Shahroudi: +رده:اهالی هند، +رده:سیاستمداران اهل هند، +رده:درگذشتگان ۹۹۰ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۹۱ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۹۲ (قمری)، +رده:منتقدان تصوف (هات‌کت)

2024-08-29T08:20:52Z

+رده:اهالی هند، +رده:سیاستمداران اهل هند، +رده:درگذشتگان ۹۹۰ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۹۱ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۹۲ (قمری)، +رده:منتقدان تصوف (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۰
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	[[رده:مسلمانان اهل هند]]		[[رده:مسلمانان اهل هند]]
			[[رده:اهالی هند]]
			[[رده:سیاستمداران اهل هند]]
			[[رده:درگذشتگان ۹۹۰ (قمری)]]
			[[رده:درگذشتگان ۹۹۱ (قمری)]]
			[[رده:درگذشتگان ۹۹۲ (قمری)]]
			[[رده:منتقدان تصوف]]

Shahroudi: ابرابزار

2024-08-29T08:18:00Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

'''شیخ عبدالنبی''' از روحانیان [[مسلمان]] و سیاستمداران دربار [[گورکانیان]] بود که به مدت هشت سال در منصب «صدرالصدور» [[اکبر کبیر]] قرار داشت.

== زندگی ==
عبدالنبی نوهٔ [[عبدالقدوس گنگوهی]] و عضو یکی از مهم‌ترین خانواده‌های ''علما'' در هند گورکانی بود. عبدالنبی اگرچه صوفی‌گری را به‌طور کامل رد نمی‌کرد، اما بیشتر در زمینهٔ حقوق و شریعت فعالیت داشت. او [[علم حدیث]] را در شهر [[مکه]]، نزد محدث مصری‌الاصل، [[ابن حجر هیتمی]]، آموخته بود که او را با اصلاحات سنت‌گرایانه آشنا کرد. عبدالنبی پس از بازگشت از [[حج]] به هند، از رویکرد دینی پیشینیان خود فاصله گرفت و آثاری در انتقاد از اعمال افراط‌گرایانهٔ [[تصوف]] نوشت.<ref name="پک|Streusand|20126">{{پک|Streusand|2012}}</ref> او پس از رد کردن سنت عارفانهٔ خانوادگیش، نظرات «علمای ظاهر» را پذیرفت و حتی در رساله‌ای، نظرات پدرش دربارهٔ حمایت از موسیقی صوفیانه ([[سماع]]) را نقد کرد.<ref name="پک|Afsharian|Negahban|201510">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref><ref name="پک|Nizami|2020|ص=1306">{{پک|Nizami|2020|ص=130}}</ref> دیدگاه ''اصلاح'' که در مکه و مدینه آموخته‌بود، ظاهراً بعدتر شکلی از شیعه‌ستیزی به خود گرفت.<ref name="پک|Afsharian|Negahban|201522">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref>

چشم‌پوشی عبدالنبی از میراث خانوادگیش باعث اعتبار یافتن او شده بود و لقب «شیخ الاسلام» گرفت و اکبرشاه به او مقام «صدارت گجرات» (در ۹۷۱ هجری) بخشید.<ref name="پک|Afsharian|Negahban|20159">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref> در سال ۹۷۳ هجری، اکبرشاه به توصیه وزیر ارشد خود، [[مظفرخان تربتی]]، عبدالنبی را به مقام ''صدرالصدر'' منصوب نمود که وظیفه‌اش مدیر ارشد کمک‌های درآمدی به علما بود. عبدالنبی در این جایگاه روابط پرتنشی را تجربه کرد؛ زیرا دربار اکبر و علمای پیرامون شاه با روحانیانی که قسمت عمدهٔ این کمک‌های مالی را دریافت می‌کردند اصطحکاک و اختلاف داشتند. اکبر همچنین عبدالنبی را مأمور آموزش علم حدیث به ولیعهدش، سلیم ([[جهانگیرشاه]] آینده)، منصوب کرد.<ref name="پک|Streusand|2012">{{پک|Streusand|2012}}</ref> اکبرشاه در این دوره برای عبدالنبی احترام زیادی قائل بود.<ref name="پک|Nizami|2020|ص=13022">{{پک|Nizami|2020|ص=130}}</ref> عبدالنبی جلساتی برای آموزش حدیث برگزار می‌کرد که در آن راویان معتبر و ارزشمند را بررسی می‌نمود. گاهی شخص اکبرشاه در این جلسه‌ها شرکت می‌کرد و حتی کفش‌های عبدالنبی را برایش مرتب می‌کرد.<ref name="پک|Afsharian|Negahban|2015">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref>

