سوره ماعون - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Roshana در ‏۲ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۳۲

2026-09-02T20:32:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۳۲
خط ۴:		خط ۴:

	== نام‌ها ==		== نام‌ها ==
	«ماعون» مشهورترین نام این سوره است که از ریشه (معن) به معنای مال و ثروت، لوازم ضروری زندگی یا [[زکات]] است. به سبب آمدن کلمه «ماعون» در [[آیه ۷ سوره ماعون\|آیه هفتم]]، به این اسم شهره شده است. [[فرهنگ‌نامه علوم قرآن]] دو نام دیگر را نیز برای این سوره عنوان می‌کند.<ref>{{پک\|دفتر تبلیغات اسلامی\|۱۳۹۰\|ک=فرهنگنامه علوم قرآن\|ص=۸۰۴\|ج=۱}}</ref>		«ماعون» مشهورترین نام این سوره است که از ریشه (معن) به معنای مال و ثروت، لوازم ضروری زندگی یا [[زکات]] است. به سبب آمدن کلمه «ماعون» در [[آیه ۷ سوره ماعون\|آیه هفتم]]، به این اسم شهره شده است. [[فرهنگ‌نامه علوم قرآن]] دو نام دیگر را نیز برای این سوره عنوان می‌کند.<ref>{{پک\|دفتر تبلیغات اسلامی\|۱۳۹۰\|ک=فرهنگنامه علوم قرآن\|ص=۸۰۴\|ج=۱}}</ref>

	۱. «أرایتَ» که نخستین واژه سوره است و بر طبق بسیاری از سوره‌های قرآن که به کلمه یا جمله ابتدایی‌شان نامیده می‌شوند؛ این سوره را نیز «أرایتَ» می‌خوانند.		۱. «أرایتَ» که نخستین واژه سوره است و بر طبق بسیاری از سوره‌های قرآن که به کلمه یا جمله ابتدایی‌شان نامیده می‌شوند؛ این سوره را نیز «أرایتَ» می‌خوانند.
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	== شأن و محل نزول ==		== شأن و محل نزول ==
	در مکی یا [[مکی و مدنی\|مدنی]] بودن سوره اختلاف وجود دارد. برخی غیر از آیات ۴ تا ۷، این سوره را مکی دانسته‌اند؛ اما گروهی دیگر تمام این سوره را مدنی گفته‌اند. درباره [[شأن نزول]] آیه نیز گفته شده در مورد [[ابوجهل]] و [[کافران]] [[قریش]] بوده است.<ref>{{پک\|دفتر تبلیغات اسلامی\|۱۳۹۰\|ک=فرهنگنامه علوم قرآن\|ص=۳۰۵۳\|ج=۱}}</ref>		در مکی یا [[مکی و مدنی\|مدنی]] بودن سوره اختلاف وجود دارد. برخی غیر از آیات ۴ تا ۷، این سوره را مکی دانسته‌اند؛ اما گروهی دیگر تمام این سوره را مدنی گفته‌اند. درباره [[شأن نزول]] آیه نیز گفته شده در مورد [[ابوجهل]] و [[کافران]] [[قریش]] بوده است.<ref>{{پک\|دفتر تبلیغات اسلامی\|۱۳۹۰\|ک=فرهنگنامه علوم قرآن\|ص=۳۰۵۳\|ج=۱}}</ref>

