سید موسی صدر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۷

2025-09-03T16:07:34Z

Shahroudi در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۵

2025-09-03T15:25:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۵
خط ۲۱۴:		خط ۲۱۴:

	=== شواهد زنده بودن صدر ===		=== شواهد زنده بودن صدر ===
			نبیه بری،‌ رهبر جنبش امل و رئیس پارلمان لبنان در یک سخنرانی در اوت ۲۰۲۲ مدعی شد که شواهد نشان می‌دهند که موسی صدر تا پیش از سقوط قذافی در لیبی، به همراه همراهانش، زندانی بوده‌اند.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۴۲:۰۰}}</ref>
	* در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۰ سایت «جبهه نجات ملی لیبی» بر روی اینترنت نوشت که موسی صدر در اواخر سال ۱۳۷۶ توسط برخی زندان‌بانان زندان ابوسلیم شهر [[طرابلس]] مشاهده گردید و اندکی پیش از ماه رمضان گذشته به مکانی دیگر انتقال یافته است.		* در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۰ سایت «جبهه نجات ملی لیبی» بر روی اینترنت نوشت که موسی صدر در اواخر سال ۱۳۷۶ توسط برخی زندان‌بانان زندان ابوسلیم شهر [[طرابلس]] مشاهده گردید و اندکی پیش از ماه رمضان گذشته به مکانی دیگر انتقال یافته است.
	* یک منبع دیپلماتیک لیبیایی که از نظام معمر قذافی رهبر لیبی جدا شده است، به " الجزایر تایمز " گفت سید موسی صدر رهبر جنبش محرومان لبنان، هنوز در قید حیات است و زیر نظر دستگاه‌های امنیتی لیبی و در مکانی بسیار ویژه نگهداری می‌شود. همچنین [[صدرالدین صدر]] پسر موسی صدر اظهار داشته است:		* یک منبع دیپلماتیک لیبیایی که از نظام معمر قذافی رهبر لیبی جدا شده است، به " الجزایر تایمز " گفت سید موسی صدر رهبر جنبش محرومان لبنان، هنوز در قید حیات است و زیر نظر دستگاه‌های امنیتی لیبی و در مکانی بسیار ویژه نگهداری می‌شود. همچنین [[صدرالدین صدر]] پسر موسی صدر اظهار داشته است:
خط ۲۴۴:		خط ۲۴۵:
	== پیامد و واکنش‌ها به ربایش و قتل ==		== پیامد و واکنش‌ها به ربایش و قتل ==
	چند روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، همسرش از حسین کنعان درخواست کرده بود تا به آمریکا رفته و از سرنوشت موسی صدر تحقیق کند. او نیز پس از مراجعه به وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا، گزارشی از قتل موسی صدر را دریافت می‌کند و روز بعد، این گفته از سوی وزارت امور خارجه انکار می‌شود. خلیل الخلیل، سفیر سابق لبنان در ایران، از ابوایاد از سازمان آزادی‌بخش فلسطین شنیده بود که پنج روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، جنبش آزادی‌بخش از کشته شدن موسی صدر اطلاع پیدا کرده است.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۳۳:۰۰}}</ref>		چند روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، همسرش از حسین کنعان درخواست کرده بود تا به آمریکا رفته و از سرنوشت موسی صدر تحقیق کند. او نیز پس از مراجعه به وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا، گزارشی از قتل موسی صدر را دریافت می‌کند و روز بعد، این گفته از سوی وزارت امور خارجه انکار می‌شود. خلیل الخلیل، سفیر سابق لبنان در ایران، از ابوایاد از سازمان آزادی‌بخش فلسطین شنیده بود که پنج روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، جنبش آزادی‌بخش از کشته شدن موسی صدر اطلاع پیدا کرده است.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۳۳:۰۰}}</ref>

			برخی چون حسین کنعان، بر این باور بودند که حذف موسی صدر، تاریخ خاورمیانه را تغییر داد و می‌توانست در ایران به قدرت برسد.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۴۱:۰۰}}</ref>