عبدالنبی در جایگاه صدرالصدور، دیدگاه‌های اصلاحی خود دربارهٔ [[امر به معروف و نهی از منکر]] را پیاده‌سازی کرد. به نظر می‌رسد تأثیر نظراتش بر اکبر، موجب شد بعدتر تفکرات امپراتور بدان سو کشیده شود که رعایت اشکال ظاهری و الزامات رسمی اسلام مهم نیست. عبدالنبی با سیاست برابری‌خواهانهٔ اکبرشاه در امور دینی، موسوم به ''[[صلح کل]]''، مخالف بود. با این حال اکبر سعی داشت دوستی خود با عبدالنبی را ادامه دهد.<ref name="پک|Afsharian|Negahban|20158">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref> عبدالنبی با اکراه ''محضر'' (گواهی که اکبر را به عنوان بالاترین مرجع دینی برسمیت می‌شناخت) امضا کرد. او عموماً با برنامه‌های مذهبی و سیاسی اکبرشاه مخالف بود.<ref name="پک|Streusand|20123">{{پک|Streusand|2012}}</ref>

عبدالنبی پس از این، یک رقیب یافت که [[مخدوم‌الملک عبدالله سلطانپوری]] نام داشت و نمایندهٔ برجستهٔ اسلام [[شریعتیسم|شریعی]] در میان اهل تسنن بود که در مناظره‌های مذهبی ([[عبادت‌خانه]]) شرکت می‌کرد.<ref name="پک|Streusand|20124">{{پک|Streusand|2012}}</ref> مخدوم‌الملک که از قدرت و جایگاه عبدالنبی خشمگین بود، در رساله‌ای که علیهش نوشت، عبدالنبی را مسئول اعدام خضرخان و میرحبشی دانست.<ref name="پک|Nizami|2020|ص=130">{{پک|Nizami|2020|ص=130}}</ref> عبدالنبی برخی از عالمان برجسته و سرشناس [[شیعه]] را اعدام کرد که خشم شاه را برانگیخت و با اعدام یک برهمن، روابط عبدالنبی و اکبر شاه تیره و تار شد.<ref name="پک|Afsharian|Negahban|20155">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref>

عبدالنبی تا هشت سال صدرالصدور باقی ماند.<ref name="پک|Afsharian|Negahban|20156">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref> تا این که رفتارش در مناظرات و رقابت شخصی او با مخدوم‌الملک به جایگاهی که نزد اکبرشاه داشت، لطمه زد. اکبر او را از عنوان صدرالصدور عزل کرد<ref name="پک|Streusand|20125">{{پک|Streusand|2012}}</ref> و منصب صدارت کل هند را به چندین مقام کوچک‌تر تقسیم کرد تا هر ولایتی صدر مستقلی داشته باشد. با این روش اکبرشاه از نفوذ قضاتی که از منصوبان و پیروان عبدالنبی بودند، کاست. همچنین اکبر در سال ۹۸۷ هجری، در راستای سیاست ''[[دین الهی]]'' اعلام کرد فرمان‌های پادشاهی بر احکام فقها اولویت دارد که اعتراض عبدالنبی را در پی داشت.<ref name="پک|Afsharian|Negahban|20154">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref>