	== ساختار و محتوا ==		== ساختار و محتوا ==
	تعداد آیات «سوره ماعون» در نزد [[قراء]] کوفی و بصری هفت آیه و به پیش قراء حجازی و شامی شش آیه است. ۲۵ کلمه و ۱۱۴ حرف دارد. در ترتیب نزول سوره‌ها، هفدهمین سوره قرآن است که پیش از سوره کافرون و پس از سوره تکاثر بر [[پیامبر اسلام]] نازل شده است. در این سوره کسانیکه خود را [[مسلمان]] معرفی می‌کنند؛ اما دارای [[اخلاق]] [[منافقان]] هستند؛ تهدید و توبیخ شده‌اند. از دیدگاه قرآن این افراد با صفاتی همچون [[سهو]] نسبت به [[نماز]]، [[ریا]] در اعمال و منع [[ماعون]] از مردم متصف به اخلاق منافقان هستند و برطبق آیات سوره، این افراد جزو کسانیکه [[ایمان]] به [[روز قیامت\|روز جزا]] ندارند؛ دانسته شده‌اند. در آخرین آیه سوره، نمازگزاران سهل‌انگار و ریاکار مذمت شده و آنها را در ردیف تکذیب‌کنندگان دین به حساب آورده‌اند.<ref>{{پک\|دفتر تبلیغات اسلامی\|۱۳۹۰\|ک=فرهنگنامه علوم قرآن\|ص=۳۰۵۳\|ج=۱}}</ref>		تعداد آیات «سوره ماعون» در نزد [[قراء]] کوفی و بصری هفت آیه و به پیش قراء حجازی و شامی شش آیه است. ۲۵ کلمه و ۱۱۴ حرف دارد. در ترتیب نزول سوره‌ها، هفدهمین سوره قرآن است که پیش از سوره کافرون و پس از سوره تکاثر بر [[پیامبر اسلام]] نازل شده است. در این سوره کسانیکه خود را [[مسلمان]] معرفی می‌کنند؛ اما دارای [[اخلاق]] [[منافقان]] هستند؛ تهدید و توبیخ شده‌اند. از دیدگاه قرآن این افراد با صفاتی همچون [[سهو]] نسبت به [[نماز]]، [[ریا]] در اعمال و منع [[ماعون]] از مردم متصف به اخلاق منافقان هستند و برطبق آیات سوره، این افراد جزو کسانیکه [[ایمان]] به [[روز قیامت\|روز جزا]] ندارند؛ دانسته شده‌اند. در آخرین آیه سوره، نمازگزاران سهل‌انگار و ریاکار مذمت شده و آنها را در ردیف تکذیب‌کنندگان دین به حساب آورده‌اند.<ref>{{پک\|دفتر تبلیغات اسلامی\|۱۳۹۰\|ک=فرهنگنامه علوم قرآن\|ص=۳۰۵۳\|ج=۱}}</ref> [[شیخ طبرسی]] [[مفسر]] [[شیعی]]، درمورد ارتباط این سوره با سوره قبلی ([[سوره قریش]]) آورده است که در آن سوره، [[خداوند]] از [[نعمت‌\|نعمت‌هایش]] بر [[قریش]] یاد کرده، اما در این سوره از [[تکذیب]] این قوم با وجود اعطای نعمت بزرگش بر آنان تعجب نموده و ایشان را نکوهش کرده است.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۴۱۵\|ک=مجمع البیان فی تفسیر القرآن\|ص=۸۳۲\|ج=۱۰}}</ref>

			== تفسیر ==

			==== آیه اول: ====
			[[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی]] از مفسران شیعه گزارش می‌کند که [[قرآن]] در اولین آیه این سوره با مخاطب قرار دادن [[پیامبر اسلام]]، آثار انکار [[معاد]] در زندگی و اعمال منکران آن را مطرح می‌کند و می‌گوید: «آیا دیدی کسی را که پیوسته منکر روز جزاست؟!» به گزارش او، منظور از «دین» در اینجا «[[جزا]]» یا «[[روز جزا]]» می‌باشد و سپس در ادامه آیات، به آثار انکار معاد در اعمال انسان در پنج بخش از سوره اشاره می‌شود.<ref>{{پک\|مکارم شیرازی\|۱۳۷۴\|ک=تفسیر نمونه\|ص=۳۵۸\|ج=۲۷}}</ref> در [[تفسیر مجمع البیان\|''تفسیر مجمع البیان'']] شأن نزول‌های مختلفی برای این آیه بیان شده است؛ از جمله اینکه [[کلبی]] گفته این آیه درباره [[عاص بن وائل]] نازل شده، اما [[سدی]] و [[مقاتل]] معتقدند که درباره [[ولید بن مغیره]] نازل شده است. [[ابن جریح]] نیز شأن نزول آیه را در مورد [[ابوسفیان بن حرب]] دانسته، درحالیکه [[عطا]] از [[ابن عباس]] نقل کرده آیه مذکور درباره مردی از [[منافقین]] نازل گردیده است.<ref name=":1">{{پک\|طبرسی\|۱۴۱۵\|ک=مجمع البیان فی تفسیر القرآن\|ص=۸۳۴\|ج=۱۰}}</ref> به باور طبرسی، [[خداوند]] این آیه را با لفظ [[استفهام]] و پرسش مطرح نموده تا در فهمانیدن مطلب مبالغه و تأکید بیشتری داشته باشد. از نظر وی، تکذیب روز جزا و [[قیامت]] از زیان‌کارترین چیزها برای انسان [[کافر]] و [[گناه\|گناه‌کار]] است. چراکه او با انکار چنین روزی، از انجام اعمال خیر و نیکی امتناع کرده و در شتاب کردن به سوی بدی، ارتکاب گناه و نترسیدن از عواقب و ضرر اعمالش، در حقیقت خود را به هلاکت می‌اندازد.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۴۱۵\|ک=مجمع البیان فی تفسیر القرآن\|ص=۸۳۳\|ج=۱۰}}</ref>

