https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%B1%DB%8Cعبیدالله نهری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-13T01:04:41Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%B1%DB%8C&diff=92399&oldid=prevShahroudi در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۴2024-09-29T07:04:23Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|website=</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|website=</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Karte Scheich Ubeydallah.png|انگشتدان|۲۶۰پ|حوزهٔ تقریبی نفوذ شیخ عبیدالله نهری]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عبیدالله نهری''' (شیخ عبیدالله نهری) (زادهٔ ۱۸۲۶/۱۸۲۷ - درگذشتهٔ ۱۸۸۳/۱۸۸۴) رهبر قیام کردها در حکاری در [[امپراتوری عثمانی]] بود. شیخ عبیدالله نهری از اواخر سال ۱۸۷۹ م. تا دسامبر سال ۱۸۸۰ م. سرزمینهای فاصله میان میاندوآب تا دریاچه وان را به همکاری سران عشایر کرد</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عبیدالله نهری''' (شیخ عبیدالله نهری) (زادهٔ ۱۸۲۶/۱۸۲۷ - درگذشتهٔ ۱۸۸۳/۱۸۸۴) رهبر قیام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>کردها<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>حکاری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>در [[امپراتوری عثمانی]] بود. شیخ عبیدالله نهری از اواخر سال ۱۸۷۹ م. تا دسامبر سال ۱۸۸۰ م. سرزمینهای فاصله میان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>میاندوآب<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>دریاچه وان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>را به همکاری سران عشایر کرد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>رسالهٔ "بیان واقع مراغه" - میرزاعلی اکبرخان</ref> حمزه آغا منگور (رئیس عشیره منگور) مامند آغای پیران (رئیس عشیره پیران) محمد آغا مامش (رئیس عشیره مامش) و عشیرههای هرکی زرزا و مکری تحت کنترل نیروهای خود درآورد. این قیام در دسامبر سال ۱۸۸۰ م. بر اثر حملهٔ نیروهای [[عثمانی]] شکست خورد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== شجرهنامه ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شجره نامهٔ خانوادهٔ نهری نشان میدهد که اصلیتشان به شیخ [[عبدالقادر گیلانی]] میرسد که در سالهای مابین ۱۰۷۸–۱۱۶۶ میزیست و طریقتی تحت عنوان قادری تأسیس کرد. یکی از مروجان این عقیده، شیخ عبدالعزیز بود که در [[آکره]] (در شمال موصل) ساکن شد و در آنجا به ترویج طریقه [[قادریه]] پرداخت. پس از وی، پسرش شیخ ابوبکر به روستای استونی از توابع شمذینان رفت و بازماندگانش، از جمله پسرش شیخ حیدر و سه یا چهار نسل پس از وی در همانجا ماندند. سپس، در روزگار ملا هجیج، برخی از این خاندان، به ملائیان و برخی دیگر به دیمانه سفلی در خومارو کوچ کرده و تا زمان ملا صالح در آنجا اقامت گزیدند. ملا صالح دو پسر به نام سید عبدالله و سید احمد داشت. سید عبدالله پسر ملا صالح مرید و جانشین مولانا خالید شد و به ارشاد طریقت نقشبندی پرداخت. او نهری را به عنوان مقر حود برگزید و از آن زمان این محل اقامتگاه این خانواده شد. این ناحیه که در اواخر قرن نوزدهم و آغاز سده بیستم، یکی از ۳ ناحیه شمذینان را تشکیل میداد، در کتیبههای قبل از میلاد فراوان از آن بحث شده است. سید عبدالله با اینکه ابتدا فقط نفوذ معنوی و مذهبی داشت اما سپس کوشید تا از نفوذ خود استفاده کرده و در جهت ایجاد و گسترش جنبش ناسونالیسم کُردی بهره جوید. این