طلاق رجعی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Zeynabyar در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۰۰

2026-02-15T19:00:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۰۰
خط ۱:		خط ۱:
	[[طلاق رجعی]] نوعی از جدایی می‌باشد که در آن مرد می‌تواند پس از [[طلاق\|متارکه]] با زن، در مدت زمان مشخصی به وی بازگردد. بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.		[[طلاق رجعی]] نوعی جدایی می‌باشد که در آن مرد می‌تواند پس از [[طلاق\|متارکه]] با زن، در مدت زمان مشخصی به وی بازگردد و بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.

	== واژگان ==		== واژگان ==

Shahroudi در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۴

2026-02-12T06:34:13Z

Shahroudi در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۲

2026-02-12T06:32:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
	[[طلاق رجعی]] نوعی از جدایی می‌باشد که در آن مرد می‌تواند پس از [[طلاق\|متارکه]] با زن، در مدت زمان مشخصی به وی بازگردد. بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.		[[طلاق رجعی]] نوعی از جدایی می‌باشد که در آن مرد می‌تواند پس از [[طلاق\|متارکه]] با زن، در مدت زمان مشخصی به وی بازگردد. بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.

	== ~~طلاق~~ ==		== واژگان ==
	برداشتن پیوند [[ازدواج]] را [[طلاق]] گویند. [[طلاق]] مانند [[ازدواج]] با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۶}}</ref>اما برخلاف [[ازدواج]]، جزء [[ایقاعات]] است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۹۷}}</ref>در [[اسلام]]، [[طلاق]] مشروع و جایز است؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۱۹۴}}</ref>اما بر پایه روایات، منفورترین [[حلال]] نزد خداوند است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=کافی\|سال=۱۴۰۷\|نام خانوادگی=کلینی\|جلد=۶\|صفحه=۵۴}}</ref>		برداشتن پیوند [[ازدواج]] را [[طلاق]] گویند. [[طلاق]] مانند [[ازدواج]] با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۶}}</ref> اما برخلاف [[ازدواج]]، جزء [[ایقاعات]] است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۹۷}}</ref> در [[اسلام]]، [[طلاق]] مشروع و جایز است؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۱۹۴}}</ref> اما بر پایه روایات، منفورترین [[حلال]] نزد خداوند است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=کافی\|سال=۱۴۰۷\|نام خانوادگی=کلینی\|جلد=۶\|صفحه=۵۴}}</ref>

	~~== تعریف طلاق رجعی ==~~		[[طلاق رجعی]] به طلاقی گفته می‌شود که در زمان [[عده\|عِدّه]]، مرد می‌تواند به همسرش رجوع کند؛ یعنی می‌تواند بدون عقد [[ازدواج]]، او را دوباره همسر خود کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵}}</ref> این نوع از [[طلاق]] در برابر [[طلاق بائن]] است که در آن مرد حق ندارد بدون عقد مجدد به زن رجوع کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۷}}</ref>
	[[طلاق رجعی]] به طلاقی گفته می‌شود که در زمان [[عده\|عِدّه]]، مرد می‌تواند به همسرش رجوع کند؛ یعنی می‌تواند بدون عقد [[ازدواج]]، او را دوباره همسر خود کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵}}</ref>این نوع از [[طلاق]] در برابر [[طلاق بائن]] است که در آن مرد حق ندارد بدون عقد مجدد به زن رجوع کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۷}}</ref>

	== احکام طلاق رجعی ==		== احکام طلاق رجعی ==

			=== در فقه شیعی ===
	در [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، تا زمانی که زن در [[عده]] [[طلاق]] است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و [[آمیزش]] با او بدون قصد رجوع [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵–۲۰۶}}</ref> در [[فقه]] [[شیعه]]، دربارهٔ [[مطلقه\|زن طلاق‌گرفته‌ای]] که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل [[شیخ طوسی]] در کتاب [[المبسوط]] می‌نویسد که این زن حقیقتاً همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش [[خاستگاری]] کرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المبسوط فی الفقه الامامیه\|نام خانوادگی=شیخ طوسی\|جلد=۴\|صفحه=۲۱۷\|سال اصلی=۱۳۸۷ق}}</ref> اما برخی دیگر نظیر [[محققحلی\|محقق حلی]] قائلند که زن رجعیه فقط به صورت حکمی همسر است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=شرائع الاسلام\|سال=۱۴۰۹\|نام خانوادگی=محقق حلی\|جلد=۲\|صفحه=۵۲۶}}</ref>		در [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، تا زمانی که زن در [[عده]] [[طلاق]] است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و [[آمیزش]] با او بدون قصد رجوع [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵–۲۰۶}}</ref> در [[فقه]] [[شیعه]]، دربارهٔ [[مطلقه\|زن طلاق‌گرفته‌ای]] که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل [[شیخ طوسی]] در کتاب [[المبسوط]] می‌نویسد که این زن حقیقتاً همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش [[خاستگاری]] کرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المبسوط فی الفقه الامامیه\|نام خانوادگی=شیخ طوسی\|جلد=۴\|صفحه=۲۱۷\|سال اصلی=۱۳۸۷ق}}</ref> اما برخی دیگر نظیر [[محققحلی\|محقق حلی]] قائلند که زن رجعیه فقط به صورت حکمی همسر است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=شرائع الاسلام\|سال=۱۴۰۹\|نام خانوادگی=محقق حلی\|جلد=۲\|صفحه=۵۲۶}}</ref>

خط ۱۸:		خط ۱۹:
	* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از [[مرگ]] در زمان [[عده]].<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۳۶۵}}</ref>		* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از [[مرگ]] در زمان [[عده]].<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۳۶۵}}</ref>

	حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=وبگاه آیت الله سیستانی\|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/118/\|عنوان=احکام طلاق}}</ref>		حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=وبگاه آیت الله سیستانی\|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/118/\|عنوان=احکام طلاق}}</ref> سید روح‌الله خمینی از فقیهان معاصر شیعه در خصوص طلاق رجعی نوشته است که:<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=پرتال امام خمینی\|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/c801_159030/احکام_طلاق_رجعی_از_دیدگاه_امام_خمینی_س_\|عنوان=احکام طلاق رجعی از دیدگاه امام خمینی}}</ref>