			==== آیه دوم: ====
			«الدعّ» در لغت به معنای دفع به شدت و سختی است و «الدعدعه» حرکت دادن پیمانه است؛ برای اینکه کاملا پر شود، مثل اینست که آن را دفع کنی. «الدعّه» نیز به منع کردن و جلوگیری از بز گفته شده است. ابن عباس و [[مجاهد]] در تفسیر و معنای آیه آورده‌اند؛ یعنی [[یتیم]] را از حقش با خشونت و ستم محروم کرده و او را برنجاند.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۴۱۵\|ک=مجمع البیان فی تفسیر القرآن\|ص=۸۳۳-۸۳۴\|ج=۱۰}}</ref> در آیه مورد بحث، به راندن یتیمان با خشونت به عنوان اولین صفت از منکران معاد اشاره شده که یکی از [[روایات]] شأن نزول سوره به این ماجرا پرداخته است. برخی شأن نزول سوره را درباره «ابوسفیان» دانسته‌اند که بنابه نقل آنان، ابوسفیان هر روز دو شتر [[نحر]] می‌کرد و خود و اطرافیانش از آن می‌خوردند. روزی یتیمی آمد و از او تقاضایی کرد؛ اما او آن یتیم را با عصایش زد و از خود دور کرد. بعضی از مفسران، نزول آیه را درباره «ولید بن مغیره» یا «عاص بن وائل» گفته‌اند. به گزارش مکارم، «یدع» (از ماده دعّ) را به معنای دفع شدید و راندن همراه با خشونت گفته‌اند و به عقیده او، تعبیر به «فذلک» اشاره به این نکته است که [[ایمان]] نداشتن به معاد سبب این نوع از اعمال انسان‌هاست.<ref>{{پک\|مکارم شیرازی\|۱۳۷۴\|ک=تفسیر نمونه\|ص=۳۵۶-۳۵۹\|ج=۲۷}}</ref>

			==== آیه سوم: ====
			در این آیه به دومین صفت منکران معاد اشاره شده و درباره آنان می‌گوید: «و دیگران را به اطعام مسکین و فقیر تشویق نمی‌کند.» در لغت «یحض» (از ماده حضّ) به معنی ترغیب و تشویق دیگران بر چیزی است و از آنجا که در این آیه به صورت فعل مضارع آمده است؛ دلالت بر مستمر بودن این کار دارد. به گزارش مکارم، اطعام [[مستمندان]] یکی از مصادیق کارهای خیر در [[اسلام\|دین اسلام]] است و به آن سفارش‌های بسیاری شده تا جایی که در [[روایات اسلامی\|روایات]] تأکید شده است: «اگر خودتان هم توانایی اطعام و غذا دادن به فقیر و مستمند را ندارید؛ دیگران را به این کار تشویق و ترغیب نمایید.»<ref>{{پک\|مکارم شیرازی\|۱۳۷۴\|ک=تفسیر نمونه\|ص=۳۵۹\|ج=۲۷}}</ref> به گفته طبرسی مفسر شیعی، در لغت «الحض، الحث و التحریص» هر سه به یک معنا هستند و آن معنا «ترغیب و تشویق» است. به گفته وی، فردی که دارای این صفت زشت است؛ نه تنها خودش (در توانایی) به مستمندان و مساکین طعام نمی‌دهد؛ بلکه (به هنگام عجز و ناتوانی) دیگران را نیز به این عمل ترغیب نمی‌کند. چراکه او به روز جزا و پاداش [[خداوند]] [[اعتقاد]] و [[باور]] ندارد.<ref name=":1" />

