https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%BA%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85_%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82%DB%8Cغیلان بن مسلم دمشقی - تاریخچهٔ نسخهها2026-09-14T10:37:45Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%BA%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85_%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82%DB%8C&diff=181566&oldid=prevShahroudi: +رده:اعدامشدگان توسط عباسیان، +رده:افراد در حکومت خلفای اموی، +رده:اعدامشدگان اهل عراق، +رده:درگذشتگان ۱۰۵ (قمری)، +رده:اهالی دمشق (هاتکت)، ابرابزار2026-09-14T03:16:09Z<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86" title="رده:اعدامشدگان توسط عباسیان">رده:اعدامشدگان توسط عباسیان</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%AE%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D9%88%DB%8C" title="رده:افراد در حکومت خلفای اموی">رده:افراد در حکومت خلفای اموی</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82" title="رده:اعدامشدگان اهل عراق">رده:اعدامشدگان اهل عراق</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B0%DB%B5_(%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C)" title="رده:درگذشتگان ۱۰۵ (قمری)">رده:درگذشتگان ۱۰۵ (قمری)</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82" title="رده:اهالی دمشق">رده:اهالی دمشق</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)، ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۱۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''غیلان بن مسلم دمشقی''' با کنیه '''ابومروان'''، کاتب، خطیب و متکلم سده دوم هجری و از پیشگامان مذهب [[قدریه]] بود. وی پس از [[معبد جهنی]] به عنوان دومین نظریهپرداز اندیشه اختیار و قدریه شناخته میشود و فرقه [[غیلانیه]] به او منتسب است. وی به دلیل باورهای کلامی در باب قدر و دیدگاههای سیاسیاش در مسئله خلافت، در دوران [[هشام بن عبدالملک]] محاکمه و [[اعدام]] شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''غیلان بن مسلم دمشقی''' با کنیه '''ابومروان'''، کاتب، خطیب و متکلم سده دوم هجری و از پیشگامان مذهب [[قدریه]] بود. وی پس از [[معبد جهنی]] به عنوان دومین نظریهپرداز اندیشه اختیار و قدریه شناخته میشود و فرقه [[غیلانیه]] به او منتسب است. وی به دلیل باورهای کلامی در باب قدر و دیدگاههای سیاسیاش در مسئله خلافت، در دوران [[هشام بن عبدالملک]] محاکمه و [[اعدام]] شد.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تبار ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تبار ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیلان از موالی قبطی ساکن در [[دمشق]] بود و به سبب فصاحت، بلاغت و توانمندی در نویسندگی شهرت داشت. او دارای نگاشتهها و نامههای متعددی بود؛ چنانکه [[ابن ندیم|ابنندیم]] در کتاب ''[[الفهرست (ابنندیم)|الفهرست]]'' حجم رسائل او را در حدود دو هزار برگ برآورده است. همچنین از او کلمات قصار و مواعظی در نقد رفتار علمای دوران هرج و مرج نقل شده است. وی در دوران نوجوانی به پیروی از [[حارث بن سعید]] کذاب متهم بود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیلان از موالی قبطی ساکن در [[دمشق]] بود و به سبب فصاحت، بلاغت و توانمندی در نویسندگی شهرت داشت. او دارای نگاشتهها و نامههای متعددی بود؛ چنانکه [[ابن ندیم|ابنندیم]] در کتاب ''[[الفهرست (ابنندیم)|الفهرست]]'' حجم رسائل او را در حدود دو هزار برگ برآورده است. همچنین از او کلمات قصار و مواعظی در نقد رفتار علمای دوران هرج و مرج نقل شده است. وی در دوران نوجوانی به پیروی از [[حارث بن سعید]] کذاب متهم بود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آرای کلامی و سیاسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آرای کلامی و سیاسی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیلان در علم کلام به انتساب افعال اختیاری خیر و شر به انسان باور داشت و اراده و فعل آدمی را فارغ از [[جبر|جبر الهی]] میدانست. پیروان او بعدها به عنوان فرقه غیلانیه از شاخههای اصلی قدریه شناخته شدند. در حوزه اندیشه سیاسی، وی انحصار [[امامت]] و خلافت در [[قریش]] را رد میکرد و بر این باور بود که هر فرد پایبند به [[قرآن]] و [[سنت پیامبر]]، در صورت وجود [[اجماع]] امت اسلامی، صلاحیت دستیابی به مقام [[خلافت]] را دارا است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیلان در علم کلام به انتساب افعال اختیاری خیر و شر به انسان باور داشت و اراده و فعل آدمی را فارغ از [[جبر|جبر الهی]] میدانست. پیروان او بعدها به عنوان فرقه غیلانیه از شاخههای اصلی قدریه شناخته