https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1_%D9%85%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8Cعلیاکبر مظاهری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-24T18:13:16Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1_%D9%85%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C&diff=95234&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-31T03:12:56Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
| نام = علی اکبر مظاهری<br />
| تصویر =<br />
| توضیح تصویر =<br />
| نام اصلی =<br />
| زمینه فعالیت =<br />
| ملیت =<br />
| تاریخ تولد = ۱۲۹۳ خورشیدی<br />
| محل تولد = [[تهران]]، [[ایران]]<br />
| والدین =<br />
| تاریخ مرگ = ۱۳۷۰ خورشیدی<br />
| محل مرگ = [[شارتر]]، [[فرانسه]]<br />
| علت مرگ =<br />
| محل زندگی =<br />
| مختصات محل زندگی =<br />
| مدفن =<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
| نام دیگر =<br />
|لقب =<br />
|بنیانگذار =<br />
| پیشه = [[تاریخنگار]]<br />
| سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = [[مکتب آنال]]<br />
|کتابها = ''خانواده ایرانی در دوران پیش از اسلام''{{سخ}}''زندگی روزمرهٔ مسلمانان در سدههای میانه از سدهٔ دهم تا سیزدهم میلادی''{{سخ}}''جادهٔ ابریشم''{{سخ}}''گنجینههای ایران''{{سخ}}''مقدمهای بر تاریخ ایران بر اساس سیستمهای علم حساب و سبمولیسم اعداد''<br />
|مقالهها = تاریخ ملل مسلمان در قرن نوزدهم» در جلد پنجم ''تاریخ جهانی بشریت''<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص =<br />
|فیلم ساخته بر اساس اثر =<br />
| همسر =<br />
| شریک زندگی =<br />
| فرزندان =<br />
|تحصیلات =<br />
|دانشگاه = [[دانشگاه سوربن]]<br />
|حوزه =<br />
|شاگرد =<br />
|استاد =<br />
|علت شهرت =<br />
| تأثیرگذاشته بر =<br />
| تأثیرپذیرفته از =<br />
| وبگاه =<br />
| imdb_id =<br />
| soure_id =<br />
| جوایز =<br />
|گفتاورد =<br />
|امضا =<br />
}}<br />
'''علیاکبر مظاهری''' [[مطالعات شرقی|شرقشناس]]، [[تاریخنگار]] و [[جامعهشناس]] (۱۲۹۳ تهران - ۱۳۷۰ [[شارتر]] فرانسه) زاده ایران و مقیم فرانسه بود که آثاری پیرامون ایران و تمدن اسلامی در فرانسه منتشر کرد. در روایت تاریخ، پیرو [[مکتب آنال]] بود. [[نینا ویکتوروونا پیگولوسکایا]] کتاب «خانواده ایرانی در دوران پیش از اسلام» او را اثری مهم در زمینه مطالعه سیر تطور نهاد خانواده در ایران باستان توصیف کرده است.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
مظاهری در [[تهران]] زاده شد و پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و متوسطه بهسبب احراز درجهٔ ممتاز در دیپلم، با بورس دولتی به [[فرانسه]] اعزام شد.<br />
<br />
