https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%BA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86غوریان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T11:18:10Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%BA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=95188&oldid=prevShahroudi: − رده:ولایت غور (هاتکت)2024-10-31T02:39:23Z<p>− <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D8%BA%D9%88%D8%B1&action=edit&redlink=1" class="new" title="رده:ولایت غور (صفحه وجود ندارد)">رده:ولایت غور</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۲:۳۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l197">خط ۱۹۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلطه اسلام در شبهقاره هند]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلطه اسلام در شبهقاره هند]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کشورهای پیشین در آسیا]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کشورهای پیشین در آسیا]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ولایت غور]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%BA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=95187&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-31T02:38:39Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{برای|ولسوالی به این نام در افغانستان|ولسوالی جاغوری}}<br />
{{Infobox Former Country<br />
|native_name =<br />
|conventional_long_name = سلطنت غوری<br />
|common_name =<br />
|year_start = ۷۸۶ میلادی<br />
|year_end = ۱۲۱۵ میلادی<br />
|event_start = ظهور شنسبانیان<br />
| date_start =<br />
| event_end = تقسیم به شاهزادهنشینی<br />
| date_end =<br />
| event1 = تسخیر [[غزنی]]<br />
|date_event1 = ۱۱۵۱ میلادی<br />
| event2 = انقراض غزنویان<br />
|date_event2 =۱۱۸۶ میلادی<br />
| event3 = تسخیر [[گجرات]] و [[بنگال]]<br />
|date_event3 = ۱۲۰۲ میلادی<br />
|p1 = شاهنشاهی غزنوی<br />
|flag_p1 = Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG<br />
|p2 =<br />
سلجوقیان{{!}}شاهنشاهی سلجوقی<br />
|flag_p2 =<br />
|s1 = سلطنت دهلی<br />
|flag_s1 = Mamluk dynasty 1206 - 1290 ad.GIF<br />
|s2 = خوارزمشاهیان<br />
|flag_s2 = Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG<br />
|image_flag = Ghurid.webp<br />
|image_map ={{switcher|[[File:Ghurid dynasty (greatest extent).svg |upright=1.15|frameless]]|نمایش نقشه جهانی|[[File: Ghurid Empire according to Schwartzberg Atlas, p.147.png |upright=1.15|frameless]]|نمایش نقشه سلطنت غوریان}} |image_map_caption = گستره قلمرو غوریان در زمان [[سلطان|سلطنت]] [[سلطان]] [[غیاثالدین غوری]]<br />
