https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1فتحالقدیر - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-14T02:40:34Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1&diff=170100&oldid=prevRoshana در ۱۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۱2026-03-14T14:11:53Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مؤلف ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مؤلف ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف کتاب، محمد بن علی بن محمد شوکانی صنعانی از دانشمندان و متفکران قرن سیزدهم و اهل یمن است. او به سال ۱۱۷۳ ه.ق متولد شده و در سال ۱۲۵۰ ه.ق درگذشت. درباره گرایش فکری و عقیدتی شوکانی، میتوان گفت او از جهت محیط تربیتی تحت تأثیر مذهب زیدیه و وفادار به افکار کلامی و [[فقهی]] این مذهب است. اما از جهت دیگر، به دلیل اینکه [[قاضی القضاة]] [[اهل سنت]] بوده؛ تألیفات و آثار او در میانه این دو مذهب و دیدگاه به نگارش درآمده است. لذا از دیدگاه کلامی تابع و پیرو اهل سنت است و در مواردی بسیار محافظهکارانه برخورد کرده و سعی نموده که خود را وابسته به [[اهل بیت]] و مکتب آنان نشان دهد. دو کتاب ''نیل الاوطار'' (در [[فقه]]) و ''فتحالقدیر'' (در [[تفسیر]]) از مشهورترین آثار تألیفی او میباشد.<ref name=":0" /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف کتاب، محمد بن علی بن محمد شوکانی صنعانی از دانشمندان و متفکران قرن سیزدهم و اهل یمن است. او به سال ۱۱۷۳ ه.ق متولد شده و در سال ۱۲۵۰ ه.ق درگذشت. درباره گرایش فکری و عقیدتی شوکانی، میتوان گفت او از جهت محیط تربیتی تحت تأثیر مذهب زیدیه و وفادار به افکار کلامی و [[فقهی]] این مذهب است. اما از جهت دیگر، به دلیل اینکه [[قاضی القضاة]] [[اهل سنت]] بوده؛ تألیفات و آثار او در میانه این دو مذهب و دیدگاه به نگارش درآمده است. لذا از دیدگاه کلامی تابع و پیرو اهل سنت است و در مواردی بسیار محافظهکارانه برخورد کرده و سعی نموده که خود را وابسته به [[اهل بیت]] و مکتب آنان نشان دهد. دو کتاب ''نیل الاوطار'' (در [[فقه]]) و ''فتحالقدیر'' (در [[تفسیر]]) از مشهورترین آثار تألیفی او میباشد.<ref name=":0" /></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== شیوه تألیف ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براساس گزارش [[شناختنامه تفاسیر|''شناختنامه تفاسیر'']]، تفسیر ''فتحالقدیر'' تفسیر مختصری از تمام قرآن است که به گفته مؤلف آن، بین روایت و درایت را جمع کرده است. شوکانی این تفسیر را در بین سالهای ۱۲۲۹ تا ۱۲۳۲ ه.ق تألیف نموده و روش نویسنده چنین است که ابتدا چند آیه را انتخاب کرده و سپس مختصری درباره پیام [[آیه]] توضیح میدهد. آنگاه به شرح کلمه به کلمه و جمله به جمله آیات میپردازد. او در این بخش، از ادبیات، صرف و نحو، معانی و بیان، لغت و سخنان [[مفسران]] استفاده میکند و در پایان [[احادیث]] و اخبار نقل شده در مجامع حدیثی [[اهل سنت]] را در معنای آیه، [[شأن نزول]] و تطبیق بر اشخاص میآورد. مؤلف در این قسمت تنها به آوردن احادیث اکتفا نمیکند؛ بلکه آنها را دستهبندی و نقد و بررسی کرده و درباره سند، کیفیت دلالت و [[علم رجال|رجال]] آن به اظهار نظر پرداخته است. وی از میان مفسران، بیشتر از نظر [[ابن کثیر]]، در نقد [[رجال حدیث]] بهره برده است.