https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8Cعبدالواحد آمدی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T03:56:38Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C&diff=109152&oldid=prevShahroudi: +رده:درگذشتگان ۵۵۰ (قمری)، +رده:قاضیهای اهل ترکیه، +رده:اهالی ترکیه، +رده:محدثان اهل شام، +رده:محدثان شیعه، +رده:محدثان سنی (هاتکت)، ابرابزار2025-04-10T01:41:13Z<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DB%B5%DB%B5%DB%B0_(%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C)" title="رده:درگذشتگان ۵۵۰ (قمری)">رده:درگذشتگان ۵۵۰ (قمری)</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87" title="رده:قاضیهای اهل ترکیه">رده:قاضیهای اهل ترکیه</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87" title="رده:اهالی ترکیه">رده:اهالی ترکیه</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AD%D8%AF%D8%AB%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B4%D8%A7%D9%85" title="رده:محدثان اهل شام">رده:محدثان اهل شام</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AD%D8%AF%D8%AB%D8%A7%D9%86_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87" title="رده:محدثان شیعه">رده:محدثان شیعه</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AD%D8%AF%D8%AB%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%86%DB%8C" title="رده:محدثان سنی">رده:محدثان سنی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)، ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آمدی با نام کامل ابوالفتح ناصحالدین عبدالواحد بن محمد، محدث و قاضی اهل شهر آمد در نیمه نخست سده ششم هجری قمری/دوازدهم میلادی بود. در برخی منابع، نام او به صورت محمد بن عبدالواحد نیز آمده است. اطلاعات چندانی از زندگی او در دست نیست و تاریخ دقیق تولد و وفات وی در منابع رجالی ذکر نشده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آمدی با نام کامل ابوالفتح ناصحالدین عبدالواحد بن محمد، محدث و قاضی اهل شهر آمد در نیمه نخست سده ششم هجری قمری/دوازدهم میلادی بود. در برخی منابع، نام او به صورت محمد بن عبدالواحد نیز آمده است. اطلاعات چندانی از زندگی او در دست نیست و تاریخ دقیق تولد و وفات وی در منابع رجالی ذکر نشده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آمدی در مقدمه کتاب ''[[جواهرالکلام (آمدی)|جواهرالکلام]]'' از [[احمد غزالی]] (درگذشته ۵۲۰ ق / ۱۱۲۶ م) به عنوان معاصر خود یاد کرده است. [[ابن شهرآشوب|ابنشهر آشوب]] (درگذشته ۵۸۸ ق / ۱۱۹۲ م) نیز در بیان اسناد برخی آثار شیعه، از او به عنوان راوی کتاب ''غررالحکم'' یاد میکند. دربارهٔ زمان درگذشت وی، سالهای متفاوتی چون ۵۱۰، ۵۲۰ و ۵۵۰ ق ذکر شدهاند. [[محدث ارموی]] در مقدمه ''غررالحکم''، با توجه به شواهد موجود، سال ۵۵۰ ق / ۱۱۵۵ م را صحیحتر دانسته است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آمدی در مقدمه کتاب ''[[جواهرالکلام (آمدی)|جواهرالکلام]]'' از [[احمد غزالی]] (درگذشته ۵۲۰ ق / ۱۱۲۶ م) به عنوان معاصر خود یاد کرده است. [[ابن شهرآشوب|ابنشهر آشوب]] (درگذشته ۵۸۸ ق / ۱۱۹۲ م) نیز در بیان اسناد برخی آثار شیعه، از او به عنوان راوی کتاب ''غررالحکم'' یاد میکند. دربارهٔ زمان درگذشت وی، سالهای متفاوتی چون ۵۱۰، ۵۲۰ و ۵۵۰ ق ذکر شدهاند. [[محدث ارموی]] در مقدمه ''غررالحکم''، با توجه به شواهد موجود، سال ۵۵۰ ق / ۱۱۵۵ م را صحیحتر دانسته است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اینکه ابن شهرآشوب [[اجازه روایت]] ''غررالحکم'' را از آمدی داشته و این کتاب را در شمار منابع شیعی