https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B2%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D8%A6%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8Cزینالعابدین حائری مازندرانی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-28T22:44:54Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D8%A6%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=92813&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-03T19:15:49Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه زندگینامه<br />
|نام_شخص=زینالعابدین حائری مازندرانی<br />
|نام_تصویر=Zeyn-ol-Abedin_Haeri_Mazandarani_(1812-1889).jpg<br />
|عرض_تصویر=300px<br />
|توضیح_تصویر=<br />
|نام دیگر=زینالعابدین بن کربلایی مسلم بارفروشی<br />
|لقبها=<br />
|ملیت=<br />
|اهل=<br />
|دوره=<br />
|سالهای فعالیت=<br />
|محل زندگی=[[کربلا]]، [[نجف]]<br />
|مذهب=<br />
|نهاد=<br />
|همسر=<br />
|فرزندان= [[شیخ محمدحسین حائری]]{{سخ}}[[شیخ علی شیخالعراقین]]{{سخ}}[[ابنالشیخ|شیخ محمد حائری]]{{سخ}}[[عبدالله حائری (رحمتعلیشاه)|شیخ عبدالله حائری]]<br />
|والدین=<br />
|مدفن= [[حرم حسین بن علی]]<br />
|کارهای برجسته=ذخیرالمعاد<br />
|پیشه=مرجع تقلید شیعه<br />
|وبگاه=<br />
|زمینه فعالیت=<br />
|تاریخ_تولد=۱۱۹۱<br />
|محل_تولد=[[بابل (بابل)|بابل]]، [[استان مازندران|مازندران]]، [[ایران]] {{flagicon image|Peace Flag of Fath Ali Shah (with sword).svg}}<br />
|تاریخ_مرگ= ۲۶ تیر ۱۲۶۸ (۷۷سالگی)<br />
|محل_مرگ=[[کربلا]]، [[ولایت بغداد]]، [[امپراتوری عثمانی]] {{flagicon|Ottoman Empire}}<br />
|گفتاورد=<br />
|imdb_id =<br />
|Soure_id =<br />
}}<br />
<br />
'''زینالعابدین حائری مازندرانی''' (زاده ۱۱۹۱ خورشیدی در [[بابل (شهر)|بابل]]، درگذشت ۲۶ تیر ۱۲۶۸ در [[کربلا]]) روحانی [[شیعه]] اهل ایران و از [[مراجع تقلید]] کربلا، از شاگردان سید ابراهیم قزوینی، [[محمدحسن نجفی]] و میرزا محمد هندی.<br />
<br />
وی پس از مرگ میرزا محمد هندی جانشینش شد و اغلب مقلدین او از اهالی هند بودند که بنا به وصیت میرزا محمد به وی گرویدند. از او آثاری مهم در [[فقه]] شیعه به جای مانده است.<br />
<br />
== سالهای اولیه ==<br />
شیخ زینالعابدین در سال ۱۲۲۷ قمری (۱۱۹۱ خورشیدی) در بابل متولد شد. پدرش کربلایی مسلم از اعیان بابل و مردی خودساخته بود که از طریق تجارت صاحب ثروت شده بود و مادرش به یکی از خانوادههای ملاک [[ساری]] منتسب بود.<ref>{{پک|قاسمی|۱۳۵۲|ک=صد خاندان حکومتگر ایران|ص=۷}}</ref><br />
<br />
