سیبویه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: /* پانویس */

2025-12-11T02:58:23Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۲:۵۸
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	[[رده:زبان‌شناسان اهل ایران]]		[[رده:زبان‌شناسان اهل ایران]]
	[[رده:نحوشناسان]]		[[رده:نحوشناسان]]

			{{زبان و ادبیات عربی در دوره عباسی}}

Shahroudi در ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۲:۵۶

2025-12-11T02:56:56Z

نمایش تغییرات

Shahroudi: − 3 رده، + 6 رده (هات‌کت)، ابرابزار

2025-12-11T02:52:54Z

− 3 رده، + 6 رده (هات‌کت)، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۲:۵۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه\|نام=سیبویه\|نام_شخص=عمرو بن عثمان بن قنبر\|زادروز=حدود ~~148~~ قمری\|مکان تولد=بیضا شیراز\|تاریخ مرگ=حدود ~~180~~ قمری\|ملیت=ایرانی\|زمینه فعالیت=صرف و نحو عربی\|آثار=الکتاب}}		{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه\|نام=سیبویه\|نام_شخص=عمرو بن عثمان بن قنبر\|زادروز=حدود ۱۴۸ قمری\|مکان تولد=بیضا شیراز\|تاریخ مرگ=حدود ۱۸۰ قمری\|ملیت=ایرانی\|زمینه فعالیت=صرف و نحو عربی\|آثار=الکتاب}}
	'''سیبویه''' (به عربی: ~~سيبويه،~~ به فارسی: سیبُو یا سیبویه؛ زاده حدود سال ۱۴۰ قمری / ۷۵۷ میلادی – درگذشته حدود ۱۹۴ قمری / ۸۱۰ میلادی) زبان‌شناس، نحوی و ~~دستور‌نویس~~ ایرانی‌تبار بود که از او به عنوان بنیان‌گذار علم نحو عربی یاد می‌شود. اثر ماندگار او، الکتاب، نخستین منبع نظام‌مند در دستور [[زبان عربی]] به‌شمار می‌رود و در تاریخ زبان‌شناسی جهان جایگاهی هم‌سنگ با آثار [[ارسطو]] در منطق و مجسطی در هیئت دارد.<ref>دفتری‌نژاد، الهه، سیبویه‌پژوهی: ترجمه و تحلیل شش باب نخست الکتاب، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۸، ص ۱۸.</ref>		'''سیبویه''' (به عربی: سیبویه، به فارسی: سیبُو یا سیبویه؛ زاده حدود سال ۱۴۰ قمری / ۷۵۷ میلادی – درگذشته حدود ۱۹۴ قمری / ۸۱۰ میلادی) زبان‌شناس، نحوی و دستورنویس ایرانی‌تبار بود که از او به عنوان بنیان‌گذار علم نحو عربی یاد می‌شود. اثر ماندگار او، الکتاب، نخستین منبع نظام‌مند در دستور [[زبان عربی]] به‌شمار می‌رود و در تاریخ زبان‌شناسی جهان جایگاهی هم‌سنگ با آثار [[ارسطو]] در منطق و مجسطی در هیئت دارد.<ref>دفتری‌نژاد، الهه، سیبویه‌پژوهی: ترجمه و تحلیل شش باب نخست الکتاب، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۸، ص ۱۸.</ref>

	== زندگی ==		== زندگی ==
	سیبویه در اوایل قرن دوم هجری در ناحیهٔ بیضا از توابع استان فارس، در شمال‌غربی [[شیراز]]، زاده شد. <ref>اسکندری، محمدحسین، ۲۵ مقاله تحلیلی علمی ~~درباره~~ سیبویه، تهران: انتشارات امیرکبیر،1353</ref>زادگاه او در ۴۲ کیلومتری شیراز قرار دارد و نژادش به‌طور کامل ایرانی بود، هرچند در قلمرو علم و ادب عربی از نامدارترین دانشمندان جهان [[اسلام]] به‌شمار می‌آید.<ref>همان</ref>		سیبویه در اوایل قرن دوم هجری در ناحیهٔ بیضا از توابع استان فارس، در شمال‌غربی [[شیراز]]، زاده شد.<ref>اسکندری، محمدحسین، ۲۵ مقاله تحلیلی علمی دربارهٔ سیبویه، تهران: انتشارات امیرکبیر،1353</ref>زادگاه او در ۴۲ کیلومتری شیراز قرار دارد و نژادش به‌طور کامل ایرانی بود، هرچند در قلمرو علم و ادب عربی از نامدارترین دانشمندان جهان [[اسلام]] به‌شمار می‌آید.<ref>همان</ref>