			==== آیه چهارم و پنجم: ====
			[[قرآن]] در این آیه در وصف گروهی از منکران معاد می‌گوید: «وای بر [[نماز\|نمازگزاران]]!» و سپس بلافاصله در آیه بعد مشخصات این افراد را برمی‌شمرد و آنان را اینگونه معرفی می‌کند: «همان نمازگزارانی که نماز خود را فراموش می‌کنند.» به گزارش مکارم، منظور از «ساهون» اشاره به منافقانی است که برای نماز ارزشی قائل نیستند و اصل نماز را به فراموشی سپرده‌اند و بنابه نقل برخی مفسران، منظور کسانی است که در نماز خود دچار [[ریا]] می‌شوند.<ref>{{پک\|مکارم شیرازی\|۱۳۷۴\|ک=تفسیر نمونه\|ص=۳۵۹-۳۶۱\|ج=۲۷}}</ref> ابن عباس و مسروق در تفسیر آیه می‌گویند: «یعنی کسانیکه نماز را از اوقات خودش به تأخیر می‌اندازند.» در [[روایاتی]] دیگر از [[علی بن ابی‌طالب]] و ابن عباس نقل شده «منظور منافقانی هستند که اگر نماز بخوانند، امیدی به [[ثواب]] ندارند و اگر نماز نخوانند؛ از [[عذاب]] الهی نمی‌ترسند. پس این افراد از نماز غافل می‌شوند تا وقت آن بگذرد. همچنین آنها اگر با [[مؤمنان]] باشند، نمازشان را از روی ریا و تظاهر می‌خوانند و اگر تنها یا با غیر مؤمنان باشند؛ اصلا نمازی نمی‌خوانند.» ضحاک نیز این آیه را توصیف حال «[[تارک الصلاة]]» (ترک کنندگان نماز) دانسته است. [[قتاده]] گفته است: «ایشان غافل از نماز هستند.» (یعنی پروایی ندارند که نماز بخوانند یا نخوانند و این عمل از نظرشان بی‌تفاوت است.) حسن نیز معتقد است مراد کسانی است که اگر نماز می‌خوانند؛ از روی ریا و تظاهر است و اگر نخوانند؛ هم پشیمان نیستند. از نظر ابی العالیه نیز کسانی هستند که نماز را در وقتش نمی‌خوانند و [[رکوع]] و [[سجود]] آن را کامل ادا نمی‌کنند، در سجده سر را حرکت داده و در هنگام نماز به این طرف و آن طرف توجه دارند. طبرسی در ''مجمع البیان'' روایتی از [[جعفر صادق]] نقل کرده است به این مضمون که در پاسخ به [[یونس بن عمار]] «ساهون» را افرادی معرفی می‌کند که از نماز غفلت می‌کنند و آن را در اول وقت انجام نمی‌دهند. در روایتی دیگر از آن [[دوازده امام\|امام]] آمده است که هنگامیکه ابی اسامه [[زید شحام]] تفسیر این آیه را پرسید، در معنای «ساهون» آن را به ترک نماز و سستی و تکاهل در نماز تعبیر نمود. در روایت [[محمد بن فضیل]] نیز منظور از «ساهون» ضایع کردن نماز بیان شده است.<ref name=":1" />