|religion = {{small|پیش از ۱۰۱۱''':'''}}{{سخ}}[[پاگانیسم]]<ref>{{Cite book |last=Minorsky |first=Vladmir |title=Ḥudūd al-'Ālam, "The Regions of the World," |publisher=University Press, Oxford |year=1970 |isbn=978-0-906094-03-7 |location=Leningrad |pages=110}}</ref>{{سخ}}{{small|از ۱۰۱۱''':'''}}{{سخ}}[[سنی|اسلام سنی]]<ref name="Nizami178">''The Ghurids'', K.A. Nizami, ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol.4, Part 1, ed. M.S. Asimov and C.E. Bosworth, (Motilal Banarsidass Publishers, 1999), 178.</ref><br />
|capital = [[فیروزکوه (غور)|فیروزکوه]]<ref>[http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00routesdata/1000_1099/ghaznavids/ghur/ghur.html Firoz Koh in Ghur or Ghor (a region to the west of Ghazni), the Ghurids' summer capital]</ref>{{سخ}}[[هرات]]<ref name="Heratcapital">[http://latrobe.academia.edu/DavidThomas/Papers/107251/Firuzkuh_the_summer_capital_of_the_Ghurids Firuzkuh: the summer capital of the Ghurids], by David Thomas, pg. 18.</ref><!-- تکمیل یادکرد توسط ربات از ویکی انگلیسی -->{{سخ}}[[غزنی]] (۱۱۷۰–۱۲۱۵)<ref name="Ghazcapital">''The Grove Encyclopedia of Islamic Art & Architecture: Three-volume set'', by Jonathan Bloom, Sheila Blair, pg. 108.</ref><!-- تکمیل یادکرد توسط ربات از ویکی انگلیسی -->{{سخ}}[[لاهور]] (زمستان)<br />
| government_type = [[پادشاهی موروثی]]{{سخ}}[[سلطنت مطلقه]]<br />
|legislature =<br />
|title_leader = سلطان<br />
|leader1 = [[علاوالدین حسین غوری|علاوالدین حسین]]<br />
|leader2 = [[سیفالدین سوری]]<br />
|leader3 = [[بهاءالدین سام یکم|بهاالدین سام یکم]]<br />
|leader4 = [[سیفالدین محمد غوری|سیفالدین محمد]]<br />
|leader5 = [[علاءالدین حسین غوری|علاءالدین جهان سوز]]<br />
|leader6 = [[غیاثالدین غوری]]<br />
|leader7 = [[معزالدین محمد غوری]]<br />
|year_leader1 = ۱۱۰۰–۱۱۴۶ میلادی<br />
|year_leader2 = ۱۱۴۶–۱۱۴۹ میلادی<br />
|year_leader3 = ۱۱۴۹–۱۱۴۹ میلادی<br />
|year_leader4 = ۱۱۴۹–۱۱۶۱ میلادی<br />
|year_leader5 = ۱۱۶۱–۱۱۶۳ میلادی<br />
|year_leader6 = ۱۱۶۳–۱۲۰۳ میلادی<br />
|year_leader7 = ۱۲۰۳–۱۲۰۶ میلادی<br />
|year_deputy1 =<br />
|common_languages = فارسی <small>([[زبان رسمی]])<ref>''The Development of Persian Culture under the Early Ghaznavids'', C.E. Bosworth, '''Iran''', Vol. 6, (1968), 35.</ref><br />
|stat_year1 = ۱۲۰۰ م.<ref name="OxfordArea">{{Cite book|last1=Bang|first1=Peter Fibiger|url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92|title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience|last2=Bayly|first2=C. A.|last3=Scheidel|first3=Walter|date=2020-12-02|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977311-4|location=|pages=92–94|language=en}}</ref><br />
|stat_area1 = ۲٬۰۰۰٬۰۰۰<br />
| today=فهرست{{سخ}}[[افغانستان]]{{سخ}}{{پرچم|پاکستان}}{{سخ}}{{پرچم|تاجیکستان}}{{سخ}}{{پرچم|ایران}}{{سخ}}{{پرچم|ترکمنستان}}{{سخ}}{{پرچم|ازبکستان}}{{سخ}}{{پرچم|قرقیزستان}}{{سخ}}{{پرچم|چین}}{{سخ}}{{پرچم|هندوستان}}{{سخ}}{{پرچم|بنگلادش}}<br />
|currency =<br />
}}{{تاریخ افغانستان}}<br />