	او در جوانی برای تحصیل علوم دینی و زبانی به [[بصره]] رفت؛ شهری که در آن روزگار یکی از مراکز مهم علم نحو و لغت بود. گفته‌اند که در آغاز به فراگیری [[فقه]] و [[حدیث]] مشغول شد، اما پس از اشتباه در تلفظ حدیثی، دریافت که باید نحو عربی را به‌صورت علمی بیاموزد و از آن پس به مطالعه در این زمینه پرداخت.<ref>زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج ۳، بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۹۹.</ref>		او در جوانی برای تحصیل علوم دینی و زبانی به [[بصره]] رفت؛ شهری که در آن روزگار یکی از مراکز مهم علم نحو و لغت بود. گفته‌اند که در آغاز به فراگیری [[فقه]] و [[حدیث]] مشغول شد، اما پس از اشتباه در تلفظ حدیثی، دریافت که باید نحو عربی را به‌صورت علمی بیاموزد و از آن پس به مطالعه در این زمینه پرداخت.<ref>زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج ۳، بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۹۹.</ref>

	== آموزش و استادان ==		== آموزش و استادان ==
	مهم‌ترین استاد سیبویه [[خلیل بن احمد فراهیدی]] بود؛ نحوی و لغوی برجستهٔ عرب و مؤلف کتاب «العین». فراهیدی تأثیر ژرفی بر اندیشهٔ زبانی سیبویه نهاد و بسیاری از پژوهشگران معتقدند بخش بزرگی از مبانی نظری الکتاب از درس‌های او الهام گرفته است.<ref>کارتر، مایکل جرج، سیبویه و نحو عربی، ترجمهٔ احمد صافی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، ۱۳۹۵.</ref>		مهم‌ترین استاد سیبویه [[خلیل بن احمد فراهیدی]] بود؛ نحوی و لغوی برجستهٔ عرب و مؤلف کتاب «العین». فراهیدی تأثیر ژرفی بر اندیشهٔ زبانی سیبویه نهاد و بسیاری از پژوهشگران معتقدند بخش بزرگی از مبانی نظری الکتاب از درس‌های او الهام گرفته است.<ref>کارتر، مایکل جرج، سیبویه و نحو عربی، ترجمهٔ احمد صافی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، ۱۳۹۵.</ref>

خط ۱۴:		خط ۱۴:
	در اواخر عمر، در بغداد با نحوی مشهور مکتب کوفه، کسائی، مناظره‌ای علمی داشت که از رویدادهای سرنوشت‌ساز در تاریخ علم نحو به‌شمار می‌رود.<ref>دفتری‌نژاد، همان، ص ۲۵.</ref>		در اواخر عمر، در بغداد با نحوی مشهور مکتب کوفه، کسائی، مناظره‌ای علمی داشت که از رویدادهای سرنوشت‌ساز در تاریخ علم نحو به‌شمار می‌رود.<ref>دفتری‌نژاد، همان، ص ۲۵.</ref>

