عربستان پیش از اسلام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۹ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۳

2023-11-09T05:03:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۳
خط ۴:		خط ۴:
	[[پرونده:Tribes english.png\|بندانگشتی\|موقعیت تقریبی نواحی مشهور در [[عربستان سعودی\|سرزمین حجاز]]، مربوط به [[تاریخ اسلام\|صدر اسلام]] (شهرها با رنگ سفید نشان داده شده‌اند)]]بنابر گزارش منابع اسلامی، [[اسماعیل]] — پسر [[ابراهیم]] و [[هاجر]] — [[کعبه]] را پیش از پایه‌گذاری شهر مکه، ساخت. مکه به‌تدریج به مرکزی مهم برای کاروان‌های تجاری در [[عربستان سعودی\|عربستان]] و مرکز فعالیت‌های مذهبی و تجاری غربِ [[حجاز]] تبدیل شد. علاوه بر کعبه، بیش از ۳۰۰ [[بت‌پرستی\|بت]] هم وجود داشت و [[مردم عرب\|عرب‌ها]] هر ساله آن‌ها را [[زیارت]] می‌کردند و اعمالی چون [[طواف]] گرد کعبه داشتند؛ اما تشریفات مذهبی برای «[[الله]]» انجام نمی‌شد.<ref>{{پک\|Esposito\|1998\|ک=Islam: The Straight Path\|ص=5–7\|زبان=en}}</ref> هم چنین در [[قرآن]] صحبت از افرادی که «[[دین حنیف]]» بوده‌اند می‌رود. حنیف اشاره به کسی دارد که از راهِ [[فطرت]] خود به دینِ طبیعی، که [[تک‌خداپرستی\|یکتاپرستی]] باشد رسیده‌است. [[ابراهیم]] به عنوان الگوی اصلی حنیفان — یا حق گرایان — معرفی می‌شود که با بصیرت شخصی‌اش به یکتاپرستی رسیده‌است؛ چنان‌که آیین حنیف معادل دین ابراهیم تعریف می‌شود. [[مفسران قرآن]] می‌نویسند که پیش از [[اسلام]]، حنیف به دو دسته افراد اطلاق می‌شد: عرب‌هایی که پیرو آیین ابراهیم بودند و بت‌پرستانی که تنها برخی از مراسم دینی مربوط به آیین ابراهیم مانند [[حج]] یا [[ختنه]] را انجام می‌دادند. درستیِ تاریخی این گفته میان پژوهشگران غربی مورد اختلاف است. برخی اساساً گزارش‌های تاریخی مربوط را رد کرده و آن‌ها را تعمیم دادن مفاهیم قرآنی به دوران پیش از اسلام می‌دانند، اما دیگران درستیِ تاریخی همگی یا برخی از آن گزارش‌ها را می‌پذیرند.<ref>{{پک\|Rubin\|ف=Hanif\|ک=Encyclopaedia of the Qur'an\|زبان=en}}</ref> مدرک دقیقی مبنی بر این که آیین حنیف پیش از [[یهودیت]] و [[مسیحیت]] در میان عرب‌ها وجود داشته در دسترس نیست،<ref>{{پک\|Köchler\|1982\|ک=The concept of monotheism\|ص=29\|زبان=en}}</ref> اگرچه نشانه‌های رمزآلودی از آن در شعرهای قدیمی عرب یافت می‌شود.<ref>{{پک\|Rubin\|ف=Hanif\|ک=Encyclopaedia of the Qur'an\|زبان=en}}</ref>		[[پرونده:Tribes english.png\|بندانگشتی\|موقعیت تقریبی نواحی مشهور در [[عربستان سعودی\|سرزمین حجاز]]، مربوط به [[تاریخ اسلام\|صدر اسلام]] (شهرها با رنگ سفید نشان داده شده‌اند)]]بنابر گزارش منابع اسلامی، [[اسماعیل]] — پسر [[ابراهیم]] و [[هاجر]] — [[کعبه]] را پیش از پایه‌گذاری شهر مکه، ساخت. مکه به‌تدریج به مرکزی مهم برای کاروان‌های تجاری در [[عربستان سعودی\|عربستان]] و مرکز فعالیت‌های مذهبی و تجاری غربِ [[حجاز]] تبدیل شد. علاوه بر کعبه، بیش از ۳۰۰ [[بت‌پرستی\|بت]] هم وجود داشت و [[مردم عرب\|عرب‌ها]] هر ساله آن‌ها را [[زیارت]] می‌کردند و اعمالی چون [[طواف]] گرد کعبه داشتند؛ اما تشریفات مذهبی برای «[[الله]]» انجام نمی‌شد.<ref>{{پک\|Esposito\|1998\|ک=Islam: The Straight Path\|ص=5–7\|زبان=en}}</ref> هم چنین در [[قرآن]] صحبت از افرادی که «[[دین حنیف]]» بوده‌اند می‌رود. حنیف اشاره به کسی دارد که از راهِ [[فطرت]] خود به دینِ طبیعی، که [[تک‌خداپرستی\|یکتاپرستی]] باشد رسیده‌است. [[ابراهیم]] به عنوان الگوی اصلی حنیفان — یا حق گرایان — معرفی می‌شود که با بصیرت شخصی‌اش به یکتاپرستی رسیده‌است؛ چنان‌که آیین حنیف معادل دین ابراهیم تعریف می‌شود. [[مفسران قرآن]] می‌نویسند که پیش از [[اسلام]]، حنیف به دو دسته افراد اطلاق می‌شد: عرب‌هایی که پیرو آیین ابراهیم بودند و بت‌پرستانی که تنها برخی از مراسم دینی مربوط به آیین ابراهیم مانند [[حج]] یا [[ختنه]] را انجام می‌دادند. درستیِ تاریخی این گفته میان پژوهشگران غربی مورد اختلاف است. برخی اساساً گزارش‌های تاریخی مربوط را رد کرده و آن‌ها را تعمیم دادن مفاهیم قرآنی به دوران پیش از اسلام می‌دانند، اما دیگران درستیِ تاریخی همگی یا برخی از آن گزارش‌ها را می‌پذیرند.<ref>{{پک\|Rubin\|ف=Hanif\|ک=Encyclopaedia of the Qur'an\|زبان=en}}</ref> مدرک دقیقی مبنی بر این که آیین حنیف پیش از [[یهودیت]] و [[مسیحیت]] در میان عرب‌ها وجود داشته در دسترس نیست،<ref>{{پک\|Köchler\|1982\|ک=The concept of monotheism\|ص=29\|زبان=en}}</ref> اگرچه نشانه‌های رمزآلودی از آن در شعرهای قدیمی عرب یافت می‌شود.<ref>{{پک\|Rubin\|ف=Hanif\|ک=Encyclopaedia of the Qur'an\|زبان=en}}</ref>