آورده است، برخی پژوهشگران همچون [[محمدباقر مجلسی|مجلسی]]، [[افندی اصفهانی]] و [[محدث نوری|نوری]]، او را از دانشمندان شیعه دانستهاند. در این میان، عبارت «کَرَّمَ اللهُ وَجْهَه» که آمدی در دیباچه کتاب دربارهٔ علی بن ابیطالب به کار برده، یا حمل بر [[تقیه]] شده یا آن را از تصرفات کاتبان دانستهاند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اینکه ابن شهرآشوب [[اجازه روایت]] ''غررالحکم'' را از آمدی داشته و این کتاب را در شمار منابع شیعی آورده است، برخی پژوهشگران همچون [[محمدباقر مجلسی|مجلسی]]، [[افندی اصفهانی]] و [[محدث نوری|نوری]]، او را از دانشمندان شیعه دانستهاند. در این میان، عبارت «کَرَّمَ اللهُ وَجْهَه» که آمدی در دیباچه کتاب دربارهٔ علی بن ابیطالب به کار برده، یا حمل بر [[تقیه]] شده یا آن را از تصرفات کاتبان دانستهاند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرت آمدی بیشتر به سبب دو اثر او، یعنی ''غررالحکم'' و ''دررالکلم'' است. این آثار مجموعهای از کلمات قصار منسوب به علی بن ابیطالب هستند. گردآوری چنین سخنانی تا پیش از قرن پنجم هجری رواج چندانی نداشت. از میان منابع پیشین، تنها اثر صد کلمه از [[جاحظ]] (درگذشته ۲۵۵ ق / ۸۶۹ م) در دسترس آمدی بوده، که او آن را اثری کوچک و در شأن جاحظ نمیدانسته است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرت آمدی بیشتر به سبب دو اثر او، یعنی ''غررالحکم'' و ''دررالکلم'' است. این آثار مجموعهای از کلمات قصار منسوب به علی بن ابیطالب هستند. گردآوری چنین سخنانی تا پیش از قرن پنجم هجری رواج چندانی نداشت. از میان منابع پیشین، تنها اثر صد کلمه از [[جاحظ]] (درگذشته ۲۵۵ ق / ۸۶۹ م) در دسترس آمدی بوده، که او آن را اثری کوچک و در شأن جاحظ نمیدانسته است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب غررالحکم بر اساس حروف الفبا (تنها حرف اول) و با رعایت سجع تنظیم شده است. در سده دوازدهم هجری/هجدهم میلادی، [[جمالالدین محمد خوانساری]] (درگذشته ۱۱۲۱ یا ۱۱۲۵ ق / ۱۷۰۹ یا ۱۷۱۳ م) به دستور [[شاه سلطان حسین صفوی]]، این کتاب را به [[فارسی]] ترجمه و شرح کرد. این ترجمه در سال ۱۳۴۶ ش به کوشش [[محدث ارموی|میرجلالالدین محدّث ارموی]] در [[تهران]] منتشر شد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب غررالحکم بر اساس حروف الفبا (تنها حرف اول) و با رعایت سجع تنظیم شده است. در سده دوازدهم هجری/هجدهم میلادی، [[جمالالدین محمد خوانساری]] (درگذشته ۱۱۲۱ یا ۱۱۲۵ ق / ۱۷۰۹ یا ۱۷۱۳ م) به دستور [[شاه سلطان حسین صفوی]]، این کتاب را به [[فارسی]] ترجمه و شرح کرد. این ترجمه در سال ۱۳۴۶ ش به کوشش [[محدث ارموی|میرجلالالدین محدّث ارموی]] در [[تهران]] منتشر شد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در یکی دو قرن اخیر نیز توجه بسیاری به این اثر شده است. از جمله، [[عبدالکریم بن محمد یحیی قزوینی]] آن را بر اساس موضوع به ۹۹ باب تقسیم کرده، شرحی فارسی بر آن افزوده و نام آن را ''نظم الغرر و نضد الدرر'' نهاده است. بخشی از همین اثر با عنوان اصداف الدرر شناخته میشود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در یکی دو قرن اخیر نیز توجه بسیاری به این اثر شده است. از جمله، [[عبدالکریم بن محمد یحیی قزوینی]] آن را بر اساس موضوع به ۹۹ باب تقسیم کرده، شرحی فارسی بر آن افزوده و نام آن را ''نظم الغرر و نضد الدرر'' نهاده است. بخشی از همین اثر با عنوان اصداف الدرر شناخته میشود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غررالحکم همچنین به خواهش [[میرزا احمد تبریزی]]، توسط [[میرزا موسی خوشنویس]] (متخلص به «حالی») به فارسی برگردانده شد و بخشی از آن در مجموعه ''انهار جاریه'' در سال ۱۳۴۴ ق / ۱۹۲۵ م در [[شیراز]] به چاپ رسید. ترجمه دیگری نیز توسط [[حاجی محمدعلی انصاری]] در تهران در سال ۱۳۳۵ ش انجام شد. همچنین خلاصهای از این کتاب را [[سید ابوالقاسم مرعشی]] همراه با متن [[زبان عربی|عربی]]، در سال ۱۳۲۷ ش در تهران منتشر کرده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غررالحکم همچنین به خواهش [[میرزا احمد تبریزی]]، توسط [[میرزا موسی خوشنویس]] (متخلص به «حالی») به فارسی برگردانده شد و بخشی از آن در مجموعه ''انهار جاریه'' در سال ۱۳۴۴ ق / ۱۹۲۵ م در [[شیراز]] به چاپ رسید. ترجمه دیگری نیز توسط [[حاجی محمدعلی انصاری]] در تهران در سال ۱۳۳۵ ش انجام شد. همچنین خلاصهای از این کتاب را [[سید ابوالقاسم مرعشی]] همراه با متن [[زبان عربی|عربی]]، در سال ۱۳۲۷ ش در تهران منتشر کرده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غررالحکم بارها به چاپ رسیده است، از جمله در [[دمشق]] (۱۳۳۱ ق / ۱۹۱۳ م)، صیدا (۱۳۴۹ ق / ۱۹۳۰ م) و [[بمبئی]] (۱۲۸۰ ق / ۱۸۶۳ م). نسخههای خطی متعددی از این اثر نیز در دست است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غررالحکم بارها به چاپ رسیده است، از جمله در [[دمشق]] (۱۳۳۱ ق / ۱۹۱۳ م)، صیدا (۱۳۴۹ ق / ۱۹۳۰ م) و [[بمبئی]] (۱۲۸۰ ق / ۱۸۶۳ م). نسخههای خطی متعددی از این اثر نیز در دست است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر غررالحکم، آمدی کتابی دیگر با عنوان ''[[جواهرالکلام فی الحکم و الاحکام من قصه سید الانام]]'' نیز داشته که [[حاجی خلیفه]] بخشی از مقدمه آن را نقل کرده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر غررالحکم، آمدی کتابی دیگر با عنوان ''[[جواهرالکلام فی الحکم و الاحکام من قصه سید الانام]]'' نیز داشته که [[حاجی خلیفه]] بخشی از مقدمه آن را نقل کرده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=آمدی|دانشنامه=[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی]]|عنوان جلد=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=آمدی|دانشنامه=[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی]]|عنوان جلد=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </ins>جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی ترکیه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ۵۵۰ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قاضیهای اهل ترکیه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:محدثان اهل شام]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:محدثان سنی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:محدثان شیعه]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C&diff=109151&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2025-04-10T01:38:13Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''عبدالواحد آمدی'''، [[محدث]] و [[قاضی]] شهر آمد در سده ششم هجری بود که بهویژه بهخاطر گردآوری کلمات قصار [[علی بن ابیطالب]] در کتاب ''[[غررالحکم]]'' شناخته میشود. این اثر تأثیرگذار بارها ترجمه، شرح و چاپ شده است. اطلاعات چندانی از زندگی شخصی او در دست نیست، اما بر پایه برخی شواهد، احتمال تعلق مذهبی او به [[شیعه]] مطرح شده است.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
آمدی با نام کامل ابوالفتح ناصحالدین عبدالواحد بن محمد، محدث و قاضی اهل شهر آمد در نیمه نخست سده ششم هجری قمری/دوازدهم میلادی بود. در برخی منابع، نام او به صورت محمد بن عبدالواحد نیز آمده است. اطلاعات چندانی از زندگی او در دست نیست و تاریخ دقیق تولد و وفات وی در منابع رجالی ذکر نشده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref><br />
<br />
