سوره فاتحه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۰۸

2025-01-23T03:08:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۰۸
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی\|نام=\|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی\|ویراستار=\|مقاله=اسامی سوره حمد\|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن\|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/789}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی\|نام=\|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی\|ویراستار=\|مقاله=اسامی سوره حمد\|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن\|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/789}}

			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}
	{{ناوبری آیات}}		{{ناوبری آیات}}
	{{قرآن}}		{{قرآن}}

Shahroudi: /* پانویس */

2024-11-13T02:58:18Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۲:۵۸
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	{{چپ چین}}* {{Cite book\|نام1=Gabriel Said\|نام خانوادگی1=Reynolds\|عنوان=The Qur'ān and the Bible: Text and Commentary\|ناشر=Yale University Press\|سال=2018}}{{پایان چپ‌چین}}		{{چپ چین}}* {{Cite book\|نام1=Gabriel Said\|نام خانوادگی1=Reynolds\|عنوان=The Qur'ān and the Bible: Text and Commentary\|ناشر=Yale University Press\|سال=2018}}{{پایان چپ‌چین}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی\|نام=\|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی\|ویراستار=\|مقاله=اسامی سوره حمد\|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن\|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/789}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی\|نام=\|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی\|ویراستار=\|مقاله=اسامی سوره حمد\|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن\|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/789}}

			{{ناوبری آیات}}
	{{قرآن}}		{{قرآن}}
	{{مباحث اسلام}}		{{مباحث اسلام}}

Roshana در ‏۶ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۳۸

2024-09-06T17:38:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۳۸
خط ۳:		خط ۳:

	== نام‌ها ==		== نام‌ها ==
	نام مشهور سوره، «حمد» به معنای ثنا و ستایش است. علاوه بر این اسم، نام‌های بسیاری برای آن در منابع [[اسلامی]] گزارش شده است. براساس آنچه که در [[فرهنگ‌نامه علوم قرآن]] آمده؛ تعداد ۲۸ اسم برایش عنوان کرده‌اند. این نام‌ها عبارتند از: اساس، استعانت، استقامت، ام‌الکتاب و ام‌القرآن، انعام، تفویض، تعلیم مسأله، ثناء، حمد اولی، حمد قصری، دعا، راقیه، سبع‌المثانی، سؤال، شافی و شفاء، شکر، صلات، فاتحةالکتاب یا فاتحةالقرآن، قرآن عظیم، کافیه، کنز، لازمه، مناجات، نور، وافیه و هدایت. این فرهنگ‌نامه از میان این اسامی، «فاتحه» را از ماده «فتح» به معنای گشایش و گشودن و «فاتحه» را به معنی گشاینده و آغازگر دانسته و برای علت نام‌گذاری سوره به «فاتحةالکتاب» وجوهی را بیان کرده است. از این وجوه می‌توان به آغاز شدن قرآن و آموزش آن و شروع نماز با «سوره حمد» اشاره کرد. وجه دیگر تسمیه سوره به این نام، به این دلیل است که کلمه «حمد» آغازگر هر کلام و کتابی است. همچنین این سوره از این جهت که اولین سوره نازل شده یا نخستین سوره ثبت شده در لوح محفوظ است؛ به «فاتحةالکتاب» شهره گردیده است.<ref>{{پک\|دفتر تبلیغات اسلامی\|۱۳۹۰\|ک=فرهنگنامه علوم قرآن\|ص=۷۸۹\|ج=۱}}</ref>		نام مشهور سوره، «حمد» به معنای ثنا و ستایش است. علاوه بر این اسم، نام‌های بسیاری برای آن در منابع [[اسلامی]] گزارش شده است. براساس آنچه که در [[فرهنگ‌نامه علوم قرآن]] آمده؛ تعداد ۲۸ اسم برایش عنوان کرده‌اند. این نام‌ها عبارتند از: اساس، استعانت، استقامت، ام‌الکتاب و ام‌القرآن، انعام، تفویض، تعلیم مسأله، ثناء، حمد اولی، حمد قصری، دعا، راقیه، سبع‌المثانی، سؤال، شافی و شفاء، شکر، صلات، فاتحةالکتاب یا فاتحةالقرآن، قرآن عظیم، کافیه، کنز، لازمه، مناجات، نور، وافیه و هدایت. این فرهنگ‌نامه از میان این اسامی، «فاتحه» را از ماده «فتح» به معنای گشایش و گشودن و «فاتحه» را به معنی گشاینده و آغازگر دانسته و برای علت نام‌گذاری سوره به «فاتحةالکتاب» وجوهی را بیان کرده است. از این وجوه می‌توان به آغاز شدن قرآن و آموزش آن و شروع [[نماز]] با «سوره حمد» اشاره کرد. وجه دیگر تسمیه سوره به این نام، به این دلیل است که کلمه «حمد» آغازگر هر کلام و کتابی است. همچنین این سوره از این جهت که اولین سوره نازل شده یا نخستین سوره ثبت شده در [[لوح محفوظ]] است؛ به «فاتحةالکتاب» شهره گردیده است.<ref>{{پک\|دفتر تبلیغات اسلامی\|۱۳۹۰\|ک=فرهنگنامه علوم قرآن\|ص=۷۸۹\|ج=۱}}</ref>