	بعد از فتح [[شاهنشاهی هخامنشی]] توسط [[اسکندر مقدونی]] زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های [[خاور نزدیک\|خاورمیانه]] و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد. تا [[سده ۱۴ (میلادی)\|قرن چهارم]] میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان خاورمیانه، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. با اختلاف‌های شکل گرفته، سرانجام سه [[مسیحیت سریانی\|کلیسای سریانی]]، [[کلیسای کاتولیک قبطی\|قبطی]] و [[کلیسای مشرق\|مشرق]] شکل گرفتند. اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">ارتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته‌است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد. برخی از ساکنان عربستان نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «رحمانان» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که قرآن از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، سواع، یغوث و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند. پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش خدا در شمال غرب [[شبه‌جزیره عربستان\|شبه‌جزیره عرب]] وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها کعبه بود، بازدید می‌کردند.<ref>{{پک\|Abd al-Ḥalīm\|۲۰۲۰\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=۸۱–۹۲\|زبان=en}}</ref> [[عربستان پیش از ~~اسلام\|عربستان پیش از محمد]]،~~ در منابع [[قرون وسطی\|قرون وسطایی]]، منطقه‌ای بدون ساختار سیاسی ترسیم شده‌است که غارتگری و جنگ، از مشخصه‌های زندگی در این منطقه به‌شمار می‌رفت. در این دوره، جامعه عربستان را یهودیان، مسیحیان و دیگر قبایل عرب که عموماً بت‌پرست بودند، شکل می‌دادند.<ref>{{پک\|Noth\|Ehlert\|۱۹۸۶\|ف=Muḥammad: The Prophet's image in Europe and the West\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref>		بعد از فتح [[شاهنشاهی هخامنشی]] توسط [[اسکندر مقدونی]] زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های [[خاور نزدیک\|خاورمیانه]] و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد. تا [[سده ۱۴ (میلادی)\|قرن چهارم]] میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان خاورمیانه، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. با اختلاف‌های شکل گرفته، سرانجام سه [[مسیحیت سریانی\|کلیسای سریانی]]، [[کلیسای کاتولیک قبطی\|قبطی]] و [[کلیسای مشرق\|مشرق]] شکل گرفتند. اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">ارتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته‌است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد. برخی از ساکنان عربستان نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «رحمانان» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که قرآن از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، سواع، یغوث و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند. پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش خدا در شمال غرب [[شبه‌جزیره عربستان\|شبه‌جزیره عرب]] وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها کعبه بود، بازدید می‌کردند.<ref>{{پک\|Abd al-Ḥalīm\|۲۰۲۰\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=۸۱–۹۲\|زبان=en}}</ref> عربستان پیش از محمد، در منابع [[قرون وسطی\|قرون وسطایی]]، منطقه‌ای بدون ساختار سیاسی ترسیم شده‌است که غارتگری و جنگ، از مشخصه‌های زندگی در این منطقه به‌شمار می‌رفت. در این دوره، جامعه عربستان را یهودیان، مسیحیان و دیگر قبایل عرب که عموماً بت‌پرست بودند، شکل می‌دادند.<ref>{{پک\|Noth\|Ehlert\|۱۹۸۶\|ف=Muḥammad: The Prophet's image in Europe and the West\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	{{شبه جزیره عربستان پیش از اسلام}}		{{شبه جزیره عربستان پیش از اسلام}}
	{{موضوعات عربستان سعودی}}		{{موضوعات عربستان سعودی}}
			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:عربستان پیش از اسلام]]		[[رده:عربستان پیش از اسلام]]
	[[رده:تاریخ اسلام]]		[[رده:تاریخ اسلام]]
	[[رده:تاریخ عربستان سعودی]]		[[رده:تاریخ عربستان سعودی]]