امر، در دوره شیخ عبیدالله به اوج خود رسید. شیخ عبیدالله پسر [[شیخ طه نهری|سید طاها]] در سال ۱۸۳۰م. متولد شد. وی در میان [[ایلهای کرد ایران]] و [[عثمانی]] نفوذ کلام زیادی داشت و مردم فراوانی گرد وی جمع شده بودند. به همین جهت دو دولت ایران و عثمانی سعی در جلب همکاری و کشیدن وی به طرف خود داشتند. در جنگی که بین عثمانیها و روسها اتفاق افتاد، شیخ عبیدالله به جهت هم مذهب بودن با عثمانیها به نفع آنها اقدام کرد و با سی هزار سواره و پیاده موجب شکست روسها گردید. از این جهت بین عثمانیها مقامی بلند داشت.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== وضعیت شورش در مناطق ارومیه و اشنویه ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{نوشتار اصلی|حمله شیخ عبیدالله به ارومیه}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حملهٔ شیخ عبیدالله به ارومیه در [[تاریخ ارومیه]]دارای اهمیت بوده به طوری که میتوان گفت: بسیاری از وقایعی که در یکصد سال اخیر در آذربایجان و به ویژه ارومیه رخ داده از همین واقعه سرچشمه میگیرد.<ref>انزلی، حسن، «اورمیه در گذر زمان»، ص۱۶۵.</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در زمان اقبال الدوله (حاکم ارومیه) محال اشنویه، دشتبیل و صومای برادوست و مرگور و بعضی جاهای دیگر به طریق تیول به شیخ واگذار شد. نواحی ارومیه که در دست امرای برادوستی بود که بزرگ طایفه برادوست، میرعثمان آقای برادوستی و برادرانش میر عبدالله بیگ بناری برادوستی در قلعهٔ بنار مرگور و میر سهراب بیگ برادوستی در قلعهٔ بردسور ترگور از متحدان اصلی شیخ در ارومیه بودند و این امر باعث شد که اشنویه مرکز فرماندهی شورش قرار گیرد. اضافه بر آن، عبدالله خان و ابراهیم خان زرزا که از حکومت شاهزاده احمد میرزا جبر بی حد دیده و حتی از حکومت اشنویه برکنار شده بودند، به اتفاق حاجی رحیم خان شوهر خواهر اقبال الدله به مکاتبه با شیخ پرداخته و وی را به دادخواهی میخواندند. به همین منظور، پسر شیخ عبیدالله «شیخ عبدالقادر» برای تمهید مقدمات و هماهنگی با عبدالله خان و ابراهیم خان به اشنویه آمد و توانست با سرخیل [[ایل راوند]] «فقی یوسف» دیدار کند و وی را نیز با خود همراه سازد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزدیکی ایلات اشنویه (هرکی و زرزا) به شیوخ نهری تنها به علت ظلم و ستم سران قاجاری نبود، بلکه این ایلات از قدیمالایام در استان شمذینان و گور در کنار شیوخ نهری به سر میبردند و پیوندهای محکمی بین آنها وجود داشت. چنانکه گفته شد شیخ ابوبکر از سران نهری اولین بار در ناحیه هرکی و روستای استونی اقامت گزید و سپس در دهههای بعد، شیوخ نهری کرسی مذهبی خود را به ناحیهٔ زرزان - محل ایل زرزا - منتقل کردند.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وضعیت شورش در مناطق مکری ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وضعیت شورش در مناطق مکری ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{نوشتار اصلی|شورش مکری}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفتهٔ </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ژاک دو مورگان</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، تنها بوکان که ملک </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عزیزخان </ins>مکری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عزیزخان سردار</ins>]] (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از سردارهای بهنام دورهٔ ناصرالدین شاه</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بود، در برابر این