او تحصیلات خود را در بابل آغاز کرد. در این سالها در حلقه درس [[سعیدالعلماء]] و جعفر سیرجانی شرکت جست و تحصیلات دینی را از سطوح مقدمات تا عالی طی کرد.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۵|نقطه=نه}}{{پک|امین|۱۹۳۸|ک=اعیانالشیعه|ج=۷|ص=۱۶۷}}</ref> در آبان ۱۲۱۳ (رجب ۱۲۵۰) به [[عتبات]] رفت و مدتی نزد سید ابراهیم قزوینی به تحصیل فقه و اصول پرداخت.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۵|نقطه=نه}}{{پک|امین|۱۹۳۸|ک=اعیانالشیعه|ج=۷|ص=۱۶۷|نقطه=نه}}{{پک|حرزالدین|۱۳۶۳|ک=معارفالرجال|ج=۱|ص=۳۳۱}}</ref> به گفته محسن امین، قزوینی او را محرر خود ساخته بود بود و وی موظف بود در جلسههای درس گفتههای استادش را به رشته تحریر کشد.<ref>{{پک|امین|۱۹۳۸|ک=اعیانالشیعه|ج=۷|ص=۱۶۷}}</ref> در حدود سالهای ۱۲۲۰ و ۱۲۲۱ (۱۲۵۸ قمری) کربلا دستخوش ناآرامیهایی شد که بسیاری از علما و طلاب را وادار به ترک شهر کرد. شیخ زینالعابدین نیز در اواخر این سال از کربلا به نجف رفت و نزد [[محمدحسن نجفی]] به تحصیل فقه ادامه داد.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۵|نقطه=نه}}{{پک|امین|۱۹۳۸|ک=اعیانالشیعه|ج=۷|ص=۱۶۷}}</ref> او به زودی مورد اعتماد و علاقه نجفی قرار گرفت و از آن رو که صاحب خطی خوش بود، مأمور نوشتن قبوض و رسیدگی به امور مالی استاد خود گردید. وی نزدیک به هفت سال در نجف اقامت داشت تا پس از درگذشت نجفی در ۱۲۲۸، به کربلا بازگشت.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=اشیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۶ و ۱۹۷}}</ref><br />
<br />
== مرجعیت ==<br />
او در زمان بازگشت به کربلا، دارای مقام [[فقیه|فقاهت]] بود و [[شیخ انصاری]] شاگردان خود را به مراجعه به وی فرا میخواند. معروف است که انصاری به نشانه احترام و بزرگداشت مقام شیخ، پوستین خود را به او را اهدا کرد. این پوستین تا سالها در خانواده شیخ زینالعابدین باقی بود و هرکس از افراد خانواده به تبی مبتلا میشد با پوشیدن آن بهبود مییافت.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۶ و ۱۹۷}}</ref> او در کربلا مورد توجه میرزا محمد هندی که از معروفترین علمای [[اخباریگری|اخباری]] عراق بود، قرار گرفت. میرزا محمد در [[هندوستان]] پیروان فراوان داشت و آنان را پس از خود به پیروی از شیخ زینالعابدین توصیه کرد.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۶ و ۱۹۷|نقطه=نه}}{{پک|قاسمی|۱۳۵۲|ک=صد خاندان حکومتگر ایران|ص=۷}}</ref> پس از درگذشت [[شیخ انصاری]] که در زمان خود یگانه مرجع تقلید شیعیان بود، در کربلا شیخ زینالعابدین به مرجعیت شناخته شد و در جاهای دیگر نیز عده زیادی از روحانیان و شاگردان انصاری مدعی جانشینی وی شدند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۷۱|ک=حیات یحیی|ج=۱|ص=۲۶}}</ref><br />
<br />
== منش و بینش ==<br />
شیخ زینالعابدین به خوشاخلاقی، خوشمحضری و بخشندگی شهرت داشت. در زمانی که متصدی حوزه کربلا و از نظر مالی در مضیقه بود، برای پرداخت مخارج طلاب، مبالغ زیادی قرض میکرد و هروقت یکی از ثروتمندان هندی به کربلا میآمد، قرضهای او را پرداخت مینمود.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۸}}</ref> وی حافظهای بسیار قوی داشت و اغلب بدون مراجعه به کتابها مسئلههای فقهی را پاسخ میگفت.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۹}}</ref> به گفته پسرش شیخ عبدالله حائری، او بسیاری از اشعار [[بابا طاهر]] را به خط خود نوشته بود و «در مواقع لازمه برای تهییج شوق استشهاد میفرمود.»<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۶}}</ref><br />