'''[[پادشاهی|سلطنت]] غوری'''، '''غوریان''' یا '''شَنسَبانیان'''، دودمانی به مرکزیت شهر [[فیروزکوه (غور)]] ([[افغانستان]] امروزی) از ۷۸۶ الی ۱۲۱۵ میلادی (به مدت ۴۳۰ سال) بودند که گسترهشان را از [[ولایت غور|غور]] آغاز کردند و در میانهٔ سدهٔ دوازدهم تا سالهای آغازین سدهٔ سیزدهم میلادی به یک قدرت عمده تبدیل شدند. غور مرکز هستهٔ نظامی امپراتوری آنها بوده و از سال ۱۱۴۸ الی ۱۲۱۵ از باختر به [[گرگان]] و [[دریای خزر]]، از خاور به [[هند]] و [[بنگال]]، از شمال به [[مرو]] و [[خوارزم]] و از جنوب به [[سند]] و [[اقیانوس اطلس]] حکم میرادند.<br />
<br />
== پیشینه ==<br />
=== ظهور ===<br />
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|caption_align=center<br />
| align = right<br />
| direction =horizontal<br />
| header=منار جام<br />
| image1 = Jam leaning minaret jam ghor.jpg<br />
| caption1 =<br />
| image2 = Minar of jam ghor.jpg<br />
| caption2 =<br />
| footer=[[منار جام]] در [[ولایت غور]] [[افغانستان]]، توسط غوریان ساخته شد و کار آن در ۱۱۷۵ میلادی به پایان رسید. عنوان [[سلطان]] [[غیاثالدین غوری|غیاثالدین محمد]] ۱۱۶۳(-۱۲۰۳ م) در این سنگنوشته منار جام دیده میشود.<br />
}}<br />
یکی از شاهزادگان غوری به نام امیر بنجی نهاران حاکم غور و جد حاکمان قرون وسطی غور بود. حکومت او توسط منشور [[هارونالرشید]] خلیفه عباسی مشروعیت یافت. قبل از اواسط قرن دوازدهم، برای حدود ۱۵۰ سال حکومت غوریان به صورت نیمه مستقل تحت سلطه غزنویان و سلجوقیان بود. غور در اواسط قرن دوازدهم استقلال خود را از امپراتوری غزنوی با تسخیر شهر غزنی اعلام کردند.{{sfn|Bosworth|2001b}}<br />
<br />
=== مبارزات برای استقلال ===<br />
مواردی که موجب استقلال یافتن غوریان شد عبارتاند از:<br />
* قتل قطبالدین محمد بن حسین به دست [[بهرامشاه]]<br />
* لشکرکشی [[سیفالدین محمد غوری|سیفالدین سوری]] به غزنین<br />
* لشکرکشی [[بهاءالدین سام یکم|بهاءالدین سام]] به غزنین<br />
* نبرد [[علاءالدین حسین غوری|علاءالدین حسین جهانسوز]] با بهرامشاه و فتح غزنین<ref>{{پک|اصغر فروغی ابری||ک=تاریخ غوریان|ص=ص ۲۹ تا ۴۳}}</ref><br />
<br />
==== بهاءالدین سام یکم ====<br />
{{اصلی|بهاءالدین سام یکم}}<br />
وی جانشین برادرش [[سیفالدین محمد غوری|سیفالدین محمد]] شد و برای انتقام از قتل وی به غزنین [[لشکرکشی]] نمود اما در میانهٔ راه بر اثر بیماری درگذشت.<br />
<br />
==== علاءالدین حسین جهانسوز ====<br />
{{اصلی|علاءالدین حسین جهانسوز}}<br />
وی برای اتمام کار نیمهتمام برادر خود بهاءالدین سام یکم به غزنین لشکر کشید و بعد از تصرف، آنجا را بهمدت هفت شبانهروز به آتش کشید. وی پس از فتح غزنین به عادت سلاطین سلجوقی چتر بالای سرش حمل مینمود. سپس به مقابله با [[احمد سنجر|سلطان سنجر]] پرداخته اما اسیر گردید و پس از مدتی آزاد گردید. هنگامیکه سلطان سنجر توسط [[غز|غزان]] اسیر شده بود و فوت شد زمینه برای جهانگشایی غوریان آماده شد و علاءالدین حسین از این فرصت نهایت بهره را برد.<br />
<br />
==== سیفالدین محمد ====<br />
{{اصلی|سیفالدین محمد غوری}}<br />