	=== فرضیه‌های حذف ===		=== فرضیه‌های حذف ===
	حسین کنعان، از نزدیکان موسی صدر، در مصاحبه‌ای مدعی شده است که صدر، هیچگاه با شاه ایران رابطه خود را خراب نکرد و با این وجود امیدی با ماندن محمدرضا پهلوی بر سر قدرت نداشت. از همین رو تلاش‌هایی نیز برای تغییر در سیاست‌های حکومت پهلوی نمود و به شاه ایران درخواست داده بود تا بتواند پیشنهادهایی برای تصحیح سیاست‌ها و همکاری با حکومت وقت داشته باشد. همچنین ادعا شده است که موسی صدر علاقه‌ای برای به قدرت رسیدن انقلابیون طرفدار سید روح‌الله خمینی نداشت چرا که آنان را افراطی می‌دانست. او همچنین مدعی شد که موسی صدر برای به قدرت رسیدن در لبنان یا حتی ایران، ایده‌هایی داشت و بی‌علاقه برای تاثیرگذاری سیاسی بر منطقه نبود.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۶:۰۰-۷:۰۰}}</ref>		حسین کنعان، از نزدیکان موسی صدر، در مصاحبه‌ای مدعی شده است که صدر، هیچگاه با شاه ایران رابطه خود را خراب نکرد و با این وجود امیدی با ماندن محمدرضا پهلوی بر سر قدرت نداشت. از همین رو تلاش‌هایی نیز برای تغییر در سیاست‌های حکومت پهلوی نمود و به شاه ایران درخواست داده بود تا بتواند پیشنهادهایی برای تصحیح سیاست‌ها و همکاری با حکومت وقت داشته باشد. همچنین ادعا شده است که موسی صدر علاقه‌ای برای به قدرت رسیدن انقلابیون طرفدار سید روح‌الله خمینی نداشت چرا که آنان را افراطی می‌دانست. او همچنین مدعی شد که موسی صدر برای به قدرت رسیدن در لبنان یا حتی ایران، ایده‌هایی داشت و بی‌علاقه برای تاثیرگذاری سیاسی بر منطقه نبود. گزارش‌هایی نیز حاکی از آن است که جلسه بعدی موسی صدر در پاریس، با برخی از نمایندگان ایرانی بوده است تا شیوه همکاری با حکومت پهلوی در آن مطرح شود که با مفقود شدن موسی صدر، آن جلسه هیچگاه شکل نگرفت.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۳۶:۰۰-۴۰:۰۰}}</ref>

			بعدها آرش رئیسی نژاد، مورخ ایرانی مدعی شد که ابراهیم یزدی به او گفته است که جلال‌الدین فارسی در کشته شدن موسی صدر، نقش فعالی داشته است و توانسته فعالان سیاسی فلسطینی را مجاب کند تا معمر قذافی، موسی صدر را دستگیر یا اعدام کند.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۴۰:۰۰-۴۱:۰۰}}</ref>

			حذف موسی صدر، برای بسیاری ارزشمند بود؛ سازمان آزادی‌بخش فلسطین از دخالت‌های او در لبنان دل خوشی نداشتند. طرفداران افراطی روح‌الله خمینی نیز از میانه‌روی او دل خوشی نداشتند.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۴۱:۰۰}}</ref>

	~~حذف موسی صدر، می‌توانست برای برخی مفید باشد که رقیب محسوب می‌شدند:~~ [[حافظ اسد]]، [[معمر قذافی]]، [[یاسر عرفات]]، [[سید روح‌الله خمینی\|روح‌الله خمینی]]، [<nowiki/>[[حسینعلی منتظری]]].<ref>موحد ابطحی مهدی. در محضر استاد. بصیر، 1393</ref> ~~{{منبع بهتر}}~~		[[حافظ اسد]]، [[معمر قذافی]]، [[یاسر عرفات]]، [[سید روح‌الله خمینی\|روح‌الله خمینی]]، [<nowiki/>[[حسینعلی منتظری]]]. از کساین بودند که از حذف موسی صدر سود می‌بردند.<ref>موحد ابطحی مهدی. در محضر استاد. بصیر، 1393</ref>