	== وجه تسمیه ==		== وجه تسمیه ==
	نام اصلی او عمرو بن عثمان بن قنبر و کنیه‌اش ابوالحسن یا ابوبشر بود. <ref>یاقوت حموی، معجم الأدباء، ج ۱۶، ص ۱۱۴.</ref>لقب «سیبویه» در فارسی به معنای «رایحهٔ سیب» دانسته شده و گفته‌اند که چهره‌اش به زیبایی سیب بوده است.<ref>هارون، عبدالسلام، مقدمه‌ای بر الکتاب سیبویه، بیروت: دارالقلم، ۱۳۵۸.</ref>		نام اصلی او عمرو بن عثمان بن قنبر و کنیه‌اش ابوالحسن یا ابوبشر بود.<ref>یاقوت حموی، معجم الأدباء، ج ۱۶، ص ۱۱۴.</ref>لقب «سیبویه» در فارسی به معنای «رایحهٔ سیب» دانسته شده و گفته‌اند که چهره‌اش به زیبایی سیب بوده است.<ref>هارون، عبدالسلام، مقدمه‌ای بر الکتاب سیبویه، بیروت: دارالقلم، ۱۳۵۸.</ref>

	دکتر علی‌اصغر حکمت معتقد است نام او در اصل «سیب» بوده و در گویش مردم فارس، آن را با افزودن صدای «و» به‌صورت «سیبو» تلفظ می‌کردند؛ سپس هنگام عربی‌شدن نام، پسوند «ـویه» به آن افزوده شد و شکل «سیبویه» پدید آمد.<ref>حکمت، علی‌اصغر، تاریخ ادبیات ایران، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۰.</ref>		دکتر علی‌اصغر حکمت معتقد است نام او در اصل «سیب» بوده و در گویش مردم فارس، آن را با افزودن صدای «و» به‌صورت «سیبو» تلفظ می‌کردند؛ سپس هنگام عربی‌شدن نام، پسوند «ـویه» به آن افزوده شد و شکل «سیبویه» پدید آمد.<ref>حکمت، علی‌اصغر، تاریخ ادبیات ایران، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۰.</ref>
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	اِتَّقِ شَرَّ مَنْ أَحْسَنتَ إِلَیْه		اِتَّقِ شَرَّ مَنْ أَحْسَنتَ إِلَیْه

	== آثار ==		== آثار ==

	=== الکتاب ===		=== الکتاب ===
	مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین اثر سیبویه الکتاب است. این اثر نخستین دستور زبان نظام‌مند عربی به‌شمار می‌رود و جامع‌ترین توصیف از ساختار و قواعد زبان عربی را ارائه می‌دهد.<ref>دفتری‌نژاد، همان، ص ۲۰.</ref>		مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین اثر سیبویه الکتاب است. این اثر نخستین دستور زبان نظام‌مند عربی به‌شمار می‌رود و جامع‌ترین توصیف از ساختار و قواعد زبان عربی را ارائه می‌دهد.<ref>دفتری‌نژاد، همان، ص ۲۰.</ref>

	به سبب ارزش علمی‌اش، آن را قرآن النحو نامیده‌اند. الکتاب در پنج جلد تنظیم شده و شامل مباحثی دربارهٔ حروف، اصوات، صرف، نحو، و کاربردهای نحوی در [[قرآن]] و شعر است. <ref>همان.</ref>سیبویه در این اثر، زبان را همچون نظامی از روابط متقابل میان اجزاء تحلیل می‌کند؛ رویکردی که بسیاری از زبان‌شناسان معاصر آن را با نظریات فردینان دو سوسور در زبان‌شناسی ساخت‌گرا قابل مقایسه دانسته‌اند.<ref>کارتر، همان.</ref>		به سبب ارزش علمی‌اش، آن را قرآن النحو نامیده‌اند. الکتاب در پنج جلد تنظیم شده و شامل مباحثی دربارهٔ حروف، اصوات، صرف، نحو، و کاربردهای نحوی در [[قرآن]] و شعر است.<ref>همان.</ref>سیبویه در این اثر، زبان را همچون نظامی از روابط متقابل میان اجزاء تحلیل می‌کند؛ رویکردی که بسیاری از زبان‌شناسان معاصر آن را با نظریات فردینان دو سوسور در زبان‌شناسی ساخت‌گرا قابل مقایسه دانسته‌اند.<ref>کارتر، همان.</ref>