پس از مرگ علاءالدین حسین، پسرش [[سیفالدین محمد غوری]] جانشیناش گردید. وی برای جلب حمایت مردم به قلع و قمع [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] پرداخته و [[غیاثالدین غوری|غیاثالدین محمد]] با [[معزالدین محمد غوری|معزالدین محمد]] پسرعموهای خودش را از قلعهٔ اجرستان آزاد کرد. از دیگر اقدامات وی دفع غزان بود اما در یکی از جنگها با غزان کشته شد.<br />
<br />
== اوج قدرت ==<br />
[[File:Fortress and arch of Qala-e-Bost on Afghan banknote.jpg|thumb|271px| دژ و طاق [[قلعه بست]] که بر روی بانکنوتهای افغانی چاپ میشود.]]<br />
دورهٔ اوج و عظمت حکومت غوریان که حدود پنجاه سال طول کشید با سلطنت دو تن از فرزندان [[بهاءالدین سام یکم|بهاءالدین سام]]، یعنی [[غیاثالدین غوری|غیاثالدین محمد]] و [[معزالدین محمد غوری|شهابالدین]] مصادف بود. این دو برادر با برخورداری از استعدادهای ذاتی و روحیهٔ رعیتپروری، تساهل و تسامح و آگاهی از موقعیتهای سیاسی و نظامی محیط اطراف خود با اتحاد و بهرهگیری از نیروهای مادی و معنوی غوریان معمار و سازندهٔ این دورهٔ غوریان بودهاند. چنانچه در مدت کوتاهی حکومت غور را که بر کوهستانهای غور محدود میشد به امپراتوری مبدل ساختند که از [[خراسان]] تا [[هندوستان]] وسعت داشت و با حکومت [[خوارزمشاهیان]] برابری میکرد.<ref>{{پک|اصغر فروغی ابری||ک=تاریخ غوریان|ص=ص ۴۶، ۴۷، ۴۸، ۴۹}}</ref><br />
<br />
=== اوج قدرت ===<br />
دورهٔ اوج و عظمت حکومت غوریان که حدود پنجاه سال طول کشید با سلطنت دوتن از فرزندان [[سام یکم|بهاءالدین سام]]؛ [[غیاثالدین غوری|غیاثالدین محمد غوری]] و [[معزالدین محمد غوری]] آغاز گردید که وسعت امپراتوریشان شامل [[خراسان]] و [[هندوستان]] میشد و با قلمرو [[خوارزمشاهیان]] برابری میکرد.<ref>{{پک|اصغر فروغی ابری||ک=تاریخ غوریان|ص=ص ۴۶، ۴۷، ۴۸، ۴۹}}</ref><br />
=== زوال ===<br />
بعد از مرگ سلطان شهابالدین غوری، حکومت غوریان به زوال رفت. قیامهای متعددی که علیه حاکمیت غوریان در خراسان و هند رخ داد این دولت را به نابودی نزدیک کرد. افسران سلطان شهابالدین مانند تاجالدین یلدوز در غزنی و پنجاب، ناصرالدین قباچه در سند، قطبالدین ایبک در هند، ملک تاجالدین در [[سیستان]] همه مستقل شده بودند. بدین ترتیب با مرگ سلطان شهابالدین سلسلهٔ غوری به سمت انحطاط رفته و سلطان [[علاءالدین محمد خوارزمشاه]] از فرصت استفاده کرده بر [[ماوراءالنهر]] و خراسان مسلط شد و غوریان را در این مناطق نابود ساخت.<ref>{{پک|اصغر فروغی ابری||ک=تاریخ غوریان|ص=صفحهٔ ۸۸، ۸۹، ۹۰، ۹۱}}</ref><br />
<br />
== امرای غوری ==<br />
{{Tree chart/start}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | SUR | | | | | | | | | | | | | | | | SUR = [[امیر سوری]]{{سخ}}قرن نهم-قرن دهم) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | |}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | MIS | | | | | | | | | | | | | | | | MIS = [[محمد ابن سوری]]{{سخ}}(قرن دهم-۱۰۱۱) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | |,|-|^|-|.