https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B3_%D8%B0%DA%A9%D8%A7%D8%A1سیروس ذکاء - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T12:43:39Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B3_%D8%B0%DA%A9%D8%A7%D8%A1&diff=94194&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-24T17:18:50Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات زندگینامه<br />
| نام = سیروس ذکاء<br />
| تاریخ_تولد = ۱۳۰۵<br />
| محل_تولد = [[تبریز]]، [[ایران]]<br />
| تاریخ_مرگ = ۲۲ آذر ۱۴۰۰<br />
| محل_مرگ = [[تهران]]، [[ایران]]<br />
| تحصیلات = علوم سیاسی<br />
| دانشگاه = دانشگاه تهران<br />
| پیشه = مترجم، جستارنویس، روزنامهنگار<br />
}}<br />
<br />
'''سیروس ذکاء''' {{تتم||۱۳۰۵|[[تبریز]] – ۲۲ آذر ۱۴۰۰ در [[تهران]]| | | |خ}} [[مترجم]]، جستارنویس و [[روزنامهنگار]] ایرانی بود.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
''سیروس ذکاء'' در [[۱۳۰۵]] در شهرستان [[تبریز]] به دنیا آمد. پدرش در [[بانک ملی]] کار میکرد. پدربزرگ او ''حاج میرزا علی اعیان'' از تجار بنام [[تبریز]] بود، ولی فرزندش به سوی تجارت نمیرود و به کار دولت میپردازد و در سال ۱۳۱۶ از [[تبریز]] به [[تهران]] میآید. دو سال نمیکشد که مأموریت بانک [[قزوین]] به او داده میشود و با فرزندان خود به آن شهر میرود. تا اینکه مجدداً از سال ۱۳۲۱ به [[تهران]] انتقال مییابد و فرزندانش را برای تحصیل به [[دبیرستان فیروز بهرام]] میسپرد.<ref>{{پک|افشار|۱۳۸۰|ف=یاد یحیی ذکاء|ک=مجلهٔ بخارا، ش ۱۷|ص=۲۹۶}}</ref><br />
<br />
خاندان ذکاء با خاندان ''[[اشرفالدوله کلانتر]]'' که از رجال نامی [[تبریز]] و از دیوانیان روزگار سلطنت [[مظفرالدینشاه]] و بعد، [[مشروطه]] بود خویشاوندی سببی دارند. ''[[اشرفالدوله کلانتر|شرفالدوله]]'' شوهرعمهٔ ''سیروس ذکاء'' بود و ''[[یحیی ذکاء]]'' همسر نوهٔ ''[[اشرفالدوله کلانتر|شرفالدوله]]''؛ و به همین مناسبت است که ''[[یحیی ذکاء|یحیی]]'' خاطرات ''[[اشرفالدوله کلانتر|شرفالدوله]]'' را به چاپ رسانید.<ref>{{پک|افشار|۱۳۸۰|ف=یاد یحیی ذکاء|ک=مجلهٔ بخارا، ش ۱۷|ص=۲۹۶}}</ref><br />
<br />
''سیروس ذکاء'' در دانشگاه در رشتهٔ [[علوم سیاسی]] [[دانشکده حقوق|دانشکدهٔ حقوق]] تحصیل کرد و پس از تحصیل در [[وزارت امور خارجه]] استخدام شد. او وقتی به مأموریت خارج رفت در آنجا به ادامهٔ تحصیل روی آورد و به اخذ درجهٔ دکتری نایل شد.<ref>{{پک|افشار|۱۳۸۰|ف=یاد یحیی ذکاء|ک=مجلهٔ بخارا، ش ۱۷|ص=۲۹۶}}</ref><br />
<br />