	== روش‌شناسی و جایگاه علمی ==		== روش‌شناسی و جایگاه علمی ==
	سیبویه در تحلیل زبان از روش استقرا و قیاس بهره می‌برد. او داده‌های زبانی را از گفتار اعراب فصیح، شعر جاهلی و قرآن کریم گرد می‌آورد و از آن‌ها قواعد کلی استنتاج می‌کرد.<ref>14. Versteegh, Kees. The Arabic Linguistic Tradition, Routledge, 1997.</ref>		سیبویه در تحلیل زبان از روش استقرا و قیاس بهره می‌برد. او داده‌های زبانی را از گفتار اعراب فصیح، شعر جاهلی و قرآن کریم گرد می‌آورد و از آن‌ها قواعد کلی استنتاج می‌کرد.<ref>14. Versteegh, Kees. The Arabic Linguistic Tradition, Routledge, 1997.</ref>

	در رویکردش، هم اصول «قیاس نحوی» و هم بررسی «کاربرد زبانی واقعی» دیده می‌شود. این امر باعث شده پژوهشگران معاصر، وی را نخستین زبان‌شناس توصیفی جهان اسلام بدانند.<ref>باطنی، محمدرضا، «پیشینهٔ زبان‌شناسی در تمدن اسلامی»، نامهٔ فرهنگستان، ش ۴، ۱۳۸۲.</ref>		در رویکردش، هم اصول «قیاس نحوی» و هم بررسی «کاربرد زبانی واقعی» دیده می‌شود. این امر باعث شده پژوهشگران معاصر، وی را نخستین زبان‌شناس توصیفی جهان اسلام بدانند.<ref>باطنی، محمدرضا، «پیشینهٔ زبان‌شناسی در تمدن اسلامی»، نامهٔ فرهنگستان، ش ۴، ۱۳۸۲.</ref>

	از نظر روش علمی، سیبویه به تمایز میان صورت و معنا در جمله، و نیز نقش «سلسله‌مراتب نحوی» توجه داشت؛ موضوعی که در زبان‌شناسی مدرن با نظریات نحویان ساخت‌گرا و زایشی هم‌سنخ دانسته می‌شود.		از نظر روش علمی، سیبویه به تمایز میان صورت و معنا در جمله، و نیز نقش «سلسله‌مراتب نحوی» توجه داشت؛ موضوعی که در زبان‌شناسی مدرن با نظریات نحویان ساخت‌گرا و زایشی هم‌سنخ دانسته می‌شود.<ref>Versteegh, Kees. Greek Elements in Arabic Linguistic Thinking, Brill, 1977.</ref>

	<ref>Versteegh, Kees. Greek Elements in Arabic Linguistic Thinking, Brill, 1977.</ref>

	== تأثیرگذاری و شاگردان ==		== تأثیرگذاری و شاگردان ==
خط ۵۰:		خط ۴۷:
	در ایران معاصر نیز پژوهشگران بسیاری دربارهٔ اندیشه‌های زبانی او نوشته‌اند؛ از جمله الهه دفتری‌نژاد در کتاب سیبویه‌پژوهی و محمدرضا باطنی در مقالاتی دربارهٔ پیشینهٔ زبان‌شناسی در جهان اسلام.<ref>دفتری‌نژاد، همان.</ref>		در ایران معاصر نیز پژوهشگران بسیاری دربارهٔ اندیشه‌های زبانی او نوشته‌اند؛ از جمله الهه دفتری‌نژاد در کتاب سیبویه‌پژوهی و محمدرضا باطنی در مقالاتی دربارهٔ پیشینهٔ زبان‌شناسی در جهان اسلام.<ref>دفتری‌نژاد، همان.</ref>

	== درگذشت و آرامگاه ==		== درگذشت و آرامگاه ==
	منابع تاریخی دربارهٔ زمان و مکان درگذشت سیبویه اختلاف دارند.		منابع تاریخی دربارهٔ زمان و مکان درگذشت سیبویه اختلاف دارند.

