غیرت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: +رده:فضیلت، ±رده:اصطلاحات اسلامی←رده:اصطلاحات اخلاقی (هات‌کت)، ابرابزار

2026-09-14T03:03:13Z

+رده:فضیلت، ±رده:اصطلاحات اسلامی←رده:اصطلاحات اخلاقی (هات‌کت)، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۳
خط ۲۷:		خط ۲۷:

	[[رده:احساس مالکیت]]		[[رده:احساس مالکیت]]
	[[رده:اصطلاحات ~~اسلامی~~]]		[[رده:اصطلاحات اخلاقی]]
			[[رده:فضیلت]]
	[[رده:واژه‌ها و عبارت‌های عربی]]		[[رده:واژه‌ها و عبارت‌های عربی]]

Shahroudi: ابرابزار

2026-09-14T03:02:13Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۲
خط ۱:		خط ۱:
	'''غیرت''' حالتی درونی و [[علم اخلاق\|اخلاقی]] به معنای عدم پذیرش دخالت و مشارکت دیگران در حریم و امور مورد علاقه و اختصاصی انسان است که در [[فرهنگ اسلامی]] بر ابعاد فردی، اجتماعی، ناموسی و دینی آن تأکید فراوان شده است. در آموزه‌های دینی، حفظ حریم‌ها نشانه ایمان، عفت و [[کرامت انسانی]] شمرده شده و از غیرت‌ورزی نابجا و بدگمانی بی‌مورد نهی گردیده است.		'''غیرت''' حالتی درونی و [[علم اخلاق\|اخلاقی]] به معنای عدم پذیرش دخالت و مشارکت دیگران در حریم و امور مورد علاقه و اختصاصی انسان است که در [[فرهنگ اسلامی]] بر ابعاد فردی، اجتماعی، ناموسی و دینی آن تأکید فراوان شده است. در آموزه‌های دینی، حفظ حریم‌ها نشانه ایمان، عفت و [[کرامت انسانی]] شمرده شده و از غیرت‌ورزی نابجا و بدگمانی بی‌مورد نهی گردیده است.

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==
	غیرت در منابع لغوی به معنای کراهت و نفرت طبع از مداخله یا مشارکت دیگری در امور محبوب و اختصاصی شخص تعریف شده است؛ به گونه‌ای که عدم وجود این حالت در مرد، به عنوان دگرگونی و انحراف قلب توصیف می‌شود. در این چارچوب، غیرت‌ورزی به مقتضای پاسداری از حریم احکام شرعی، ناموس و کرامت انسانی پیوند یافته و ریشه در ساختار اخلاقی انسان دارد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		غیرت در منابع لغوی به معنای کراهت و نفرت طبع از مداخله یا مشارکت دیگری در امور محبوب و اختصاصی شخص تعریف شده است؛ به گونه‌ای که عدم وجود این حالت در مرد، به عنوان دگرگونی و انحراف قلب توصیف می‌شود. در این چارچوب، غیرت‌ورزی به مقتضای پاسداری از حریم احکام شرعی، ناموس و کرامت انسانی پیوند یافته و ریشه در ساختار اخلاقی انسان دارد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>

