Shahroudi: −رده:اسماعیلیان، −رده:اسماعیلیه، −رده:امپراتوری سلجوقی، +رده:کتاب‌های کلامی شیعه (هات‌کت)

2024-09-12T05:03:57Z

−رده:اسماعیلیان، −رده:اسماعیلیه، −رده:امپراتوری سلجوقی، +رده:کتاب‌های کلامی شیعه (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۰۳
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی= لوئیس\|نام=برنارد\|پیوند نویسنده=برنارد لوئیس\|عنوان=اسماعیلیان در تاریخ\|مترجم= یعقوب آژند\|ناشر=مولی\|مکان=تهران\|سال=۱۳۶۳}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی= لوئیس\|نام=برنارد\|پیوند نویسنده=برنارد لوئیس\|عنوان=اسماعیلیان در تاریخ\|مترجم= یعقوب آژند\|ناشر=مولی\|مکان=تهران\|سال=۱۳۶۳}}

	~~[[رده:اسماعیلیان]]~~
	~~[[رده:اسماعیلیه]]~~
	~~[[رده:امپراتوری سلجوقی]]~~
	[[رده:حسن صباح]]		[[رده:حسن صباح]]
			[[رده:کتاب‌های کلامی شیعه]]

Shahroudi: ابرابزار

2024-09-12T05:02:22Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

'''فصول اربعه''' رساله‌ای [[علم کلام|کلامی]] است که به [[حسن صباح]] منسوب شده است.

== انتساب کتاب ==
اگر چه مشهور است این کتاب از آن حسن صباح است، اما نمی‌توان گفت که او به تنهایی آن را متحول کرده است.<ref>{{پک|دفتری|۱۳۷۵|ک=حسن صباح|ص=۳۴۵}}</ref><ref>{{پک|Daftary|2003|ک=ḤASAN ṢABBĀḤ|ص=34-37|زبان=en}}</ref><ref>{{پک|لوئیس|۱۳۶۳|ک=اسماعیلیان در تاریخ|ص=۲۷۳}}</ref> مثلاً عبدالملک عطاش نیز از لحاظ فکری فعال بوده و در زمان مطرح شدن این آئین او از صباح مهم‌تر بوده است، اما نوشته‌ای از او باقی نمانده است.

== محتوای کتاب ==
این کتاب در رابطه با تغییر و تحول آئین قبلی [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]]، یعنی تعلیم بوده است. [[شیعه|شیعیان]] همیشه [[سنی|سنیان]] را محکوم می‌کردند که در مسائل مذهبی دخالت می‌کنند، این مسئله از دوران [[خلافت ابوبکر]] آغاز شد و از دید شیعیان [[حدیث|احادیث]] بسیاری وجود داشت مبنی بر انتخابی عالی از سوی [[محمد|پیامبر]].<ref>{{پک|لوئیس|۱۳۶۳|ک=اسماعیلیان در تاریخ|ص=۲۷۳}}</ref> شیعیان معتقد بودند سنیان واقعیت‌های مذهبی به خصوص شریعت را از دیدگاه خود و دلبخواهی تفسیر کرده‌اند اما درک شیعه از واقعیت‌های مذهبی و شریعت بر اساس تعالیم ائمه واقعی بود که با تأیید الهی انتخاب می‌شدند. پس شیعیان در برابر همین ستم سنیان، آئین ویژه خود را ایجاد کردند که بر اساس این آئین مرجعیت معارف (تعلیم) را باید به عهده [[دوازده امام|ائمه علوی]] گذاشت. این بحث در کتاب حسن صباح که چند تن از نویسندگان آن را ذکر کرده‌اند و [[محمد بن عبدالکریم شهرستانی|شهرستانی]] نیز آن را تلخیص کرده است،<ref>{{پک|کریمی زنجانی اصل|۱۳۸۴|ک=دستورالمنجمین و علوم متداول نزد نزاریان ایران در عهد حسن صباح|ص=۳۲}}</ref> در چهار اصل نوشته شده است؛ صباح زبان فارسی را زبان مقدس نزاری‌ها اعلام کرد؛ این تصمیم باعث شد که برای چندین قرن تمامی متون [[اسماعیلیه نزاری]] در [[ایران]]، [[افغانستان]]، [[سوریه]] و [[آسیای مرکزی]] به فارسی رونویسی شود<ref>{{پک|Daftary|1992|ک= The Isma'ilis 2nd Edition|ص=316|زبان=en}}</ref><ref>{{پک|دفتری|۱۳۷۵|ک=حسن صباح|ص=۶۱۷–۶۱۰}}</ref> و علاوه بر چالش کشیدن [[مشروعیت]] زبانی دستگاه خلافت، فرصت مناسبی برای بیان احساسات ملی ایرانی بود؛ البته پیشینهٔ آن در نزد اسماعیلیان ایران به دوران ناصر خسرو قبادیانی می‌رسید.<ref>{{پک|کریمی زنجانی اصل|۱۳۸۴|ک=دستورالمنجمین و علوم متداول نزد نزاریان ایران در عهد حسن صباح|ص=۳۳}}</ref><ref>{{پک|لوئیس|۱۳۶۳|ک=اسماعیلیان در تاریخ|ص=۲۷۳–۲۷۴}}</ref>