خط ۶۲:		خط ۵۹:

	== پانویس ==		== پانویس ==
			[[رده:اهالی شیراز]]
	[[رده:~~شاگردان سیبویه~~]]		[[رده:درگذشتگان ۱۶۱ (قمری)]]
	[[رده:~~نحو~~]]		[[رده:درگذشتگان ۱۸۰ (قمری)]]
	[[رده:~~خراسان~~]]		[[رده:درگذشتگان ۱۹۴ (قمری)]]
			[[رده:زبان‌شناسان اهل ایران]]
			[[رده:نحوشناسان]]

Mogeb1364: + رده:خراسان (هات‌کت)

2025-12-07T18:25:59Z

+ رده:خراسان (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۵
خط ۶۵:		خط ۶۵:
	[[رده:شاگردان سیبویه]]		[[رده:شاگردان سیبویه]]
	[[رده:نحو]]		[[رده:نحو]]
			[[رده:خراسان]]

Mogeb1364: + رده:نحو (هات‌کت)

2025-12-07T18:25:35Z

+ رده:نحو (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۵
خط ۶۴:		خط ۶۴:

	[[رده:شاگردان سیبویه]]		[[رده:شاگردان سیبویه]]
			[[رده:نحو]]

Mogeb1364: + رده:شاگردان سیبویه (هات‌کت)

2025-12-07T18:23:40Z

+ رده:شاگردان سیبویه (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۳
خط ۶۲:		خط ۶۲:

	== پانویس ==		== پانویس ==

			[[رده:شاگردان سیبویه]]

Shahroudi: Shahroudi صفحهٔ کاربر:Mogeb1364/صفحه تمرین2 را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به سیبویه منتقل کرد

2025-10-19T04:28:06Z

Shahroudi صفحهٔ کاربر:Mogeb1364/صفحه تمرین2 را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به سیبویه منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۸
(بدون تفاوت)

Shahroudi در ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۷

2025-10-19T04:27:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~[[پرونده:Photo 2025-10-16 16-39-19.jpg\|جایگزین=آرامگاه سیبویه در شهر سیراف\|بندانگشتی]]~~{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه\|نام=سیبویه\|نام_شخص=عمرو بن عثمان بن قنبر\|زادروز=حدود 148 قمری\|مکان تولد=بیضا شیراز\|تاریخ مرگ=حدود 180 قمری\|ملیت=ایرانی\|زمینه فعالیت=صرف و نحو عربی\|آثار=الکتاب}}		{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه\|نام=سیبویه\|نام_شخص=عمرو بن عثمان بن قنبر\|زادروز=حدود 148 قمری\|مکان تولد=بیضا شیراز\|تاریخ مرگ=حدود 180 قمری\|ملیت=ایرانی\|زمینه فعالیت=صرف و نحو عربی\|آثار=الکتاب}}
	سیبویه		'''سیبویه''' (به عربی: سيبويه، به فارسی: سیبُو یا سیبویه؛ زاده حدود سال ۱۴۰ قمری / ۷۵۷ میلادی – درگذشته حدود ۱۹۴ قمری / ۸۱۰ میلادی) زبان‌شناس، نحوی و دستور‌نویس ایرانی‌تبار بود که از او به عنوان بنیان‌گذار علم نحو عربی یاد می‌شود. اثر ماندگار او، الکتاب، نخستین منبع نظام‌مند در دستور [[زبان عربی]] به‌شمار می‌رود و در تاریخ زبان‌شناسی جهان جایگاهی هم‌سنگ با آثار [[ارسطو]] در منطق و مجسطی در هیئت دارد.<ref>دفتری‌نژاد، الهه، سیبویه‌پژوهی: ترجمه و تحلیل شش باب نخست الکتاب، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۸، ص ۱۸.</ref>

	~~سیبویه~~ (به عربی: سيبويه، به فارسی: سیبُو یا سیبویه؛ زاده حدود سال ۱۴۰ قمری / ۷۵۷ میلادی – درگذشته حدود ۱۹۴ قمری / ۸۱۰ میلادی) زبان‌شناس، ~~[[ابن‌هشام (~~نحوی~~)\|نحو]]<nowiki/>ی~~ و دستور‌نویس ایرانی‌تبار بود که از او به عنوان بنیان‌گذار علم نحو عربی یاد می‌شود. اثر ماندگار او، الکتاب، نخستین منبع نظام‌مند در دستور زبان عربی به‌شمار می‌رود و در تاریخ زبان‌شناسی جهان جایگاهی هم‌سنگ با آثار [[ارسطو]] در منطق و مجسطی در هیئت دارد.<ref>دفتری‌نژاد، الهه، سیبویه‌پژوهی: ترجمه و تحلیل شش باب نخست الکتاب، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۸، ص ۱۸.</ref>

