https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%D8%A8%DA%A9%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D9%86سبکتگین - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-14T04:04:53Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B3%D8%A8%DA%A9%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D9%86&diff=95954&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-11-08T02:58:06Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{Infobox royalty<br />
|name=سبکتکین<br />
|title=امیر عادل{{سخ}}ناصرالدین<br />
|image= Sebuktekin gold Dinar.jpg<br />
|caption= سکه یک دینار سبکتکین ضرب هرات ۳۸۵ قمری. در یک طرف سکه عبارت '''ناصرالدین و الدوله سبکتکین''' و در طرف دیگر آن الملک المحمود '''[[نوح دوم سامانی|نوح بن منصور]]'''<br />
|succession=[[امیر (عنوان)|امیر]] [[غزنویان]]<br />
|birth_date=ح. ۹۴۲ میلادی<br />
|birth_place=[[بارسغان]] ([[قرقیزستان]] کنونی)<br />
|death_date=اوت ۹۹۷ میلادی، [[بلخ]]، [[خراسان]] ([[افغانستان]] کنونی)<br />
|death_place=<br />
|place of burial=<br />
|full name='''لقب''': ناصرالدین والدوله{{سخ}}'''[[کنیه]]''': ابو منصور{{سخ}}'''[[نام کوچک]]''': سبکتکین<br />
|father=[[قرا بیکم]]<br />
|mother=<br />
|spouse=دختر [[آلپتگین]]<br />
|issue=[[اسماعیل بن سبکتکین]]، امیر غزنه{{سخ}}[[سلطان محمود غزنوی|ابوالقاسم محمود]]، [[سپهسالار]] [[خراسان]]{{سخ}}[[ابوالمظفر نصر]]، حاکم [[لشکرگاه]]{{سخ}}یوسف{{سخ}}حرهٔ ختلی<br />
|reign= ۳۶۶–۳۸۷ قمری/۹۷۷–۹۹۷ میلادی<br />
|coronation=<br />
|othertitles=<br />
|predecessor=[[بوریتگین]]<br />
|successor=[[اسماعیل بن سبکتگین]]<br />
|house=[[غزنویان|دودمان غزنوی]]<br />
|religion=[[اسلام سنی حنفی]]<br />
}}<br />
'''ابو منصور سُبُکْتِکِیْن''' ملقب به '''ناصرالدین والدوله''' یکی از فرمانروایان [[غزنوی]] بود که در نیمهٔ دوم قرن چهارم هجری میزیست. او یکی از خادمان و مشاوران [[آلپتگین]] بود که به مناصب بالا ارتقاء یافته و داماد او شده بود. جانشینان آلپتگین پس از مرگ او (۳۵۲ ه.ق) کاری از پیش نبردند و سبکتکین در سال ۳۶۶ هجری آنان را کنار زده و جایشان را گرفت. از این هنگام بر سرزمینهای زیر فرمانروایی غزنویان افزوده شد. هر چند که سبکتکین پیروزیهای بسیاری بهخصوص در سرزمین [[ایالت سند|سند]] به دست آورد ولی همچنان اطاعت ظاهری خود را نسبت به فرمانروایان [[سامانیان|سامانی]] زمان خود ابراز میداشت و فرمانروایی مستقل بهشمار نمیآمد. او در سال ۳۸۷ هجری مرد و پسرش [[اسماعیل پسر سبکتکین|اسماعیل]] را که از دختر آلپتکین بود به جانشینی خود برگزید ولی پسر دیگرش [[سلطان محمود غزنوی|محمود]] که در [[خراسان]] مقام سپهسالاری داشت بر برادر چیره شد و به فرمانروایی ایران رسید.<br />
<br />
== پیش از حکومت ==<br />