<ref name=":0" /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ویژگیهای تفسیر ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از ویژگیهای این تفسیر، طرح بحثهای موضوعی و ارائه دیدگاههای [[اعتقاد|اعتقادی]] و [[کلامی]] در آن است. مؤلف بحثهای ادبی را به گونهای مطرح نکرده که خواننده خسته شود و همچنین از اهداف تربیتی و هدایتی در تفسیر خود منحرف نشده است. او در نوشتههای خود گاهی به نتیجهگیریهای اخلاقی و اجتماعی پرداخته و گاهی نیز برای مثال آوردن مطالب از شعر استفاده نموده است. شوکانی، منابع سخنان و مصادر تفسیری خویش را بیان کرده و در مقدمه این تفسیر، نیز به توضیح و شرح مختصری درباره تفسیر و مفسران، ویژگیهای تفسیر خودش و اهمیت و لزوم درک [[قرآن]] و تدبر در آیات آن پرداخته است. او از کسانی است که به «علم مناسبت» اعتقادی ندارد و آن را در علم تفسیر، تکلفآمیز و بیفایده میداند. شوکانی، دلیلتراشیهای موافقین این دانش را نوعی انحراف، [[تفسیر به رأی]] و گمراهکننده برمیشمرد.<ref name=":0" /> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نسخهشناسی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعداد مجلدات ''فتحالقدیر'' ۵ جلد است که توسط ناشران مختلفی تاکنون به چاپ رسیده است. چاپ نخست آن در [[قاهره]] و توسط مطبعه مصطفی بابی حلبی در سال ۱۳۴۹ ق انجام گرفته است. همچنین [[افست]] از همین چاپ در [[بیروت]] توسط [[دارالمعرفة]] و [[دار احیاء التراث العربی]] در [[قطع وزیری]] صورت گرفته است. دارالحدیث در قاهره نیز ''تفسیر شوکانی'' را در ۶ جلد و به قطع وزیری در سال ۱۴۱۳ ق چاپ نموده که تحقیق، تصحیح، استخراج حدیث و تهیه فهرست از آن توسط ابوحفص سید ابراهیم بن صادق بوده است.<ref name=":0" /> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td></tr>
</table>Roshanahttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1&diff=169764&oldid=prevRoshana: ایجاد2026-03-06T21:43:36Z<p>ایجاد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''فتحالقدیر''' با نام معروف '''تفسیر فتحالقدیر''' کتابی در [[تفسیر قرآن]] نوشته [[محمد بن علی بن محمد شوکانی صنعانی]] از علمای [[شیعه]] [[زیدیه]] [[یمن]] که به [[زبان عربی]] تألیف شده است. ''تفسیر شوکانی'' تفسیر مختصری از تمام [[قرآن]] است که به گفته مؤلف آن، بین [[روایت]] و [[درایت]] را جمع کرده است. از ویژگیهای این تفسیر، طرح بحثهای موضوعی و ارائه دیدگاههای [[اعتقاد|اعتقادی]] و [[کلامی]] در آن است.<ref name=":0">{{پک|ایازی|۱۳۷۸|ک=شناختنامه تفاسیر|ص=۲۱۱-۲۱۲|ج=}}</ref> <br />
<br />
== مؤلف ==<br />
مؤلف کتاب، محمد بن علی بن محمد شوکانی صنعانی از دانشمندان و متفکران قرن سیزدهم و اهل یمن است. او به سال ۱۱۷۳ ه.ق متولد شده و در سال ۱۲۵۰ ه.ق درگذشت. درباره گرایش فکری و عقیدتی شوکانی، میتوان گفت او از جهت محیط تربیتی تحت تأثیر مذهب زیدیه و وفادار به افکار کلامی و [[فقهی]] این مذهب است. اما از جهت دیگر، به دلیل اینکه [[قاضی القضاة]] [[اهل سنت]] بوده؛ تألیفات و آثار او در میانه این دو مذهب و دیدگاه به نگارش درآمده است. لذا از دیدگاه کلامی تابع و پیرو اهل سنت است و در مواردی بسیار محافظهکارانه برخورد کرده و سعی نموده که خود را وابسته به [[اهل بیت]] و مکتب آنان نشان دهد. دو کتاب ''نیل الاوطار'' (در [[فقه]]) و ''فتحالقدیر'' (در [[تفسیر]]) از مشهورترین آثار تألیفی او میباشد.<ref name=":0" /><br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
<br />
* {{یادکرد کتاب|عنوان=شناختنامه تفاسیر|سال=۱۳۷۸|پیوند=https://noorlib.ir/book/info/58570|نام=محمدعلی|نام خانوادگی=ایازی|پیوند نویسنده=محمدعلی ایازی|ناشر=کتاب مبین|زبان=فارسی|شابک=|مکان=رشت|سری=|ویرایش=|پیوند ویراستار=|کوشش=|گفتاورد=|پینوشت=|پیوند نویسنده۲=|مترجم=}}<br />
{{تفسیر قرآن}}<br />
{{قرآن}}<br />
[[رده:تفسیرهای شیعه]]<br />
[[رده:متون اسلامی]]</div>Roshana