	== جایگاه در قرآن و روایات ==		== جایگاه در قرآن و روایات ==
	در متون اسلامی، وجود غیرت به [[خداوند]] نسبت داده شده و مبنای تشریع محرمات، تعیین حدود شرعی و نهی از رفتارهای ناشایست و تجسس در حریم دیگران دانسته شده است. بر اساس سخنان [[محمد]]، پیامبرانی چون [[ابراهیم]] به این صفت شناخته می‌شدند و پیامبر اسلام خود را دارای بالاترین درجه این خصلت معرفی می‌کرد. همچنین در روایات، نگاه عمدی به حریم و عورت دیگران به شدت نهی شده و نشانه نفاق دانسته شده است.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		در متون اسلامی، وجود غیرت به [[خداوند]] نسبت داده شده و مبنای تشریع محرمات، تعیین حدود شرعی و نهی از رفتارهای ناشایست و تجسس در حریم دیگران دانسته شده است. بر اساس سخنان [[محمد]]، پیامبرانی چون [[ابراهیم]] به این صفت شناخته می‌شدند و پیامبر اسلام خود را دارای بالاترین درجه این خصلت معرفی می‌کرد. همچنین در روایات، نگاه عمدی به حریم و عورت دیگران به شدت نهی شده و نشانه نفاق دانسته شده است.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>
خط ۸:		خط ۱۰:
	در کلام [[علی بن ابی‌طالب]]، میزان غیرت مرد با بزرگواری، شرافت و عفت او سنجیده می‌شود. همچنین وی از بی‌تفاوتی برخی مردمان در قبال روابط نامناسب و اختلاط‌های اجتماعی در کوفه گلایه کرده و خواستار حفظ حیا و غیرت خانوادگی شده است. [[علی بن موسی‌الرضا]] نیز بی‌تفاوتی در برابر تعدی مهاجمان به حریم خانه و [[خانواده]] را نکوهش کرده و ایستادگی در برابر آنان را وظیفه‌ای دینی شمرده است. در روایتی دیگر، [[جعفر صادق]] نقل کرده است که در میان اسیران جنگی، فردی به دلیل دارا بودن پنج صفت اخلاقی از جمله غیرت نسبت به ناموس، سخاوت، راستگویی، شجاعت و خوش‌اخلاقی از مجازات رهایی یافت و پس از آن اسلام آورد و در یکی از نبردها کشته شد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		در کلام [[علی بن ابی‌طالب]]، میزان غیرت مرد با بزرگواری، شرافت و عفت او سنجیده می‌شود. همچنین وی از بی‌تفاوتی برخی مردمان در قبال روابط نامناسب و اختلاط‌های اجتماعی در کوفه گلایه کرده و خواستار حفظ حیا و غیرت خانوادگی شده است. [[علی بن موسی‌الرضا]] نیز بی‌تفاوتی در برابر تعدی مهاجمان به حریم خانه و [[خانواده]] را نکوهش کرده و ایستادگی در برابر آنان را وظیفه‌ای دینی شمرده است. در روایتی دیگر، [[جعفر صادق]] نقل کرده است که در میان اسیران جنگی، فردی به دلیل دارا بودن پنج صفت اخلاقی از جمله غیرت نسبت به ناموس، سخاوت، راستگویی، شجاعت و خوش‌اخلاقی از مجازات رهایی یافت و پس از آن اسلام آورد و در یکی از نبردها کشته شد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>
	در روایات اسلامی میان غیرت مرد و غیرت زن تفکیک شده است؛ به گونه‌ای که غیرت مرد به عنوان عامل صیانت از حریم خانواده و احکام الهی هم‌ردیف با ایمان تلقی شده، اما رشک و غیرت‌ورزی زن در زمینه [[تعدد زوجات\|ازدواج مجدد شوهر]] یا احکام مجاز شرعی، به سبب ایجاد تعارض با تشریع الهی، فراتر رفتن از حدود و تجاوز توصیف گردیده است. بر اساس نقل [[ام‌سلمه]]، وی هنگام [[خواستگاری]] پیامبر به دلیل حساسیت و رشک‌ورزی زنانه دچار تردید بود، اما پیامبر با [[دعا]] از خداوند خواست که این حالت را از وی بزداید.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		در روایات اسلامی میان غیرت مرد و غیرت زن تفکیک شده است؛ به گونه‌ای که غیرت مرد به عنوان عامل صیانت از حریم خانواده و احکام الهی هم‌ردیف با ایمان تلقی شده، اما رشک و غیرت‌ورزی زن در زمینه [[تعدد زوجات\|ازدواج مجدد شوهر]] یا احکام مجاز شرعی، به سبب ایجاد تعارض با تشریع الهی، فراتر رفتن از حدود و تجاوز توصیف گردیده است. بر اساس نقل [[ام‌سلمه]]، وی هنگام [[خواستگاری]] پیامبر به دلیل حساسیت و رشک‌ورزی زنانه دچار تردید بود، اما پیامبر با [[دعا]] از خداوند خواست که این حالت را از وی بزداید.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>