| | | | | | | | | | | | | | |}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | AIM | | SIM | | | | | | | | | | | | | | AIM = [[ابوعلی ابن محمد]]{{سخ}}(۱۰۱۱–۱۰۳۵) | SIM = [[شیث ابن محمد]]{{سخ}}| border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | |}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | AIS | | | | | | | | | | | | | | AIS = [[عباس ابن شیث]]{{سخ}}(۱۰۳۵–۱۰۶۰) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | |}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | MIA | | | | | | | | | | | | | | MIA = [[محمد ابنعباس]]{{سخ}}(۱۰۶۰–۱۰۸۰) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | QAH | | | | | | | | | | | | | | QAH = [[قطبالدین حسن]]{{سخ}}(۱۰۸۰–۱۱۰۰) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | IAH | | | | | | | | | | | | | | | | | | IAH = [[عزالدین حسین]]{{سخ}}(۱۱۰۰–۱۱۴۶) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | border=1}}<br />
{{Tree chart| | |,|-|-|-|-|v|-|-|-|^|v|-|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|-|-|.|}}<br />
{{Tree chart| | |!| | | | |!| | | | |!| | | | |!| | | |!| | | |!| | | | | | | | | |!| |}}<br />
{{Tree chart| | |!| | | | |!| | | | |!| | | | |!| | | |!| | | |!| | | | | | | | | |!| |}}<br />
{{Tree chart| | |!| | | | |!| | | | |!| | | | |!| | | |!| | | |!| | | | | | | | | |!| |}}<br />
{{Tree chart| | SAD | | | SHD | | | QAM | | | BAS | | NDM | | ALH | | | | | | | | FDM | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | SAD = [[سیفالدین سوری]]{{سخ}}(۱۱۴۶–۱۱۴۹) | SHD = [[شجاعالدین محمد]] | QAM = [[قطبالدین محمد]] | BAS = [[بهاءالدین سام یکم]]{{سخ}}(۱۱۴۹) | NDM = [[نصیرالدین محمد]] | ALH = [[علاءالدین حسین جهانسوز]]{{سخ}}(۱۱۴۹–۱۱۶۱) | FDM = [[فخرالدین مسعود]]{{سخ}}(۱۱۵۲–۱۱۶۳) | | | | | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | |!| | | | | | | | | |!| | | | | | | |!| | | | | | | | | |!| border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | ALZ | | | | | |,|-|-|^|-|-|.| | | | |!| | | | | | | | | |!| | ALZ = [[علاءالدین علی]]{{سخ}}(۱۲۱۴–۱۲۱۵) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | GHI | | | | MUR | | | |!| | | | | | | | | SHÅ | | | | | | GHI = [[غیاثالدین غوری]]{{سخ}}(۱۱۶۳–۱۲۰۲) | MUR = [[معزالدین محمد غوری]]{{سخ}}(۱۲۰۲–۱۲۰۶) | SHÅ = [[شمسالدین محمد]]{{سخ}}(۱۱۶۳–۱۱۹۲) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | |,|-|^|-|-|.| | | |,|-|-|^|-|-|.| | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | SÆF | | | ATZ | | ÆBØ | | | | BAX | | SÆF = [[سیفالدین محمد]]{{سخ}}(۱۱۴۹–۱۱۵۷) | ATZ = [[علاءالدین اتسز]]{{سخ}}(۱۲۱۳–۱۲۱۴) | BAX = [[بهاءالدین سام دوم]]{{سخ}}(۱۱۹۲–۱۲۰۶) | ÆBØ = [[عباس ابن محمد]]{{سخ}}(۱۱۹۲) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | GTH | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | GTH = [[غیاثالدین غوری]]{{سخ}}(۱۲۰۶–۱۲۱۲) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |,|-|-|^|-|-|.| | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | JAD | | | | ADM | | | | JAD = [[جلالالدین علی]]{{سخ}}(۱۲۰۶–۱۲۱۵) | ADM = [[علاءالدین محمد (شاهزاده غوری)|علاءالدین محمد]] | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | BIV | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | BIV = [[بهاءالدین سام سوم]]{{سخ}}(۱۲۱۲–۱۲۱۳۸) | border=1}}<br />