شورش مقاومت کرد</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمانِ این شورش، سردار </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیف الدین خان مکری</ins>]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(پسر عزیزخان</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بوکان حضور داشت و ادارهٔ این منطقهٔ بهعهده او بود</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیفالدین خان مکری یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امینهای دولت مرکزی در ساوجبلاغ بهشمار میرفت</ins>.<ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">dir="ltr"</ins>>{{پک|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Morgan</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1895</ins>|ک=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Mission scientifique en Perse / par J</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">de Morgan</ins>|ص=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">31-32{{نشان زبان|fr}}</ins>}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در جنوب دریاچهٔ ارومیه که </del>به [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکریان</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معروف است، حمزه آقا منگور از حامیان اصلی شورش عبیدالله نهری بود. حمزهآقا منگور با حاکم </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساوجبلاغ </del>مکری]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وارد جنگ شد و شیخ عبیدالله، سواران کُرد را به ساوجبلاغ مکری برای کمک به حمزه آقا فرستاد.<ref>{{Cite journal|last=مروتی|first=فریده|last2=ثواقب|first2=جهانبخش|last3=رحمتی|first3=محسن|last4=شهیدانی|first4=شهاب|date=1399-04-15|title=بررسی نقش حمزه آغا منگور در قیام شیخ عبیدالله شمدینانی علیه قاجاریه </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1297 ق/ 1880 م</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|url=https://civilica</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">com/doc/1026251/|journal=فصلنامه مطالعات تاریخی جنگ|language=Farsi|volume=4|issue=1}}</ref> شیوخ و خلفا با تبلیغات علیهٔ دولت مرکزی ایران منجر به درگیری </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه ساوجبلاغ مکری (</del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکریان</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امروزی</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمزه آقا با حمله تا مناطق ساوجبلاغ، میاندوآب و تا نواحی [[ملک کندی]] و [[بناب]] پیشروی کرد که منجر به کشته شدن صدها نفر </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهالی این مناطق شد</del>.<ref>{{پک|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برزویی</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1378</del>|ک=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوضاع سیاسی کردستان از ۱۲۵۸ تا ۱۳۲۵ هـ</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ش</del>|ص=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">77</del>}}</ref></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به گفتهٔ [[ژاک دو مورگان]]، تنها [[بوکان]] که ملک [[عزیزخان مکری|عزیزخان سردار]] (از سردارهای بهنام دورهٔ ناصرالدین شاه) بود، در برابر این شورش مقاومت کرد. در زمانِ این شورش، سردار [[سیف الدین خان مکری]] (پسر عزیزخان) در بوکان حضور داشت و ادارهٔ این منطقهٔ بهعهده او بود. سیفالدین خان مکری یکی از امینهای دولت مرکزی در ساوجبلاغ بهشمار میرفت.