Aboammar: /* پانویس */

2023-10-29T11:56:12Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۶
خط ۷:		خط ۷:

	== پانویس ==		== پانویس ==
			=== یادداشت‌ها ===
			{{پانویس\|گروه=یادداشت\|اندازه=کوچک\|۲}}

	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
خط ۱۸:		خط ۲۰:
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Abd al-Ḥalīm\|نام=Muḥammad\|عنوان=The Oxford handbook of Qur'anic studies\|سال=۲۰۲۰\|ناشر=Oxford university press\|مکان=Oxford\|شابک=9780199698646\|زبان=en}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Abd al-Ḥalīm\|نام=Muḥammad\|عنوان=The Oxford handbook of Qur'anic studies\|سال=۲۰۲۰\|ناشر=Oxford university press\|مکان=Oxford\|شابک=9780199698646\|زبان=en}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Noth\|نام=A.\|عنوان=Muḥammad: The Prophet's image in Europe and the West\|دانشنامه=[[دانشنامه اسلام\|Encyclopaedia of Islam]]\|ویرایش=2rd\|جلد=1\|سال=۱۹۸۶\|ناشر=E. J. Brill\|مکان=Leiden\|شابک=۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳\|صفحه=۳۷۷–۳۸۷\|کد زبان=en\|نام۲=Trude\|نام خانوادگی۲=Ehlert}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Noth\|نام=A.\|عنوان=Muḥammad: The Prophet's image in Europe and the West\|دانشنامه=[[دانشنامه اسلام\|Encyclopaedia of Islam]]\|ویرایش=2rd\|جلد=1\|سال=۱۹۸۶\|ناشر=E. J. Brill\|مکان=Leiden\|شابک=۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳\|صفحه=۳۷۷–۳۸۷\|کد زبان=en\|نام۲=Trude\|نام خانوادگی۲=Ehlert}}