{{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | border=1}}<br />
{{Tree chart/end}}<br />
<br />
=== امرای اولیه ===<br />
امرای غوری عبارتند از:<ref>{{پک|اصغر فروغی ابری||ک=تاریخ غوریان|ص=ص ۱۴ تا ۲۶}}</ref><br />
* [[بنجی بن نهاران]]: او از امرای قدرتمند غور و معاصر با [[هارون الرشید]] بود او و شیش بن بهرام مدعی حکومت بر غور بودند. آن دو با همدیگر نزاع کردند و نتوانستند اختلافات خود را حل کنند. پس پیش هارون الرشید رفتند. هارون الرشید منشور حکومت غور را به بنجی بن نهاران داد تا اینکه حکومت غور در فرزندانش تداوم یافت.<br />
<br />
* [[سوری بن محمد]]: سوری از نسل امیر بنجی و معاصر [[یعقوب لیث صفاری]] بود، ممالک غور بیشتر در اختیار او بود. در این زمان [[مسلمان|مسلمانان]] و [[مشرکان]] با همدیگر اختلاف داشتند و [[صفاریان]] و [[سامانیان]] در تلاش برای فتح قلاع غور بودند.<br />
<br />
* [[محمد بن سوری]]: از نسل سوری بن محمد بوده است. بخشی از زندگی سیاسی و نظامی محمد سوری رابطهٔ او با سلطان محمود غزنوی است. وی سرزمین غور را تحت اختیار خویش درآورده بود. او که هوای [[استقلال]] در سر داشت سرانجام با تکیه بر استعداد نظامی خویش و اعتماد به قلاع مستحکم غور، عَلَم استقلال برافراشت. سرانجام [[محمود غزنوی]] با حیلهٔ جنگی توانست او را شکست دهد.<br />
<br />
* [[ابوعلی محمد بن سوری]]: سلطان محمود پس از غلبه بر محمد سوری حکومت غور را به فرزند او ابوعلی داد. ابوعلی به سبب رابطهٔ حسنه با دربار غزنین، مشکل خارجی نداشت. غوریان در دورهٔ فرمانروایی او در رفاه و امنیت بهسر میبردند. در این زمان [[مسعود غزنوی]] در هند بوده و به غور توجهی نداشت. تا اینکه عباس بن شیث توانست او را اسیر کند و خود را بهعنوان جانشین وی معرفی کند.<br />
<br />
* [[عباس بن شیث]]: عباس از ضعف و هرجومرجی که بعد از شکست سلطان مسعود از [[سلجوقیان]] در [[نبرد دندانقان]] در سال ۴۳۱ق عارض دربار غزنین شد، برای قطع رابطهٔ غور از غزنین کوشید و با زندانی کردن عمویش امور غور را بر عهده گرفت.<br />
<br />
* [[محمد بن عباس]]: سلطان ابراهیم پس از دستگیر کردن او، فرزندش را به فرمانروایی رساند.<br />
<br />
* [[قطبالدین حسن]]: از انتقال فرمانروایی غور به قطبالدین حسن که به احتمال زیاد فرزند محمد بن عباس بود اطلاعات دقیقی در دست نیست. وی مانند پدرش به [[دینداری]]، [[عدالت]] و رعیتپروری شهرت داشته است. در دورهٔ فرمانروایی وی غور گرفتار [[جنگ داخلی|جنگهای داخلی]] بوده است چنانکه مشغلهٔ اصلی قطبالدین حسن فرونشاندن [[شورش]]ها بود و در همین راه به قتل رسید.<br />
<br />
* [[عزالدین حسین]]: به حکم [[مسعود بن ابراهیم غزنوی]] به فرمانروایی غور رسید. با مرگ مسعود بن ابراهیم در سال ۵۰۹ق و اختلاف فرزندانش برسر جانشینی او، غزنویان خود تحت سلطهٔ [[احمد سنجر|سلطان سنجر]] [[دودمان سلجوق|سلجوقی]] قرار گرفته و [[باج|خراجگزار]] وی شدند.<br />
== روابط سیاسی ==<br />
