https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%B1عبدالله بن زبیر - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-03T22:50:55Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%B1&diff=180088&oldid=prevShahroudi در ۲ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۳2026-08-02T19:43:41Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=خیر|نیازمند مقابله با دانشنامهها=خیر|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=خیر|نیازمند مقابله با دانشنامهها=خیر|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{بزرگان اسلام}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{صحابه}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:افراد در فتنه دوم]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی مدینه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:خانواده ابوبکر]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ۶۹۲ (میلادی)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ۷۳ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زادگان ۲ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زادگان ۶۲۴ (میلادی)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:صحابه مرد]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مهاجرین]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:خلفای سده ۷ (میلادی)]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%B1&diff=180087&oldid=prevShahroudi: صفحهای تازه حاوی «'''عبداللّه بن زبیر بن عوّام''' از بنیاسد و از مدعیان خلافت در دهههای نخست هجری بود. او در مدینه زاده شد و پس از مرگ یزید بن معاویه، گروههایی در حجاز، عراق، فارس و خراسان با او بیعت کردند. حکومت او با مخالفت بنیامیه|...» ایجاد کرد2026-08-02T19:42:09Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''عبداللّه بن زبیر بن عوّام''' از <a href="/fa/%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AF" title="بنیاسد">بنیاسد</a> و از مدعیان <a href="/fa/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%AA" title="خلافت">خلافت</a> در دهههای نخست هجری بود. او در <a href="/fa/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87" title="مدینه">مدینه</a> زاده شد و پس از مرگ <a href="/fa/%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF" title="یزید">یزید بن معاویه</a>، گروههایی در <a href="/fa/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B2" title="حجاز">حجاز</a>، <a href="/fa/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82" title="عراق">عراق</a>، <a href="/w/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&action=edit&redlink=1" class="new" title="فارس (صفحه وجود ندارد)">فارس</a> و <a href="/fa/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86" title="خراسان">خراسان</a> با او <a href="/fa/%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA" title="بیعت">بیعت</a> کردند. حکومت او با مخالفت بنیامیه|...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''عبداللّه بن زبیر بن عوّام''' از [[بنیاسد]] و از مدعیان [[خلافت]] در دهههای نخست هجری بود. او در [[مدینه]] زاده شد و پس از مرگ [[یزید|یزید بن معاویه]]، گروههایی در [[حجاز]]، [[عراق]]، [[فارس]] و [[خراسان]] با او [[بیعت]] کردند. حکومت او با مخالفت [[بنیامیه|امویان]] روبهرو شد و سرانجام در محاصره [[مکه]] به دست سپاه [[حجاج بن یوسف]] کشته شد.<br />
<br />
== نام و نسب ==<br />
عبداللّه بن [[زبیر بن عوام|زبیر بن عوّام]] بن [[خویلد بن اسد]] بن عبدالعزی بن قصی اسدی بود. مادرش اسماء، دختر [[ابوبکر]]، و مادر پدرش [[صفیه بنت عبدالمطلب|صفیه]]، دختر [[عبدالمطلب]]، بود. او را ابوبکر و ابوخبیب کنیه دادهاند. عبداللّه بیست ماه پس از [[هجرت محمد]]، در مدینه زاده شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبداللّه بن زبیر}}</ref><br />
<br />
== زندگی ==<br />