	== اندیشه‌ها ==		== اندیشه‌ها ==

Shahroudi در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۸

2025-09-03T15:08:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۸
خط ۲۳۱:		خط ۲۳۱:
	=== تلاش‌های محمدرضا شاه اطلاع یافتن از سرنوشت صدر ===		=== تلاش‌های محمدرضا شاه اطلاع یافتن از سرنوشت صدر ===
	بنا به گفته [[علینقی کنی]] در کتاب [[سقوط بهشت]]، او که خود را از دوستان دوران کودکی صدر معرفی می‌کند، ادعا داشته که صدر با [[محمدرضا شاه]] در ارتباط بود. به عنوان مثال او طی نامه‌ای از لبنان به شاه قول کمک داده بود. صدر در آن نامه به شاه گفته بود که به جای او با [[سید روح‌الله خمینی\|خمینی]] صحبت خواهد کرد و ترتیبی می‌دهد که سیاست‌های شاه با اصول دینی تطبیق بیشتری داشته باشند. در آن نامه صدر کمک به شاه را مشروط به آوردن [[مهدی بازرگان]] و اعضای [[نهضت آزادی ایران\|نهضت آزادی]] به دولت، به علاوه انحلال مجلس و برگزاری انتخابات آزاد کرده بود. صدر یک بار از [[علینقی کنی]] خواسته بود متن دروس خمینی در نجف در مورد ولایت فقیه را به دست شاه برساند. صدر خواسته بود این کتاب به تعداد زیاد تکثیر شود تا روشنفکران به شناخت واقعی از خمینی برسند. گفته می‌شود مقامات موساد در یک جلسه خصوصی با شاه در جزیره کیش به او پیشنهاد کردند برای مقابله با اپوزیسیون خارج از ایران از صدر در جنوب لبنان حمایت کند. [[سید حسین نصر]] از طرحی سخن به میان می‌آورد که می‌گوید آن را از علمای جوان قم و از حلقه علمای تهران شنیده است. بر اساس این نقشه قرار بود صدر برای تشکیل دولت دینی به ایران دعوت شود، شاه یک مقام صوری برای خود حفظ کند و در عوض [[سید روح‌الله خمینی\|خمینی]] برای درس و بحث به قم برود. به گفته نصر این نقشه با شاه و ملکه و نیز ژنرال‌های ارتش در میان گذاشته شده بود. در مقابل وقتی صدر ناپدید شد، شاه [[علینقی کنی]] را به کشورهای اطراف فرستاد تا از سرنوشت صدر کسب اطلاع کند. نتیجه صحبت [[علینقی کنی\|کنی]] با مقامات مصر و عربستان حاکی از آن بود که قذافی صدر را کشته است.<ref name="ReferenceA" />		بنا به گفته [[علینقی کنی]] در کتاب [[سقوط بهشت]]، او که خود را از دوستان دوران کودکی صدر معرفی می‌کند، ادعا داشته که صدر با [[محمدرضا شاه]] در ارتباط بود. به عنوان مثال او طی نامه‌ای از لبنان به شاه قول کمک داده بود. صدر در آن نامه به شاه گفته بود که به جای او با [[سید روح‌الله خمینی\|خمینی]] صحبت خواهد کرد و ترتیبی می‌دهد که سیاست‌های شاه با اصول دینی تطبیق بیشتری داشته باشند. در آن نامه صدر کمک به شاه را مشروط به آوردن [[مهدی بازرگان]] و اعضای [[نهضت آزادی ایران\|نهضت آزادی]] به دولت، به علاوه انحلال مجلس و برگزاری انتخابات آزاد کرده بود. صدر یک بار از [[علینقی کنی]] خواسته بود متن دروس خمینی در نجف در مورد ولایت فقیه را به دست شاه برساند. صدر خواسته بود این کتاب به تعداد زیاد تکثیر شود تا روشنفکران به شناخت واقعی از خمینی برسند. گفته می‌شود مقامات موساد در یک جلسه خصوصی با شاه در جزیره کیش به او پیشنهاد کردند برای مقابله با اپوزیسیون خارج از ایران از صدر در جنوب لبنان حمایت کند. [[سید حسین نصر]] از طرحی سخن به میان می‌آورد که می‌گوید آن را از علمای جوان قم و از حلقه علمای تهران شنیده است. بر اساس این نقشه قرار بود صدر برای تشکیل دولت دینی به ایران دعوت شود، شاه یک مقام صوری برای خود حفظ کند و در عوض [[سید روح‌الله خمینی\|خمینی]] برای درس و بحث به قم برود. به گفته نصر این نقشه با شاه و ملکه و نیز ژنرال‌های ارتش در میان گذاشته شده بود. در مقابل وقتی صدر ناپدید شد، شاه [[علینقی کنی]] را به کشورهای اطراف فرستاد تا از سرنوشت صدر کسب اطلاع کند. نتیجه صحبت [[علینقی کنی\|کنی]] با مقامات مصر و عربستان حاکی از آن بود که قذافی صدر را کشته است.<ref name="ReferenceA" />