سلطان شهابالدین زمانی به قتل رسید که اهداف نظامی او در هندوستان و خراسان ناتمام مانده بود و وضع داخلی نیز برای انتقال قدرت نا آرام بود؛ بنابراین [[وزیر (عنوان)|وزیر]] او مؤیدالملک برای جلوگیری از اغتشاشات داخلی و حفظ وحدت امپراتوری، مرگ سلطان را آشکار نکرد ولی در این زمان ارکان سپاه باهم اختلاف پیدا کردند. غوریان به هواخواهی بهاءالدین سام حاکم بامیان قیام خود را آشکار کردند و مؤیدالملک و ترکان هواخواه غیاثالدین محمود شدند. سرانجام توفیق نصیب مؤیدالملک و ترکان شد اما آنها برای تحقق هدف خود به تاجالدین یلدوز، از امرای ترک و سلطان شهابالدین روی آوردند؛ بنابراین به دلیل تعدد مدعیان سلطنت، قلمرو غوریان تجزیه شد.<ref>{{پک|اصغر فروغی ابری||ک=تاریخ غوریان|ص=ص ۷۵}}</ref><br />
<br />
=== روابط با خلفای عباسی ===<br />
از منابع به دست آمده چنین برداشت میشود که غوریان مانند سایر پادشاهیهای مسلمان روابط خوبی با خلافتِ بغداد نداشتند و از آنها، حتی در ظاهر، اطاعت نمیکردند.<ref>{{پک|اصغر فروغی ابری||ک=تاریخ غوریان|ص=ص ۱۲}}</ref><br />
<br />
=== روابط با حکومتهای همجوار ===<br />
غوریان در مدت کوتاهی توانستند حکومت مقتدری در بخشهای وسیعی از سرزمینهای اسلامی تشکیل دهند. جد اعلای غوریان «شنسب» نام داشت که وی در زمان [[علی]] اسلام آورده بود اما پذیرش آیین اسلامی از طرف مردم غور در زمان سلطان محمود غزنوی بوده است. اوج اقتدار این سلسله در زمان سلطان غیاثالدین محمد و برادرش شهابالدین محمد بوده است. معاصر بودن غوریان با حکومتهایی چون [[غزنویان]]، سلجوقیان و خوارزمشاهیان همواره موجب برخوردهای سیاسی و نظامی این خاندان با حکومتهای یادشده بود. در دوران سلطان غیاثالدین و شهابالدین نبردهایی با سلطان محمد خوارزمشاه انجام شد که آنها در برابر سلطهٔ [[خوارزمشاهیان]] ایستاده و آنها را شکست میدادند اما با مرگ سلطان شهابالدین غوری غوریان اقتدار خود را از دست دادند. حاکمان محلی دم از استقلال زدند و سلطان محمد خوارزمشاه از فرصت استفاده کرده و غوریان را در خراسان و [[ماوراءالنهر]] نابود ساخت.<ref>{{پک|حسین قرهچانلو||ف=پرتال جامع علوم انسانی|م=مناسبات غوریان با همسایگان همجوار}}</ref><br />
<br />
== امور اداری و نظامی ==<br />
امور اداری غوریان تاحدی برگرفته از امور اداری غزنویان بود و سلطان ضرورتاً باید از خاندان شنسبانی باشد. مشروعیت سلطنت نه تنها منوط به دریافت منشور حکومت از [[فهرست خلفای عباسی|خلیفهٔ]] [[خلافت عباسی|عباسی]] بود، بلکه حمایت [[اشراف]] نیز نقش مهمی را ایفا میکرد. نشانههای سلطنت، [[خطابه|خطبه]]، [[سکه]] و [[چتر]] سلطنتی بود و سلاطین غوری دارای چتر بودند و گاه از طرف خود به والیانی که مقام بالایی داشتند، لقب سلطان عطا میکردند. [[دیوانسالاری]] سلالهٔ ایران، مانند [[سامانیان]] و [[غزنویان]] برگرفته از [[خلفای عباسی]] در [[بغداد]] بود. پس شکی نیست که دیوانسالاری غوریان نیز شبیه دیوانسالاری موجود در خراسان و غزنین بوده است که شامل دیوانهای عرض، دیوان اشراف، وزیر و غیره بوده است.<br />
<br />
=== سپاه و اسلحه ===<br />