	== غیرت نابجا ==		== غیرت نابجا ==
	آموزه‌های اسلامی با وجود ستایش غیرت‌ورزی، از غیرت بی‌مورد و سوءظن افراطی نهی کرده‌اند. بر پایه سخنان علی بن ابی‌طالب، غیرت‌ورزی نابجا و شکاکیت بی‌دلیل موجب سوق دادن افراد پاکدامن به سوی انحراف و بیماری روحی می‌شود؛ از این رو حفظ تعادل و اکتفا به حدود احکام مشروع الهی برای پرهیز از سخت‌گیری‌های بی‌اساس ضروری شمرده شده است.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		آموزه‌های اسلامی با وجود ستایش غیرت‌ورزی، از غیرت بی‌مورد و سوءظن افراطی نهی کرده‌اند. بر پایه سخنان علی بن ابی‌طالب، غیرت‌ورزی نابجا و شکاکیت بی‌دلیل موجب سوق دادن افراد پاکدامن به سوی انحراف و بیماری روحی می‌شود؛ از این رو حفظ تعادل و اکتفا به حدود احکام مشروع الهی برای پرهیز از سخت‌گیری‌های بی‌اساس ضروری شمرده شده است.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>

	== بازتاب در رویدادهای تاریخی ==		== بازتاب در رویدادهای تاریخی ==
	صفت غیرت در رویدادهای سیاسی و تاریخی صدر اسلام نیز به عنوان انگیزه دفاع از عدالت و مقابله با ستم مطرح بوده است. بر اساس گزارش [[حسن بصری]]، پس از کشته شدن [[حجر بن عدی]] و یارانش در دوران حکومت [[معاویه]]، یکی از فرماندهان تابعین در خراسان پس از خطبه‌ای پیرامون لزوم غیرت‌ورزی مسلمانان در برابر این رخداد، آرزوی مرگ کرد و پیش از غروب همان روز درگذشت.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		صفت غیرت در رویدادهای سیاسی و تاریخی صدر اسلام نیز به عنوان انگیزه دفاع از عدالت و مقابله با ستم مطرح بوده است. بر اساس گزارش [[حسن بصری]]، پس از کشته شدن [[حجر بن عدی]] و یارانش در دوران حکومت [[معاویه]]، یکی از فرماندهان تابعین در خراسان پس از خطبه‌ای پیرامون لزوم غیرت‌ورزی مسلمانان در برابر این رخداد، آرزوی مرگ کرد و پیش از غروب همان روز درگذشت.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}		{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}

	=== منابع ===		=== منابع ===
			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=غیرت\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}

	* {{~~یادکرد دانشنامه~~\|~~نام خانوادگی~~=~~اختری~~\|~~نام~~=~~عباسعلی~~\|~~پیوند نویسنده~~=\|~~ویراستار~~=\|~~مقاله~~=~~غیرت~~\|~~دانشنامه~~=~~[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]~~\|~~عنوان جلد~~=~~دایره‌المعارف جامع اسلامی~~\|~~سال~~=~~۱۳۹۰~~\|~~ناشر~~=~~آرایه~~\|~~مکان~~=~~تهران~~}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	~~{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند~~ رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		[[رده:احساس مالکیت]]
			[[رده:اصطلاحات اسلامی]]
			[[رده:واژه‌ها و عبارت‌های عربی]]