	~~=== فرضیه‌های حذف ===~~
	حذف ایشان می‌توانست برای برخی مفید باشد که رقیب محسوب می‌شدند: [[حافظ اسد]]، [[معمر قذافی]]، [[یاسر عرفات]]، [[سید روح‌الله خمینی\|روح‌الله خمینی]]، [<nowiki/>[[حسینعلی منتظری]]].<ref>موحد ابطحی مهدی. در محضر استاد. بصیر، 1393</ref> {{منبع بهتر}}

	=== بازداشت هانیبال قذافی و اعتراف به محل زندان‌های صدر ===		=== بازداشت هانیبال قذافی و اعتراف به محل زندان‌های صدر ===
خط ۲۴۷:		خط ۲۴۴:
	== پیامد و واکنش‌ها به ربایش و قتل ==		== پیامد و واکنش‌ها به ربایش و قتل ==
	چند روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، همسرش از حسین کنعان درخواست کرده بود تا به آمریکا رفته و از سرنوشت موسی صدر تحقیق کند. او نیز پس از مراجعه به وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا، گزارشی از قتل موسی صدر را دریافت می‌کند و روز بعد، این گفته از سوی وزارت امور خارجه انکار می‌شود. خلیل الخلیل، سفیر سابق لبنان در ایران، از ابوایاد از سازمان آزادی‌بخش فلسطین شنیده بود که پنج روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، جنبش آزادی‌بخش از کشته شدن موسی صدر اطلاع پیدا کرده است.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۳۳:۰۰}}</ref>		چند روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، همسرش از حسین کنعان درخواست کرده بود تا به آمریکا رفته و از سرنوشت موسی صدر تحقیق کند. او نیز پس از مراجعه به وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا، گزارشی از قتل موسی صدر را دریافت می‌کند و روز بعد، این گفته از سوی وزارت امور خارجه انکار می‌شود. خلیل الخلیل، سفیر سابق لبنان در ایران، از ابوایاد از سازمان آزادی‌بخش فلسطین شنیده بود که پنج روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، جنبش آزادی‌بخش از کشته شدن موسی صدر اطلاع پیدا کرده است.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۳۳:۰۰}}</ref>

			=== فرضیه‌های حذف ===
			حسین کنعان، از نزدیکان موسی صدر، در مصاحبه‌ای مدعی شده است که صدر، هیچگاه با شاه ایران رابطه خود را خراب نکرد و با این وجود امیدی با ماندن محمدرضا پهلوی بر سر قدرت نداشت. از همین رو تلاش‌هایی نیز برای تغییر در سیاست‌های حکومت پهلوی نمود و به شاه ایران درخواست داده بود تا بتواند پیشنهادهایی برای تصحیح سیاست‌ها و همکاری با حکومت وقت داشته باشد. همچنین ادعا شده است که موسی صدر علاقه‌ای برای به قدرت رسیدن انقلابیون طرفدار سید روح‌الله خمینی نداشت چرا که آنان را افراطی می‌دانست. او همچنین مدعی شد که موسی صدر برای به قدرت رسیدن در لبنان یا حتی ایران، ایده‌هایی داشت و بی‌علاقه برای تاثیرگذاری سیاسی بر منطقه نبود.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۶:۰۰-۷:۰۰}}</ref>