محدثان و مورخان [[اهل سنت]]، عبداللّه بن زبیر را به [[عبادت]] بسیار وصف کردهاند. [[عمرو بن دینار]] گفته است کسی را در نمازگزاری برتر از او ندیده و مجاهد نیز از کوشش او در انجام عبادتهای دشوار یاد کرده است. گزارش شده که در هنگام ورود سیل به [[مسجدالحرام]]، او با شنا [[طواف]] میکرد. همچنین نخستین کسی دانسته شده که [[کعبه]] را با دیبا پوشانید. او صد غلام داشت که هر یک به زبانی سخن میگفتند و با هر کدام به زبان خود گفتوگو میکرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبداللّه بن زبیر}}</ref><br />
<br />
=== موضعگیری در برابر علی بن ابیطالب ===<br />
عبداللّه بن زبیر از مخالفان [[علی بن ابیطالب]] بود و گزارش شده است که در برانگیختن زبیر بن عوّام به رویارویی با علی نقش داشت. او در دورهای که در مکه مدعی خلافت بود، تا چهل جمعه در خطبههای خود نام محمد و خاندان او را نیاورد و علت آن را خودداری از فراهمکردن زمینه افتخار [[بنیهاشم]] دانست. [[سعید بن جبیر]] نیز از او نقل کرده است که دشمنی [[آلعلی|خاندان علی]] را سالها در دل پنهان داشته است. بر پایه گزارشی دیگر، عبداللّه بن زبیر در خطبهای به علی بن ابیطالب اهانت کرد. [[محمد بن حنفیه]] با آگاهی از این رویداد به مسجد رفت، خطبه او را قطع کرد و از علی دفاع کرد. پس از آن، میان محمد بن حنفیه و عبداللّه بن زبیر گفتوگویی درباره نسب و پیوند محمد بن حنفیه با [[فاطمه بنت اسد]] و [[اهلبیت|خاندان محمد]] درگرفت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبداللّه بن زبیر}}</ref><br />
<br />
=== ادعای خلافت ===<br />
پس از کشتهشدن [[حسین بن علی]]، گروههایی از مردم [[تهامه]] و [[حجاز]] با عبداللّه بن زبیر بیعت کردند. او [[یزید|یزید بن معاویه]] را به سبب رفتارهایش نکوهش میکرد و با حکومت او مخالفت داشت. یزید نیز سپاهی به فرماندهی [[حصین بن نمیر]] و [[روح بن زنباع]] به سوی مکه فرستاد. عبداللّه و هوادارانش در مسجدالحرام پناه گرفتند و سپاه [[شام]] با نصب منجنیق بر [[ابوقبیس|کوه ابوقبیس]]، آنان را سنگباران کرد. با رسیدن خبر مرگ یزید، حصین بن نمیر جنگ را متوقف کرد. حصین بن نمیر پس از مرگ یزید، به عبداللّه بن زبیر پیشنهاد کرد همراه او به شام برود و مردم آنجا را به بیعت خود فراخواند؛ زیرا اوضاع شام را برای این کار مناسب میدانست. عبداللّه این پیشنهاد را نپذیرفت و خواستار انتقام از سپاه شام به سبب کشتهشدن مردم مکه شد. حصین نیز پس از این گفتوگو با سپاهش به شام بازگشت. پس از مرگ یزید، مردم حجاز، عراق، فارس و خراسان، بهجز مصر و شام، خلافت عبداللّه بن زبیر را پذیرفتند. عبدالملک بن مروان ابتدا سپاهی به عراق فرستاد که در نبرد با مصعب بن زبیر، برادر عبداللّه، پیروز شد و مصعب را کشت. سپس حجاج بن یوسف را به حجاز فرستاد. حجاج در سال ۷۲ق مکه را محاصره کرد و با منجنیق به شهر و مسجدالحرام آسیب رساند. محاصره تا جمادیالآخر سال ۷۳ق ادامه یافت؛ در این زمان سنگی به پیشانی عبداللّه بن زبیر اصابت کرد و پس از هجوم سپاه حجاج کشته شد. جسد او را بر دار کردند و پس از آن، امویان دوباره بر [[جهان اسلام|سرزمینهای اسلامی]] مسلط شدند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبداللّه بن زبیر}}</ref><br />
<br />
== ویژگیهای اخلاقی و شخصیتی ==<br />
در گزارشی از ابوعبیده، مردی از [[بنیاسد]] نزد عبداللّه بن زبیر رفت و با اشاره به خویشاوندی دور خود با او، درخواست کمک کرد. عبداللّه در پاسخ به درخواست توشه راه و نیز شکایت او از فرسودگی پای شترش، توصیههایی برای درمان شتر و تأمین هزینه بازگشت داد، اما کمک مالی مورد انتظار آن مرد را نپذیرفت. مرد اسدی نیز هنگام بازگشت، اشعاری در نکوهش او سرود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبداللّه بن زبیر}}</ref><br />
<br />
{{شعر}}<br />
{{ب|أری الحاجات عند أبی خبیب|نکداً ولا أمیة فی البلاد}}<br />
{{ب|من الأعیاص أو من آل حرب|أغرّ کغرّة الفرس الجواد}}<br />
{{ب|وقلت لصحبتی أدنوا رکابی|أفارق بطن مکة فی سواد}}<br />
{{ب|ومالی حین أقطع ذات عرق|إلی ابن الکاهلیة من معاد}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۴|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|مقاله=عبداللّه بن زبیر|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=خیر|نیازمند مقابله با دانشنامهها=خیر|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Shahroudi