Shahroudi در ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۱

2026-09-14T03:01:19Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~‘’‘غیرت’‘’~~ حالتی درونی و اخلاقی به معنای عدم پذیرش دخالت و مشارکت دیگران در حریم و امور مورد علاقه و اختصاصی انسان است که در فرهنگ اسلامی بر ابعاد فردی، اجتماعی، ناموسی و دینی آن تأکید فراوان شده است. در آموزه‌های دینی، حفظ حریم‌ها نشانه ایمان، عفت و کرامت انسانی شمرده شده و از غیرت‌ورزی نابجا و بدگمانی بی‌مورد نهی گردیده است.		'''غیرت''' حالتی درونی و [[علم اخلاق\|اخلاقی]] به معنای عدم پذیرش دخالت و مشارکت دیگران در حریم و امور مورد علاقه و اختصاصی انسان است که در [[فرهنگ اسلامی]] بر ابعاد فردی، اجتماعی، ناموسی و دینی آن تأکید فراوان شده است. در آموزه‌های دینی، حفظ حریم‌ها نشانه ایمان، عفت و [[کرامت انسانی]] شمرده شده و از غیرت‌ورزی نابجا و بدگمانی بی‌مورد نهی گردیده است.
	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==
	غیرت در منابع لغوی به معنای کراهت و نفرت طبع از مداخله یا مشارکت دیگری در امور محبوب و اختصاصی شخص تعریف شده است؛ به گونه‌ای که عدم وجود این حالت در مرد، به عنوان دگرگونی و انحراف قلب توصیف می‌شود. در این چارچوب، غیرت‌ورزی به مقتضای پاسداری از حریم احکام شرعی، ناموس و کرامت انسانی پیوند یافته و ریشه در ساختار اخلاقی انسان دارد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		غیرت در منابع لغوی به معنای کراهت و نفرت طبع از مداخله یا مشارکت دیگری در امور محبوب و اختصاصی شخص تعریف شده است؛ به گونه‌ای که عدم وجود این حالت در مرد، به عنوان دگرگونی و انحراف قلب توصیف می‌شود. در این چارچوب، غیرت‌ورزی به مقتضای پاسداری از حریم احکام شرعی، ناموس و کرامت انسانی پیوند یافته و ریشه در ساختار اخلاقی انسان دارد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>
	== جایگاه در قرآن و روایات ==		== جایگاه در قرآن و روایات ==
	در متون اسلامی، وجود غیرت به خداوند نسبت داده شده و مبنای تشریع محرمات، تعیین حدود شرعی و نهی از رفتارهای ناشایست و تجسس در حریم دیگران دانسته شده است. بر اساس سخنان [[محمد]]، پیامبرانی چون [[ابراهیم]] به این صفت شناخته می‌شدند و پیامبر اسلام خود را دارای بالاترین درجه این خصلت معرفی می‌کرد. همچنین در روایات، نگاه عمدی به حریم و عورت دیگران به شدت نهی شده و نشانه نفاق دانسته شده است.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		در متون اسلامی، وجود غیرت به [[خداوند]] نسبت داده شده و مبنای تشریع محرمات، تعیین حدود شرعی و نهی از رفتارهای ناشایست و تجسس در حریم دیگران دانسته شده است. بر اساس سخنان [[محمد]]، پیامبرانی چون [[ابراهیم]] به این صفت شناخته می‌شدند و پیامبر اسلام خود را دارای بالاترین درجه این خصلت معرفی می‌کرد. همچنین در روایات، نگاه عمدی به حریم و عورت دیگران به شدت نهی شده و نشانه نفاق دانسته شده است.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>
	در کلام [[علی بن ابی‌طالب]]، میزان غیرت مرد با بزرگواری، شرافت و عفت او سنجیده می‌شود. همچنین وی از بی‌تفاوتی برخی مردمان در قبال روابط نامناسب و اختلاط‌های اجتماعی در کوفه گلایه کرده و خواستار حفظ حیا و غیرت خانوادگی شده است. [[علی بن موسی‌الرضا]] نیز بی‌تفاوتی در برابر تعدی مهاجمان به حریم خانه و خانواده را نکوهش کرده و ایستادگی در برابر آنان را وظیفه‌ای دینی شمرده است.~~<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>~~