شدند. در حوزه اندیشه سیاسی، وی انحصار [[امامت]] و خلافت در [[قریش]] را رد میکرد و بر این باور بود که هر فرد پایبند به [[قرآن]] و [[سنت پیامبر]]، در صورت وجود [[اجماع]] امت اسلامی، صلاحیت دستیابی به مقام [[خلافت]] را دارا است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محاکمه و اعدام ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محاکمه و اعدام ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس گزارشهای تاریخی، غیلان در دوره خلافت [[عمر بن عبدالعزیز]] دعوت به باورهای خود را متوقف کرد یا از دیدگاههایش بازگشت، اما پس از درگذشت وی بار دیگر به تبلیغ علنی مذهب خود پرداخت. سرانجام [[هشام بن عبدالملک]] او را فراخواند و پس از مناظره، بر پایه فتوای [[اوزاعی]] حکم به ارتداد و قتل او داده شد. وی پس از سال ۱۰۵ هجری در باب کیسان [[دمشق]] به دار آویخته شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس گزارشهای تاریخی، غیلان در دوره خلافت [[عمر بن عبدالعزیز]] دعوت به باورهای خود را متوقف کرد یا از دیدگاههایش بازگشت، اما پس از درگذشت وی بار دیگر به تبلیغ علنی مذهب خود پرداخت. سرانجام [[هشام بن عبدالملک]] او را فراخواند و پس از مناظره، بر پایه فتوای [[اوزاعی]] حکم به ارتداد و قتل او داده شد. وی پس از سال ۱۰۵ هجری در باب کیسان [[دمشق]] به دار آویخته شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=غیلان بن مسلم دمشقی|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>{{<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یادکرد دانشنامه</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام خانوادگی</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اختری</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عباسعلی</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوند نویسنده</del>=|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویراستار</del>=|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقاله</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غیلان بن مسلم دمشقی</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنوان جلد</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف جامع اسلامی</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۹۰</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناشر</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرایه</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکان</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران</del>}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درجهبندی</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازمند پیوند</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیر</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازمند رده</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیر</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازمند جعبه اطلاعات</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بله</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازمند تصویر</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بله</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازمند استانداردسازی</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیر</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازمند ویراستاری</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیر</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابله نشده با دانشنامهها</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاحدودی</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ خوبیدگی</ins>=|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ برگزیدگی</ins>=|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توضیحات</ins>=}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند </del>رده<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>رده<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:اعدامشدگان اهل عراق]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اعدامشدگان توسط عباسیان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:افراد در حکومت خلفای اموی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی دمشق]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ۱۰۵ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%BA%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85_%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82%DB%8C&diff=181561&oldid=prevShahroudi