== مباحثی از کتاب ==
# آیا مردم برای درک واقعیت غایی<ref group="پ">واقعیت دربارهٔ خدا</ref> نیازمند معلم هستند یا خیر؟ اگر نیازمند معلم نباشند پس نمی‌توانند نظریات یک نفر را بر نظریات یک نفر دیگر ترجیح دهند. چون این مسئله پذیرفتن مرجعیت یک نفر در خصوص این ارجحیت است. این اصل موقعیت مسلمانان را در برابر فیلسوفان که نیاز به هر مرجعیتی را انکار می‌کردند، محکم کرد.<ref>{{پک|کریمی زنجانی اصل|۱۳۸۴|ک=دستورالمنجمین و علوم متداول نزد نزاریان ایران در عهد حسن صباح|ص=۳۳–۳۴}}</ref><ref>{{پک|لوئیس|۱۳۶۳|ک=اسماعیلیان در تاریخ|ص=۲۷۴}}</ref>
# آیا نیاز است که معلم دارای مرجعیت باشد یا این که هر معلمی توان انجام این کار را دارد؟ اگر هر معلمی می‌تواند این کار را انجام دهد پس وضع ما بدتر از قبل می‌شود چون زمینه‌ای برای ترجیح معلمی بر معلم دیگر نداریم. با این اصل، تأکید [[شیعیان]] در رابطه با تعلیم در مقابل [[سنیان]] تثبیت می‌شد؛ زیرا سنی‌ها در هر نسل باید متکی گروهی از علما می‌شدند که هیچ‌کدام از آن‌ها از نظر ارثی مرجعیتی بر دیگری نداشتند.<ref>{{پک|کریمی زنجانی اصل|۱۳۸۴|ک=دستورالمنجمین و علوم متداول نزد نزاریان ایران در عهد حسن صباح|ص=۳۳–۳۴}}</ref>
# اصل سوم حسن صباح، اصلی بود که تضعیف خود شیعیان را به دنبال داشت، چه مرجعیت یک عالم ثابت می‌شد و چه معلم به عنوان یک نفر مرجع پذیرفته‌می‌شد؛ مسئله‌ای به وجود می‌آمد که کدام یک از آن‌ها موقعیت قبلی ما را تعیین می‌کرد یا کدام مرجعیت بالاخره مورد اثبات قرار می‌گرفت؟<ref>{{پک|کریمی زنجانی اصل|۱۳۸۴|ک=دستورالمنجمین و علوم متداول نزد نزاریان ایران در عهد حسن صباح|ص=۳۳–۳۴}}</ref><ref>{{پک|لوئیس|۱۳۶۳|ک=اسماعیلیان در تاریخ|ص=۲۷۵}}</ref>
# حسن صباح در چهارمین اصل نشان داد که چگونه مرجعیت معلم نهایی توسط دانش او قابل شناخت است. تمام دانش‌ها از طریق ۲ عامل متضاد که ضرورت ارسطویی و امکان قابل شناخت است؛ که هیچ‌کدام از این‌ها بدون دیگری، وجود قابل قبول نیست، شناخته می‌شود. در عبارت (''لا اله الا الله'') خدا در مقایسه با خداشناس‌ها قابل تصور است و بدون خدا مفهوم خداشناس‌ها نیز بی محتوا است. عبارت (''لا اله الا الله'') بدون (''محمد رسول‌الله'') کامل نیست. توحید را می‌توان تنها از طریق وحی پیامبر درک کرد که عقیده به نبوت و اعتقاد به خدا را دنبال دارد. این اصل یعنی پیوند بین افراد که خواهان شناخت هستند و معلم مرجع که باید او را کشف کنند. پس استدلال افراد و معلم غایی یعنی باید جمع شود و هر کدام مسئله دیگری را حل کند. اما آن‌ها نیازمند تعلیم هستند و تنها زمانی برای حل نیازها وارد عمل می‌شود که استدلال به این مرحله برسد. پس در نتیجه به دلایل امامت خود اشاره نمی‌کند بلکه او نیازی را برآورده می‌کند که با استدلال اثبات‌پذیر است و صباح می‌گوید این، اسماعیلیان است. این آئین در نهضت تأثیر فراوانی گذاشت. برای کسانی که در جریان این نهضت فعال بودند سرسپردگی به نهضت مهم بود و در نهایت سرسپردگی به. احتمالاً آئین کهن اسماعیلی ادامه داشت اما آئین تعلیم حسن صباح نیز موفق شد نهضت را وحدت ببخشد.<ref>{{پک|لوئیس|۱۳۶۳|ک=اسماعیلیان در تاریخ|ص=۲۷۵}}</ref>

== پانویس ==

=== یادداشت‌ها ===
{{پانویس|۱|گروه=پ}}

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۲}}

=== منابع ===
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی=کریمی زنجانی اصل |نام=محمد|پیوند نویسنده=|عنوان=دستورالمنجمین و علوم متداول نزد نزاریان ایران در عهد حسن صباح|ژورنال=پیک نور|مکان= |ناشر= |دوره= |شماره= |سال=۱۳۸۴|صفحه= |پیوند= |تاریخ بازبینی= | doi=}}
* {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = دفتری| نام = فرهاد| پیوند نویسنده = فرهاد دفتری| مقاله = حسن صباح| دانشنامه = دانشنامه جهان اسلام | ویرایش = | جلد=۱۳ | سال = ۱۳۷۵| ناشر = | مکان =تهران | شابک = | صفحه = | نشانی = | تاریخ بازبینی = | نشانی بایگانی = |تاریخ بایگانی = | زبان =}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= لوئیس|نام=برنارد|پیوند نویسنده=برنارد لوئیس|عنوان=اسماعیلیان در تاریخ|مترجم= یعقوب آژند|ناشر=مولی|مکان=تهران|سال=۱۳۶۳}}

[[رده:اسماعیلیان]]
[[رده:اسماعیلیه]]
[[رده:امپراتوری سلجوقی]]
[[رده:حسن صباح]]

فصول اربعه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: −رده:اسماعیلیان، −رده:اسماعیلیه، −رده:امپراتوری سلجوقی، +رده:کتاب‌های کلامی شیعه (هات‌کت)

Shahroudi: ابرابزار