	در روایتی دیگر، [[جعفر صادق]] نقل کرده است که در میان اسیران جنگی، فردی به دلیل دارا بودن پنج صفت اخلاقی از جمله غیرت نسبت به ناموس، سخاوت، راستگویی، شجاعت و خوش‌اخلاقی از مجازات رهایی یافت و پس از آن اسلام آورد و در یکی از نبردها کشته شد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		=== روایات شیعی ===
	~~== تمایز غیرت ممدوح و غیرت زن ==~~		در کلام [[علی بن ابی‌طالب]]، میزان غیرت مرد با بزرگواری، شرافت و عفت او سنجیده می‌شود. همچنین وی از بی‌تفاوتی برخی مردمان در قبال روابط نامناسب و اختلاط‌های اجتماعی در کوفه گلایه کرده و خواستار حفظ حیا و غیرت خانوادگی شده است. [[علی بن موسی‌الرضا]] نیز بی‌تفاوتی در برابر تعدی مهاجمان به حریم خانه و [[خانواده]] را نکوهش کرده و ایستادگی در برابر آنان را وظیفه‌ای دینی شمرده است. در روایتی دیگر، [[جعفر صادق]] نقل کرده است که در میان اسیران جنگی، فردی به دلیل دارا بودن پنج صفت اخلاقی از جمله غیرت نسبت به ناموس، سخاوت، راستگویی، شجاعت و خوش‌اخلاقی از مجازات رهایی یافت و پس از آن اسلام آورد و در یکی از نبردها کشته شد.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>
	در روایات اسلامی میان غیرت مرد و غیرت زن تفکیک شده است؛ به گونه‌ای که غیرت مرد به عنوان عامل صیانت از حریم خانواده و احکام الهی هم‌ردیف با ایمان تلقی شده، اما رشک و غیرت‌ورزی زن در زمینه ازدواج مجدد شوهر یا احکام مجاز شرعی، به سبب ایجاد تعارض با تشریع الهی، فراتر رفتن از حدود و تجاوز توصیف گردیده است. بر اساس نقل [[ام‌سلمه]]، وی هنگام خواستگاری پیامبر به دلیل حساسیت و رشک‌ورزی زنانه دچار تردید بود، اما پیامبر با دعا از خداوند خواست که این حالت را از وی بزداید.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		در روایات اسلامی میان غیرت مرد و غیرت زن تفکیک شده است؛ به گونه‌ای که غیرت مرد به عنوان عامل صیانت از حریم خانواده و احکام الهی هم‌ردیف با ایمان تلقی شده، اما رشک و غیرت‌ورزی زن در زمینه [[تعدد زوجات\|ازدواج مجدد شوهر]] یا احکام مجاز شرعی، به سبب ایجاد تعارض با تشریع الهی، فراتر رفتن از حدود و تجاوز توصیف گردیده است. بر اساس نقل [[ام‌سلمه]]، وی هنگام [[خواستگاری]] پیامبر به دلیل حساسیت و رشک‌ورزی زنانه دچار تردید بود، اما پیامبر با [[دعا]] از خداوند خواست که این حالت را از وی بزداید.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>
	== غیرت نابجا ==		== غیرت نابجا ==
	آموزه‌های اسلامی با وجود ستایش غیرت‌ورزی، از غیرت بی‌مورد و سوءظن افراطی نهی کرده‌اند. بر پایه سخنان علی بن ابی‌طالب، غیرت‌ورزی نابجا و شکاکیت بی‌دلیل موجب سوق دادن افراد پاکدامن به سوی انحراف و بیماری روحی می‌شود؛ از این رو حفظ تعادل و اکتفا به حدود احکام مشروع الهی برای پرهیز از سخت‌گیری‌های بی‌اساس ضروری شمرده شده است.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>		آموزه‌های اسلامی با وجود ستایش غیرت‌ورزی، از غیرت بی‌مورد و سوءظن افراطی نهی کرده‌اند. بر پایه سخنان علی بن ابی‌طالب، غیرت‌ورزی نابجا و شکاکیت بی‌دلیل موجب سوق دادن افراد پاکدامن به سوی انحراف و بیماری روحی می‌شود؛ از این رو حفظ تعادل و اکتفا به حدود احکام مشروع الهی برای پرهیز از سخت‌گیری‌های بی‌اساس ضروری شمرده شده است.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=غیرت}}</ref>
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	=== منابع ===		=== منابع ===