اکبرشاه چون از رقابت عبدالنبی و مخدوم‌الملک خسته شده‌بود، هر دو را در سال ۹۸۶ هجری به حج فرستاد<ref name="پک|Nizami|2020|ص=1305">{{پک|Nizami|2020|ص=130}}</ref> و مأموریت داد به عنوان «امیرالحاج»، هدایا و صدقات شاه را به [[حجاز]] ببرند. این کار در واقع به معنای [[تبعید]] آن‌ها بود.<ref name="پک|Afsharian|Negahban|20157">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref>

== درگذشت ==
عبدالنبی احتمالاً در سال ۹۹۱ یا ۹۹۲، شاید با توجه به گزارش‌های اغراق‌آمیزی که از قیام [[بنگال]] و شورش برادر ناتنی اکبر، [[میرزا محمد حکیم]]، دریافت کرده‌بود، به هند بازگشت. اکبر عبدالنبی را به دلیل تخلفات مالی در زمان صدرالصدوری، به زندان انداخت و اندکی پس از آن احتمالاً به دستور اکبر، کشته شد.<ref name="پک|Streusand|20122">{{پک|Streusand|2012}}</ref> قتل او یحتمل در سال‌های ۹۹۰ تا ۹۹۲ هجری رقم خورد.<ref name="پک|Nizami|2020|ص=1304">{{پک|Nizami|2020|ص=130}}</ref><ref name="پک|Afsharian|Negahban|20153">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref>

== میراث ==
او مسجدی در [[دهلی]] ساخته بود که هنوز پابرجاست.<ref name="پک|Nizami|2020|ص=1303">{{پک|Nizami|2020|ص=130}}</ref> از آثار منسوب به عبدالنبی عبارتند از:<ref name="پک|Nizami|2020|ص=1302">{{پک|Nizami|2020|ص=130}}</ref><ref name="پک|Afsharian|Negahban|20152">{{پک|Afsharian|Negahban|2015}}</ref>
# رساله‌ای گمشده در مخالفت با سماع
# ''رساله در وظایف و ادعیه'' با دیگر نام‌های ''وظایف النبی'' و ''وظایف الیوم والیلة النبویه'' که در دوران حبس نوشت.
# ''[[سنن الهدی فی متابعت المصطفی]]'' که رساله عربی گمشده‌ای در رد انتقاد مروازی شافعی از امام ابوحنیفه، که عبدالنبی نسبش را از او می‌گیرد، است.

== پانویس ==

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳|چپ‌چین=بله}}

=== منابع ===
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد دانشنامه| دانشنامه= Encyclopaedia Iranica | نام= K. A. | نام خانوادگی = Nizami| عنوان = ʿABD-AL-NABĪ |سال = 2020|ناشر= Columbia University in the City of New York |نشانی= https://referenceworks-brillonline-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/entries/encyclopaedia-iranica-online/*-COM_4325 |زبان = en}}
* {{یادکرد دانشنامه| دانشنامه= Encyclopaedia Islamica | نام1=Marjan |نام خانوادگی1= Afsharian |نام2= Farzin |نام خانوادگی2=Negahban| عنوان = ʿABD-AL-NABĪ | نشانی= https://referenceworks-brillonline-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/entries/encyclopaedia-islamica/*-COM_0018 |سال = 2015|شهر= |زبان = en}}
* {{یادکرد دانشنامه| دانشنامه= Encyclopaedia of Islam| جلد = 3| نام خانوادگی= Streusand|نام= Douglas E| عنوان = ʿABD-AL-NABĪ | نشانی= https://referenceworks-brillonline-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/entries/encyclopaedia-of-islam-3/*-COM_23901 |سال = 2012|شهر= |زبان = en}}
{{پایان}}

{{اکبر کبیر}}

[[رده:مسلمانان اهل هند]]

شیخ عبدالنبی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: +رده:اهالی هند، +رده:سیاستمداران اهل هند، +رده:درگذشتگان ۹۹۰ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۹۱ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۹۲ (قمری)، +رده:منتقدان تصوف (هات‌کت)

Shahroudi: ابرابزار