	~~=== احکام [[طلاق رجعی]] از دیدگاه [[~~سید روح‌الله خمینی~~\|امام خمینی]] (ره)~~<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=پرتال امام خمینی\|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/c801_159030/احکام_طلاق_رجعی_از_دیدگاه_امام_خمینی_س_\|عنوان=احکام طلاق رجعی از دیدگاه امام خمینی}}</ref> ~~===~~
	# جواز رجوع در [[طلاق رجعی]] [[حکم شرعی]] غیرقابل اسقاط است و با ساقط نمودن ساقط نمی‌گردد حتی اگر مرد آن را چه با عوض و چه بدون عوض مصالحه کند.		# جواز رجوع در [[طلاق رجعی]] [[حکم شرعی]] غیرقابل اسقاط است و با ساقط نمودن ساقط نمی‌گردد حتی اگر مرد آن را چه با عوض و چه بدون عوض مصالحه کند.
	# برای مرد جایز نیست همسری را که [[طلاق رجعی]] داده است تا پایان [[عده]]، از منزل خویش اخراج کند؛ مگر این که زن مرتکب فحشا شود که موجب [[حد شرعی]] است یا کاری کند که سبب [[نشوز]] می‌شود؛ و هر گناهی مجوز بیرون کردن او از خانه شوهر نیست؛ و اما مجوز اخراج بودن بدزبانی و اهل خانه را اذیت کردن‌هایی که به حد [[نشوز]] نرسیده است محل اشکال و تأمل است.		# برای مرد جایز نیست همسری را که [[طلاق رجعی]] داده است تا پایان [[عده]]، از منزل خویش اخراج کند؛ مگر این که زن مرتکب فحشا شود که موجب [[حد شرعی]] است یا کاری کند که سبب [[نشوز]] می‌شود؛ و هر گناهی مجوز بیرون کردن او از خانه شوهر نیست؛ و اما مجوز اخراج بودن بدزبانی و اهل خانه را اذیت کردن‌هایی که به حد [[نشوز]] نرسیده است محل اشکال و تأمل است.
خط ۲۷:		خط ۲۶:
	# در صحت رجوع اطلاع دادن به زوجه شرط نیست. به همین جهت اگر زوج بدون این که به کسی اطلاع دهد به همسرش رجوع کند، به حسب واقع صحیح است؛ ولی چنانچه شوهر بعد از تمام شدن [[عده]] زن ادعا کند که در زمان [[عده]] رجوع کرده است و زن ادعای مرد را تصدیق نکند ادعای مرد مسموع نیست. نهایت امر آن است که اگر مرد مدعی آن است که زن از رجوع اطلاع دارد می‌تواند توسط دادگاه زن را قسم دهد بر نفی علم و عدم اطلاع.		# در صحت رجوع اطلاع دادن به زوجه شرط نیست. به همین جهت اگر زوج بدون این که به کسی اطلاع دهد به همسرش رجوع کند، به حسب واقع صحیح است؛ ولی چنانچه شوهر بعد از تمام شدن [[عده]] زن ادعا کند که در زمان [[عده]] رجوع کرده است و زن ادعای مرد را تصدیق نکند ادعای مرد مسموع نیست. نهایت امر آن است که اگر مرد مدعی آن است که زن از رجوع اطلاع دارد می‌تواند توسط دادگاه زن را قسم دهد بر نفی علم و عدم اطلاع.

	== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==		=== شیوه رجوع در طلاق رجعی ===
	مرد در زمان [[عده\|عدهٔ]] [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=توضیح المسائل (مُحَشّی)\|سال=\|نام خانوادگی=امام خمینی\|جلد=۲\|صفحه=۵۳۰–۵۳۱\|سال اصلی=۱۴۲۴ق}}</ref> به گفته [[فقیه\|فقیهان]] شاهد گرفتن بر رجوع [[واجب]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جواهر الکلام\|سال=۱۴۰۴\|نام خانوادگی=نجفی\|جلد=۳۲\|صفحه=۱۸۴\|سال اصلی=۱۴۰۴ق}}</ref>		مرد در زمان [[عده\|عدهٔ]] [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=توضیح المسائل (مُحَشّی)\|سال=\|نام خانوادگی=امام خمینی\|جلد=۲\|صفحه=۵۳۰–۵۳۱\|سال اصلی=۱۴۲۴ق}}</ref> به گفته [[فقیه\|فقیهان]] شاهد گرفتن بر رجوع [[واجب]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جواهر الکلام\|سال=۱۴۰۴\|نام خانوادگی=نجفی\|جلد=۳۲\|صفحه=۱۸۴\|سال اصلی=۱۴۰۴ق}}</ref>

	== قوانین حقوقی ==		== در قوانین حقوقی ==
	ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران [[طلاق در اسلام\|طلاق]] را به [[طلاق رجعی]] و [[طلاق بائن\|بائن]] تقسیم کرده است. ماده‌های۱۱۴۸ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=قانون مدنی ایران\|سال=۱۳۹۱\|نام خانوادگی=منصور\|صفحه=۲۰۱–۲۰۲}}</ref>		ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران [[طلاق در اسلام\|طلاق]] را به [[طلاق رجعی]] و [[طلاق بائن\|بائن]] تقسیم کرده است. ماده‌های۱۱۴۸ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=قانون مدنی ایران\|سال=۱۳۹۱\|نام خانوادگی=منصور\|صفحه=۲۰۱–۲۰۲}}</ref>

Shahroudi: −رده:احکام خانواده، −رده:اقسام طلاق، +رده:طلاق در اسلام، +رده:اصطلاحات عربی (هات‌کت)، ابرابزار

2026-02-12T06:30:56Z

−رده:احکام خانواده، −رده:اقسام طلاق، +رده:طلاق در اسلام، +رده:اصطلاحات عربی (هات‌کت)، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۰
خط ۱:		خط ۱:
	[[طلاق رجعی]] نوعی از جدایی ~~می باشد~~ که در آن مرد ~~می تواند~~ پس از [[طلاق\|متارکه]] با زن، در مدت زمان مشخصی به وی ~~باز گردد~~. بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.		[[طلاق رجعی]] نوعی از جدایی می‌باشد که در آن مرد می‌تواند پس از [[طلاق\|متارکه]] با زن، در مدت زمان مشخصی به وی بازگردد. بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.

	== طلاق ==		== طلاق ==
خط ۸:		خط ۸:

	== احکام طلاق رجعی ==		== احکام طلاق رجعی ==
	در [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، تا زمانی که زن در [[عده]] [[طلاق]] است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و [[آمیزش]] با او بدون قصد رجوع [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=~~۲۰۵-۲۰۶~~}}</ref> در [[فقه]] [[شیعه]]، ~~درباره~~ [[مطلقه\|زن طلاق‌گرفته‌ای]] که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل [[شیخ طوسی]] در کتاب [[المبسوط]] می‌نویسد که این زن ~~حقیقتا~~ همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش [[خاستگاری]] کرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المبسوط فی الفقه الامامیه\|نام خانوادگی=شیخ طوسی\|جلد=۴\|صفحه=۲۱۷\|سال اصلی=۱۳۸۷ق}}</ref> اما برخی دیگر نظیر [[محققحلی\|محقق حلی]] قائلند که زن رجعیه فقط ~~به‌~~ صورت حکمی همسر است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=شرائع الاسلام\|سال=۱۴۰۹\|نام خانوادگی=محقق حلی\|جلد=۲\|صفحه=۵۲۶}}</ref>		در [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، تا زمانی که زن در [[عده]] [[طلاق]] است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و [[آمیزش]] با او بدون قصد رجوع [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵–۲۰۶}}</ref> در [[فقه]] [[شیعه]]، دربارهٔ [[مطلقه\|زن طلاق‌گرفته‌ای]] که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل [[شیخ طوسی]] در کتاب [[المبسوط]] می‌نویسد که این زن حقیقتاً همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش [[خاستگاری]] کرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المبسوط فی الفقه الامامیه\|نام خانوادگی=شیخ طوسی\|جلد=۴\|صفحه=۲۱۷\|سال اصلی=۱۳۸۷ق}}</ref> اما برخی دیگر نظیر [[محققحلی\|محقق حلی]] قائلند که زن رجعیه فقط به صورت حکمی همسر است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=شرائع الاسلام\|سال=۱۴۰۹\|نام خانوادگی=محقق حلی\|جلد=۲\|صفحه=۵۲۶}}</ref>

	برخی از احکامی که میان زوجین برقرار است:		برخی از احکامی که میان زوجین برقرار است:

	* زوجین از یکدیگر [[ارث]] می‌برند.		* زوجین از یکدیگر [[ارث]] می‌برند.
	* زن بدون اجازه همسرش نمی‌تواند از منزل خارج شود.		* زن بدون اجازه همسرش نمی‌تواند از منزل خارج شود.
	* مرد حق ازدواج با خواهر زن را ندارد.		* مرد حق ازدواج با خواهر زن را ندارد.
	* در صورت رجوع مرد، زن باید از او تمکین کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=~~۲۰۵-۲۰۶~~}}</ref>		* در صورت رجوع مرد، زن باید از او تمکین کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵–۲۰۶}}</ref>
	* جایز بودن یا رُجحان داشتن آرایش برای جلب توجه مرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جامع الشتات\|نام خانوادگی=قمی\|جلد=۴\|صفحه=۳۶۶}}</ref>		* جایز بودن یا رُجحان داشتن آرایش برای جلب توجه مرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جامع الشتات\|نام خانوادگی=قمی\|جلد=۴\|صفحه=۳۶۶}}</ref>
	* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از [[مرگ]] در زمان [[عده]].<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۳۶۵}}</ref>		* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از [[مرگ]] در زمان [[عده]].<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۳۶۵}}</ref>
خط ۲۱:		خط ۲۰:
	حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=وبگاه آیت الله سیستانی\|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/118/\|عنوان=احکام طلاق}}</ref>		حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=وبگاه آیت الله سیستانی\|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/118/\|عنوان=احکام طلاق}}</ref>

	=== احکام [[طلاق رجعی]] از دیدگاه [[سید روح‌الله خمینی\|امام خمینی]](ره)<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=پرتال امام خمینی\|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/c801_159030/~~%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B1%D8%AC%D8%B9%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_~~\|عنوان=احکام طلاق رجعی از دیدگاه امام خمینی}}</ref> ===		=== احکام [[طلاق رجعی]] از دیدگاه [[سید روح‌الله خمینی\|امام خمینی]] (ره)<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=پرتال امام خمینی\|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/c801_159030/احکام_طلاق_رجعی_از_دیدگاه_امام_خمینی_س_\|عنوان=احکام طلاق رجعی از دیدگاه امام خمینی}}</ref> ===
	۱. جواز رجوع در [[طلاق رجعی]] [[حکم شرعی]] غیرقابل اسقاط است و با ساقط نمودن ساقط ~~نمی گردد~~ حتی اگر مرد آن را چه با عوض و چه بدون عوض مصالحه کند.		# جواز رجوع در [[طلاق رجعی]] [[حکم شرعی]] غیرقابل اسقاط است و با ساقط نمودن ساقط نمی‌گردد حتی اگر مرد آن را چه با عوض و چه بدون عوض مصالحه کند.
			# برای مرد جایز نیست همسری را که [[طلاق رجعی]] داده است تا پایان [[عده]]، از منزل خویش اخراج کند؛ مگر این که زن مرتکب فحشا شود که موجب [[حد شرعی]] است یا کاری کند که سبب [[نشوز]] می‌شود؛ و هر گناهی مجوز بیرون کردن او از خانه شوهر نیست؛ و اما مجوز اخراج بودن بدزبانی و اهل خانه را اذیت کردن‌هایی که به حد [[نشوز]] نرسیده است محل اشکال و تأمل است.
	۲. برای مرد جایز نیست همسری را که [[طلاق رجعی]] داده است تا پایان [[عده]]، از منزل خویش اخراج کند؛ مگر این که زن مرتکب فحشا شود که موجب [[حد شرعی]] است و یا کاری کند که سبب [[نشوز]] ~~می شود؛~~ و هر گناهی مجوز بیرون کردن او از خانه شوهر نیست؛ و اما مجوز اخراج بودن بدزبانی و اهل خانه را اذیت ~~کردن هایی~~ که به حد [[نشوز]] نرسیده است محل اشکال و تأمل است.		# اگر زن در دوره عده طلاق رجعی مرتکب فحشا شود که حد شرعی دارد، حق سکونت او در منزل شوهر در مدت عده از بین می‌رود؛ و اما اگر کاری کند که موجب نشوز است حق او تا زمانی است که بر نشوز باقی است و با برگشت از نشوز حق سکنی در منزل شوهر نیز برمی گردد و شوهر بعد آن حق ندارد او را قبل از پایان عده از خانه خویش بیرون کند.
			# مردی که همسرش را [[طلاق رجعی]] داده است لازم نیست برای رجوع شاهد بگیرد. هرچند که شاهد گرفتن به منظور اثبات مدعا در صورت تخاصم و اختلاف، [[مستحب]] است.
	۳. اگر زن در دوره عده طلاق رجعی مرتکب فحشا شود که حد شرعی دارد، حق سکونت او در منزل شوهر در مدت عده از بین ~~می رود؛~~ و اما اگر کاری کند که موجب نشوز است حق او تا زمانی است که بر نشوز باقی است و با برگشت از نشوز حق سکنی در منزل شوهر نیز برمی گردد و شوهر بعد آن حق ندارد او را قبل از پایان عده از خانه خویش بیرون کند.		# در صحت رجوع اطلاع دادن به زوجه شرط نیست. به همین جهت اگر زوج بدون این که به کسی اطلاع دهد به همسرش رجوع کند، به حسب واقع صحیح است؛ ولی چنانچه شوهر بعد از تمام شدن [[عده]] زن ادعا کند که در زمان [[عده]] رجوع کرده است و زن ادعای مرد را تصدیق نکند ادعای مرد مسموع نیست. نهایت امر آن است که اگر مرد مدعی آن است که زن از رجوع اطلاع دارد می‌تواند توسط دادگاه زن را قسم دهد بر نفی علم و عدم اطلاع.

	۴. مردی که همسرش را [[طلاق رجعی]] داده است لازم نیست برای رجوع شاهد بگیرد. هرچند که شاهد گرفتن به منظور اثبات مدعا در صورت تخاصم و اختلاف، [[مستحب]] است.

	۵. در صحت رجوع اطلاع دادن به زوجه شرط نیست. به همین جهت اگر زوج بدون این که به کسی اطلاع دهد به همسرش رجوع کند، به حسب واقع صحیح است؛ ولی چنانچه شوهر بعد از تمام شدن [[عده]] زن ادعا کند که در زمان [[عده]] رجوع کرده است و زن ادعای مرد را تصدیق نکند ادعای مرد مسموع نیست. نهایت امر آن است که اگر مرد مدعی آن است که زن از رجوع اطلاع دارد ~~می تواند~~ توسط دادگاه زن را قسم دهد بر نفی علم و عدم اطلاع.

	== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==		== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==
	مرد در زمان [[عده\|عدهٔ]] [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=توضیح المسائل(مُحَشّی)\|سال=\|نام خانوادگی=امام خمینی\|جلد=۲\|صفحه=~~۵۳۰-۵۳۱~~\|سال اصلی=۱۴۲۴ق}}</ref> به گفته [[فقیه\|فقیهان]] شاهد گرفتن بر رجوع [[واجب]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جواهر الکلام\|سال=۱۴۰۴\|نام خانوادگی=نجفی\|جلد=۳۲\|صفحه=۱۸۴\|سال اصلی=۱۴۰۴ق}}</ref>		مرد در زمان [[عده\|عدهٔ]] [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=توضیح المسائل (مُحَشّی)\|سال=\|نام خانوادگی=امام خمینی\|جلد=۲\|صفحه=۵۳۰–۵۳۱\|سال اصلی=۱۴۲۴ق}}</ref> به گفته [[فقیه\|فقیهان]] شاهد گرفتن بر رجوع [[واجب]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جواهر الکلام\|سال=۱۴۰۴\|نام خانوادگی=نجفی\|جلد=۳۲\|صفحه=۱۸۴\|سال اصلی=۱۴۰۴ق}}</ref>

	== قوانین حقوقی ==		== قوانین حقوقی ==
	ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران [[طلاق در اسلام\|طلاق]] را به [[طلاق رجعی]] و [[طلاق بائن\|بائن]] تقسیم کرده است. ماده‌های۱۱۴۸ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=قانون مدنی ایران\|سال=۱۳۹۱\|نام خانوادگی=منصور\|صفحه=~~۲۰۱-۲۰۲~~}}</ref>		ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران [[طلاق در اسلام\|طلاق]] را به [[طلاق رجعی]] و [[طلاق بائن\|بائن]] تقسیم کرده است. ماده‌های۱۱۴۸ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=قانون مدنی ایران\|سال=۱۳۹۱\|نام خانوادگی=منصور\|صفحه=۲۰۱–۲۰۲}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	~~<references />~~		{{پانویس\|۲}}
			[[رده:اصطلاحات عربی]]
	[[رده:اصطلاحات فقهی]]		[[رده:اصطلاحات فقهی]]
	[[رده:~~احکام خانواده]]~~		[[رده:طلاق در اسلام]]
	~~[[رده:اقسام~~ طلاق]]

S Dr9731 در ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۰۸

2026-02-08T20:08:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۰۸
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	=== احکام [[طلاق رجعی]] از دیدگاه [[سید روح‌الله خمینی\|امام خمینی]](ره)<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=پرتال امام خمینی\|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/c801_159030/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B1%D8%AC%D8%B9%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_\|عنوان=احکام طلاق رجعی از دیدگاه امام خمینی}}</ref> ===		=== احکام [[طلاق رجعی]] از دیدگاه [[سید روح‌الله خمینی\|امام خمینی]](ره)<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=پرتال امام خمینی\|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/c801_159030/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B1%D8%AC%D8%B9%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_\|عنوان=احکام طلاق رجعی از دیدگاه امام خمینی}}</ref> ===
	۱. جواز رجوع در طلاق رجعی حکم شرعی غیرقابل اسقاط است و با ساقط نمودن ساقط نمی گردد حتی اگر مرد آن را چه با عوض و چه بدون عوض مصالحه کند.		۱. جواز رجوع در [[طلاق رجعی]] [[حکم شرعی]] غیرقابل اسقاط است و با ساقط نمودن ساقط نمی گردد حتی اگر مرد آن را چه با عوض و چه بدون عوض مصالحه کند.

	۲. برای مرد جایز نیست همسری را که طلاق رجعی داده است تا پایان ~~عده،~~ از منزل خویش اخراج کند؛ مگر این که زن مرتکب فحشا شود که موجب حد شرعی است و یا کاری کند که سبب نشوز می شود؛ و هر گناهی مجوز بیرون کردن او از خانه شوهر نیست؛ و اما مجوز اخراج بودن بدزبانی و اهل خانه را اذیت کردن هایی که به حد ~~نشور~~ نرسیده است محل اشکال و تأمل است.		۲. برای مرد جایز نیست همسری را که [[طلاق رجعی]] داده است تا پایان [[عده]]، از منزل خویش اخراج کند؛ مگر این که زن مرتکب فحشا شود که موجب [[حد شرعی]] است و یا کاری کند که سبب [[نشوز]] می شود؛ و هر گناهی مجوز بیرون کردن او از خانه شوهر نیست؛ و اما مجوز اخراج بودن بدزبانی و اهل خانه را اذیت کردن هایی که به حد [[نشوز]] نرسیده است محل اشکال و تأمل است.

	۳. اگر زن در دوره عده طلاق رجعی مرتکب فحشا شود که حد شرعی دارد، حق سکونت او در منزل شوهر در مدت عده از بین می رود؛ و اما اگر کاری کند که موجب نشوز است حق او تا زمانی است که بر نشوز باقی است و با برگشت از نشوز حق سکنی در منزل شوهر نیز برمی گردد و شوهر بعد آن حق ندارد او را قبل از پایان عده از خانه خویش بیرون کند.		۳. اگر زن در دوره عده طلاق رجعی مرتکب فحشا شود که حد شرعی دارد، حق سکونت او در منزل شوهر در مدت عده از بین می رود؛ و اما اگر کاری کند که موجب نشوز است حق او تا زمانی است که بر نشوز باقی است و با برگشت از نشوز حق سکنی در منزل شوهر نیز برمی گردد و شوهر بعد آن حق ندارد او را قبل از پایان عده از خانه خویش بیرون کند.

	۴. مردی که همسرش را طلاق رجعی داده است لازم نیست برای رجوع شاهد بگیرد. هرچند که شاهد گرفتن به منظور اثبات مدعا در صورت تخاصم و اختلاف، مستحب است.		۴. مردی که همسرش را [[طلاق رجعی]] داده است لازم نیست برای رجوع شاهد بگیرد. هرچند که شاهد گرفتن به منظور اثبات مدعا در صورت تخاصم و اختلاف، [[مستحب]] است.

	۵. در صحت رجوع اطلاع دادن به زوجه شرط نیست. به همین جهت اگر زوج بدون این که به کسی اطلاع دهد به همسرش رجوع کند، به حسب واقع صحیح است؛ ولی چنانچه شوهر بعد از تمام شدن عده زن ادعا کند که در زمان عده رجوع کرده است و زن ادعای مرد را تصدیق نکند ادعای مرد مسموع نیست. نهایت امر آن است که اگر مرد مدعی آن است که زن از رجوع اطلاع دارد می تواند توسط دادگاه زن را قسم دهد بر نفی علم و عدم اطلاع.		۵. در صحت رجوع اطلاع دادن به زوجه شرط نیست. به همین جهت اگر زوج بدون این که به کسی اطلاع دهد به همسرش رجوع کند، به حسب واقع صحیح است؛ ولی چنانچه شوهر بعد از تمام شدن [[عده]] زن ادعا کند که در زمان [[عده]] رجوع کرده است و زن ادعای مرد را تصدیق نکند ادعای مرد مسموع نیست. نهایت امر آن است که اگر مرد مدعی آن است که زن از رجوع اطلاع دارد می تواند توسط دادگاه زن را قسم دهد بر نفی علم و عدم اطلاع.

	== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==		== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==

S Dr9731 در ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۵

2026-02-08T19:55:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۵
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=وبگاه آیت الله سیستانی\|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/118/\|عنوان=احکام طلاق}}</ref>		حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=وبگاه آیت الله سیستانی\|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/118/\|عنوان=احکام طلاق}}</ref>

			=== احکام [[طلاق رجعی]] از دیدگاه [[سید روح‌الله خمینی\|امام خمینی]](ره)<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=پرتال امام خمینی\|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/c801_159030/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B1%D8%AC%D8%B9%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_\|عنوان=احکام طلاق رجعی از دیدگاه امام خمینی}}</ref> ===
			۱. جواز رجوع در طلاق رجعی حکم شرعی غیرقابل اسقاط است و با ساقط نمودن ساقط نمی گردد حتی اگر مرد آن را چه با عوض و چه بدون عوض مصالحه کند.