			==== آیه ششم:‌ ====
			ریاکاری چهارمین صفتی است که منکران معاد به این وصف در سوره معرفی شده‌اند که به عقیده مکارم، یکی از سرچشمه‌های ریاکاری ایمان نداشتن به [[روز قیامت]] و باور نداشتن ثواب و [[عقاب]] الهی است. به گزارش او، از دیدگاه [[اسلام]] ارزش و اساس هر عمل به «[[نیت]]» و انگیزه آن است و در اسلام برای هر عملی قبل از هرچیز «نیت» آن مورد بررسی قرار می‌گیرد. چنانچه برطبق [[حدیث\|حدیثی]] از [[محمد\|پیامبر اسلام]] آمده: «هر عملی بستگی به نیت آن دارد و بهره هر کس مطابق نیت او داده می‌شود.»<ref>{{پک\|مکارم شیرازی\|۱۳۷۴\|ک=تفسیر نمونه\|ص=۳۶۱-۳۶۵\|ج=۲۷}}</ref> طبرسی نیز در تفسیر آیه آورده است: «برخی [[مفسران]] بر این باورند که منظور از «یراءون» کسانی هستند که در تمام اعمال خود در مقابل مردم ریا می‌کنند و اعمال آنها به قصد خلوص و [[اخلاص (اخلاق)\|اخلاص]] برای خداوند نیست.»<ref name=":1" />

			==== آیه هفتم: ====
			قرآن در آخرین آیه سوره به پنجمین صفت منکران معاد اشاره کرده و می‌گوید: «آنهایی که دیگران را از ضروریات زندگی منع می‌کنند.» در لغت «ماعون» (از ماده معْن) به معنای چیز کم و اندک گفته شده و در اینجا منظور اشیای جزئی است که مردم معمولا از یکدیگر به امانت یا تملک می‌گیرند. به عقیده مکارم، کسانی که از دادن چنین چیزهای کوچک و اندکی به دیگران خودداری می‌کنند؛ انسان‌های [[بخیل]] و پستی هستند که به معاد [[ایمان]] ندارند. همچنین او معتقد است اشاره به «ریا» و «منع ماعون» در این دو آیه تأکید بر این نکته است که این دسته از انسان‌ها آنچه برای [[خدا]]<nowiki/>ست، به نیت مردم انجام می‌دهند و آنچه برای مردم است از آنها دریغ می‌کنند؛ پس در نتیجه آنان هیچ‌گاه هیچ حقی را به صاحبش نمی‌دهند.<ref>{{پک\|مکارم شیرازی\|۱۳۷۴\|ک=تفسیر نمونه\|ص=۳۶۱-۳۶۳\|ج=۲۷}}</ref> طبرسی در معنای «الماعون» آن را به ظرف و اثاث و هر چیزی که در آن سود و منفعتی است، تفسیر کرده و اصل آن را قلّت و کمی دانسته که از «معن» گرفته شده و به معنی «قلیل و اندک» آمده است. پس «ماعون» چیز نافع و سودمند کم قیمت است. وی در تفسیر آیه گفته است: «آنها کسانی هستند که از [[زکات]] و [[خیرات]] و هر چیزی که برای مردم سودمند است؛ منع می‌کنند.» سپس در ادامه طبرسی چنین می‌آورد: «علما درباره ماعون با هم اختلاف نظر دارند. مثلا: علی، جعفر صادق، [[ابن عمر]]، حسن، قتاده و ضحاک «ماعون» را «زکات واجب» می‌دانند. ابن عباس، [[ابن مسعود]] و [[سعید بن جبیر]] نیز آن را وسایلی می‌دانند که معمولا مردم از یکدیگر به امانت می‌گیرند؛ مانند دلو، سطل، تبر، تیشه، دیگ و مانند آن و چیزهایی که ممنوع نیست؛ مانند آب و نمک. کلبی در معنای «ماعون» آن را به تمام کارهای خوب تفسیر کرده است. [[ابو بصیر]] نیز از جعفر صادق روایت کرده که او مصادیق «ماعون» را این موارد گفته است: «[[قرض]] و وامی که مردم آن را به قرض می‌گیرند، کار خوبی که انجام می‌دهند، اثاثیه و وسایل منزل که از یکدیگر امانت می‌گیرند، زکات. سپس ابوبصیر می‌پرسد: ما همسایگانی داریم که هرگاه وسیله‌ای را به آنان امانت می‌دهیم آن را شکسته یا خراب و فاسد می‌کنند. آیا بر ما گناهی است؛ اگربه آنها امانت ندهیم. جعفر صادق در پاسخ گفت: اگر اینطور هستند، بر شما گناهی و اشکالی نیست که به آنان امانت ندهید.»<ref name=":1" />