	== زندگی ==		== زندگی ==
	سیبویه در اوایل قرن دوم هجری در ناحیهٔ بیضا از توابع استان فارس، در شمال‌غربی ~~شیراز،~~ زاده شد. <ref>اسکندری، محمدحسین، ۲۵ مقاله تحلیلی علمی درباره سیبویه، تهران: انتشارات امیرکبیر،1353</ref>زادگاه او در ۴۲ کیلومتری شیراز قرار دارد و نژادش به‌طور کامل ایرانی بود، هرچند در قلمرو علم و ادب عربی از نامدارترین دانشمندان جهان [[اسلام]] به‌شمار می‌آید.<ref>همان</ref>		سیبویه در اوایل قرن دوم هجری در ناحیهٔ بیضا از توابع استان فارس، در شمال‌غربی [[شیراز]]، زاده شد. <ref>اسکندری، محمدحسین، ۲۵ مقاله تحلیلی علمی درباره سیبویه، تهران: انتشارات امیرکبیر،1353</ref>زادگاه او در ۴۲ کیلومتری شیراز قرار دارد و نژادش به‌طور کامل ایرانی بود، هرچند در قلمرو علم و ادب عربی از نامدارترین دانشمندان جهان [[اسلام]] به‌شمار می‌آید.<ref>همان</ref>

	او در جوانی برای تحصیل علوم دینی و زبانی به [[بصره]] رفت؛ شهری که در آن روزگار یکی از مراکز مهم علم نحو و لغت بود. گفته‌اند که در آغاز به فراگیری [[فقه]] و [[حدیث]] مشغول شد، اما پس از اشتباه در تلفظ حدیثی، دریافت که باید نحو عربی را به‌صورت علمی بیاموزد و از آن پس به مطالعه در این زمینه پرداخت.<ref>زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج ۳، بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۹۹.</ref>		او در جوانی برای تحصیل علوم دینی و زبانی به [[بصره]] رفت؛ شهری که در آن روزگار یکی از مراکز مهم علم نحو و لغت بود. گفته‌اند که در آغاز به فراگیری [[فقه]] و [[حدیث]] مشغول شد، اما پس از اشتباه در تلفظ حدیثی، دریافت که باید نحو عربی را به‌صورت علمی بیاموزد و از آن پس به مطالعه در این زمینه پرداخت.<ref>زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج ۳، بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۹۹.</ref>

	== آموزش و استادان ==		== آموزش و استادان ==
	مهم‌ترین استاد سیبویه خلیل بن احمد فراهیدی بود؛ نحوی و لغوی برجستهٔ عرب و مؤلف کتاب «العین». فراهیدی تأثیر ژرفی بر اندیشهٔ زبانی سیبویه نهاد و بسیاری از پژوهشگران معتقدند بخش بزرگی از مبانی نظری الکتاب از درس‌های او الهام گرفته است.<ref>کارتر، مایکل جرج، سیبویه و نحو عربی، ترجمهٔ احمد صافی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، ۱۳۹۵.</ref>		مهم‌ترین استاد سیبویه [[خلیل بن احمد فراهیدی]] بود؛ نحوی و لغوی برجستهٔ عرب و مؤلف کتاب «العین». فراهیدی تأثیر ژرفی بر اندیشهٔ زبانی سیبویه نهاد و بسیاری از پژوهشگران معتقدند بخش بزرگی از مبانی نظری الکتاب از درس‌های او الهام گرفته است.<ref>کارتر، مایکل جرج، سیبویه و نحو عربی، ترجمهٔ احمد صافی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، ۱۳۹۵.</ref>