خاندان سبکتگین از اهالی [[بارسغان|برسخان]] بودند. در یکی از نبردهای قبایل ترک، سبکتگین توسط بختیان اسیر شد و به بردهفروشی از [[چاچ]] فروخته شد. پس از آموزش نظامی در بردهخانهای در [[نخشب]]، در [[نیشابور]] به آلپتگین فروخته شد و آلپتگین او را به نگهبانان خود افزود. پس از مرگ آلپتگین در ۳۵۲ قمری، سبکتگین غلام ابو اسحاق ابراهیم پسر آلپتگین شد.<ref>{{پک|باسورث|۱۳۷۸|ک=تاریخ غزنویان|ص=۳۸–۳۹}}</ref><br />
<br />
پس از مرگ ابواسحاق در ۳۵۵ قمری، بلگاتگین که از فرماندهان ترک و غلامان سابق آلپتگین بود، به فرماندهی برگزیده شد و پس از مرگ او در ۳۶۴ قمری، بوریتگین یکی دیگر از غلامان آلپتگین قدرت را به دست گرفت. مردم به دلیل بیلیاقتی بوریتگین از لویک (که پیش از آلپتگین حاکم [[غزنی|غزنه]] بود) دعوت کردند که دوباره به حکومت برگردد، ولی سبکتگین او را دفع کرد و در ۲۷ شعبان ۳۶۶ قمری جانشین بوریتگین شد.<ref>{{پک|باسورث|۱۳۷۸|ک=تاریخ غزنویان|ص=۳۷ و ۴۴۹}}</ref><br />
<br />
== حکومت ==<br />
سبکتگین خود را پیرو سامانیان میدانست و در سکههای ضرب شدهٔ او نام امیران سامانی پیش از نام وی آمده است.<ref>{{پک|باسورث|۱۳۷۸|ک=تاریخ غزنویان|ص=۴۰}}</ref> همچنین هنگامی که امیر نوح بن منصور از وی برای دفع شورش فائق و [[ابوعلی سیمجور]] کمک خواست، به یاری امیر سامانی شتافت و در ۳۸۴ قمری بر آنها چیره شد. نوح نیز به سبکتگین لقب ''ناصرالدین والدوله'' را داد.<ref>{{پک|باسورث|۱۳۷۸|ک=تاریخ غزنویان|ص=۴۳}}</ref><br />
<br />
سبکتگین اقطاعداری را اصلاح کرد و درآمد حاصله را به سپاهیان داد. همچنین به نظر میرسد که ایجاد تشکیلاتی دیوانی غزنوی توسط وی انجام شدهباشد.<ref>{{پک|باسورث|۱۳۷۸|ک=تاریخ غزنویان|ص=۴۱}}</ref><br />
<br />
== مرگ ==<br />
سبکتگین در ۳۸۷ قمری درگذشت و پسرانش جانشین او شدند. محمود در فرماندهی سپاه نیشابور ماند. نصر به حکومت بست رسید و اسماعیل حاکم غزنه شد.<ref>{{پک|باسورث|۱۳۷۸|ک=تاریخ غزنویان|ص=۴۴}}</ref><br />
<br />
{{تبارنامه غزنویان}}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=صفا|نام= ذبیحالله|عنوان= تاریخ ادبیات ایران| جلد= یکم|ناشر= انتشارات فردوسی}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام=کلیفورد ادموند|نام خانوادگی=باسورث|عنوان=تاریخ غزنویان|پیوند نویسنده=کلیفورد ادموند باسورث|ترجمه= حسن انوشه|ناشر=انتشارات امیرکبیر|سال=۱۳۷۸}}<br />
{{شاهان غزنوی}}<br />
<br />
[[رده:امرای نظامی سامانی]]<br />
[[رده:اهالی استان ایسیقکول]]<br />
[[رده:اهالی استان ایسیککول]]<br />
[[رده:حاکمان دولت غزنویان]]<br />
[[رده:حکمرانان بنیانگذاری]]<br />
[[رده:حکمرانان آسیا در سده ۱۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۳۸۷ (قمری)]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۹۹۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:زادگان دهه ۹۴۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:شاهان غزنوی]]<br />
[[رده:غلمان]]<br />
[[رده:قانونگذاران سده ۱۰ (میلادی) در آسیا]]<br />
[[رده:مردمان ترک سده ۱۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:والیان سامانی غزنه]]</div>Shahroudi