	== پانویس ==		== پانویس ==
خط ۲۳:		خط ۴۳:
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی\|نام=\|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی\|ویراستار=\|مقاله=سوره ماعون\|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن\|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/3053}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی\|نام=\|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی\|ویراستار=\|مقاله=سوره ماعون\|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن\|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/3053}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی\|نام=\|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی\|ویراستار=\|مقاله=اسامی سوره ماعون\|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن\|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/804/}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی\|نام=\|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی\|ویراستار=\|مقاله=اسامی سوره ماعون\|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن\|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/804/}}
			* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=طبرسی\|نام=فضل بن حسن\|پیوند نویسنده=فضل بن حسن طبرسی\|عنوان=مجمع البیان فی تفسیر القرآن\|سال=۱۴۱۵\|ناشر=دارالمعرفة\|مکان=تهران\|زبان=عربی\|پیوند=https://lib.eshia.ir/86854/1/85}}
			* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=مکارم شیرازی\|نام=ناصر\|پیوند نویسنده=ناصر مکارم شیرازی\|عنوان=تفسیر نمونه\|سال=۱۳۷۴\|ناشر=دارالکتب اسلامیه\|مکان=تهران\|زبان=فارسی\|پیوند=http://lib.eshia.ir/50082/1/0}}

	{{قرآن}}		{{قرآن}}

Shahroudi: /* منابع */

2024-10-20T10:13:26Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۳
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	{{قرآن}}		{{قرآن}}
			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:سوره‌های قرآن]]		[[رده:سوره‌های قرآن]]
	[[رده:سوره‌های مکی قرآن]]		[[رده:سوره‌های مکی قرآن]]

Roshana: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات سوره|تصویر = Al-Ma'un.svg|نام = ماعون |جزء = ۳۰|آیه = ۷|محل نزول = مکه|شماره نزول = ۱۷|کلمه = ۲۵|حرف = ۱۱۴}} '''سوره ماعون''' صد و هفتمین سوره قرآن که دارای ۷ آیه، ۲۵ کلمه و ۱۱۴ حرف است. این سوره مکی از نظر ترتیب نزول سوره‌ها، هف...» ایجاد کرد

2024-10-13T20:21:39Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات سوره|تصویر = Al-Ma'un.svg|نام = ماعون |جزء = ۳۰|آیه = ۷|محل نزول = مکه|شماره نزول = ۱۷|کلمه = ۲۵|حرف = ۱۱۴}} '''سوره ماعون''' صد و هفتمین سوره قرآن که دارای ۷ آیه، ۲۵ کلمه و ۱۱۴ حرف است. این سوره مکی از نظر ترتیب نزول سوره‌ها، هف...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات سوره|تصویر = Al-Ma'un.svg|نام = ماعون |جزء = ۳۰|آیه = ۷|محل نزول = مکه|شماره نزول = ۱۷|کلمه = ۲۵|حرف = ۱۱۴}}

'''سوره ماعون''' صد و هفتمین [[سوره]] [[قرآن]] که دارای ۷ آیه، ۲۵ کلمه و ۱۱۴ حرف است. این سوره [[مکی و مدنی|مکی]] از نظر [[ترتیب نزول سوره‌ها]]، هفدهمین سوره قرآن محسوب می‌شود که بنابه نقل مشهور، نزول آن پیش از [[سوره کافرون]] و پس از [[سوره تکاثر]] بوده است. هرچند در ترتیب [[مصحف کنونی]] در میان سوره‌های [[سوره قریش|قریش]] و [[سوره کوثر|کوثر]] قرار دارد. این سوره به لحاظ کمیت از سوره‌های مفصل قرآن و از نوع قصار آن به‌شمار می‌آید و هیچ آیه [[ناسخ و منسوخ|منسوخی]] ندارد.<ref name=":0">{{پک|دفتر تبلیغات اسلامی|۱۳۹۰|ک=فرهنگنامه علوم قرآن|ص=۳۰۵۳|ج=۱}}</ref>