''سیروس ذکاء'' دو سال [[دانشکده حقوق|دانشکدهٔ حقوق]] را با ''[[ایرج افشار]]'' گذراند و از این طریق با یکدیگر دوست شدند و سال سوم از یکدیگر جدا شدند؛ او به رشتهٔ [[علوم سیاسی]] رفت و ''[[ایرج افشار]]'' رشتهٔ [[علوم قضایی]]؛ اما اغلب روزها با هم بودند. یکی از پاتوقهایشان دفتر [[مجله جهان نو|مجلهٔ جهان نو]] (به مدیریت ''[[حسین حجازی]]'') بود که در یکی از املاک پدر [[ایرج افشار]] استقرار داشت و جماعتی از پیران و جوانان در آنجا نشست و خاست فرهنگی داشتند. ''سیروس ذکاء'' و ''[[ایرج افشار]]'' اغلب غروبها در خیابانها پرسه میزدند. ''سیروس ذکاء'' جمعهها گاهی با گروه ''[[حسین حجازی]]'' به کوهنوردی میرفت؛ یکبار حتی خودش را با گروه به دامنههای مرتفع [[توچال]] کشانید.<ref>{{پک|افشار|۱۳۸۰|ف=یاد یحیی ذکاء|ک=مجلهٔ بخارا، ش ۱۷|ص=۲۹۵}}</ref><br />
<br />
در دههٔ ۲۰ با افرادی نظیر ''[[مرتضی کیوان]]''، ''[[علیاکبر کسمایی]]''، ''[[علی کسمایی]]''، ''[[ایرج افشار]]''، ''[[محمدجعفر محجوب]]''، ''[[مصطفی فرزانه]]''، ''[[هوشنگ ایرانی]]''، ''[[محمود تفضلی]]''، ''[[غلامحسین غریب]]'' و دیگران نشستهای دورهای فرهنگی در باب [[ادبیات]] و [[هنر]] برگزار میکردند.<ref>{{پک|افشار|قاسمی|دهباشی|ساطعی|۱۳۸۰|ف=تاریخ شفاهی مطبوعات ایران (۴)|ک=مجلهٔ بخارا، ش ۲۱ و ۲۲|ص=۱۹۷}}</ref><br />
<br />
''سیروس ذکاء'' در کنار ''[[عبدالحسین زرینکوب]]''، ''[[جعفر شریعتمداری]]''، ''[[مرتضی کیوان]]''، ''[[محمدعلی اسلامی ندوشن]]''، ''[[محمدجعفر محجوب]]''، ''[[اصغر فتحی]]''، ''[[علیاکبر کسمایی]]''، ''[[مصطفی فرزانه]]''، ''[[جمشید بهنام]]''، ''[[امین عالیمرد]]''، ''[[حسین یزدانیان]]'' و جمعی دیگر، از کسانی بودند که آثارشان در دورههای اول [[مجله جهان نو|مجلهٔ جهان نو]] چاپ شده است. از ادبای قدیمی ''[[سعید نفیسی]]''، ''[[علی جواهرکلام]]''، ''[[عباس شوقی]]'' و ''[[خانبابا طباطبایی]]'' با آن همکاری داشتند.<ref>{{پک/بن|۱۳۵۹|ف=یادبود مؤلفان|ک=آینده|ص=۹۲۲}}</ref><br />
<br />
''سیروس ذکاء'' مترجمی است از نسل بعد از شهریور ۱۳۲۰ که آثارش از دههٔ ۱۳۳۰ به بعد نشر یافته است.<ref>{{پک|عابدی|۱۳۷۹|ف=از منظر تاریخ فرهنگی معاصر|ک=کتاب ماه ادبیات و فلسفه، ش ۳۴|ص=۲۳}}</ref> گرایش مشخص در ترجمهٔ این دوره، ترجمهٔ همهٔ آثار یک نویسنده است، مانند ''[[آندره مالرو]]'' که آثارش را ''سیروس ذکاء''، ''[[رضا سیدحسینی]]'' و ''[[ابوالحسن نجفی]]'' به فارسی برمیگردانند.<ref name="kmap21">[http://www.noormags.ir/view/fa/ArticlePage/2012/36/Image میرعابدینی، حسن. سیر ترجمهٔ داستان در ایران. کتاب ماه ادبیات و فلسفه، تیر ۱۳۷۸، شمارهٔ ۲۱، ص ۳۶]</ref><br />
<br />
''سیروس ذکاء'' علاوه بر ترجمه، بهطور گاهگاهی نقدهایی بر آثار داستانی فارسی نوشته است که به نحوی در زمان خود تأثیرگذار بوده است؛ همینطور دربارهٔ ترجمهٔ رمانها و داستانهای خارجی به فارسی نقدهایی نوشته است.<ref>{{پک|تقیزاده|۱۳۸۱|ف=روششناسی نقد ادبیات داستانی|ک=کتاب ماه ادبیات و فلسفه|ص=۲۸}}</ref><br />
<br />