هستهٔ مرکزی سپاه غور از مردم سرزمین غور تأمین میشده ولی با توسعهٔ قلمرو غوریان به تدریج اقوام دیگری مانند [[ترکان]] ،[[تاجیکان]] و [[مردم هند|هندیان]] به سپاه پیوستند. سپاه غور متشکل از [[سوارهنظام]] و [[پیادهنظام]] بود. سپاهیان غور زرهپوش بودند و با سنان میجنگیدند. با توجه به [[کوهستان|کوهستانی]] بودن غور آموزشهای [[سوارکاری]] و وجود [[اسب]]های تندرو، بخش اعظم سوارهنظام غوریان را تشکیل میداد.<ref>{{پک|اصغر فروغی ابری||ک=تاریخ غوریان|ص=ص ۹۲، ۹۳، ۹۴}}</ref><br />
<br />
== امور مردمی ==<br />
=== وضعیت اجتماعی ===<br />
اوضاع اجتماعی غوریان به دلیل سختی زندگی در سرزمین کوهستانی به خودی خود در پرورش انسانهای توانمند از نظر روانی و جسمی اثرگذار بود. زندگی در دیاری کوهستانی باعث [[خشونت]] طبع غوریان شده بود.<br />
<br />
=== وضعیت اقتصادی ===<br />
اوضاع اقتصادی غوریان به دلیل وجود [[معدن|معادن]] [[فلز]] و تخصص و مهارت آنها در استخراج و ساخت [[جنگافزار|اسلحه]] و نیز [[زمین کشاورزی|زمینهای کشاورزی]] غنی و غنیمتهایی که از هند وارد میشد و همچنین [[صادرات]] اسلحه باعث رونق اقتصادی غوریان شده بود.<ref>{{پک|جمشید نوروزی|م=اوضاع اقتصادی و اجتماعی غوریان}}</ref><br />
<br />
=== وضعیت دینی ===<br />
[[مذهب]] غالب غوریان و سلاطین تا عهد غیاثالدین ۵۹۹ ه.ق [[کرامیه|مذهب کرامیه]] بوده است و حتی غیاثالدین محمد و برادرش شهابالدین محمد، پیرو مذهب [[کرامیه]] بودهاند. نفوذ علمای کرامیه در غور چنان بود که وقتی غیاثالدین تغییر مذهب داد و به مذهب [[شافعی]] گروید مورد اعتراض قرار گرفت. تغییر مذهب غوریان به مذهب [[شافعی]] به دلیل سختگیری کرامیه در انجام عبادات و عقیدهٔ خرافهآمیز نسبت به خدا موجب رویگردانی مردم غور از این مذهب شده و به دنبال آن غیاثالدین برای همسو شدن با مردم، تغییر مذهب داده و به شافعی گروید. غیاثالدین به سبب سیاست [[تساهل و تسامح|تساهل]] مذهبی مورد تمجید مردم قرار گرفت. به همین سبب در غور شورشی علیه او گزارش نشده است چون او تعصب در مذهب را دور از شأن سلطانی میدانست و امتیازی برای شافعیان قائل نمیشد. او به سادات و [[شیعه دوازدهامامی|علویان]] احترام میگذاشت و برای شافعیان در خراسان و غور [[مسجد|مساجد]] و مدارس ساخته بود.<ref>{{پک|اصغر فروغی ابری||ک=تاریخ غوریان|ص=ص ۹۸، ۹۹، ۱۰۳}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* تاریخ غوریان، اصغر فروغی ابری<br />
* کتاب غوریان، عتیقالله پژواک.<br />
* مقالهٔ مناسبات غوریان با حکومتهای همجوار، [[حسین قرهچانلو]]، پرتال جامع علوم انسانی.<br />
* مقالهٔ وضعیت اقتصادی و اجتماعی غوریان، جمشید نوروزی.<br />
[[رده:انحلالهای ۱۲۱۲ (میلادی) در آسیا]]<br />
[[رده:انحلالهای ۱۲۱۲ (میلادی)]]<br />
[[رده:ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۱۴۸ (میلادی)]]<br />
[[رده:ایالتها و قلمروهای منحلشده در ۱۲۱۵ (میلادی)]]<br />
[[رده:تاریخ اسلام]]<br />
[[رده:تاریخ افغانستان]]<br />
[[رده:تاریخ ایران]]<br />
[[رده:تاریخ باستان پاکستان]]<br />
[[رده:تاریخ پاکستان]]<br />
[[رده:تاریخ هند]]<br />
[[رده:دربارهای فارسیزبان]]<br />
[[رده:دودمان غوریان]]<br />
[[رده:دودمانهای مسلمان]]<br />
[[رده:سلطه اسلام در شبهقاره هند]]<br />
[[رده:کشورهای پیشین در آسیا]]<br />
[[رده:ولایت غور]]</div>Shahroudi