Shahroudi: ابرابزار

2024-10-22T07:33:39Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{جعبه زندگینامه
|نام_شخص= ''سنباد زرتشتی''
|نام_تصویر=
|عرض_تصویر=
|توضیح_تصویر=
|نام دیگر= سنباد مجوس
|لقب‌ها=فیروز اسپهبد (پیروز اسپهبد- یعنی سردار فاتح)
|زمینه فعالیت= سردار قیام علیه خلافت عباسیان
|ملیت= ایرانی
|اهل= [[خراسان]]؛ [[نیشابور]]
|دوره= [[خلافت عباسی]]
|سال‌های فعالیت=
|محل زندگی=
|مذهب= احتمالاً شعبه‌ای از مزدکی<ref name="britannica.com">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/362874/al-Mansur Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica Online. 12 Oct. 2010]</ref>
|نهاد=
|همسر=
|فرزندان=
|والدین=
|آرامگاه=
|مدفن=
|نقش‌های برجسته=
|پیشه=
|وبگاه=
|منصب=
|سبک=
|مکتب=
|آثار=
|تاریخ_تولد= مشخص نیست
|محل_تولد=
|تاریخ_مرگ= ۱۳۸ ه‍.ق - ۷۵۵ یا ۷۵۶ میلادی
|محل_مرگ= نزدیک [[همدان]] {{نیازمند منبع}}
|امضاء=
|گفتاورد=
|imdb_id =
|Soure_id =
}}
'''سنباد زرتشتی''' که اعراب او را با نام سنباد [[مجوس|مجوسی]] می‌شناسند (مقتول به سال ۱۳۸ ه. ۱۳۹ ق. - ۷۵۵ یا ۷۵۶ میلادی) پس از قتل [[ابومسلم خراسانی|ابومسلم]] در [[ری]] و [[نیشابور]] به خونخواهی وی علیه [[خلیفه عباسی]] [[منصور (خلیفه)|منصور]] قیام کرد.<ref name="britannica.com"/><ref name="لغت‌نامه دهخدا مقاله سنباد">لغت‌نامه دهخدا مقاله سنباد</ref>

== زندگی ==
او از اشراف ایرانی بود و «فیروزاسپهبد» خوانده می‌شد، از پروردگان ابومسلم، و اهل دهکده آهن (یا اهروانه) [[نیشابور]] بود.<ref>{{پک | طبری | ۱۳۷۵ | ک= تاریخ طبری یا تاریخ الرسل و الملوک |ص= ج۱۱، ص۴۱۷۵}}</ref> او به گمان زیاد متعلق به [[خاندان کارن|خاندان باستانی کارن]] بوده است که یکی از [[هفت خاندان ممتاز ایران باستان|هفت خاندان بزرگ ایران باستان]] بودند.{{sfn|Pourshariati|2017}} خراسان قلمرو کارنیان بود، اما در نبرد نیشابور در جریان [[حمله اعراب به ایران]]، آنان قلمرو خود را از دست داده و بسیاری از اشراف کارنی مجبور به عقب‌نشینی به طبرستان شدند، جایی که شاخه ای از این خاندان ([[قارنوندیان|خاندان قارنوند]]) توانسته بودند در برابر تهاجم اعراب مقاومت کنند.{{sfn|Pourshariati|2017}} سنباد آیین جدیدی نیاورد و معروف به مجوس بود و چگونگی اعتقاد او به ابومسلم به روشنی دانسته نیست، با این وجود عده‌ای بسیار از پیروان ادیان و مذاهب مختلف تحت لوای او جمع شدند.<ref name="لغت‌نامه دهخدا مقاله سنباد" /> واژه مجوس از طرف اعراب به تمامی پیروان ادیان ایرانی پیش از اسلام گفته می‌شد و در اینجا به احتمال زیاد به معنای پیرو یکی از شعبه‌های منشعب از دین [[مزدک]] و نه در معنای سنتی [[دین زرتشتی]] به کار برده شده است.<ref name="britannica.com" />

پس از سرنگونی دستگاه [[خلافت اموی]] به دست [[ابومسلم]] و برقراری خلافت [[عباسیان]] در [[بغداد]]، نفوذ و قدرت ابومسلم در خراسان باعث هراس دومین خلیفه عباسی، [[منصور (خلیفه)|المنصور]]، شد و به دستور خلیفه ابومسلم در بغداد فروگرفته شد.<ref name="ReferenceA">تاریخ ایران کمبریج، جلد چهارم، از ظهور اسلام تا آمدن دولت سلجوقیان، صفحه 59 از چاپ انتشارات امیرکبیر</ref> اهمیت ابومسلم به‌عنوان حلقه اتصال زنده حکومت مرکزی‌ای که در شرف پیدایی بود و ولایت خراسان که تامین‌کننده اصلی قدرت نظامی این حکومت بود هنگامی آشکار گردید که خراسان به دنبال قتل او دستخوش شورش‌های پیاپی شد. نخستین این شورش‌ها، طغیان سنباد در سال ۱۳۸ ه‍.ق - ۷۵۵ میلادی بود.