	سیبویه همچنین نزد عیسی بن عمر ثقفی و [[یونس بن حبیب]] علم نحو آموخت و از برجسته‌ترین نمایندگان مکتب نحوی بصره شد.<ref>صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، جلد ۱، تهران: فردوس، ۱۳۸۴.</ref>		سیبویه همچنین نزد عیسی بن عمر ثقفی و [[یونس بن حبیب]] علم نحو آموخت و از برجسته‌ترین نمایندگان مکتب نحوی بصره شد.<ref>صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، جلد ۱، تهران: فردوس، ۱۳۸۴.</ref>

Shahroudi: − رده:شیراز (هات‌کت)

2025-10-19T04:26:43Z

− رده:شیراز (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۶
خط ۶۴:		خط ۶۴:

	== پانویس ==		== پانویس ==

	~~[[رده:شیراز]]~~

Shahroudi: − رده:شاگردان سیبویه (هات‌کت)

2025-10-19T04:26:39Z

− رده:شاگردان سیبویه (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۶
خط ۶۵:		خط ۶۵:
	== پانویس ==		== پانویس ==

	~~[[رده:شاگردان سیبویه]]~~
	[[رده:شیراز]]		[[رده:شیراز]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~[[پرونده:Photo 2025-10-16 16-39-19.jpg\|جایگزین=آرامگاه سیبویه در شهر سیراف\|بندانگشتی]]~~{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه\|نام=سیبویه\|نام_شخص=عمرو بن عثمان بن قنبر\|زادروز=حدود 148 قمری\|مکان تولد=بیضا شیراز\|تاریخ مرگ=حدود 180 قمری\|ملیت=ایرانی\|زمینه فعالیت=صرف و نحو عربی\|آثار=الکتاب}}		{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه\|نام=سیبویه\|نام_شخص=عمرو بن عثمان بن قنبر\|زادروز=حدود 148 قمری\|مکان تولد=بیضا شیراز\|تاریخ مرگ=حدود 180 قمری\|ملیت=ایرانی\|زمینه فعالیت=صرف و نحو عربی\|آثار=الکتاب}}
	سیبویه		'''سیبویه''' (به عربی: سيبويه، به فارسی: سیبُو یا سیبویه؛ زاده حدود سال ۱۴۰ قمری / ۷۵۷ میلادی – درگذشته حدود ۱۹۴ قمری / ۸۱۰ میلادی) زبان‌شناس، نحوی و دستور‌نویس ایرانی‌تبار بود که از او به عنوان بنیان‌گذار علم نحو عربی یاد می‌شود. اثر ماندگار او، الکتاب، نخستین منبع نظام‌مند در دستور [[زبان عربی]] به‌شمار می‌رود و در تاریخ زبان‌شناسی جهان جایگاهی هم‌سنگ با آثار [[ارسطو]] در منطق و مجسطی در هیئت دارد.<ref>دفتری‌نژاد، الهه، سیبویه‌پژوهی: ترجمه و تحلیل شش باب نخست الکتاب، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۸، ص ۱۸.</ref>

	~~سیبویه~~ (به عربی: سيبويه، به فارسی: سیبُو یا سیبویه؛ زاده حدود سال ۱۴۰ قمری / ۷۵۷ میلادی – درگذشته حدود ۱۹۴ قمری / ۸۱۰ میلادی) زبان‌شناس، ~~[[ابن‌هشام (~~نحوی~~)\|نحو]]<nowiki/>ی~~ و دستور‌نویس ایرانی‌تبار بود که از او به عنوان بنیان‌گذار علم نحو عربی یاد می‌شود. اثر ماندگار او، الکتاب، نخستین منبع نظام‌مند در دستور زبان عربی به‌شمار می‌رود و در تاریخ زبان‌شناسی جهان جایگاهی هم‌سنگ با آثار [[ارسطو]] در منطق و مجسطی در هیئت دارد.<ref>دفتری‌نژاد، الهه، سیبویه‌پژوهی: ترجمه و تحلیل شش باب نخست الکتاب، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۸، ص ۱۸.</ref>