سیروس ذکاء سرانجام در ۲۲ آذر ۱۴۰۰ بر اثر کهولت سن درگذشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سیروس ذکاء؛ مترجم برجسته درگذشت|نشانی=https://www.irna.ir/news/84578384/سیروس-ذکاء-مترجم-برجسته-درگذشت|وبگاه=ایرنا|تاریخ=2021-12-15|بازبینی=2021-12-16|کد زبان=fa|نام خانوادگی=2493}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲|ریز=بله}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی = افشار| نام = ایرج| پیوند نویسنده = ایرج افشار| عنوان = یاد یحیی ذکاء | پیوند = http://www.noormags.ir/view/fa/ArticlePage/14554/295/Image | ژورنال = مجلهٔ بخارا| شماره =۱۷| سال =۱۳۸۰| ماه =فروردین}}<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی = افشار| نام = ایرج (مصاحبهشونده)| پیوند نویسنده = ایرج افشار| نام خانوادگی۲ =قاسمی| نام۲ =(مصاحبهکنندگان:) سیدفرید| نام خانوادگی۳ =دهباشی| نام۳ =علی| پیوند نویسنده۳ = علی دهباشی| نام خانوادگی۴ =ساطعی| نام۴ =طوبی| عنوان = تاریخ شفاهی مطبوعات ایران (۴) | پیوند = http://www.noormags.ir/View/Magazine/ViewPages.aspx?numberId=22834&ViewType=1&PageNo=197 | ژورنال = مجلهٔ بخارا| شماره = ۲۱ و ۲۲| | سال = ۱۳۸۰| ماه =آذر و اسفند}}<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی = | نام = | عنوان = یادبود مؤلفان | پیوند = http://www.noormags.ir/view/fa/ArticlePage/9759/922/Image | ژورنال = [[ماهنامه آینده|ماهنامهٔ آینده]]| شماره = ۹–۱۲| سال =۱۳۵۹| ماه =آذر-اسفند}}<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =عابدی| نام =کامیار| عنوان = از منظر تاریخ فرهنگی معاصر | پیوند = http://www.noormags.ir/view/fa/ArticlePage/2100/23/Image | ژورنال =کتاب ماه ادبیات و فلسفه| شماره =۳۴| سال =۱۳۷۹| ماه =مرداد}}<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =تقیزاده| نام =صفدر| عنوان = روششناسی نقد ادبیات داستانی | پیوند = http://www.noormags.ir/view/fa/ArticlePage/2116/28/Image | ژورنال =کتاب ماه ادبیات و فلسفه| شماره =۵۴ و ۵۵| سال =۱۳۸۱| ماه =فروردین و اردیبهشت}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = جواهری گیلانی| نام = محمدتقی| پیوند نویسنده = شمس لنگرودی| عنوان = تاریخ تحلیلی شعر نو| جلدها = ۴| ویرایش = دوم| سال = ۱۳۷۷| ناشر = [[نشر مرکز]]| مکان انتشارات = تهران| شابک = ۹۶۴-۳۰۵-۳۷۴-۱}}<br />
[http://sharghdaily.ir/News/74042/-فکر-میکردند-«سیروس-ذکاء»-جعلی-است * گفت و گو با سیروس ذکاء. ونداد الوندی پور. روزنامه شرق] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151025083847/http://www.sharghdaily.ir/News/74042/-%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%C2%AB%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D8%B0%DA%A9%D8%A7%E2%80%8D%D8%A1%C2%BB-%D8%AC%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |date=۲۵ اکتبر ۲۰۱۵}}<br />
<br />
{{ترتیبپیشفرض:ذکاء، سیروس}}<br />
[[رده:تحصیلکردگان دبیرستان فیروزبهرام]]<br />
[[رده:روزنامهنگاران اهل تبریز]]<br />
[[رده:مترجمان اهل تبریز]]</div>Shahroudi