در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۸2026-09-14T03:08:38Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘’‘غیلان </del>بن مسلم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دمشقی’‘’ </del>با کنیه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابومروان، </del>کاتب، خطیب و متکلم سده دوم هجری و از پیشگامان مذهب [[قدریه]] بود. وی پس از [[معبد جهنی]] به عنوان دومین نظریهپرداز اندیشه اختیار و قدریه شناخته میشود و فرقه غیلانیه به او منتسب است. وی به دلیل باورهای کلامی در باب قدر و دیدگاههای سیاسیاش در مسئله خلافت، در دوران [[هشام بن عبدالملک]] محاکمه و اعدام شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''غیلان </ins>بن مسلم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دمشقی''' </ins>با کنیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ابومروان'''، </ins>کاتب، خطیب و متکلم سده دوم هجری و از پیشگامان مذهب [[قدریه]] بود. وی پس از [[معبد جهنی]] به عنوان دومین نظریهپرداز اندیشه اختیار و قدریه شناخته میشود و فرقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>غیلانیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به او منتسب است. وی به دلیل باورهای کلامی در باب قدر و دیدگاههای سیاسیاش در مسئله خلافت، در دوران [[هشام بن عبدالملک]] محاکمه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اعدام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تبار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و جایگاه علمی </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تبار ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیلان از موالی قبطی ساکن در [[دمشق]] بود و به سبب فصاحت، بلاغت و توانمندی در نویسندگی شهرت داشت. او دارای نگاشتهها و نامههای متعددی بود؛ چنانکه [[ابن ندیم]] در کتاب الفهرست حجم رسائل او را در حدود دو هزار برگ برآورده است. همچنین از او کلمات قصار و مواعظی در نقد رفتار علمای دوران هرج و مرج نقل شده است. وی در دوران نوجوانی به پیروی از [[حارث بن سعید]] کذاب متهم بود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیلان از موالی قبطی ساکن در [[دمشق]] بود و به سبب فصاحت، بلاغت و توانمندی در نویسندگی شهرت داشت. او دارای نگاشتهها و نامههای متعددی بود؛ چنانکه [[ابن ندیم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ابنندیم</ins>]] در کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''[[</ins>الفهرست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ابنندیم)|الفهرست]]'' </ins>حجم رسائل او را در حدود دو هزار برگ برآورده است. همچنین از او کلمات قصار و مواعظی در نقد رفتار علمای دوران هرج و مرج نقل شده است. وی در دوران نوجوانی به پیروی از [[حارث بن سعید]] کذاب متهم بود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آرای کلامی و سیاسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آرای کلامی و سیاسی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیلان در علم کلام به انتساب افعال اختیاری خیر و شر به انسان باور داشت و اراده و فعل آدمی را فارغ از جبر الهی میدانست. پیروان او بعدها به عنوان فرقه غیلانیه از شاخههای اصلی قدریه شناخته شدند. در حوزه اندیشه سیاسی، وی انحصار [[امامت]] و خلافت در [[قریش]] را رد میکرد و بر این باور بود که هر فرد پایبند به [[قرآن]] و [[سنت پیامبر]]، در صورت وجود [[اجماع]] امت اسلامی، صلاحیت دستیابی به مقام خلافت را دارا است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیلان در علم کلام به انتساب افعال اختیاری خیر و شر به انسان باور داشت و اراده و فعل آدمی را فارغ از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جبر|</ins>جبر الهی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میدانست. پیروان او بعدها به عنوان فرقه غیلانیه از شاخههای اصلی قدریه شناخته شدند. در حوزه اندیشه سیاسی، وی انحصار [[امامت]] و خلافت در [[قریش]] را رد میکرد و بر این باور بود که هر فرد پایبند به [[قرآن]] و [[سنت پیامبر]]، در صورت وجود [[اجماع]] امت اسلامی، صلاحیت دستیابی به مقام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خلافت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را دارا است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محاکمه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرجام </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محاکمه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعدام </ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس گزارشهای تاریخی، غیلان در دوره خلافت [[عمر بن عبدالعزیز]] دعوت به باورهای خود را متوقف کرد یا از