	== زندگی ==		== زندگی ==
	سیبویه در اوایل قرن دوم هجری در ناحیهٔ بیضا از توابع استان فارس، در شمال‌غربی ~~شیراز،~~ زاده شد. <ref>اسکندری، محمدحسین، ۲۵ مقاله تحلیلی علمی درباره سیبویه، تهران: انتشارات امیرکبیر،1353</ref>زادگاه او در ۴۲ کیلومتری شیراز قرار دارد و نژادش به‌طور کامل ایرانی بود، هرچند در قلمرو علم و ادب عربی از نامدارترین دانشمندان جهان [[اسلام]] به‌شمار می‌آید.<ref>همان</ref>		سیبویه در اوایل قرن دوم هجری در ناحیهٔ بیضا از توابع استان فارس، در شمال‌غربی [[شیراز]]، زاده شد. <ref>اسکندری، محمدحسین، ۲۵ مقاله تحلیلی علمی درباره سیبویه، تهران: انتشارات امیرکبیر،1353</ref>زادگاه او در ۴۲ کیلومتری شیراز قرار دارد و نژادش به‌طور کامل ایرانی بود، هرچند در قلمرو علم و ادب عربی از نامدارترین دانشمندان جهان [[اسلام]] به‌شمار می‌آید.<ref>همان</ref>

	او در جوانی برای تحصیل علوم دینی و زبانی به [[بصره]] رفت؛ شهری که در آن روزگار یکی از مراکز مهم علم نحو و لغت بود. گفته‌اند که در آغاز به فراگیری [[فقه]] و [[حدیث]] مشغول شد، اما پس از اشتباه در تلفظ حدیثی، دریافت که باید نحو عربی را به‌صورت علمی بیاموزد و از آن پس به مطالعه در این زمینه پرداخت.<ref>زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج ۳، بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۹۹.</ref>		او در جوانی برای تحصیل علوم دینی و زبانی به [[بصره]] رفت؛ شهری که در آن روزگار یکی از مراکز مهم علم نحو و لغت بود. گفته‌اند که در آغاز به فراگیری [[فقه]] و [[حدیث]] مشغول شد، اما پس از اشتباه در تلفظ حدیثی، دریافت که باید نحو عربی را به‌صورت علمی بیاموزد و از آن پس به مطالعه در این زمینه پرداخت.<ref>زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج ۳، بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۹۹.</ref>

	== آموزش و استادان ==		== آموزش و استادان ==
	مهم‌ترین استاد سیبویه خلیل بن احمد فراهیدی بود؛ نحوی و لغوی برجستهٔ عرب و مؤلف کتاب «العین». فراهیدی تأثیر ژرفی بر اندیشهٔ زبانی سیبویه نهاد و بسیاری از پژوهشگران معتقدند بخش بزرگی از مبانی نظری الکتاب از درس‌های او الهام گرفته است.<ref>کارتر، مایکل جرج، سیبویه و نحو عربی، ترجمهٔ احمد صافی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، ۱۳۹۵.</ref>		مهم‌ترین استاد سیبویه [[خلیل بن احمد فراهیدی]] بود؛ نحوی و لغوی برجستهٔ عرب و مؤلف کتاب «العین». فراهیدی تأثیر ژرفی بر اندیشهٔ زبانی سیبویه نهاد و بسیاری از پژوهشگران معتقدند بخش بزرگی از مبانی نظری الکتاب از درس‌های او الهام گرفته است.<ref>کارتر، مایکل جرج، سیبویه و نحو عربی، ترجمهٔ احمد صافی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، ۱۳۹۵.</ref>

	سیبویه همچنین نزد عیسی بن عمر ثقفی و [[یونس بن حبیب]] علم نحو آموخت و از برجسته‌ترین نمایندگان مکتب نحوی بصره شد.<ref>صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، جلد ۱، تهران: فردوس، ۱۳۸۴.</ref>		سیبویه همچنین نزد عیسی بن عمر ثقفی و [[یونس بن حبیب]] علم نحو آموخت و از برجسته‌ترین نمایندگان مکتب نحوی بصره شد.<ref>صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، جلد ۱، تهران: فردوس، ۱۳۸۴.</ref>