوی در سده ۱۶ (میلادی)]]
[[رده:درگذشتگان ۱۶۴۰ (میلادی)]]
[[رده:زادگان سده ۱۶ (میلادی)]]
[[رده:زنان سده ۱۶ (میلادی)]]
[[رده:زنان سده ۱۷ (میلادی)]]
[[رده:شاهدخت‌های صفوی]]
[[رده:شاهزادگان صفوی]]
[[رده:کارمندان خدمات حقوقی صفوی]]
[[رده:خاک‌سپاری‌ها در حرم امام رضا]]
[[رده:اهالی قزوین]]
[[رده:اهالی ایران صفوی در سده ۱۷ (میلادی)]]