دیدگاههایش بازگشت، اما پس از درگذشت وی بار دیگر به تبلیغ علنی مذهب خود پرداخت. سرانجام هشام بن عبدالملک او را فراخواند و پس از مناظره، بر پایه فتوای [[اوزاعی]] حکم به ارتداد و قتل او داده شد. وی پس از سال ۱۰۵ هجری در باب کیسان دمشق به دار آویخته شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس گزارشهای تاریخی، غیلان در دوره خلافت [[عمر بن عبدالعزیز]] دعوت به باورهای خود را متوقف کرد یا از دیدگاههایش بازگشت، اما پس از درگذشت وی بار دیگر به تبلیغ علنی مذهب خود پرداخت. سرانجام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هشام بن عبدالملک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>او را فراخواند و پس از مناظره، بر پایه فتوای [[اوزاعی]] حکم به ارتداد و قتل او داده شد. وی پس از سال ۱۰۵ هجری در باب کیسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دمشق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به دار آویخته شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=غیلان بن مسلم دمشقی|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=غیلان بن مسلم دمشقی|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%BA%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85_%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82%DB%8C&diff=181400&oldid=prevIslambot: صفحهای تازه حاوی «‘’‘غیلان بن مسلم دمشقی’‘’ با کنیه ابومروان، کاتب، خطیب و متکلم سده دوم هجری و از پیشگامان مذهب قدریه بود. وی پس از معبد جهنی به عنوان دومین نظریهپرداز اندیشه اختیار و قدریه شناخته میشود و فرقه غیلانیه به او منتسب است. وی به دلیل باور...» ایجاد کرد2026-09-13T01:28:26Z<p>صفحهای تازه حاوی «‘’‘غیلان بن مسلم دمشقی’‘’ با کنیه ابومروان، کاتب، خطیب و متکلم سده دوم هجری و از پیشگامان مذهب <a href="/w/index.php?title=%D9%82%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87&action=edit&redlink=1" class="new" title="قدریه (صفحه وجود ندارد)">قدریه</a> بود. وی پس از <a href="/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%AC%D9%87%D9%86%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="معبد جهنی (صفحه وجود ندارد)">معبد جهنی</a> به عنوان دومین نظریهپرداز اندیشه اختیار و قدریه شناخته میشود و فرقه غیلانیه به او منتسب است. وی به دلیل باور...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>‘’‘غیلان بن مسلم دمشقی’‘’ با کنیه ابومروان، کاتب، خطیب و متکلم سده دوم هجری و از پیشگامان مذهب [[قدریه]] بود. وی پس از [[معبد جهنی]] به عنوان دومین نظریهپرداز اندیشه اختیار و قدریه شناخته میشود و فرقه غیلانیه به او منتسب است. وی به دلیل باورهای کلامی در باب قدر و دیدگاههای سیاسیاش در مسئله خلافت، در دوران [[هشام بن عبدالملک]] محاکمه و اعدام شد.<br />
== تبار و جایگاه علمی ==<br />
غیلان از موالی قبطی ساکن در [[دمشق]] بود و به سبب فصاحت، بلاغت و توانمندی در نویسندگی شهرت داشت. او دارای نگاشتهها و نامههای متعددی بود؛ چنانکه [[ابن ندیم]] در کتاب الفهرست حجم رسائل او را در حدود دو هزار برگ برآورده است. همچنین از او کلمات قصار و مواعظی در نقد رفتار علمای دوران هرج و مرج نقل شده است. وی در دوران نوجوانی به پیروی از [[حارث بن سعید]] کذاب متهم بود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref><br />
== آرای کلامی و سیاسی ==<br />
غیلان در علم کلام به انتساب افعال اختیاری خیر و شر به انسان باور داشت و اراده و فعل آدمی را فارغ از جبر الهی میدانست. پیروان او بعدها به عنوان فرقه غیلانیه از شاخههای اصلی قدریه شناخته شدند. در حوزه اندیشه سیاسی، وی انحصار [[امامت]] و خلافت در [[قریش]] را رد میکرد و بر این باور بود که هر فرد پایبند به [[قرآن]] و [[سنت پیامبر]]، در صورت وجود [[اجماع]] امت اسلامی، صلاحیت دستیابی به مقام خلافت را دارا است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref><br />
== محاکمه و فرجام ==<br />
بر اساس گزارشهای تاریخی، غیلان در دوره خلافت [[عمر بن عبدالعزیز]] دعوت به باورهای خود را متوقف کرد یا از دیدگاههایش بازگشت، اما پس از درگذشت وی بار دیگر به تبلیغ علنی مذهب خود پرداخت. سرانجام هشام بن عبدالملک او را فراخواند و پس از مناظره، بر پایه فتوای [[اوزاعی]] حکم به ارتداد و قتل او داده شد. وی پس از سال ۱۰۵ هجری در باب کیسان دمشق به دار آویخته شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=غیلان بن مسلم دمشقی}}</ref><br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
=== منابع ===<br />
<br />
{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=غیلان بن مسلم دمشقی|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Islambot