			۲. برای مرد جایز نیست همسری را که طلاق رجعی داده است تا پایان عده، از منزل خویش اخراج کند؛ مگر این که زن مرتکب فحشا شود که موجب حد شرعی است و یا کاری کند که سبب نشوز می شود؛ و هر گناهی مجوز بیرون کردن او از خانه شوهر نیست؛ و اما مجوز اخراج بودن بدزبانی و اهل خانه را اذیت کردن هایی که به حد نشور نرسیده است محل اشکال و تأمل است.

			۳. اگر زن در دوره عده طلاق رجعی مرتکب فحشا شود که حد شرعی دارد، حق سکونت او در منزل شوهر در مدت عده از بین می رود؛ و اما اگر کاری کند که موجب نشوز است حق او تا زمانی است که بر نشوز باقی است و با برگشت از نشوز حق سکنی در منزل شوهر نیز برمی گردد و شوهر بعد آن حق ندارد او را قبل از پایان عده از خانه خویش بیرون کند.

			۴. مردی که همسرش را طلاق رجعی داده است لازم نیست برای رجوع شاهد بگیرد. هرچند که شاهد گرفتن به منظور اثبات مدعا در صورت تخاصم و اختلاف، مستحب است.

			۵. در صحت رجوع اطلاع دادن به زوجه شرط نیست. به همین جهت اگر زوج بدون این که به کسی اطلاع دهد به همسرش رجوع کند، به حسب واقع صحیح است؛ ولی چنانچه شوهر بعد از تمام شدن عده زن ادعا کند که در زمان عده رجوع کرده است و زن ادعای مرد را تصدیق نکند ادعای مرد مسموع نیست. نهایت امر آن است که اگر مرد مدعی آن است که زن از رجوع اطلاع دارد می تواند توسط دادگاه زن را قسم دهد بر نفی علم و عدم اطلاع.

	== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==		== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==

S Dr9731 در ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۵

2026-02-08T19:45:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	[[طلاق رجعی]] نوعی از جدایی می باشد. که در آن مرد می تواند پس از [[طلاق\|متارکه]] با زن، در مدت زمان مشخصی به وی باز گردد. بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.		[[طلاق رجعی]] نوعی از جدایی می باشد که در آن مرد می تواند پس از [[طلاق\|متارکه]] با زن، در مدت زمان مشخصی به وی باز گردد. بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.

	== طلاق ==		== طلاق ==
خط ۳۰:		خط ۳۰:

	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
			<references />
			[[رده:اصطلاحات فقهی]]
			[[رده:احکام خانواده]]
			[[رده:اقسام طلاق]]

S Dr9731 در ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۱

2026-02-08T19:41:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۱
خط ۲:		خط ۲:

	== طلاق ==		== طلاق ==
	برداشتن پیوند [[ازدواج]] را [[طلاق]] گویند. [[طلاق]] مانند [[ازدواج]] با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۶}}</ref>اما برخلاف [[ازدواج]]، جزء [[ایقاعات]] است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۹۷}}</ref>در [[اسلام]]، [[طلاق]] مشروع و جایز است؛~~[۳]~~ اما بر پایه روایات، منفورترین [[حلال]] نزد خداوند است.~~[۴]~~		برداشتن پیوند [[ازدواج]] را [[طلاق]] گویند. [[طلاق]] مانند [[ازدواج]] با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۶}}</ref>اما برخلاف [[ازدواج]]، جزء [[ایقاعات]] است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۹۷}}</ref>در [[اسلام]]، [[طلاق]] مشروع و جایز است؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۱۹۴}}</ref>اما بر پایه روایات، منفورترین [[حلال]] نزد خداوند است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=کافی\|سال=۱۴۰۷\|نام خانوادگی=کلینی\|جلد=۶\|صفحه=۵۴}}</ref>

	== تعریف طلاق رجعی ==		== تعریف طلاق رجعی ==
	[[طلاق رجعی]] به طلاقی گفته می‌شود که در زمان [[عده\|عِدّه]]، مرد می‌تواند به همسرش رجوع کند؛ یعنی می‌تواند بدون عقد [[ازدواج]]، او را دوباره همسر خود کند.[۵] این نوع از [[طلاق]] در برابر [[طلاق بائن]] است که در آن مرد حق ندارد بدون عقد مجدد به زن رجوع کند.~~[۶]~~		[[طلاق رجعی]] به طلاقی گفته می‌شود که در زمان [[عده\|عِدّه]]، مرد می‌تواند به همسرش رجوع کند؛ یعنی می‌تواند بدون عقد [[ازدواج]]، او را دوباره همسر خود کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵}}</ref>این نوع از [[طلاق]] در برابر [[طلاق بائن]] است که در آن مرد حق ندارد بدون عقد مجدد به زن رجوع کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۷}}</ref>

	== احکام طلاق رجعی ==		== احکام طلاق رجعی ==
	در [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، تا زمانی که زن در [[عده]] [[طلاق]] است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و [[آمیزش]] با او بدون قصد رجوع [[حرام]] است. در [[فقه]] [[شیعه]]، درباره [[مطلقه\|زن طلاق‌گرفته‌ای]] که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل [[شیخ طوسی]] در کتاب [[المبسوط]] می‌نویسد که این زن حقیقتا همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش [[خاستگاری]] کرد. اما برخی دیگر نظیر [[محققحلی\|محقق حلی]] قائلند که زن رجعیه فقط به‌ صورت حکمی همسر است.		در [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، تا زمانی که زن در [[عده]] [[طلاق]] است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و [[آمیزش]] با او بدون قصد رجوع [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵-۲۰۶}}</ref> در [[فقه]] [[شیعه]]، درباره [[مطلقه\|زن طلاق‌گرفته‌ای]] که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل [[شیخ طوسی]] در کتاب [[المبسوط]] می‌نویسد که این زن حقیقتا همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش [[خاستگاری]] کرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المبسوط فی الفقه الامامیه\|نام خانوادگی=شیخ طوسی\|جلد=۴\|صفحه=۲۱۷\|سال اصلی=۱۳۸۷ق}}</ref> اما برخی دیگر نظیر [[محققحلی\|محقق حلی]] قائلند که زن رجعیه فقط به‌ صورت حکمی همسر است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=شرائع الاسلام\|سال=۱۴۰۹\|نام خانوادگی=محقق حلی\|جلد=۲\|صفحه=۵۲۶}}</ref>

	برخی از احکامی که میان زوجین برقرار است:		برخی از احکامی که میان زوجین برقرار است:
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	* زن بدون اجازه همسرش نمی‌تواند از منزل خارج شود.		* زن بدون اجازه همسرش نمی‌تواند از منزل خارج شود.
	* مرد حق ازدواج با خواهر زن را ندارد.		* مرد حق ازدواج با خواهر زن را ندارد.
	* در صورت رجوع مرد، زن باید از او تمکین کند.		* در صورت رجوع مرد، زن باید از او تمکین کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵-۲۰۶}}</ref>
	* جایز بودن یا رُجحان داشتن آرایش برای جلب توجه مرد.		* جایز بودن یا رُجحان داشتن آرایش برای جلب توجه مرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جامع الشتات\|نام خانوادگی=قمی\|جلد=۴\|صفحه=۳۶۶}}</ref>
	* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از [[مرگ]] در زمان [[عده]].		* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از [[مرگ]] در زمان [[عده]].<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۳۶۵}}</ref>

	حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.		حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=وبگاه آیت الله سیستانی\|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/118/\|عنوان=احکام طلاق}}</ref>

	== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==		== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==
	مرد در زمان [[عده\|عدهٔ]] [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه. به گفته [[فقیه\|فقیهان]] شاهد گرفتن بر رجوع [[واجب]] نیست.		مرد در زمان [[عده\|عدهٔ]] [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=توضیح المسائل(مُحَشّی)\|سال=\|نام خانوادگی=امام خمینی\|جلد=۲\|صفحه=۵۳۰-۵۳۱\|سال اصلی=۱۴۲۴ق}}</ref> به گفته [[فقیه\|فقیهان]] شاهد گرفتن بر رجوع [[واجب]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جواهر الکلام\|سال=۱۴۰۴\|نام خانوادگی=نجفی\|جلد=۳۲\|صفحه=۱۸۴\|سال اصلی=۱۴۰۴ق}}</ref>

	== قوانین حقوقی ==		== قوانین حقوقی ==
	ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران [[طلاق در اسلام\|طلاق]] را به [[طلاق رجعی]] و [[طلاق بائن\|بائن]] تقسیم کرده است. ماده‌های۱۱۴۸ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.		ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران [[طلاق در اسلام\|طلاق]] را به [[طلاق رجعی]] و [[طلاق بائن\|بائن]] تقسیم کرده است. ماده‌های۱۱۴۸ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=قانون مدنی ایران\|سال=۱۳۹۱\|نام خانوادگی=منصور\|صفحه=۲۰۱-۲۰۲}}</ref>

			== پانویس ==

			=== ارجاعات ===

S Dr9731 در ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۸

2026-02-08T19:18:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۸
خط ۲:		خط ۲:

	== طلاق ==		== طلاق ==
	برداشتن پیوند [[ازدواج]] را [[طلاق]] گویند. [[طلاق]] مانند [[ازدواج]] با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛~~[۱]~~ اما برخلاف [[ازدواج]]، جزء [[ایقاعات]] است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.~~[۲]~~ در [[اسلام]]، [[طلاق]] مشروع و جایز است؛[۳] اما بر پایه روایات، منفورترین [[حلال]] نزد خداوند است.[۴]		برداشتن پیوند [[ازدواج]] را [[طلاق]] گویند. [[طلاق]] مانند [[ازدواج]] با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۶}}</ref>اما برخلاف [[ازدواج]]، جزء [[ایقاعات]] است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۹۷}}</ref>در [[اسلام]]، [[طلاق]] مشروع و جایز است؛[۳] اما بر پایه روایات، منفورترین [[حلال]] نزد خداوند است.[۴]

	== تعریف طلاق رجعی ==		== تعریف طلاق رجعی ==

S Dr9731: /* قوانین حقوقی */

2026-02-08T14:26:24Z

قوانین حقوقی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۲۶
خط ۱:		خط ۱:
	[[طلاق رجعی]] نوعی از جدایی می باشد. که در آن مرد می تواند پس از متارکه با زن، در مدت زمان مشخصی به وی باز گردد. بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.		[[طلاق رجعی]] نوعی از جدایی می باشد. که در آن مرد می تواند پس از [[طلاق\|متارکه]] با زن، در مدت زمان مشخصی به وی باز گردد. بدون نیاز به [[نکاح]] مجدد با وی زندگی کند. در طلاق رجعی، رجوع، مختص زمان عده است و به دو روش می‌تواند انجام شود: نخست اینکه مرد سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.

	== طلاق ==		== طلاق ==
	برداشتن پیوند ازدواج را طلاق گویند. طلاق مانند ازدواج با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛[۱] اما برخلاف ~~ازدواج،~~ جزء ایقاعات است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.[۲] در ~~اسلام،~~ طلاق مشروع و جایز است؛[۳] اما بر پایه روایات، منفورترین حلال نزد خداوند است.[۴]		برداشتن پیوند [[ازدواج]] را [[طلاق]] گویند. [[طلاق]] مانند [[ازدواج]] با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛[۱] اما برخلاف [[ازدواج]]، جزء [[ایقاعات]] است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.[۲] در [[اسلام]]، [[طلاق]] مشروع و جایز است؛[۳] اما بر پایه روایات، منفورترین [[حلال]] نزد خداوند است.[۴]

	== تعریف طلاق رجعی ==		== تعریف طلاق رجعی ==
	به طلاقی گفته می‌شود که در زمان ~~عِدّه،~~ مرد می‌تواند به همسرش رجوع کند؛ یعنی می‌تواند بدون عقد ~~ازدواج،~~ او را دوباره همسر خود کند.[۵] این نوع از طلاق در برابر طلاق بائن است که در آن مرد حق ندارد بدون عقد مجدد به زن رجوع کند.[۶]		[[طلاق رجعی]] به طلاقی گفته می‌شود که در زمان [[عده\|عِدّه]]، مرد می‌تواند به همسرش رجوع کند؛ یعنی می‌تواند بدون عقد [[ازدواج]]، او را دوباره همسر خود کند.[۵] این نوع از [[طلاق]] در برابر [[طلاق بائن]] است که در آن مرد حق ندارد بدون عقد مجدد به زن رجوع کند.[۶]

	== احکام طلاق رجعی ==		== احکام طلاق رجعی ==
	در طلاق ~~رِجعی،~~ تا زمانی که زن در عده طلاق است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و آمیزش با او بدون قصد رجوع حرام است. در فقه ~~شیعه،~~ درباره زن طلاق‌گرفته‌ای که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل شیخ طوسی در کتاب المبسوط می‌نویسد که این زن حقیقتا همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش خاستگاری کرد. اما برخی دیگر نظیر محقق حلی قائلند که زن رجعیه فقط ~~به‌صورت~~ حکمی همسر است.		در [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، تا زمانی که زن در [[عده]] [[طلاق]] است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و [[آمیزش]] با او بدون قصد رجوع [[حرام]] است. در [[فقه]] [[شیعه]]، درباره [[مطلقه\|زن طلاق‌گرفته‌ای]] که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل [[شیخ طوسی]] در کتاب [[المبسوط]] می‌نویسد که این زن حقیقتا همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش [[خاستگاری]] کرد. اما برخی دیگر نظیر [[محققحلی\|محقق حلی]] قائلند که زن رجعیه فقط به‌ صورت حکمی همسر است.

	برخی از احکامی که میان زوجین برقرار است:		برخی از احکامی که میان زوجین برقرار است:

	* زوجین از یکدیگر ارث می‌برند.		* زوجین از یکدیگر [[ارث]] می‌برند.
	* زن بدون اجازه همسرش نمی‌تواند از منزل خارج شود.		* زن بدون اجازه همسرش نمی‌تواند از منزل خارج شود.
	* مرد حق ازدواج با خواهر زن را ندارد.		* مرد حق ازدواج با خواهر زن را ندارد.
	* در صورت رجوع مرد، زن باید از او تمکین کند.		* در صورت رجوع مرد، زن باید از او تمکین کند.
	* جایز بودن یا رُجحان داشتن آرایش برای جلب توجه مرد.		* جایز بودن یا رُجحان داشتن آرایش برای جلب توجه مرد.
	* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از مرگ در زمان عده.		* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از [[مرگ]] در زمان [[عده]].

	حکم فقهی دیگر در خصوص طلاق رجعی آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار طلاق دهد و بعد از هر طلاق به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از طلاق سوم، آن زن بر او حرام می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا ازدواج با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری ازدواج کند که در این صورت با شرایطی از جمله آمیزش با شوهر دوم می‌تواند پس از مرگ او یا طلاق از او، با شوهر اول ازدواج کند.		حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.

	== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==		== شیوه رجوع در طلاق رجعی ==
	مرد در زمان عدهٔ طلاق ~~رِجعی،~~ به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه. به گفته فقیهان شاهد گرفتن بر رجوع واجب نیست.		مرد در زمان [[عده\|عدهٔ]] [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه. به گفته [[فقیه\|فقیهان]] شاهد گرفتن بر رجوع [[واجب]] نیست.

	== قوانین حقوقی ==		== قوانین حقوقی ==
	ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران طلاق را به طلاق رجعی و بائن تقسیم کرده است. ~~ماده‌های ۱۱۴۸~~ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.		ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران [[طلاق در اسلام\|طلاق]] را به [[طلاق رجعی]] و [[طلاق بائن\|بائن]] تقسیم کرده است. ماده‌های۱۱۴۸ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۴
خط ۲:		خط ۲:

	== واژگان ==		== واژگان ==
	برداشتن پیوند [[ازدواج]] را [[طلاق]] گویند. [[طلاق]] مانند [[ازدواج]] با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۶}}</ref> اما برخلاف ~~[[ازدواج]]،~~ جزء [[ایقاعات]] است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۹۷}}</ref> در [[اسلام]]، [[طلاق]] مشروع و جایز است؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۱۹۴}}</ref> اما بر پایه روایات، منفورترین [[حلال]] نزد خداوند است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=کافی\|سال=۱۴۰۷\|نام خانوادگی=کلینی\|جلد=۶\|صفحه=۵۴}}</ref>		برداشتن پیوند [[ازدواج]] را طلاق گویند. [[طلاق]] مانند [[ازدواج]] با خواندن صیغه، صورت می‌گیرد؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۶}}</ref> اما برخلاف ازدواج، جزء [[ایقاعات]] است؛ یعنی یک طرفه است و تنها از سوی مرد انجام می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۹۷}}</ref> در [[اسلام]]، طلاق مشروع و جایز است؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۱۹۴}}</ref> اما بر پایه روایات، منفورترین [[حلال]] نزد خداوند است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=کافی\|سال=۱۴۰۷\|نام خانوادگی=کلینی\|جلد=۶\|صفحه=۵۴}}</ref>

	[[طلاق رجعی]] به طلاقی گفته می‌شود که در زمان [[عده\|عِدّه]]، مرد می‌تواند به همسرش رجوع کند؛ یعنی می‌تواند بدون عقد ~~[[ازدواج]]،~~ او را دوباره همسر خود کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵}}</ref> این نوع از [[طلاق]] در برابر [[طلاق بائن]] است که در آن مرد حق ندارد بدون عقد مجدد به زن رجوع کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۷}}</ref>		[[طلاق رجعی]] به طلاقی گفته می‌شود که در زمان [[عده\|عِدّه]]، مرد می‌تواند به همسرش رجوع کند؛ یعنی می‌تواند بدون عقد ازدواج، او را دوباره همسر خود کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵}}</ref> این نوع از طلاق در برابر [[طلاق بائن]] است که در آن مرد حق ندارد بدون عقد مجدد به زن رجوع کند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول\|سال=۱۴۳۱\|نام خانوادگی=مشکینی\|صفحه=۳۵۷}}</ref>

	== احکام طلاق رجعی ==		== احکام طلاق رجعی ==

	=== در فقه شیعی ===		=== در فقه شیعی ===
	در [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، تا زمانی که زن در [[عده]] [[طلاق]] است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و [[آمیزش]] با او بدون قصد رجوع [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵–۲۰۶}}</ref> در [[فقه]] [[شیعه]]، دربارهٔ [[مطلقه\|زن طلاق‌گرفته‌ای]] که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل [[شیخ طوسی]] در کتاب [[المبسوط]] می‌نویسد که این زن حقیقتاً همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش [[خاستگاری]] کرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المبسوط فی الفقه الامامیه\|نام خانوادگی=شیخ طوسی\|جلد=۴\|صفحه=۲۱۷\|سال اصلی=۱۳۸۷ق}}</ref> اما برخی دیگر نظیر [[محققحلی\|محقق حلی]] قائلند که زن رجعیه فقط به صورت حکمی همسر است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=شرائع الاسلام\|سال=۱۴۰۹\|نام خانوادگی=محقق حلی\|جلد=۲\|صفحه=۵۲۶}}</ref>		در [[طلاق رجعی\|طلاق رِجعی]]، تا زمانی که زن در [[عده]] طلاق است، همه احکام زوجیت میان زوجین برقرار است؛ اما برای مرد لمس‌کردن همسر و [[آمیزش]] با او بدون قصد رجوع [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی\|عنوان کتاب=فرهنگ فقه\|سال=۱۳۹۲\|جلد=۵\|صفحه=۲۰۵–۲۰۶}}</ref> در [[فقه]] [[شیعه]]، دربارهٔ [[مطلقه\|زن طلاق‌گرفته‌ای]] که هنوز در عده است، دو نظر هست. بعضی مثل [[شیخ طوسی]] در کتاب [[المبسوط]] می‌نویسد که این زن حقیقتاً همسر شوهرش است و نمی‌توان ازش [[خاستگاری]] کرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المبسوط فی الفقه الامامیه\|نام خانوادگی=شیخ طوسی\|جلد=۴\|صفحه=۲۱۷\|سال اصلی=۱۳۸۷ق}}</ref> اما برخی دیگر نظیر [[محققحلی\|محقق حلی]] قائلند که زن رجعیه فقط به صورت حکمی همسر است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=شرائع الاسلام\|سال=۱۴۰۹\|نام خانوادگی=محقق حلی\|جلد=۲\|صفحه=۵۲۶}}</ref>

	برخی از احکامی که میان زوجین برقرار است:		برخی از احکامی که میان زوجین برقرار است:
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از [[مرگ]] در زمان [[عده]].<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۳۶۵}}</ref>		* جایز بودن شستن بدن یکدیگر پس از [[مرگ]] در زمان [[عده]].<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=همان\|صفحه=۳۶۵}}</ref>

	حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص [[طلاق رجعی]] آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار [[طلاق]] دهد و بعد از هر [[طلاق]] به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از [[طلاق]] سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا [[ازدواج]] با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری [[ازدواج]] کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا [[طلاق]] از او، با شوهر اول [[ازدواج]] کند.<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=وبگاه آیت الله سیستانی\|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/118/\|عنوان=احکام طلاق}}</ref> سید روح‌الله خمینی از فقیهان معاصر شیعه در خصوص طلاق رجعی نوشته است که:<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=پرتال امام خمینی\|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/c801_159030/احکام_طلاق_رجعی_از_دیدگاه_امام_خمینی_س_\|عنوان=احکام طلاق رجعی از دیدگاه امام خمینی}}</ref>		حکم [[فقهی]] دیگر در خصوص طلاق رجعی آن است که اگر مردی همسر خود را دوبار طلاق دهد و بعد از هر طلاق به او رجوع کند یا او را دوباره عقد کند، پس از طلاق سوم، آن زن بر او [[حرام]] می‌شود؛ یعنی حق رجوع به او یا ازدواج با او را ندارد؛ مگر آنکه آن زن با مرد دیگری ازدواج کند که در این صورت با شرایطی از جمله [[آمیزش]] با شوهر دوم می‌تواند پس از [[مرگ]] او یا طلاق از او، با شوهر اول ازدواج کند.<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=وبگاه آیت الله سیستانی\|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/118/\|عنوان=احکام طلاق}}</ref> سید روح‌الله خمینی از فقیهان معاصر شیعه در خصوص طلاق رجعی نوشته است که:<ref>{{یادکرد وب\|وبگاه=پرتال امام خمینی\|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/c801_159030/احکام_طلاق_رجعی_از_دیدگاه_امام_خمینی_س_\|عنوان=احکام طلاق رجعی از دیدگاه امام خمینی}}</ref>
	# جواز رجوع در [[طلاق رجعی]] [[حکم شرعی]] غیرقابل اسقاط است و با ساقط نمودن ساقط نمی‌گردد حتی اگر مرد آن را چه با عوض و چه بدون عوض مصالحه کند.		# جواز رجوع در طلاق رجعی [[حکم شرعی]] غیرقابل اسقاط است و با ساقط نمودن ساقط نمی‌گردد حتی اگر مرد آن را چه با عوض و چه بدون عوض مصالحه کند.
	# برای مرد جایز نیست همسری را که [[طلاق رجعی]] داده است تا پایان [[عده]]، از منزل خویش اخراج کند؛ مگر این که زن مرتکب فحشا شود که موجب [[حد شرعی]] است یا کاری کند که سبب [[نشوز]] می‌شود؛ و هر گناهی مجوز بیرون کردن او از خانه شوهر نیست؛ و اما مجوز اخراج بودن بدزبانی و اهل خانه را اذیت کردن‌هایی که به حد [[نشوز]] نرسیده است محل اشکال و تأمل است.		# برای مرد جایز نیست همسری را که طلاق رجعی داده است تا پایان [[عده]]، از منزل خویش اخراج کند؛ مگر این که زن مرتکب فحشا شود که موجب [[حد شرعی]] است یا کاری کند که سبب [[نشوز]] می‌شود؛ و هر گناهی مجوز بیرون کردن او از خانه شوهر نیست؛ و اما مجوز اخراج بودن بدزبانی و اهل خانه را اذیت کردن‌هایی که به حد نشوز نرسیده است محل اشکال و تأمل است.
	# اگر زن در دوره عده طلاق رجعی مرتکب فحشا شود که حد شرعی دارد، حق سکونت او در منزل شوهر در مدت عده از بین می‌رود؛ و اما اگر کاری کند که موجب نشوز است حق او تا زمانی است که بر نشوز باقی است و با برگشت از نشوز حق سکنی در منزل شوهر نیز برمی گردد و شوهر بعد آن حق ندارد او را قبل از پایان عده از خانه خویش بیرون کند.		# اگر زن در دوره عده طلاق رجعی مرتکب فحشا شود که حد شرعی دارد، حق سکونت او در منزل شوهر در مدت عده از بین می‌رود؛ و اما اگر کاری کند که موجب نشوز است حق او تا زمانی است که بر نشوز باقی است و با برگشت از نشوز حق سکنی در منزل شوهر نیز برمی گردد و شوهر بعد آن حق ندارد او را قبل از پایان عده از خانه خویش بیرون کند.
	# مردی که همسرش را [[طلاق رجعی]] داده است لازم نیست برای رجوع شاهد بگیرد. هرچند که شاهد گرفتن به منظور اثبات مدعا در صورت تخاصم و اختلاف، [[مستحب]] است.		# مردی که همسرش را طلاق رجعی داده است لازم نیست برای رجوع شاهد بگیرد. هرچند که شاهد گرفتن به منظور اثبات مدعا در صورت تخاصم و اختلاف، [[مستحب]] است.
	# در صحت رجوع اطلاع دادن به زوجه شرط نیست. به همین جهت اگر زوج بدون این که به کسی اطلاع دهد به همسرش رجوع کند، به حسب واقع صحیح است؛ ولی چنانچه شوهر بعد از تمام شدن [[عده]] زن ادعا کند که در زمان [[عده]] رجوع کرده است و زن ادعای مرد را تصدیق نکند ادعای مرد مسموع نیست. نهایت امر آن است که اگر مرد مدعی آن است که زن از رجوع اطلاع دارد می‌تواند توسط دادگاه زن را قسم دهد بر نفی علم و عدم اطلاع.		# در صحت رجوع اطلاع دادن به زوجه شرط نیست. به همین جهت اگر زوج بدون این که به کسی اطلاع دهد به همسرش رجوع کند، به حسب واقع صحیح است؛ ولی چنانچه شوهر بعد از تمام شدن [[عده]] زن ادعا کند که در زمان [[عده]] رجوع کرده است و زن ادعای مرد را تصدیق نکند ادعای مرد مسموع نیست. نهایت امر آن است که اگر مرد مدعی آن است که زن از رجوع اطلاع دارد می‌تواند توسط دادگاه زن را قسم دهد بر نفی علم و عدم اطلاع.

	=== شیوه رجوع در طلاق رجعی ===		=== شیوه رجوع در طلاق رجعی ===
	مرد در زمان [[عده\|عدهٔ]] [[طلاق ~~رجعی\|طلاق رِجعی]]،~~ به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=توضیح المسائل (مُحَشّی)\|سال=\|نام خانوادگی=امام خمینی\|جلد=۲\|صفحه=۵۳۰–۵۳۱\|سال اصلی=۱۴۲۴ق}}</ref> به گفته [[فقیه\|فقیهان]] شاهد گرفتن بر رجوع [[واجب]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جواهر الکلام\|سال=۱۴۰۴\|نام خانوادگی=نجفی\|جلد=۳۲\|صفحه=۱۸۴\|سال اصلی=۱۴۰۴ق}}</ref>		مرد در زمان [[عده\|عدهٔ]] طلاق رِجعی، به دو روش می‌تواند رجوع کند: نخست اینکه سخنی بگوید که بیانگر این باشد که زوجه را دوباره همسر خود قرار داده است؛ دوم آنکه عملی انجام دهد که از آن، رجوع به همسرش فهمیده شود؛ مانند بوسیدن و آمیزش با زوجه.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=توضیح المسائل (مُحَشّی)\|سال=\|نام خانوادگی=امام خمینی\|جلد=۲\|صفحه=۵۳۰–۵۳۱\|سال اصلی=۱۴۲۴ق}}</ref> به گفته [[فقیه\|فقیهان]] شاهد گرفتن بر رجوع [[واجب]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=جواهر الکلام\|سال=۱۴۰۴\|نام خانوادگی=نجفی\|جلد=۳۲\|صفحه=۱۸۴\|سال اصلی=۱۴۰۴ق}}</ref>

	== در قوانین حقوقی ==		== در قوانین حقوقی ==
	ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران [[طلاق ~~در اسلام\|طلاق]]~~ را به [[طلاق رجعی]] و [[طلاق بائن\|بائن]] تقسیم کرده است. ~~ماده‌های۱۱۴۸~~ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=قانون مدنی ایران\|سال=۱۳۹۱\|نام خانوادگی=منصور\|صفحه=۲۰۱–۲۰۲}}</ref>		ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران طلاق را به طلاق رجعی و [[طلاق بائن\|بائن]] تقسیم کرده است. ماده‌های ۱۱۴۸ و ۱۱۴۹ آن به حق رجوع و چگونگی آن اختصاص دارد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=قانون مدنی ایران\|سال=۱۳۹۱\|نام خانوادگی=منصور\|صفحه=۲۰۱–۲۰۲}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==