تحصیلات خود را در دانشسرای [[سن کلو]] و [[شارتر]] (۱۳۱۱–۱۳۰۷) و [[دانشگاه سوربن]] ادامه داد.<br />
<br />
در ۲۴ سالگی رسالهٔ دکتری در رشتهٔ جامعهشناسی را تحت عنوان ''خانوادهٔ ایرانی در ادوار پیش از اسلام'' زیر نظر ''پل فوکونه'' دفاع کرد.<br />
<br />
وی همسر فرانسوی اختیار کرد و در روستایی در جنوب غربی فرانسه در طی [[جنگ جهانی دوم]] به پژوهش و کشاورزی میپرداخت.<br />
<br />
پس از جنگ با سمت ''کارشناس نسخ خطّی فارسی'' وارد [[کتابخانه ملی پاریس]] شد.<br />
<br />
در آنجا وی مجموعهای از آثار عصر [[آل بویه]] را سامان داد. آشنایی وی با آن کتب دستمایهٔ تألیف کتاب ''زندگی روزمرهٔ مسلمانان در سدههای میانه از سدهٔ دهم تا سیزدهم میلادی'' شد که از دیدگاه [[جامعهشناسی تاریخی]] و [[تاریخ علم]] به بررسی موضوع پرداخته است.<ref>{{پک|بحرانیپور|۱۳۹۲|ک=تلاشهایی برای بومیسازی مکتب آنال|ص=۷}}</ref><br />
<br />
در سال ۱۳۲۶ عضو [[فرهنگستان بینالمللی تاریخ علوم]] شد و مقالهٔ مهم ''معنی فلک ریزه دهر از نظر خیاّم'' را در نشریهٔ ''آرشیو بینالمللی تاریخ علوم'' چاپ کرد. در ۱۳۲۸ عضو [[مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه]] شد.<br />
<br />
در سال ۱۳۳۵ بهعنوان مدّرس مدرسهٔ مطالعات عالیهٔ علوم اجتماعی برگزیده شد و بنا به دعوت سازمان [[یونسکو]]، بخش موسوم به ''«تاریخ ملل مسلمان در قرن نوزدهم»'' را در جلد پنجم ''تاریخ جهانی بشریت'' و مجموعههای مشابهی چون ''نقش اعراب (مسلمانان) در تاریخ جهانی علم'' به عهده گرفت.<br />
<br />
در ۱۳۴۲ رسالهٔ دکتری دیگری، در حوزهٔ تاریخ علم، به دانشگاه پاریس ارائه داد که به ''مبادی ایرانی علم حساب'' معروف شد و در همین راه کتاب ''جبر و مقابلهٔ'' [[کوشیار گیلانی]] و ''محاسبات اعشاری شصتگانی' او را از [[زبان عربی]] به [[زبان فرانسوی]] ترجمه کرد و آن را با تعابیر علم ریاضی امروز تفسیر کرد.<ref>{{پک|بحرانیپور|۱۳۹۲|ک=تلاشهایی برای بومیسازی مکتب آنال|ص=۷}}</ref><br />
<br />
در ۱۳۴۸، علاوه بر کتاب ''گنجینههای ایران'' دربارهٔ هنر و معماری ایران، در کتاب ''مقدمهای بر تاریخ ایران'' بر اساس سیستمهای علم حساب و سبمولیسم اعداد'' به مطالعهٔ تطبیقی تمدنهای گوناگون با تمدن ایران پرداخت. روش این تحقیق، نسبتهای متشابه (آنالوژی) مبتنی است.<br />
<br />
در ۱۳۵۱ ترجمهٔ فرانسوی کتاب عربی ''[[انباط المیاه الخفیه]]'' (استخراج آبهای نهانی) تألیف ۴۱۸ هـ. ق اثر [[ابوبکر کرجی]] مهندس و مسّاح ایرانی را در [[دانشگاه نیس]] در جنوب فرانسه به چاپ رساند. در همین زمینه مقالاتی به فارسی از وی در مجلاتی چون ''[[یغما (مجله)|یغما]]''، ''ارمغان'' و ''وحید'' منتشر میشد.<br />
<br />