<ref dir</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ltr>{{پک|Morgan|1895|ک</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Mission scientifique en Perse / par J. de Morgan|ص</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">31-32{{نشان زبان|fr}}}}</ref></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پانویس =</ins>=</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">= ارجاعات =</ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''تاریخ کردستان'': محوی، حسرتیان، لازاریف، واسیلییهوا، ژیگالینا؛ ترجمهٔ منصور صدقی، کامران امینآوه. نشر فروغ. ص ۱۳۱–۱۳۵</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== منابع ===</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=Morgan|نام=J. de|کتاب=Mission scientifique en Perse / par J. de Morgan|سال=1895| پیوند=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015005789774&view=1up&seq=70&skin=2021|تاریخ=1895|تاریخ بازبینی=26 Oct 2021 |زبان=en| پیوند بایگانی = | تاریخ بایگانی =}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=Morgan|نام=J. de|کتاب=Mission scientifique en Perse / par J. de Morgan|سال=1895| پیوند=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015005789774&view=1up&seq=70&skin=2021|تاریخ=1895|تاریخ بازبینی=26 Oct 2021 |زبان=en| پیوند بایگانی = | تاریخ بایگانی =}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=برزویی|نام=مجتبی |کتاب=اوضاع سیاسی کردستان از 1258 تا 1325 هـ. ش|ترجمه=|سال=1378|ناشر=فکر نو|شهر=تهران|شابک=9646870023}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=برزویی|نام=مجتبی |کتاب=اوضاع سیاسی کردستان از 1258 تا 1325 هـ. ش|ترجمه=|سال=1378|ناشر=فکر نو|شهر=تهران|شابک=9646870023}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== پیوندهای بیرونی ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{دادههای کتابخانهای}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:افراد سیاسی اهل عثمانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:افراد سیاسی اهل عثمانی]]</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%B1%DB%8C&diff=92398&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-09-29T06:58:18Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{Infobox religious biography<br />
|background=#d0b0ff<br />
|name=شیخ عبیدالله نهری<br />
|image=<br />
|religion=[[اسلام]]<br />
|alias=شیخ عبیدالله نهری{{سخ}}سید عبیدالله نهری<br />
|location=[[امپراتوری عثمانی]]<br />
|Period=<br />
|previous_post=رهبر قیام ناسیونالیستی کردها<br />
|birth_date=<br />
|birth_place=[[Bağlar, Şemdinli|نهری]]، شهرستان [[شمدینان]]، ایالت وان، [[امپراتوری عثمانی]]<br />
|death_date=۱۸۸۳<br />
|death_place=[[مکه]]، [[حجاز]]، [[امپراتوری عثمانی]]<br />
|website=<br />
}}<br />
[[پرونده:Karte Scheich Ubeydallah.png|انگشتدان|۲۶۰پ|حوزهٔ تقریبی نفوذ شیخ عبیدالله نهری]]<br />