	== دیدگاه تاریخی-انتقادی ==		== دیدگاه تاریخی-انتقادی ==

Roshana: افزودن منبع

2024-09-02T11:31:23Z

افزودن منبع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۱
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	=== منابع ===		=== منابع ===
	{{چپ چین}}* {{Cite book\|نام1=Gabriel Said\|نام خانوادگی1=Reynolds\|عنوان=The Qur'ān and the Bible: Text and Commentary\|ناشر=Yale University Press\|سال=2018}}{{پایان چپ‌چین}}{{قرآن}}		{{چپ چین}}* {{Cite book\|نام1=Gabriel Said\|نام خانوادگی1=Reynolds\|عنوان=The Qur'ān and the Bible: Text and Commentary\|ناشر=Yale University Press\|سال=2018}}{{پایان چپ‌چین}}
			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی\|نام=\|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی\|ویراستار=\|مقاله=اسامی سوره حمد\|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن\|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/789}}
			{{قرآن}}
	{{مباحث اسلام}}		{{مباحث اسلام}}
	{{مستند کردن}}		{{مستند کردن}}

Roshana در ‏۲ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۶

2024-09-02T11:26:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات سوره\|تصویر=Al-Fatihah.svg\|نام = فاتحه\|نام‌های دیگر= حمد{{سخ}}ام‌القرآن{{سخ}}ام‌الکتاب{{سخ}}کنز{{سخ}}سبع من المثانی\|معنی= آغازگر و گشایندهٔ قرآن \|کتابت = ۱\|جزء = ۱ \|آیه = ۷\|محل نزول = مکه\|شماره نزول = ۵\|بعدی = [[بقره]] \|قبلی =\|کلمه =۲۹\|حرف =۱۴۳\|حزب=۱}}		{{جعبه اطلاعات سوره\|تصویر=Al-Fatihah.svg\|نام = فاتحه\|نام‌های دیگر= حمد{{سخ}}ام‌القرآن{{سخ}}ام‌الکتاب{{سخ}}کنز{{سخ}}سبع من المثانی\|معنی= آغازگر و گشایندهٔ قرآن \|کتابت = ۱\|جزء = ۱ \|آیه = ۷\|محل نزول = مکه\|شماره نزول = ۵\|بعدی = [[بقره]] \|قبلی =\|کلمه =۲۹\|حرف =۱۴۳\|حزب=۱}}
	'''سوره فاتحه''' (به معنای گشاینده) یا '''حمد''' نخستین سوره در ترتیب فعلی سوره‌های [[قرآن]] است. این سوره که به '''ام‌الکتاب''' نیز ملقب است، هفت [[آیه]] و در [[جزء]] یک قرار دارد. چون در این سوره، [[خدا]]، حمد و ثنا شده، این سوره حمد خوانده شده است. به گفته منابع اسلامی، سوره فاتحه از [[سوره‌های مکی]] است. سورهٔ فاتحه در [[نماز (اسلام)\|نمازهای]] واجب و مستحب [[مسلمان\|مسلمانان]] خوانده می‌شود و محتوای اصلی آن، [[توحید (اسلام)\|توحید]] و سپاس خداوند است. قرآن‌شناسان چند نظریه مختلف دربارهٔ این سوره ابراز کرده‌اند؛ از جمله اینکه در واقع بخشی از خودِ قرآن و یکی از سوره‌های آن نبوده و در واقع به عنوان دعا قبل از قرائت قرآن خوانده می‌شده یا اینکه نقش مقدمه کتاب را دارد. آن‌ها همچنین این سوره را با برخی از بخش‌های [[کتاب مقدس]] مرتبط دانسته‌اند.