آمدی در مقدمه کتاب ''[[جواهرالکلام (آمدی)|جواهرالکلام]]'' از [[احمد غزالی]] (درگذشته ۵۲۰ ق / ۱۱۲۶ م) به عنوان معاصر خود یاد کرده است. [[ابن شهرآشوب|ابنشهر آشوب]] (درگذشته ۵۸۸ ق / ۱۱۹۲ م) نیز در بیان اسناد برخی آثار شیعه، از او به عنوان راوی کتاب ''غررالحکم'' یاد میکند. دربارهٔ زمان درگذشت وی، سالهای متفاوتی چون ۵۱۰، ۵۲۰ و ۵۵۰ ق ذکر شدهاند. [[محدث ارموی]] در مقدمه ''غررالحکم''، با توجه به شواهد موجود، سال ۵۵۰ ق / ۱۱۵۵ م را صحیحتر دانسته است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref><br />
<br />
با توجه به اینکه ابن شهرآشوب [[اجازه روایت]] ''غررالحکم'' را از آمدی داشته و این کتاب را در شمار منابع شیعی آورده است، برخی پژوهشگران همچون [[محمدباقر مجلسی|مجلسی]]، [[افندی اصفهانی]] و [[محدث نوری|نوری]]، او را از دانشمندان شیعه دانستهاند. در این میان، عبارت «کَرَّمَ اللهُ وَجْهَه» که آمدی در دیباچه کتاب دربارهٔ علی بن ابیطالب به کار برده، یا حمل بر [[تقیه]] شده یا آن را از تصرفات کاتبان دانستهاند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
شهرت آمدی بیشتر به سبب دو اثر او، یعنی ''غررالحکم'' و ''دررالکلم'' است. این آثار مجموعهای از کلمات قصار منسوب به علی بن ابیطالب هستند. گردآوری چنین سخنانی تا پیش از قرن پنجم هجری رواج چندانی نداشت. از میان منابع پیشین، تنها اثر صد کلمه از [[جاحظ]] (درگذشته ۲۵۵ ق / ۸۶۹ م) در دسترس آمدی بوده، که او آن را اثری کوچک و در شأن جاحظ نمیدانسته است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref><br />
<br />
کتاب غررالحکم بر اساس حروف الفبا (تنها حرف اول) و با رعایت سجع تنظیم شده است. در سده دوازدهم هجری/هجدهم میلادی، [[جمالالدین محمد خوانساری]] (درگذشته ۱۱۲۱ یا ۱۱۲۵ ق / ۱۷۰۹ یا ۱۷۱۳ م) به دستور [[شاه سلطان حسین صفوی]]، این کتاب را به [[فارسی]] ترجمه و شرح کرد. این ترجمه در سال ۱۳۴۶ ش به کوشش [[محدث ارموی|میرجلالالدین محدّث ارموی]] در [[تهران]] منتشر شد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref><br />
<br />
در یکی دو قرن اخیر نیز توجه بسیاری به این اثر شده است. از جمله، [[عبدالکریم بن محمد یحیی قزوینی]] آن را بر اساس موضوع به ۹۹ باب تقسیم کرده، شرحی فارسی بر آن افزوده و نام آن را ''نظم الغرر و نضد الدرر'' نهاده است. بخشی از همین اثر با عنوان اصداف الدرر شناخته میشود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref><br />
<br />
غررالحکم همچنین به خواهش [[میرزا احمد تبریزی]]، توسط [[میرزا موسی خوشنویس]] (متخلص به «حالی») به فارسی برگردانده شد و بخشی از آن در مجموعه ''انهار جاریه'' در سال ۱۳۴۴ ق / ۱۹۲۵ م در [[شیراز]] به چاپ رسید. ترجمه دیگری نیز توسط [[حاجی محمدعلی انصاری]] در تهران در سال ۱۳۳۵ ش انجام شد. همچنین خلاصهای از این کتاب را [[سید ابوالقاسم مرعشی]] همراه با متن [[زبان عربی|عربی]]، در سال ۱۳۲۷ ش در تهران منتشر کرده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref><br />
<br />
غررالحکم بارها به چاپ رسیده است، از جمله در [[دمشق]] (۱۳۳۱ ق / ۱۹۱۳ م)، صیدا (۱۳۴۹ ق / ۱۹۳۰ م) و [[بمبئی]] (۱۲۸۰ ق / ۱۸۶۳ م). نسخههای خطی متعددی از این اثر نیز در دست است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref><br />
<br />
علاوه بر غررالحکم، آمدی کتابی دیگر با عنوان ''[[جواهرالکلام فی الحکم و الاحکام من قصه سید الانام]]'' نیز داشته که [[حاجی خلیفه]] بخشی از مقدمه آن را نقل کرده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=آمدی}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=آمدی|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Shahroudi