'''عبیدالله نهری''' (شیخ عبیدالله نهری) (زادهٔ ۱۸۲۶/۱۸۲۷ - درگذشتهٔ ۱۸۸۳/۱۸۸۴) رهبر قیام [[کردها]] در [[حکاری]] در [[امپراتوری عثمانی]] بود. شیخ عبیدالله نهری از اواخر سال ۱۸۷۹ م. تا دسامبر سال ۱۸۸۰ م. سرزمینهای فاصله میان [[میاندوآب]] تا [[دریاچه وان]] را به همکاری سران عشایر کرد<ref>رسالهٔ "بیان واقع مراغه" - میرزاعلی اکبرخان</ref> حمزه آغا منگور (رئیس عشیره منگور) مامند آغای پیران (رئیس عشیره پیران) محمد آغا مامش (رئیس عشیره مامش) و عشیرههای هرکی زرزا و مکری تحت کنترل نیروهای خود درآورد. این قیام در دسامبر سال ۱۸۸۰ م. بر اثر حملهٔ نیروهای [[عثمانی]] شکست خورد.<br />
<br />
== شجرهنامه ==<br />
شجره نامهٔ خانوادهٔ نهری نشان میدهد که اصلیتشان به شیخ [[عبدالقادر گیلانی]] میرسد که در سالهای مابین ۱۰۷۸–۱۱۶۶ میزیست و طریقتی تحت عنوان قادری تأسیس کرد. یکی از مروجان این عقیده، شیخ عبدالعزیز بود که در [[آکره]] (در شمال موصل) ساکن شد و در آنجا به ترویج طریقه [[قادریه]] پرداخت. پس از وی، پسرش شیخ ابوبکر به روستای استونی از توابع شمذینان رفت و بازماندگانش، از جمله پسرش شیخ حیدر و سه یا چهار نسل پس از وی در همانجا ماندند. سپس، در روزگار ملا هجیج، برخی از این خاندان، به ملائیان و برخی دیگر به دیمانه سفلی در خومارو کوچ کرده و تا زمان ملا صالح در آنجا اقامت گزیدند. ملا صالح دو پسر به نام سید عبدالله و سید احمد داشت. سید عبدالله پسر ملا صالح مرید و جانشین مولانا خالید شد و به ارشاد طریقت نقشبندی پرداخت. او نهری را به عنوان مقر حود برگزید و از آن زمان این محل اقامتگاه این خانواده شد. این ناحیه که در اواخر قرن نوزدهم و آغاز سده بیستم، یکی از ۳ ناحیه شمذینان را تشکیل میداد، در کتیبههای قبل از میلاد فراوان از آن بحث شده است. سید عبدالله با اینکه ابتدا فقط نفوذ معنوی و مذهبی داشت اما سپس کوشید تا از نفوذ خود استفاده کرده و در جهت ایجاد و گسترش جنبش ناسونالیسم کُردی بهره جوید. این امر، در دوره شیخ عبیدالله به اوج خود رسید. شیخ عبیدالله پسر [[شیخ طه نهری|سید طاها]] در سال ۱۸۳۰م. متولد شد. وی در میان [[ایلهای کرد ایران]] و [[عثمانی]] نفوذ کلام زیادی داشت و مردم فراوانی گرد وی جمع شده بودند. به همین جهت دو دولت ایران و عثمانی سعی در جلب همکاری و کشیدن وی به طرف خود داشتند. در جنگی که بین عثمانیها و روسها اتفاق افتاد، شیخ عبیدالله به جهت هم مذهب بودن با عثمانیها به نفع آنها اقدام کرد و با سی هزار سواره و پیاده موجب شکست روسها گردید. از این جهت بین عثمانیها مقامی بلند داشت.<br />
<br />
== وضعیت شورش در مناطق ارومیه و اشنویه ==<br />
{{نوشتار اصلی|حمله شیخ عبیدالله به ارومیه}}<br />
حملهٔ شیخ عبیدالله به ارومیه در [[تاریخ ارومیه]]دارای اهمیت بوده به طوری که میتوان گفت: بسیاری از وقایعی که در یکصد سال اخیر در آذربایجان و به ویژه ارومیه رخ داده از همین واقعه سرچشمه میگیرد.<ref>انزلی، حسن، «اورمیه در گذر زمان»، ص۱۶۵.</ref><br />
<br />
در زمان اقبال الدوله (حاکم ارومیه) محال اشنویه، دشتبیل و صومای برادوست و مرگور و بعضی جاهای دیگر به طریق تیول به شیخ واگذار شد. نواحی ارومیه که در دست امرای برادوستی بود که بزرگ طایفه برادوست، میرعثمان آقای برادوستی و برادرانش میر عبدالله بیگ بناری برادوستی در قلعهٔ بنار مرگور و میر سهراب بیگ برادوستی در قلعهٔ بردسور ترگور از متحدان اصلی شیخ در ارومیه بودند و این امر باعث شد که اشنویه مرکز فرماندهی شورش قرار گیرد. اضافه بر آن، عبدالله خان و ابراهیم خان زرزا که از حکومت شاهزاده احمد میرزا جبر بی حد دیده و حتی از حکومت اشنویه برکنار شده بودند، به اتفاق حاجی رحیم خان شوهر خواهر اقبال الدله به مکاتبه با شیخ پرداخته و وی را به دادخواهی میخواندند. به همین منظور، پسر شیخ عبیدالله «شیخ عبدالقادر» برای تمهید مقدمات و هماهنگی با عبدالله خان و ابراهیم خان به اشنویه آمد و توانست با سرخیل [[ایل راوند]] «فقی یوسف» دیدار کند و وی را نیز با خود همراه سازد.<br />