<br />
در کربلا مجلس درس شیخ در [[مسجد حسنخان]] تشکیل میشد و صدها نفر در حلقه درس او حاضر میشدند. [[نماز صبح]] و [[نماز عشا|شب]] در [[حرم حسین بن علی]] به امامت او برگزار میشد. وی علیرغم برخورداری از ثروت مادی، زندگی بسیار سادهای داشت و خوراکش منحصر به نان و سرکه و برنج بود.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۱۹۹}}</ref><br />
<br />
== وفات ==<br />
او در ۲۶ تیر ۱۲۶۸ (۱۹ ذیالقعده ۱۳۰۶) در شهر کربلا درگذشت و در [[حرم حسین بن علی]] به خاک سپرده شد.<ref>{{پک|مدرسی چهاردهی|۱۳۲۴|ک=شیخ زینالعابدین مازندرانی|ص=۲۰۰}}</ref><br />
<br />
== فتواها ==<br />
[[حسینقلی نظامالسلطنه|حسینقلیخان نظامالسلطنه]] در خاطرات خود مینویسد:<ref>{{پک|نظامالسلطنه|۱۳۶۲|ک=خاطرات و اسناد حسینقلیخان نظامالسلطنه مافی|ج=۱|ص=۱۰۶}}</ref><br />
<blockquote>«در غره رمضان روانه کربلا شدیم… طلبه زیادی از کربلا میآمد. شیخالشریعه پسر [[محمدقلی آصفالدوله|حاجی محمدقلیخان آصفالدوله]] همراه آنها بود. ما را شناخت. برای ملاقات آمد. سبب مسافرت آنهمه طلاب را جویا شدم. گفت، چون به واسطه بیآبی امسال در کربلا هندوانه نیست و هوای ماه مبارک هم گرم است، جناب شیخ زینالعابدین مازندرانی فتوا داد که به عنوان طفره از [[روزه]] مسافرت کنید و در هیچ جا قصد اقامت نکنید تا رمضان بگذرد.»</blockquote><br />
<br />
== تالیفات ==<br />
* ''دخیرهالمعاد''، معروف به ''سؤال جواب''، در علم فقه و به فارسی نوشته شده است. تبحر شیخ در زمینه فقه از مسائلی که در این رساله مطرح شده است، مشخص میگردد. این رساله مورد مراجعه اغلب روحانیان متاخر بوده و به حواشی [[سید محمدکاظم یزدی]]، [[میرزا محمدتقی شیرازی]] و [[شیخ محمدحسین حائری]] (پسر شیخ زینالعابدین) در هند و ایران بارها به چاپ رسیده است.<br />
* ''زینهالعباد''، به فارسی و عربی<br />
* ''رساله در مناسک حج''<br />
* ''رساله در ارتداد''<br />
* تقریظ برای [[میر حامدحسین]] (نویسنده ''عقباتالانوار'') که متن آن در جلد چهارم ''وقایعالایام'' آمده است.<br />
* ''تقریرات درس سید ابراهیم قزوینی''<br />
<br />
== فرزندان و بازماندگان ==<br />
شیخ زینالعابدین صاحب چهار پسر بود:<br />
# [[شیخ محمدحسین حائری]] (۱۲۱۱– ۲۱ اردیبهشت ۱۲۷۱)<ref>{{پک|خیابانی|۱۳۸۲|ک=علمای معاصر|ص=۷۷}}</ref><br />
# [[شیخ علی شیخالعراقین]] (درگذشت ۱۳۰۵ یا ۱۳۰۶ در [[کربلا]])<ref>{{پک|خیابانی|۱۳۸۲|ک=علمای معاصر|ص=۷۶}}</ref><br />
# [[ابنالشیخ|شیخ محمد حائری]] (درگذشت ۱۳ آبان ۱۳۱۰ در [[قم]])<br />
# [[عبدالله حائری (رحمتعلیشاه)|شیخ عبدالله حائری]] (۱۲۴۱– ۱۳۱۶)<br />
<br />
