https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%87 2026-09-12T18:14:17Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%87&diff=181380&oldid=prev 2026-09-12T15:26:42Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C" title="رده:اصطلاحات عرفانی">رده:اصطلاحات عرفانی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات عرفانی]]</ins></div></td></tr> </table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%87&diff=181379&oldid=prev 2026-09-12T15:26:08Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘’‘عوالم اربعه’‘’ اصطلاحی </del>در [[فلسفه]] و [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفان</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی است که به دسته‌بندی مراتب هستی </del>اشاره دارد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوفان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عارفان در تبیین مراتب وجود، دیدگاه‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند که در برخی رویکردها نظام </del>هستی به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهار </del>عالم و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در برخی دیگر به پنج </del>عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقسیم شده </del>است. این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه‌بندی‌ها در </del>مکاتب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفی همچون </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمت اشراق</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و همچنین در عرفان نظری با رویکردهای متمایزی تعریف می‌شوند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''عوالم اربعه''' به چهار مرتبه یا ساحت کلی از مراتب وجود </ins>در [[فلسفه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی</ins>]] و [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمت اشراق</ins>]] اشاره دارد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در نظام‌های فلسفی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفانی، جهان </ins>هستی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متناسب با درجات تجرد و مادیت </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عوالم متعددی تقسیم می‌شود که مشهورترین دسته‌بندی فلسفی آن شامل '''عالم عقول'''، '''عالم نفوس'''، '''</ins>عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برزخ''' </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماده''' </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در کنار </ins>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقسیم‌بندی چهارگانه، برخی </ins>مکاتب [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفانی</ins>]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به تقسیمات پنج‌گانه قائل هستند</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دیدگاه فلسفه اشراق ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دیدگاه فلسفه اشراق ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در حکمت اشراقی، عوالم اربعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بر اساس نظام نوری تبیین </del>شده‌اند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که عبارتند از</del>:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در حکمت اشراقی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مراتب وجود بر پایه [[نور]] و ظلمت تبیین می‌شود. در این دیدگاه، </ins>عوالم اربعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به شرح زیر طبقه‌بندی </ins>شده‌اند:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عوالم اربعه|ص=۵۱۵}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. </del>عالم انوار قاهره، که همان عالم انوار مجرد عقلی است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>عالم انوار قاهره، که همان عالم انوار مجرد عقلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و عاری از هرگونه تعلق مادی </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. </del>عالم انوار مدبره، شامل انوار اسفهبدیه فلکی و انسانی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>عالم انوار مدبره، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>شامل انوار اسفهبدیه فلکی و انسانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود و تدبیر اجسام را بر عهده دارد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳. </del>عالم برزخیات، که بر عالم حس اطلاق می‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>عالم برزخیات، که بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عالم حس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] و اجسام مادی </ins>اطلاق می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴. </del>عالم صور معلقه ظلمانیه، که از آن با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام </del>عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مثال، </del>عالم خیال و عالم اشباح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </del>یاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود </del>و قدما به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>عالم مقدار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گویند</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;اختری، عباسعلی، دایرةالمعارف جامع اسلامی، ذیل مدخل عوالم اربعه به نقل از شرح حکمه الاشراق، ص ۵۱۵.&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>عالم صور معلقه ظلمانیه، که از آن با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عناوینی چون [[</ins>عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مثال]]، </ins>عالم خیال و عالم اشباح یاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزد </ins>قدما به عالم مقدار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسوم بوده است</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیدگاه </del>عرفانی ==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اصطلاحات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفانی، </del>نظام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنج‌گانه برای </del>عوالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وجود </del>مطرح است که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاه با عوالم اربعه هم‌پوشانی دارد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عوالم خمسه </del>عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقایسه با تقسیم‌بندی </ins>عرفانی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. </del>عالم