			حذف موسی صدر، می‌توانست برای برخی مفید باشد که رقیب محسوب می‌شدند: [[حافظ اسد]]، [[معمر قذافی]]، [[یاسر عرفات]]، [[سید روح‌الله خمینی\|روح‌الله خمینی]]، [<nowiki/>[[حسینعلی منتظری]]].<ref>موحد ابطحی مهدی. در محضر استاد. بصیر، 1393</ref> {{منبع بهتر}}

	== اندیشه‌ها ==		== اندیشه‌ها ==

Shahroudi در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۸

2025-09-03T14:58:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۸
خط ۱۹۵:		خط ۱۹۵:
	در روز ششم حضور صدر در لیبی، گزارش‌های شاهدان عینی گواهی می‌دهد که وی با یک خودروی دولتی، هتل را در ساعت ۱۳:۳۰ ترک می‌کند. از این زمان به بعد،‌ هیچ گزارش رسمی و دقیقی از موسی صدر و همراهانش در دسترس نیست. قاسم حماده، خبرنگار لبنانی، مدعی است که با شاهدان گفتگو کرده که مدعی شده‌اند موسی صدر در همان روز با قذافی در مسجد مولای محمد لیبی دیدار داشته است. دو شاهد در سال ۲۰۱۱ به قاسم گفته بودند که قذافی در حال سخنرانی در مسجد، تفسیر آیاتی از قرآن ارائه می‌دهد که با مخالفت و اعتراض صدر همراه می‌شود. این اختلاف سبب می‌شود تا محافظان قذافی به سمت صدر هجوم ببرند ولی با مخالفت قذافی او را رها می‌کنند. پس از آن قذافی سخنرانی را ترک می‌کند و صدر نیز با کاروانی مسجد را ترک می‌نماید.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۲۴:۰۰-۲۷:۰۰}}</ref>		در روز ششم حضور صدر در لیبی، گزارش‌های شاهدان عینی گواهی می‌دهد که وی با یک خودروی دولتی، هتل را در ساعت ۱۳:۳۰ ترک می‌کند. از این زمان به بعد،‌ هیچ گزارش رسمی و دقیقی از موسی صدر و همراهانش در دسترس نیست. قاسم حماده، خبرنگار لبنانی، مدعی است که با شاهدان گفتگو کرده که مدعی شده‌اند موسی صدر در همان روز با قذافی در مسجد مولای محمد لیبی دیدار داشته است. دو شاهد در سال ۲۰۱۱ به قاسم گفته بودند که قذافی در حال سخنرانی در مسجد، تفسیر آیاتی از قرآن ارائه می‌دهد که با مخالفت و اعتراض صدر همراه می‌شود. این اختلاف سبب می‌شود تا محافظان قذافی به سمت صدر هجوم ببرند ولی با مخالفت قذافی او را رها می‌کنند. پس از آن قذافی سخنرانی را ترک می‌کند و صدر نیز با کاروانی مسجد را ترک می‌نماید.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۲۴:۰۰-۲۷:۰۰}}</ref>

	مصطفی عبدالجلیل،‌ وزیر وقت دادگستری لیبی، در یک مصاحبه مدعی می‌شود که پس از دستگیری موسی صدر، تلاش‌هایی برای جعل اسناد از سوی نیروهای امنیتی لیبی انجام گرفت تا ثابت شود موسی صدر از لیبی به ایتالیا سفر کرده است. عبدالجلیل مدعی شد که او بعد از دو یا سه روز نگهداری در زندان کشته شد. او همچنین مدعی شد که قذافی دستور قتل او را صادر کرده بود.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۱۴:۰۰}}</ref>		مصطفی عبدالجلیل،‌ وزیر وقت دادگستری لیبی، در یک مصاحبه مدعی می‌شود که پس از دستگیری موسی صدر، تلاش‌هایی برای جعل اسناد از سوی نیروهای امنیتی لیبی انجام گرفت تا ثابت شود موسی صدر از لیبی به ایتالیا سفر کرده است. عبدالجلیل مدعی شد که او بعد از دو یا سه روز نگهداری در زندان کشته شد. او همچنین مدعی شد که قذافی دستور قتل او را صادر کرده بود.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۱۴:۰۰}}</ref> پرویز ثابتی، از مأموران امنیتی حکومت پهلوی نیز در گفتگویی با اندرو کوپر گفته بود که قذافی به آنها گفته است که مأموران امنیتی لیبی، موسی صدر را برای بازجویی دستگیر می‌کنند و او در حین بازجویی سکته مغزی می‌کند و می‌میرد و دو نفر همراه نیز مجبورا کشته می‌شوند<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۳۵:۰۰}}</ref>