<br />
نزدیکی ایلات اشنویه (هرکی و زرزا) به شیوخ نهری تنها به علت ظلم و ستم سران قاجاری نبود، بلکه این ایلات از قدیمالایام در استان شمذینان و گور در کنار شیوخ نهری به سر میبردند و پیوندهای محکمی بین آنها وجود داشت. چنانکه گفته شد شیخ ابوبکر از سران نهری اولین بار در ناحیه هرکی و روستای استونی اقامت گزید و سپس در دهههای بعد، شیوخ نهری کرسی مذهبی خود را به ناحیهٔ زرزان - محل ایل زرزا - منتقل کردند.<br />
<br />
== وضعیت شورش در مناطق مکری ==<br />
{{نوشتار اصلی|شورش مکری}}<br />
در جنوب دریاچهٔ ارومیه که به [[مکریان]] معروف است، حمزه آقا منگور از حامیان اصلی شورش عبیدالله نهری بود. حمزهآقا منگور با حاکم [[ساوجبلاغ مکری]] وارد جنگ شد و شیخ عبیدالله، سواران کُرد را به ساوجبلاغ مکری برای کمک به حمزه آقا فرستاد.<ref>{{Cite journal|last=مروتی|first=فریده|last2=ثواقب|first2=جهانبخش|last3=رحمتی|first3=محسن|last4=شهیدانی|first4=شهاب|date=1399-04-15|title=بررسی نقش حمزه آغا منگور در قیام شیخ عبیدالله شمدینانی علیه قاجاریه (1297 ق/ 1880 م)|url=https://civilica.com/doc/1026251/|journal=فصلنامه مطالعات تاریخی جنگ|language=Farsi|volume=4|issue=1}}</ref> شیوخ و خلفا با تبلیغات علیهٔ دولت مرکزی ایران منجر به درگیری در منطقه ساوجبلاغ مکری ([[مکریان]] امروزی) شد. حمزه آقا با حمله تا مناطق ساوجبلاغ، میاندوآب و تا نواحی [[ملک کندی]] و [[بناب]] پیشروی کرد که منجر به کشته شدن صدها نفر از اهالی این مناطق شد.<ref>{{پک|برزویی|1378|ک=اوضاع سیاسی کردستان از ۱۲۵۸ تا ۱۳۲۵ هـ. ش|ص=77}}</ref><br />
<br />
به گفتهٔ [[ژاک دو مورگان]]، تنها [[بوکان]] که ملک [[عزیزخان مکری|عزیزخان سردار]] (از سردارهای بهنام دورهٔ ناصرالدین شاه) بود، در برابر این شورش مقاومت کرد. در زمانِ این شورش، سردار [[سیف الدین خان مکری]] (پسر عزیزخان) در بوکان حضور داشت و ادارهٔ این منطقهٔ بهعهده او بود. سیفالدین خان مکری یکی از امینهای دولت مرکزی در ساوجبلاغ بهشمار میرفت.<ref dir=ltr>{{پک|Morgan|1895|ک=Mission scientifique en Perse / par J. de Morgan|ص=31-32{{نشان زبان|fr}}}}</ref><br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
''تاریخ کردستان'': محوی، حسرتیان، لازاریف، واسیلییهوا، ژیگالینا؛ ترجمهٔ منصور صدقی، کامران امینآوه. نشر فروغ. ص ۱۳۱–۱۳۵<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=Morgan|نام=J. de|کتاب=Mission scientifique en Perse / par J. de Morgan|سال=1895| پیوند=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015005789774&view=1up&seq=70&skin=2021|تاریخ=1895|تاریخ بازبینی=26 Oct 2021 |زبان=en| پیوند بایگانی = | تاریخ بایگانی =}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=برزویی|نام=مجتبی |کتاب=اوضاع سیاسی کردستان از 1258 تا 1325 هـ. ش|ترجمه=|سال=1378|ناشر=فکر نو|شهر=تهران|شابک=9646870023}}<br />
<br />
== پیوندهای بیرونی ==<br />
{{دادههای کتابخانهای}}<br />
<br />
[[رده:افراد سیاسی اهل عثمانی]]<br />
[[رده:اهالی حکاری]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۸۸۳ (میلادی)]]<br />
[[رده:سیاستمداران کرد]]<br />
[[رده:کردها]]<br />
[[رده:کردهای اهل عثمانی]]<br />
[[رده:ملیگرایان کرد]]<br />
[[رده:نقشبندیه]]</div>Shahroudi