<ref dir="ltr">{{پک\|Reynolds\|2018\|ک=The Qur'ān and the Bible\|ص=30\|زبان=en}}</ref>		'''سوره فاتحه''' (به معنای گشاینده) یا '''حمد''' نخستین سوره در ترتیب فعلی سوره‌های [[قرآن]] است. این سوره که به '''ام‌الکتاب''' نیز ملقب است، هفت [[آیه]] و در [[جزء]] یک قرار دارد. چون در این سوره، [[خدا]]، حمد و ثنا شده، این سوره حمد خوانده شده است. به گفته منابع اسلامی، سوره فاتحه از [[سوره‌های مکی]] است. سورهٔ فاتحه در [[نماز (اسلام)\|نمازهای]] واجب و مستحب [[مسلمان\|مسلمانان]] خوانده می‌شود و محتوای اصلی آن، [[توحید (اسلام)\|توحید]] و سپاس خداوند است. قرآن‌شناسان چند نظریه مختلف دربارهٔ این سوره ابراز کرده‌اند؛ از جمله اینکه در واقع بخشی از خودِ قرآن و یکی از سوره‌های آن نبوده و در واقع به عنوان دعا قبل از قرائت قرآن خوانده می‌شده یا اینکه نقش مقدمه کتاب را دارد. آن‌ها همچنین این سوره را با برخی از بخش‌های [[کتاب مقدس]] مرتبط دانسته‌اند.<ref dir="ltr">{{پک\|Reynolds\|2018\|ک=The Qur'ān and the Bible\|ص=30\|زبان=en}}</ref>

			== نام‌ها ==
			نام مشهور سوره، «حمد» به معنای ثنا و ستایش است. علاوه بر این اسم، نام‌های بسیاری برای آن در منابع [[اسلامی]] گزارش شده است. براساس آنچه که در [[فرهنگ‌نامه علوم قرآن]] آمده؛ تعداد ۲۸ اسم برایش عنوان کرده‌اند. این نام‌ها عبارتند از: اساس، استعانت، استقامت، ام‌الکتاب و ام‌القرآن، انعام، تفویض، تعلیم مسأله، ثناء، حمد اولی، حمد قصری، دعا، راقیه، سبع‌المثانی، سؤال، شافی و شفاء، شکر، صلات، فاتحةالکتاب یا فاتحةالقرآن، قرآن عظیم، کافیه، کنز، لازمه، مناجات، نور، وافیه و هدایت. این فرهنگ‌نامه از میان این اسامی، «فاتحه» را از ماده «فتح» به معنای گشایش و گشودن و «فاتحه» را به معنی گشاینده و آغازگر دانسته و برای علت نام‌گذاری سوره به «فاتحةالکتاب» وجوهی را بیان کرده است. از این وجوه می‌توان به آغاز شدن قرآن و آموزش آن و شروع نماز با «سوره حمد» اشاره کرد. وجه دیگر تسمیه سوره به این نام، به این دلیل است که کلمه «حمد» آغازگر هر کلام و کتابی است. همچنین این سوره از این جهت که اولین سوره نازل شده یا نخستین سوره ثبت شده در لوح محفوظ است؛ به «فاتحةالکتاب» شهره گردیده است.<ref>{{پک\|دفتر تبلیغات اسلامی\|۱۳۹۰\|ک=فرهنگنامه علوم قرآن\|ص=۷۸۹\|ج=۱}}</ref>