شیخ محمدحسین از نظر علمی برجستهترین فرزند شیخ زینالعابدین بود و محضر درس او در کربلا مورد توجه طلاب قرار داشت.<ref>{{پک|خیابانی|۱۳۸۲|ک=علمای معاصر|ص=۷۷}}</ref> شیخ عبدالله به دلیل گرایش به [[صوفیه]] توسط پدر و برادرانش طرد شده بود.<ref>{{پک|خیابانی|۱۳۸۲|ک=علمای معاصر|ص=۷۶}}</ref> او از مریدان [[ملا سلطانمحمد گنابادی]] بهشمار میرفت و نزد پیروان طریقت [[سلسله نعمتاللهی سلطان علیشاهی گنابادی|سلطان علیشاهی گنابادی]] مقامی ارجمند داشت و ملقب به رحمتعلیشاه بود. [[محمدباقر حائری مازندرانی]] و [[زینالعابدین رهنما]] از نوادگان معروف شیخ زینالعابدین حائری بودند.<ref>{{پک|شریف|۱۳۵۰|ک=رساله تمیزیه|ص=۱۵}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =امین | نام =محسن |پیوند نویسنده=سید محسن امین | عنوان =اعیانالشیعه | سال =۱۹۳۸ |مکان =بیروت}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =حرزالدین | نام =محمد | عنوان =معارفالرجال | سال =۱۳۶۳ | ناشر =کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی |مکان =قم}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =خیابانی | نام =علی بن عبدالعظیم | عنوان =علمای معاصر | سال =۱۳۸۲ | ناشر =نوید اسلام |مکان =قم}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دولتآبادی | نام =یحیی |پیوند نویسنده=یحیی دولتآبادی | عنوان =[[حیات یحیی]] | سال =۱۳۷۱ | ناشر =عطار |مکان =تهران}}<br />
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی=شریف |نام=علیاصغر |عنوان=رساله تمیزیه |ژورنال=حقوق مردم |مکان=تهران |شماره=۲۶ |سال=۱۳۵۰ |پیوند=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/491337?sta=رساله%20تمیزیه|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۳۹۳}}<br />
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی=قاسمی |نام=ابوالفضل |عنوان=صد خاندان حکومتگر ایران |ژورنال=وحید |مکان=تهران |شماره=۲۴۲ |سال=۱۳۵۷ |پیوند=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/273911 |تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۳۹۳}}<br />
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی=مدرسی چهاردهی |نام=مرتضی |عنوان=شیخ زینالعابدین مازندرانی |ژورنال=جلوه |مکان=تهران |شماره=۴ |سال=۱۳۲۴|پیوند=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/292792 |تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۳۹۳}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =نظامالسلطنه | نام =حسینقلی |پیوند نویسنده=حسینقلی نظامالسلطنه | عنوان =خاطرات و اسناد حسینقلیخان نظامالسلطنه مافی | سال =۱۳۶۲ | ناشر =نشر تاریخ ایران |مکان =تهران}}<br />
{{خاندان حائری مازندرانی |state=collapsed}}<br />
<br />
{{ترتیبپیشفرض:حائری مازندرانی، زینالعابدین}}<br />
[[رده:اهالی بابل (مازندران)]]<br />
[[رده:اهالی کربلا]]<br />
[[رده:خاکسپاریشدگان اهل ایران در کربلا]]<br />
[[رده:خاندان حائری مازندرانی]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۲۶۸]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۳۰۹ (قمری)]]<br />
[[رده:روحانیان اهل ایران]]<br />
[[رده:رهبران مذهبی اهل ایران]]<br />
[[رده:زادگان ۱۱۹۱]]<br />
[[رده:زادگان ۱۲۲۷ (قمری)]]<br />
[[رده:مراجع تقلید شیعه عراق]]</div>Shahroudi