https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%88%D9%84صادر اول - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-15T14:42:28Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%88%D9%84&diff=177679&oldid=prevShahroudi: +رده:اصطلاحات فلسفی، +رده:آفرینشگرایی (هاتکت)، ابرابزار2026-06-12T20:22:56Z<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C" title="رده:اصطلاحات فلسفی">رده:اصطلاحات فلسفی</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%B4%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C" title="رده:آفرینشگرایی">رده:آفرینشگرایی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)، ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=بله|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=بله|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:آفرینشگرایی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات فلسفی]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%88%D9%84&diff=177678&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2026-06-12T20:21:03Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''صادر اوّل''' اصطلاحی در [[فلسفه اسلامی]] است که به نخستین موجودی گفته میشود که از [[واجبالوجود]] یا ذات الهی صادر شده است. فیلسوفان این مفهوم را در چارچوب نظریهٔ [[صدور]] و بر پایهٔ اصل «از واحد جز واحد صادر نمیشود» تبیین کردهاند و غالباً آن را با [[عقل اول]] یکی دانستهاند.<br />
<br />
== مفهوم ==<br />
در فلسفهٔ مشائی و سنتهای وابسته به آن، گفته میشود که از «واحد حقیقی» که هیچگونه کثرتی در ذات او نیست، در مرتبهٔ نخست تنها یک موجود میتواند صادر شود. دلیل این امر آن است که اگر از علت واحد در یک مرتبه بیش از یک معلول بهطور مستقیم صادر شود، مستلزم نوعی کثرت در ذات علت خواهد بود. از اینرو فیلسوفان نتیجه گرفتهاند که نخستین معلول از [[ذات الهی]] باید واحد باشد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صادر اول}}</ref><br />
<br />
به بیان برخی متفکران، از جمله [[عبدالرزاق لاهیجی]]، علت برای صدور معلول معین باید دارای جهتی باشد که وجود آن معلول را ترجیح دهد. اگر چند معلول بهطور مستقیم از علت واحد صادر شوند، این ترجیح مستلزم تعدد جهات در علت خواهد بود، در حالی که ذات واجبالوجود بسیط و فاقد هرگونه کثرت است؛ بنابراین در مرتبهٔ نخست تنها یک معلول میتواند از او صادر شود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صادر اول}}</ref><br />
<br />
== ماهیت صادر اول ==<br />
در نظام فلسفی حکمای اسلامی، صادر اول موجودی بسیط و مستقل از دیگر معلولات دانسته میشود؛ یعنی وجود یا تحقق آن وابسته به موجود دیگری نیست. به همین دلیل، فیلسوفان نتیجه گرفتهاند که صادر اول نمیتواند از مقولات عرضی باشد، زیرا عرض برای تحقق خود به جوهر نیاز دارد. همچنین از میان انواع جوهر نیز جسم نمیتواند صادر اول باشد، زیرا جسم مرکب از ماده و صورت است و هر یک به دیگری نیاز دارند. نفس نیز برای پیدایش خود به نوعی استعداد بدنی وابسته است. بر این اساس، حکما صادر اول را [[جوهر عقلی]] دانستهاند که در فلسفه با عنوان [[عقل اول]] شناخته میشود. با پدید آمدن عقل اول، نوعی کثرت در مراتب موجودات پدید میآید و از طریق آن سایر موجودات به ترتیب در نظام هستی تحقق مییابند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صادر اول}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام=عباسعلی|نام خانوادگی=اختری|مقاله=صادر اول|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=بله|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}}</div>Shahroudi