	{{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=غیرت\|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=غیرت\|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}

	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

Islambot: صفحه‌ای تازه حاوی «‘’‘غیرت’‘’ حالتی درونی و اخلاقی به معنای عدم پذیرش دخالت و مشارکت دیگران در حریم و امور مورد علاقه و اختصاصی انسان است که در فرهنگ اسلامی بر ابعاد فردی، اجتماعی، ناموسی و دینی آن تأکید فراوان شده است. در آموزه‌های دینی، حفظ حریم‌ها نشانه...» ایجاد کرد

2026-09-13T01:28:02Z

صفحه‌ای تازه حاوی «‘’‘غیرت’‘’ حالتی درونی و اخلاقی به معنای عدم پذیرش دخالت و مشارکت دیگران در حریم و امور مورد علاقه و اختصاصی انسان است که در فرهنگ اسلامی بر ابعاد فردی، اجتماعی، ناموسی و دینی آن تأکید فراوان شده است. در آموزه‌های دینی، حفظ حریم‌ها نشانه...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

‘’‘غیرت’‘’ حالتی درونی و اخلاقی به معنای عدم پذیرش دخالت و مشارکت دیگران در حریم و امور مورد علاقه و اختصاصی انسان است که در فرهنگ اسلامی بر ابعاد فردی، اجتماعی، ناموسی و دینی آن تأکید فراوان شده است. در آموزه‌های دینی، حفظ حریم‌ها نشانه ایمان، عفت و کرامت انسانی شمرده شده و از غیرت‌ورزی نابجا و بدگمانی بی‌مورد نهی گردیده است.
== مفهوم‌شناسی ==
غیرت در منابع لغوی به معنای کراهت و نفرت طبع از مداخله یا مشارکت دیگری در امور محبوب و اختصاصی شخص تعریف شده است؛ به گونه‌ای که عدم وجود این حالت در مرد، به عنوان دگرگونی و انحراف قلب توصیف می‌شود. در این چارچوب، غیرت‌ورزی به مقتضای پاسداری از حریم احکام شرعی، ناموس و کرامت انسانی پیوند یافته و ریشه در ساختار اخلاقی انسان دارد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیرت}}</ref>
== جایگاه در قرآن و روایات ==
در متون اسلامی، وجود غیرت به خداوند نسبت داده شده و مبنای تشریع محرمات، تعیین حدود شرعی و نهی از رفتارهای ناشایست و تجسس در حریم دیگران دانسته شده است. بر اساس سخنان [[محمد]]، پیامبرانی چون [[ابراهیم]] به این صفت شناخته می‌شدند و پیامبر اسلام خود را دارای بالاترین درجه این خصلت معرفی می‌کرد. همچنین در روایات، نگاه عمدی به حریم و عورت دیگران به شدت نهی شده و نشانه نفاق دانسته شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیرت}}</ref>
در کلام [[علی بن ابی‌طالب]]، میزان غیرت مرد با بزرگواری، شرافت و عفت او سنجیده می‌شود. همچنین وی از بی‌تفاوتی برخی مردمان در قبال روابط نامناسب و اختلاط‌های اجتماعی در کوفه گلایه کرده و خواستار حفظ حیا و غیرت خانوادگی شده است. [[علی بن موسی‌الرضا]] نیز بی‌تفاوتی در برابر تعدی مهاجمان به حریم خانه و خانواده را نکوهش کرده و ایستادگی در برابر آنان را وظیفه‌ای دینی شمرده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیرت}}</ref>
در روایتی دیگر، [[جعفر صادق]] نقل کرده است که در میان اسیران جنگی، فردی به دلیل دارا بودن پنج صفت اخلاقی از جمله غیرت نسبت به ناموس، سخاوت، راستگویی، شجاعت و خوش‌اخلاقی از مجازات رهایی یافت و پس از آن اسلام آورد و در یکی از نبردها کشته شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیرت}}</ref>
== تمایز غیرت ممدوح و غیرت زن ==
در روایات اسلامی میان غیرت مرد و غیرت زن تفکیک شده است؛ به گونه‌ای که غیرت مرد به عنوان عامل صیانت از حریم خانواده و احکام الهی هم‌ردیف با ایمان تلقی شده، اما رشک و غیرت‌ورزی زن در زمینه ازدواج مجدد شوهر یا احکام مجاز شرعی، به سبب ایجاد تعارض با تشریع الهی، فراتر رفتن از حدود و تجاوز توصیف گردیده است. بر اساس نقل [[ام‌سلمه]]، وی هنگام خواستگاری پیامبر به دلیل حساسیت و رشک‌ورزی زنانه دچار تردید بود، اما پیامبر با دعا از خداوند خواست که این حالت را از وی بزداید.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیرت}}</ref>
== غیرت نابجا ==
آموزه‌های اسلامی با وجود ستایش غیرت‌ورزی، از غیرت بی‌مورد و سوءظن افراطی نهی کرده‌اند. بر پایه سخنان علی بن ابی‌طالب، غیرت‌ورزی نابجا و شکاکیت بی‌دلیل موجب سوق دادن افراد پاکدامن به سوی انحراف و بیماری روحی می‌شود؛ از این رو حفظ تعادل و اکتفا به حدود احکام مشروع الهی برای پرهیز از سخت‌گیری‌های بی‌اساس ضروری شمرده شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیرت}}</ref>
== بازتاب در رویدادهای تاریخی ==
صفت غیرت در رویدادهای سیاسی و تاریخی صدر اسلام نیز به عنوان انگیزه دفاع از عدالت و مقابله با ستم مطرح بوده است. بر اساس گزارش [[حسن بصری]]، پس از کشته شدن [[حجر بن عدی]] و یارانش در دوران حکومت [[معاویه]]، یکی از فرماندهان تابعین در خراسان پس از خطبه‌ای پیرامون لزوم غیرت‌ورزی مسلمانان در برابر این رخداد، آرزوی مرگ کرد و پیش از غروب همان روز درگذشت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیرت}}</ref>
== پانویس ==
=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}
=== منابع ===

{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=غیرت|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}

{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}