	== دیدگاه تاریخی-انتقادی ==		== دیدگاه تاریخی-انتقادی ==

Shahroudi: −رده:فاتحه (سوره)، −رده:نماز (اسلام)، −رده:ویکی‌سازی رباتیک، +رده:سوره‌های جزء ۱ قرآن (هات‌کت)، ابرابزار

2024-08-15T09:56:44Z

−رده:فاتحه (سوره)، −رده:نماز (اسلام)، −رده:ویکی‌سازی رباتیک، +رده:سوره‌های جزء ۱ قرآن (هات‌کت)، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۶
خط ۱۵:		خط ۱۵:

	== پانویس ==		== پانویس ==

	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}
خط ۲۴:		خط ۲۳:
	{{مستند کردن}}		{{مستند کردن}}

	[[رده:~~فاتحه (سوره)\|~~ ]]		[[رده:سوره‌های جزء ۱ قرآن]]
	[[رده:سوره‌های قرآن]]		[[رده:سوره‌های قرآن]]
	[[رده:سوره‌های مکی قرآن]]		[[رده:سوره‌های مکی قرآن]]
	~~[[رده:نماز (اسلام)]]~~
	~~[[رده:ویکی‌سازی رباتیک]]~~

Shahroudi: ابرابزار

2024-08-15T09:55:27Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات سوره|تصویر=Al-Fatihah.svg|نام = فاتحه|نام‌های دیگر= حمد{{سخ}}ام‌القرآن{{سخ}}ام‌الکتاب{{سخ}}کنز{{سخ}}سبع من المثانی|معنی= آغازگر و گشایندهٔ قرآن |کتابت = ۱|جزء = ۱ |آیه = ۷|محل نزول = مکه|شماره نزول = ۵|بعدی = [[بقره]] |قبلی =|کلمه =۲۹|حرف =۱۴۳|حزب=۱}}
'''سوره فاتحه''' (به معنای گشاینده) یا '''حمد''' نخستین سوره در ترتیب فعلی سوره‌های [[قرآن]] است. این سوره که به '''ام‌الکتاب''' نیز ملقب است، هفت [[آیه]] و در [[جزء]] یک قرار دارد. چون در این سوره، [[خدا]]، حمد و ثنا شده، این سوره حمد خوانده شده است. به گفته منابع اسلامی، سوره فاتحه از [[سوره‌های مکی]] است. سورهٔ فاتحه در [[نماز (اسلام)|نمازهای]] واجب و مستحب [[مسلمان|مسلمانان]] خوانده می‌شود و محتوای اصلی آن، [[توحید (اسلام)|توحید]] و سپاس خداوند است. قرآن‌شناسان چند نظریه مختلف دربارهٔ این سوره ابراز کرده‌اند؛ از جمله اینکه در واقع بخشی از خودِ قرآن و یکی از سوره‌های آن نبوده و در واقع به عنوان دعا قبل از قرائت قرآن خوانده می‌شده یا اینکه نقش مقدمه کتاب را دارد. آن‌ها همچنین این سوره را با برخی از بخش‌های [[کتاب مقدس]] مرتبط دانسته‌اند.<ref dir="ltr">{{پک|Reynolds|2018|ک=The Qur'ān and the Bible|ص=30|زبان=en}}</ref>