طغیان غیرمسلمانان به خون‌خواهی سرداری مسلمان بیانگر قدرت و نفوذ ابومسلم در منطقه بود. سنباد هفتاد روز پس از برافراشتن علم طغیان بر ضد عباسیان کشته شد. اما نهضت وی مردم بسیاری را زیر پرچم خود گرد آورد. همچنین جنبش سنباد به تشکیل یک سازمان دینی مخفیانه برضد عباسیان به نام [[بومسلمیه]] که سال‌ها به پرورش احساسات ضد عباسیان می‌پرداخت کمک کرد.<ref name="ReferenceA"/> سندباد با حرکت از نیشابور، [[قومس]]، [[ری]] و [[قم]] را متصرف شد و گروهی بسیار از مزدکیان و مجوسان طبرستان گرد او جمع شدند. سنباد در ری با کمک جمعی که به وی پیوسته بودند موفق به اعدام فرمانروای [[ری]] شد{{نیاز به ذکر منبع}}. با پادشاه طبرستان، [[اسپهبد خورشید]]، رابطهٔ دوستانه برقرار کرد و بدین‌گونه از [[نیشابور]] تا [[طبرستان]] اجتماع را به‌شدت متشنج ساخت.

عده اتباع او را حدود ۱۰۰ هزار تن نوشته‌اند.<ref>{{پک|مدیر شانه‌چی|۱۳۷۲|ک=فرهنگ فرق اسلامی|ص=۲۱}}</ref> شورش او فقط ۷۰ روز طول کشید و در این مدت فتوحات بسیار کرد. عاقبت یکی از سرداران منصور خلیفه به نام [[جمهور بن مرار عجلی]] او را در نزدیکی همدان شکست داد و ۶۰ هزار تن از اتباع او را به قتل رسانید {{نیاز به ذکر منبع}}. این جنگ در صحرای بین ری و همدان اتفاق افتاد و گویند آمار کشته شدگان سپاه سنباد به حدی بود که تا سال ۳۰۰ ق/ ۹۱۲ م، استخوان‌های کشته شدگان در آن مکان باقی‌مانده بود.<ref name="ReferenceB">دانشنامه رشد، مقالهٔ خورشید بن دادمهر</ref> سنباد خود از [[اسپهبد خورشید]] پناه خواست و به این ترتیب روی به طبرستان نهاد. اما طوس، پسر عموی اسپهبد که از جانب او با ساز، مرکب، آلات و هدایا به استقبال سنباد رفته بود به خاطر بی حرمتی‌ای که در رفتار سنباد احساس می‌کرد او را کشت.<ref name="ReferenceB"/> و بدین گونه جنبش سنباد شکست خورد و پایان یافت.

== پانویس ==

=== {{درگاه|نیشابور}}ارجاعات ===
{{پانویس|۲}}

=== منابع ===
* تاریخ پس از اسلام، [[عبدالحسین زرین کوب]]، بخش نهضت‌ها.
* فرهنگ فارسی دکتر معین
* علائی حسینی، مهدی. «ابومسلم از واقعیت تا افسانه»، مشهد: [[آستان قدس]] رضوی، ۱۳۷۵، صص۱۵۷–۱۵۹
* ابوسعید عبدالحیّ بن الضحّاک ابن محمود گردیزی. «زین الاخبار»، تصحیح [[عبدالحی حبیبی]]، تهران:بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۷.
* صدیقی، غلامحسین. «جنبش‌های دینی ایرانی در قرن‌های دوم و سوم هجری»، تهران: پاژنگ، ۱۳۷۵، فصل سوم (فیروز اسپهبد معروف به سنباد)= صص۱۶۸–۱۸۵
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=طبری|نام=محمد بن جریر|پیوند نویسنده= محمد بن جریر طبری|عنوان=تاریخ طبری یا تاریخ الرسل و الملوک|ترجمه=بوالقاسم پاینده|سال=۱۳۷۵|ناشر=اساطیر|مکان=تهران}}
* گرایلی، فریدون. «نیشابور شهر فیروزه»
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مدیر شانه‌چی|نام=کاظم|پیوند نویسنده=کاظم مدیر شانه‌چی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=فرهنگ فرق اسلامی|کوشش=محمدجواد مشکور|ویرایش=|سری=دوم|سال=۱۳۷۲|ناشر=آستان قدس رضوی|مکان=مشهد|زبان=فارسی|گفتاورد=|پی‌نوشت=|مترجم=|پیوند=http://lib.eshia.ir/10370/1/0}}
{{فرماندهان خونخواه ابومسلم خراسانی}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:سنباد}}
[[رده:اهالی ایران در سده ۸ (میلادی)]]
[[رده:اهالی زرتشتی نیشابور]]
[[رده:اهالی نیشابور]]
[[رده:پیامبران ایرانی]]
[[رده:جنبش خرمدینان]]
[[رده:جنبش‌های ملی ایرانیان]]
[[رده:خاندان کارن]]
[[رده:درگذشتگان ۷۵۵ (میلادی)]]
[[رده:رهبران مذهبی]]
[[رده:زرتشتیان اهل ایران]]
[[رده:سیاستمداران نیشابور]]
[[رده:شورشیان اهل ایران]]
[[رده:شورشیان در برابر خلفای عباسی]]
[[رده:فرماندهان نظامی اهل نیشابور]]

سنباد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ابرابزار