			{{شبه جزیره عربستان پیش از اسلام}}
			{{موضوعات عربستان سعودی}}

			[[رده:عربستان پیش از اسلام]]
			[[رده:تاریخ اسلام]]
			[[رده:تاریخ عربستان سعودی]]

Aboammar: /* منابع */

2023-10-29T11:55:05Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۵
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	=== منابع ===		=== منابع ===
			* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Esposito\|نام=.John L\|عنوان=Islam: The Straight Path\|سال=1998\|ناشر=Oxford University Press\|شابک=0-19-511233-4\|زبان=en}}
			* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Esposito\|نام=.John L\|عنوان=What everyone needs to know about Islam\|سال=2002\|ناشر=Oxford University Press US\|شابک=978-0-19-515713-0\|زبان=en}}
			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Rubin\|نام=Uri\|دانشنامه=[[دانشنامه قرآن\|Encyclopaedia of the Qur'an]]\|مقاله=Muhammad\|جلد=3\|زبان=en}}
			* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Köchler\|نام=Hans\|عنوان=The concept of monotheism in Islam and Christianity\|سال=1982\|ناشر=International Progress Organization\|شابک=978-3-7003-0339-8\|زبان=en}}
			* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Abd al-Ḥalīm\|نام=Muḥammad\|عنوان=The Oxford handbook of Qur'anic studies\|سال=۲۰۲۰\|ناشر=Oxford university press\|مکان=Oxford\|شابک=9780199698646\|زبان=en}}
			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Noth\|نام=A.\|عنوان=Muḥammad: The Prophet's image in Europe and the West\|دانشنامه=[[دانشنامه اسلام\|Encyclopaedia of Islam]]\|ویرایش=2rd\|جلد=1\|سال=۱۹۸۶\|ناشر=E. J. Brill\|مکان=Leiden\|شابک=۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳\|صفحه=۳۷۷–۳۸۷\|کد زبان=en\|نام۲=Trude\|نام خانوادگی۲=Ehlert}}

Aboammar: صفحه‌ای تازه حاوی «'''عربستان پیش از اسلام'''، در دوران حضور ابراهیم در منطقه مکه، روند رو به رشد خود را آغاز کرده است. == تاریخچه == سرزمین حجاز، مربوط به صدر اسلام (شهرها...» ایجاد کرد

2023-10-29T11:52:28Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''عربستان پیش از اسلام'''، در دوران حضور ابراهیم در منطقه مکه، روند رو به رشد خود را آغاز کرده است. == تاریخچه == بندانگشتی|موقعیت تقریبی نواحی مشهور در [[عربستان سعودی|سرزمین حجاز، مربوط به صدر اسلام (شهرها...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''عربستان پیش از اسلام'''، در دوران حضور [[ابراهیم]] در منطقه [[مکه]]، روند رو به رشد خود را آغاز کرده است.