	صدر در ۳ شهریور سال ۱۳۵۷ به دعوت [[معمر قذافی]] وارد [[لیبی]] شد و در روز ۹ شهریور ربوده شد. دستگاه‌های قضایی لبنان و ایتالیا و تحقیقات واتیکان، ادعای لیبی مبنی بر خروج صدر از آن کشور و ورود او به رم را تکذیب کردند. مجموعه اطلاعات گواه آن‌اند که صدر هرگز خاک لیبی را ترک نگفته است. به علاوه نه صدر و نه هیچ‌یک از همراهانش در سفر لیبی تماسی با خانواده خود نداشته‌اند و خبری از حضور او در لیبی در نشریات روز منتشر نشده است.		صدر در ۳ شهریور سال ۱۳۵۷ به دعوت [[معمر قذافی]] وارد [[لیبی]] شد و در روز ۹ شهریور ربوده شد. دستگاه‌های قضایی لبنان و ایتالیا و تحقیقات واتیکان، ادعای لیبی مبنی بر خروج صدر از آن کشور و ورود او به رم را تکذیب کردند. مجموعه اطلاعات گواه آن‌اند که صدر هرگز خاک لیبی را ترک نگفته است. به علاوه نه صدر و نه هیچ‌یک از همراهانش در سفر لیبی تماسی با خانواده خود نداشته‌اند و خبری از حضور او در لیبی در نشریات روز منتشر نشده است.
خط ۲۴۳:		خط ۲۴۳:

	=== کشف جسد ===		=== کشف جسد ===
	جسد موسی صدر هیچگاه یافت نشد. با این حال قاسم حماده،‌ خبرنگار لبنانی با همکاری بنگاه خبری بی‌بی‌سی، تحقیقاتی را بر روی یک ادعا آغاز کردند. در این ادعا گفته می‌شد که جسد مردی بلندقامت و شبیه به موسی صدر، در یک سردخانه مخفی در لیبی کشف شده است که آثار اعدام (شلیک گلوله به سر ~~او از پشت~~) دیده می‌شود. این جسد در سال ۲۰۱۱ توسط قاسم حماده مورد بررسی قرار گرفت و چند عکس از او گرفته شد. بعدها بررسی‌ها روی تصاویر سبب شد تا اعلام شود، ۶۰ درصد احتمال دارد این جسد،‌ متعلق به موسی صدر باشد. این جسد دیگر یافت نشد و بعدها نیروهای امنیتی لیبی از ادامه تحقیقات از سوی بی‌بی‌سی جلوگیری کردند.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۱۵:۰۰-۲۱:۰۰}}</ref>		جسد موسی صدر هیچگاه یافت نشد. با این حال قاسم حماده،‌ خبرنگار لبنانی با همکاری بنگاه خبری بی‌بی‌سی، تحقیقاتی را بر روی یک ادعا آغاز کردند. در این ادعا گفته می‌شد که جسد مردی بلندقامت و شبیه به موسی صدر، در یک سردخانه مخفی در لیبی کشف شده است که آثار اعدام (شلیک گلوله به سر یا شکستن جمجمه) دیده می‌شود. این جسد در سال ۲۰۱۱ توسط قاسم حماده مورد بررسی قرار گرفت و چند عکس از او گرفته شد. بعدها بررسی‌ها روی تصاویر سبب شد تا اعلام شود، ۶۰ درصد احتمال دارد این جسد،‌ متعلق به موسی صدر باشد. این جسد دیگر یافت نشد و بعدها نیروهای امنیتی لیبی از ادامه تحقیقات از سوی بی‌بی‌سی جلوگیری کردند.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۱۵:۰۰-۲۱:۰۰}}</ref>