== دیدگاه تاریخی-انتقادی ==
به‌طور کلی در قرآنِ فعلی سوره‌ها تقریباً بر اساس اندازه‌شان مرتب شده‌اند و ابتدا سوره‌های بلندتر و سپس سوره‌های کوتاه‌تر قرار دارند اما سوره فاتحه (به معنای گشاینده)، با وجود کوتاه بودن، نخستین سوره در [[فهرست سوره‌های قرآن|ترتیب فعلی]] است؛ لذا محققانی مثل جبرئیل سعید رینولدز عقیده دارند که سوره فعلی حمد در واقع یکی از سوره‌های قرآن نبوده است؛ بلکه کارکردش آن بوده که قبل از قرائت قرآن، به عنوان دعا خوانده شود.<ref dir="ltr">{{پک|Reynolds|2018|ک=The Qur'ān and the Bible|ص=30|زبان=en}}</ref>

سوره فاتحه با برخی از بخش‌های [[کتاب مقدس|عهدین]] مقایسه و مرتبط دانسته شده است. کوپرز می‌گوید سوره فاتحه که نقش مقدمه قرآن را دارد، مانند مزمور اول در [[مزامیر]] است؛ کوپرز به خصوص آیه هفتم سوره فاتحه را به ۱:۶ در مزامیر شبیه می‌یابد. ۱:۶ در مزامیر چنین است:<ref dir="ltr">{{پک|Reynolds|2018|ک=The Qur'ān and the Bible|ص=30|زبان=en}}</ref>{{نقل قول|زیرا خداوند نگهبان راه درستکاران است اما راه گناهکاران نابود خواهد شد.}}
همچنین به گفته [[تئودور نلدکه]]، آیه ششم سوره فاتحه، با ۲۷:۱۱ در مزامیر مرتبط است:<ref dir="ltr">{{پک|Reynolds|2018|ک=The Qur'ān and the Bible|ص=30|زبان=en}}</ref>{{نقل قول|خداوندا راه خود را به من نشان بده و به خاطر دشمنانم، مرا به راه راست هدایت کن.}}

علاوه بر موارد فوق، سوره فاتحه با دعایی در [[عهد جدید|انجیل‌های]] [[انجیل لوقا|لوقا]] (۱۱:۲–۴{{چر}}) و [[انجیل متی|متی]] (۶:۹–۱۳) نیز مقایسه شده است. این دعا از این دو انجیل به نام «پدر ما» شهرت دارد:<ref dir="ltr">{{پک|Reynolds|2018|ک=The Qur'ān and the Bible|ص=29|زبان=en}}</ref>{{نقل قول|... ای پدر ما که در آسمانی، نام تو مبارک باد. [[ملکوت الهی|ملکوت]] تو بیاید. اراده تو چنان‌که در آسمان برقرار است، در زمین برپا شود. نان روزانه ما را امروز به ما عطا کن. قرض‌های (گناهان) ما را ببخش، آنطور که ما قرضداران خود را می‌بخشیم. ما را آزمایش ننما، بلکه از شریر نجاتمان بده.}}

== دیدگاه مسلمانان ==
=== جایگاه سوره از دیدگاه فقها و مفسرین قرآن ===
از دیدگاه فقها و مفسرین قرآن حمد والاترین و شریف‌ترین سوره قرآن دانسته شده است.<ref name=":11">[[شیخ طبرسی|طبرسی]]، [[تفسیر مجمع‌البیان|مجمع‌البیان فی تفسیرالقرآن]]، ج۱، ص۸۸</ref>

== پانویس ==

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۲}}

=== منابع ===
{{چپ چین}}* {{Cite book|نام1=Gabriel Said|نام خانوادگی1=Reynolds|عنوان=The Qur'ān and the Bible: Text and Commentary|ناشر=Yale University Press|سال=2018}}{{پایان چپ‌چین}}{{قرآن}}
{{مباحث اسلام}}
{{مستند کردن}}

[[رده:فاتحه (سوره)| ]]
[[رده:سوره‌های قرآن]]
[[رده:سوره‌های مکی قرآن]]
[[رده:نماز (اسلام)]]
[[رده:ویکی‌سازی رباتیک]]