مقالات فرانسوی وی در نشریهٔ ''افکار شیعه''، مجلهٔ ''نامهٔ ایرانی'' (از جمله مقالهای در باب ناشناخته ماندن [[زردشت]]، و مقالهای دیگر در باب [[مانی]] و عرفان گنوسی و دیگری در باب [[مزدک]] و کمونیسم ایرانیِ او)، مجله ''زمان'' و مجلهٔ ''آنال'' منتشر میشدند. غالباً در باب دستاوردهای فرهنگی و تمدنی مشرقزمین و نقش آنها در توسعهٔ تاریخی اروپا بود که از آن جمله است ''مقالهای در باب منشأ علم حساب'' (یا معدل) در میان رومیان بود.<ref>{{پک|بحرانیپور|۱۳۹۲|ک=تلاشهایی برای بومیسازی مکتب آنال|ص=۸}}</ref><br />
<br />
مظاهری بین سالهای ۱۳۵۲–۱۳۴۸ به تدریس «''تاریخ ایران به لحاظ فرهنگی''» در [[مدرسهٔ عالی علوم اجتماعی پاریس]] پرداخت، البته عنوان کلّی درس او ''پامیر تا فرات'' بود.<br />
<br />
همسرش در ۱۳۵۵ درگذشت. سپس ''واژهنامهٔ اصطلاحات فلسفی فارسی'' را نوشت که تا کنون چاپ نشده است.<ref>{{پک|بحرانیپور|۱۳۹۲|ک=تلاشهایی برای بومیسازی مکتب آنال|ص=۹}}</ref><br />
<br />
وی هرگز به ایران بازنگشت و در سال ۱۳۷۰ در شهر شارتر-فرانسه درگذشت.<br />
<br />
== مکتب آنال در ایران ==<br />
از حیث تاریخنگری، میتوان علی مظاهری را با نگارش کتاب ''جادهٔ ابریشم''، نخستین مورخ آنالیست ایرانی دانست که نظریهٔ اروپامحورِ [[جادهٔ ابریشم]] را به چالش طلبیده بود. او در عوض مرکزیت جاده را به مشرقزمین یعنی جهان ایرانی و تمدن چینی برده و ضمن ارائهٔ سفرنامههای شرقی (ایرانی و چینی) با حواشی پرمغزی که بر آنها زده، جایگاه ایران و جهان اسلام را در این میانه به تصویر کشیده است.<br />
<br />
از حیث تاریخنگاری، روش او بهتدریج تکامل یافته و از تاریخ اجتماعی به سبک نسل اول و دوم مورخان فرانسوی مکتب آنال سرچشمه گرفته، با مطالعهٔ منابع و [[نسخه خطی|نسخ خطی]] فراوان ایرانی و اسلامی موجود در کتابخانههای اروپایی، بهتدریج رنگ و بوی ایرانی و شرقی و بومی گرفته و در کتاب ''جادهٔ ابریشم'' خاصه در حواشی آن کتاب به کمال رسیده است. روش او بهطور کلی ابداعی و نوین است. چنانکه برخلاف سنن رایج در تاریخنگاری ایرانی، به مطالعات بینرشتهای پرداخته و گسترهٔ وسیعی از منابع را اعم از تاریخی، جغرافیایی، و حتی ادبی و دیوانهای شاعران و نیز کتب تاریخ علم را به عنوان منابعی قابل استفاده در تاریخنگاری اقتصادی در نظر گرفته است.<ref>{{پک|بحرانیپور|۱۳۹۲|ک=تلاشهایی برای بومیسازی مکتب آنال|ص=۷}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی=بحرانیپور|نام=علی| عنوان =تلاشهایی برای بومیسازی مکتب آنال؛ مطالعهٔ موردی: دیدگاههای استاد علی مظاهری در فصلهای میانی کتاب جادهٔ ابریشم| ژورنال =تاریخنگری و تاریخنگاری| دوره=سال بیست و سوم | شماره =۱۲| سال =۱۳۹۲ |صفحه =۵–۳۸}}<br />
<br />
[[رده:تاریخنگاران اهل ایران]]<br />
[[رده:تاریخنگاران فرانسه]]<br />
[[رده:تکامل جامعهشناسانه فرهنگی]]<br />
[[رده:دانشآموختگان دانشگاه سوربن]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۳۷۹]]<br />
[[رده:زادگان ۱۲۹۳]]</div>Shahroudi