			== پیامد و واکنش‌ها به ربایش و قتل ==
			چند روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، همسرش از حسین کنعان درخواست کرده بود تا به آمریکا رفته و از سرنوشت موسی صدر تحقیق کند. او نیز پس از مراجعه به وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا، گزارشی از قتل موسی صدر را دریافت می‌کند و روز بعد، این گفته از سوی وزارت امور خارجه انکار می‌شود. خلیل الخلیل، سفیر سابق لبنان در ایران، از ابوایاد از سازمان آزادی‌بخش فلسطین شنیده بود که پنج روز بعد از مفقود شدن موسی صدر، جنبش آزادی‌بخش از کشته شدن موسی صدر اطلاع پیدا کرده است.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۳۳:۰۰}}</ref>

	== اندیشه‌ها ==		== اندیشه‌ها ==

Shahroudi در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۵

2025-09-03T14:35:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۵
خط ۱۹۱:		خط ۱۹۱:

	== مفقود شدن ==		== مفقود شدن ==
	بر اساس گزارش‌هایی که از سوی برخی شاهدان عینی مطرح شده است، سید موسی صدر در ۳ شهریور ۱۳۵۷ برای دیدار با معمر قذافی، وارد لیبی می‌شود. او چند روزی را در یک هتل می‌ماند و پس از ~~آن برای همیشه مفقود~~ می‌شود. پس از ~~ورود~~ صدر به ~~لیبی،~~ هیچ ~~اطلاع قابل اعتمادی~~ از او در ~~دست~~ نیست. ~~با این حال،~~ قاسم ~~حماده~~ با ~~تحقیقاتی~~ که در لیبی ~~انجام داد،~~ به این ~~نتیجه رسیده بود که موسی~~ صدر پس از ~~ورود به لیبی، به هتل فلان منتقل می‌شود~~.		بر اساس گزارش‌هایی که از سوی برخی شاهدان عینی مطرح شده است، سید موسی صدر در ۳ شهریور ۱۳۵۷ برای دیدار با معمر قذافی، وارد لیبی می‌شود. این دیدار به دعوت معمر قذافی انجام گرفته بود و با مخالفت نزدیکان صدر همراه بود. در روز ۲۵ اوت ۱۹۷۸، موسی صدر به همراه شیخ محمد یعقوب، رئیس ستاد خود و عباس بدرالدین، خبرنگار لبنانی به لیبی پرواز کرد. او چند روزی را در هتل الشاطی در منطقه طرابلس می‌ماند تا دیدار با قذافی انجام گیرد. شاهدان گفته‌اند که موسی صدر پس از ورود به هتل، از تماس با خارج از لیبی منع می‌شود و قذافی در چند نوبت، دیدار با او را به تاخیر می‌اندازد. صدر و همراهانش از ۲۵ اوت ۱۹۷۸ تا ۳۱ اوت در همان هتل اقامت دارد. بر اساس برنامه ادعا شده،‌ صدر قرار بود پس از ملاقات با قذافی به اروپا سفر کند.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۲۲:۰۰-۲۴:۰۰}}</ref>

			در روز ششم حضور صدر در لیبی، گزارش‌های شاهدان عینی گواهی می‌دهد که وی با یک خودروی دولتی، هتل را در ساعت ۱۳:۳۰ ترک می‌کند. از این زمان به بعد،‌ هیچ گزارش رسمی و دقیقی از موسی صدر و همراهانش در دسترس نیست. قاسم حماده، خبرنگار لبنانی، مدعی است که با شاهدان گفتگو کرده که مدعی شده‌اند موسی صدر در همان روز با قذافی در مسجد مولای محمد لیبی دیدار داشته است. دو شاهد در سال ۲۰۱۱ به قاسم گفته بودند که قذافی در حال سخنرانی در مسجد، تفسیر آیاتی از قرآن ارائه می‌دهد که با مخالفت و اعتراض صدر همراه می‌شود. این اختلاف سبب می‌شود تا محافظان قذافی به سمت صدر هجوم ببرند ولی با مخالفت قذافی او را رها می‌کنند. پس از آن قذافی سخنرانی را ترک می‌کند و صدر نیز با کاروانی مسجد را ترک می‌نماید.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۲۴:۰۰-۲۷:۰۰}}</ref>