== تاریخچه ==
[[پرونده:Tribes english.png|بندانگشتی|موقعیت تقریبی نواحی مشهور در [[عربستان سعودی|سرزمین حجاز]]، مربوط به [[تاریخ اسلام|صدر اسلام]] (شهرها با رنگ سفید نشان داده شده‌اند)]]بنابر گزارش منابع اسلامی، [[اسماعیل]] — پسر [[ابراهیم]] و [[هاجر]] — [[کعبه]] را پیش از پایه‌گذاری شهر مکه، ساخت. مکه به‌تدریج به مرکزی مهم برای کاروان‌های تجاری در [[عربستان سعودی|عربستان]] و مرکز فعالیت‌های مذهبی و تجاری غربِ [[حجاز]] تبدیل شد. علاوه بر کعبه، بیش از ۳۰۰ [[بت‌پرستی|بت]] هم وجود داشت و [[مردم عرب|عرب‌ها]] هر ساله آن‌ها را [[زیارت]] می‌کردند و اعمالی چون [[طواف]] گرد کعبه داشتند؛ اما تشریفات مذهبی برای «[[الله]]» انجام نمی‌شد.<ref>{{پک|Esposito|1998|ک=Islam: The Straight Path|ص=5–7|زبان=en}}</ref> هم چنین در [[قرآن]] صحبت از افرادی که «[[دین حنیف]]» بوده‌اند می‌رود. حنیف اشاره به کسی دارد که از راهِ [[فطرت]] خود به دینِ طبیعی، که [[تک‌خداپرستی|یکتاپرستی]] باشد رسیده‌است. [[ابراهیم]] به عنوان الگوی اصلی حنیفان — یا حق گرایان — معرفی می‌شود که با بصیرت شخصی‌اش به یکتاپرستی رسیده‌است؛ چنان‌که آیین حنیف معادل دین ابراهیم تعریف می‌شود. [[مفسران قرآن]] می‌نویسند که پیش از [[اسلام]]، حنیف به دو دسته افراد اطلاق می‌شد: عرب‌هایی که پیرو آیین ابراهیم بودند و بت‌پرستانی که تنها برخی از مراسم دینی مربوط به آیین ابراهیم مانند [[حج]] یا [[ختنه]] را انجام می‌دادند. درستیِ تاریخی این گفته میان پژوهشگران غربی مورد اختلاف است. برخی اساساً گزارش‌های تاریخی مربوط را رد کرده و آن‌ها را تعمیم دادن مفاهیم قرآنی به دوران پیش از اسلام می‌دانند، اما دیگران درستیِ تاریخی همگی یا برخی از آن گزارش‌ها را می‌پذیرند.<ref>{{پک|Rubin|ف=Hanif|ک=Encyclopaedia of the Qur'an|زبان=en}}</ref> مدرک دقیقی مبنی بر این که آیین حنیف پیش از [[یهودیت]] و [[مسیحیت]] در میان عرب‌ها وجود داشته در دسترس نیست،<ref>{{پک|Köchler|1982|ک=The concept of monotheism|ص=29|زبان=en}}</ref> اگرچه نشانه‌های رمزآلودی از آن در شعرهای قدیمی عرب یافت می‌شود.<ref>{{پک|Rubin|ف=Hanif|ک=Encyclopaedia of the Qur'an|زبان=en}}</ref>

بعد از فتح [[شاهنشاهی هخامنشی]] توسط [[اسکندر مقدونی]] زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های [[خاور نزدیک|خاورمیانه]] و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد. تا [[سده ۱۴ (میلادی)|قرن چهارم]] میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان خاورمیانه، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. با اختلاف‌های شکل گرفته، سرانجام سه [[مسیحیت سریانی|کلیسای سریانی]]، [[کلیسای کاتولیک قبطی|قبطی]] و [[کلیسای مشرق|مشرق]] شکل گرفتند. اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">ارتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته‌است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد. برخی از ساکنان عربستان نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «رحمانان» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که قرآن از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)|منات]]، [[ود]]، سواع، یغوث و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند. پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش خدا در شمال غرب [[شبه‌جزیره عربستان|شبه‌جزیره عرب]] وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها کعبه بود، بازدید می‌کردند.<ref>{{پک|Abd al-Ḥalīm|۲۰۲۰|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies|ص=۸۱–۹۲|زبان=en}}</ref> [[عربستان پیش از اسلام|عربستان پیش از محمد]]، در منابع [[قرون وسطی|قرون وسطایی]]، منطقه‌ای بدون ساختار سیاسی ترسیم شده‌است که غارتگری و جنگ، از مشخصه‌های زندگی در این منطقه به‌شمار می‌رفت. در این دوره، جامعه عربستان را یهودیان، مسیحیان و دیگر قبایل عرب که عموماً بت‌پرست بودند، شکل می‌دادند.<ref>{{پک|Noth|Ehlert|۱۹۸۶|ف=Muḥammad: The Prophet's image in Europe and the West|ک=Encyclopaedia of Islam|زبان=en}}</ref>

== پانویس ==

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}

=== منابع ===