علم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اصطلاحات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عرفان نظری]]، </ins>نظام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنج‌گانه‌ای تحت عنوان </ins>عوالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمسه </ins>مطرح است که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبیین‌کننده قوس نزول و مراتب تجلیات الهی است</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این مراتب </ins>عبارتند از:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عوالم خمسه}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. </del>عالم عین<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>عالم علم</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳. </del>عالم جبروت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</del>اعلی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسفل) </del>که به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>مثال مطلق و غیب مضاف نیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گویند.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>عالم عین</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴. </del>عالم ملکوت، که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالم </del>ارواح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نامیده می‌شود.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>عالم جبروت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعم از </ins>اعلی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسفل، </ins>که به مثال مطلق و غیب مضاف نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامیده می‌شود</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵. </del>عالم خلق، که عالم ملک و [[ناسوت]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام دارد</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;اختری، عباسعلی، دایرةالمعارف جامع اسلامی، ذیل مدخل عوالم خمسه.&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>عالم ملکوت، که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساحت </ins>ارواح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>عالم خلق، که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان </ins>عالم ملک و [[ناسوت]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== عوالم عالیه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== عوالم عالیه ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در برخی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه‌بندی‌ها، </del>از عوالم عالیه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا عالم عالی سخن </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان آمده است</del>. این عوالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شامل </del>[[مجردات]] طولی و عرضی، صور مجرده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مُثُل </del>معلقه هستند.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اختری، عباسعلی، </del>دایرةالمعارف جامع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، ذیل مدخل </del>عوالم عالیه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در برخی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متون فلسفی، </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصطلاح </ins>عوالم عالیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای اشاره </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مراتب فوقانی هستی استفاده می‌شود</ins>. این عوالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربرگیرنده </ins>[[مجردات]] طولی و عرضی، صور مجرده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مثل </ins>معلقه هستند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که از حیث رتبه وجودی بر جهان ماده تقدم دارند</ins>.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=</ins>دایرةالمعارف جامع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی|ف=</ins>عوالم عالیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=عوالم اربعه|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=عوالم اربعه|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr> </table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%87&diff=181378&oldid=prev 2026-09-12T06:19:53Z

<p>‌‌‌‌</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>‘’‘عوالم اربعه’‘’ اصطلاحی در [[فلسفه]] و [[عرفان]] اسلامی است که به دسته‌بندی مراتب هستی اشاره دارد. فیلسوفان و عارفان در تبیین مراتب وجود، دیدگاه‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند که در برخی رویکردها نظام هستی به چهار عالم و در برخی دیگر به پنج عالم تقسیم شده است. این طبقه‌بندی‌ها در مکاتب فلسفی همچون [[حکمت اشراق]] و همچنین در عرفان نظری با رویکردهای متمایزی تعریف می‌شوند.<br /> == دیدگاه فلسفه اشراق ==<br /> در حکمت اشراقی، عوالم اربعه بر اساس نظام نوری تبیین شده‌اند که عبارتند از:<br /> ۱. عالم انوار قاهره، که همان عالم انوار مجرد عقلی است.<br /> ۲. عالم انوار مدبره، شامل انوار اسفهبدیه فلکی و انسانی.<br /> ۳. عالم برزخیات، که بر عالم حس اطلاق می‌شود.<br /> ۴. عالم صور معلقه ظلمانیه، که از آن با نام عالم مثال، عالم خیال و عالم اشباح نیز یاد می‌شود و قدما به آن عالم مقدار می‌گویند.&lt;ref&gt;اختری، عباسعلی، دایرةالمعارف جامع اسلامی، ذیل مدخل عوالم اربعه به نقل از شرح حکمه الاشراق، ص ۵۱۵.&lt;/ref&gt;<br /> == دیدگاه عرفانی ==<br /> در اصطلاحات عرفانی، نظام پنج‌گانه برای عوالم وجود مطرح است که گاه با عوالم اربعه هم‌پوشانی دارد. عوالم خمسه عبارتند از:<br /> ۱. عالم علم.<br /> ۲. عالم عین.<br /> ۳. عالم جبروت (اعلی و اسفل) که به آن مثال مطلق و غیب مضاف نیز می‌گویند.<br /> ۴. عالم ملکوت، که عالم ارواح نیز نامیده می‌شود.<br /> ۵. عالم خلق، که عالم ملک و [[ناسوت]] نام دارد.&lt;ref&gt;اختری، عباسعلی، دایرةالمعارف جامع اسلامی، ذیل مدخل عوالم خمسه.&lt;/ref&gt;<br /> == عوالم عالیه ==<br /> در برخی طبقه‌بندی‌ها، از عوالم عالیه یا عالم عالی سخن به میان آمده است. این عوالم شامل [[مجردات]] طولی و عرضی، صور مجرده و مُثُل معلقه هستند.&lt;ref&gt;اختری، عباسعلی، دایرةالمعارف جامع اسلامی، ذیل مدخل عوالم عالیه.&lt;/ref&gt;<br /> == پانویس ==<br /> === ارجاعات ===<br /> {{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br /> === منابع ===<br /> <br /> {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=عوالم اربعه|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br /> <br /> {{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>

Islambot