	مصطفی عبدالجلیل،‌ وزیر وقت دادگستری لیبی، در یک مصاحبه مدعی می‌شود که پس از دستگیری موسی صدر، تلاش‌هایی برای جعل اسناد از سوی نیروهای امنیتی لیبی انجام گرفت تا ثابت شود موسی صدر از لیبی به ایتالیا سفر کرده است. عبدالجلیل مدعی شد که او بعد از دو یا سه روز نگهداری در زندان کشته شد. او همچنین مدعی شد که قذافی دستور قتل او را صادر کرده بود.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۱۴:۰۰}}</ref>		مصطفی عبدالجلیل،‌ وزیر وقت دادگستری لیبی، در یک مصاحبه مدعی می‌شود که پس از دستگیری موسی صدر، تلاش‌هایی برای جعل اسناد از سوی نیروهای امنیتی لیبی انجام گرفت تا ثابت شود موسی صدر از لیبی به ایتالیا سفر کرده است. عبدالجلیل مدعی شد که او بعد از دو یا سه روز نگهداری در زندان کشته شد. او همچنین مدعی شد که قذافی دستور قتل او را صادر کرده بود.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر\|ص=۱۴:۰۰}}</ref>

Shahroudi در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۶

2025-09-03T14:16:57Z

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۹

2025-09-03T13:49:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۹
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	=== سال‌های اول زندگی ===		=== سال‌های اول زندگی ===
			سید موسی صدر در سال ۱۹۲۸ در خانواده‌ای لبنانی‌الاصل در ایران به دنیا آمد.<ref>{{پک\|بی‌بی‌سی\|۲۰۲۵\|ک=معمای موسی صدر}}</ref>

	موسی صدر در ۱۴ خرداد ۱۳۰۷ ش، در محله چهار مردان شهر [[قم]] به دنیا آمد. پدر او [[سید صدرالدین صدر]]، جانشین شیخ [[عبدالکریم حائری یزدی]] و از مراجع بود و مادرش صفیه طباطبایی قمی فرزند [[سید حسین طباطبایی قمی]] و خواهر [[سید حسن طباطبایی قمی]] بود.<ref>http://www.wikiresist.com/?word=سید_موسی_صدر</ref>		موسی صدر در ۱۴ خرداد ۱۳۰۷ ش، در محله چهار مردان شهر [[قم]] به دنیا آمد. پدر او [[سید صدرالدین صدر]]، جانشین شیخ [[عبدالکریم حائری یزدی]] و از مراجع بود و مادرش صفیه طباطبایی قمی فرزند [[سید حسین طباطبایی قمی]] و خواهر [[سید حسن طباطبایی قمی]] بود.<ref>http://www.wikiresist.com/?word=سید_موسی_صدر</ref>

خط ۲۸۶:		خط ۲۸۸:
	=== منابع ===		=== منابع ===

	* ش		* {{یادکرد ویدئو\|همان=\|نام خانوادگی=بی‌بی‌سی\|نام=\|پیوند پدیدآورنده=\|نام خانوادگی۲=\|نام۲=\|پیوند پدیدآورنده۲=\|ویراستار=\|بخش=\|نشانی بخش=\|عنوان=معمای موسی صدر\|ترجمه عنوان=\|نوع=ویدئو\|کوشش=\|دیگران=\|نشانی=https://www.youtube.com/watch?v=RKBNfApPoEQ\|نشانی بایگانی=\|تاریخ بایگانی=\|قالب=\|تاریخ بازبینی=\|ویرایش=\|سری=\|تاریخ=۲۰۲۵\|سال=۲۰۲۵\|ناشر=bbc.com\|مکان=\|زبان=انگلیسی\|id=\|شابک=\|oclc=\|در=\|گفتاورد=\|پی‌نوشت=}}

	== پیوندهای بیرونی ==		== پیوندهای بیرونی ==

Shahroudi در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۰

2025-09-03T13:30:12Z

نمایش تغییرات

Shahroudi: ابرابزار

2025-09-03T13:24:53Z

ابرابزار

نمایش تغییرات