== نام‌ها ==
«ماعون» مشهورترین نام این سوره است که از ریشه (معن) به معنای مال و ثروت، لوازم ضروری زندگی یا [[زکات]] است. به سبب آمدن کلمه «ماعون» در [[آیه ۷ سوره ماعون|آیه هفتم]]، به این اسم شهره شده است. [[فرهنگ‌نامه علوم قرآن]] دو نام دیگر را نیز برای این سوره عنوان می‌کند.<ref>{{پک|دفتر تبلیغات اسلامی|۱۳۹۰|ک=فرهنگنامه علوم قرآن|ص=۸۰۴|ج=۱}}</ref>

۱. «أرایتَ» که نخستین واژه سوره است و بر طبق بسیاری از سوره‌های قرآن که به کلمه یا جمله ابتدایی‌شان نامیده می‌شوند؛ این سوره را نیز «أرایتَ» می‌خوانند.

۲. به دلیل آنکه در «سوره ماعون» به ویژگی‌های تکذیب‌کنندگان [[دین]] [[خدا]] و سرانجام آنها پرداخته شده، این سوره به «دین» یا «تکذیب دین» معروف شده است.

== شأن و محل نزول ==
در مکی یا [[مکی و مدنی|مدنی]] بودن سوره اختلاف وجود دارد. برخی غیر از آیات ۴ تا ۷، این سوره را مکی دانسته‌اند؛ اما گروهی دیگر تمام این سوره را مدنی گفته‌اند. درباره [[شأن نزول]] آیه نیز گفته شده در مورد [[ابوجهل]] و [[کافران]] [[قریش]] بوده است.<ref>{{پک|دفتر تبلیغات اسلامی|۱۳۹۰|ک=فرهنگنامه علوم قرآن|ص=۳۰۵۳|ج=۱}}</ref>

== ساختار و محتوا ==
تعداد آیات «سوره ماعون» در نزد [[قراء]] کوفی و بصری هفت آیه و به پیش قراء حجازی و شامی شش آیه است. ۲۵ کلمه و ۱۱۴ حرف دارد. در ترتیب نزول سوره‌ها، هفدهمین سوره قرآن است که پیش از سوره کافرون و پس از سوره تکاثر بر [[پیامبر اسلام]] نازل شده است. در این سوره کسانیکه خود را [[مسلمان]] معرفی می‌کنند؛ اما دارای [[اخلاق]] [[منافقان]] هستند؛ تهدید و توبیخ شده‌اند. از دیدگاه قرآن این افراد با صفاتی همچون [[سهو]] نسبت به [[نماز]]، [[ریا]] در اعمال و منع [[ماعون]] از مردم متصف به اخلاق منافقان هستند و برطبق آیات سوره، این افراد جزو کسانیکه [[ایمان]] به [[روز قیامت|روز جزا]] ندارند؛ دانسته شده‌اند. در آخرین آیه سوره، نمازگزاران سهل‌انگار و ریاکار مذمت شده و آنها را در ردیف تکذیب‌کنندگان دین به حساب آورده‌اند.<ref>{{پک|دفتر تبلیغات اسلامی|۱۳۹۰|ک=فرهنگنامه علوم قرآن|ص=۳۰۵۳|ج=۱}}</ref>

== پانویس ==
=== ارجاعات ===
{{پانویس|۲}}

=== منابع ===
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی|نام=|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی|ویراستار=|مقاله=سوره ماعون|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن|سال=۱۳۹۰|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/3053}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی|نام=|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی|ویراستار=|مقاله=اسامی سوره ماعون|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن|سال=۱۳۹۰|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/804/}}

{{قرآن}}
[[رده:سوره‌های قرآن]]
[[رده:سوره‌های مکی قرآن]]