https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8Cقاضی سیرافی - تاریخچهٔ نسخه‌ها2026-10-02T01:13:42Zتاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.46.0https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C&diff=303562&oldid=prevIslambot: صفحه‌ای تازه حاوی «'''قاضی سیرافی'''، حسن بن عبدالله بن مرزبان، مکنی به ابوسعید و مشهور به سیرافی، دانشمند معتزلی حنفی و از عالمان برجسته علوم عربی بود. او در نحو، لغت، شعر، عروض، قوافی، حساب، هندسه، کلام، فقه، حدیث، فرائض، قرائت و علوم قرآنی مهارت داشت و به‌ویژه...» ایجاد کرد2026-09-30T02:37:57Z<p>صفحه‌ای تازه حاوی «'''قاضی سیرافی'''، حسن بن عبدالله بن مرزبان، مکنی به ابوسعید و مشهور به سیرافی، دانشمند معتزلی حنفی و از عالمان برجسته علوم عربی بود. او در نحو، لغت، شعر، عروض، قوافی، حساب، هندسه، کلام، فقه، حدیث، فرائض، قرائت و علوم قرآنی مهارت داشت و به‌ویژه...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''قاضی سیرافی'''، حسن بن عبدالله بن مرزبان، مکنی به ابوسعید و مشهور به سیرافی، دانشمند معتزلی حنفی و از عالمان برجسته علوم عربی بود. او در نحو، لغت، شعر، عروض، قوافی، حساب، هندسه، کلام، فقه، حدیث، فرائض، قرائت و علوم قرآنی مهارت داشت و به‌ویژه در [[نحو بصری]] از دانشمندترین افراد زمان خود شناخته می‌شد. سیرافی در بغداد تدریس می‌کرد و حدود پنجاه سال مطابق مذهب [[ابوحنیفه]] قضاوت و فتوا داد. از آثار او [[اخبار النحاة البصریین]]، [[الاقناع]]، [[شرح کتاب سیبویه]] و [[طبقات النحاة]] است. او در سال ۳۶۸ق در بغداد درگذشت.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
حسن بن عبدالله بن مرزبان، مکنی به ابوسعید و مشهور به سیرافی، از عالمان معتزلی حنفی و از بزرگان علوم عربی بود. او در نحو، لغت، شعر، عروض، قوافی، حساب، هندسه، کلام، فقه، حدیث، فرائض، قرائت و علوم قرآنی مهارت و تبحر داشت و از او با عناوینی چون امام الائمه و شیخ الشیوخ یاد شده است. سیرافی به‌ویژه در نحو بصریان داناترین مردم شناخته می‌شد. او نحو را از [[ابن سراج]] و لغت را از [[ابن درید]] فراگرفت و تمامی این علوم را در بغداد تدریس می‌کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی سیرافی}}</ref><br />
<br />
سیرافی حدود پنجاه سال مطابق مذهب ابوحنیفه با درستکاری قضاوت و فتوا داد و برای حکم و قضاوت خود هیچ اجرتی دریافت نکرد. او از هیچ‌کس چیزی نمی‌پذیرفت و هزینه زندگی خود را از راه کتابت تأمین می‌کرد. خط بسیار خوبی داشت و هر روز ده ورق با اجرت ده درهم می‌نوشت که هزینه ضروری زندگی او بود و پیش از نوشتن این مقدار، در مجلس درس یا قضاوت حاضر نمی‌شد. در سراسر پنجاه سال دوران قضاوت او، مورد طعن و ایراد قرار نگرفت و کسی بر او خرده نگرفت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی سیرافی}}</ref><br />
<br />
سیرافی افزون بر مقام علمی، به عبادت و زهد نیز شهرت داشت و بنا بر گزارش منبع، چهل سال روزه گرفت و از دوران جوانی خود بسیار تأسف می‌خورد. از سوی دیگر، به سبب جایگاه علمی او، میان وی و [[ابوعلی فارسی]] و پیروان او رقابت و حسادت وجود داشت و میان سیرافی و [[ابوالفرج اصفهانی]] نیز رقابت و همچشمی گزارش شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی سیرافی}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
سیرافی آثاری در نحو، لغت و علوم ادبی تألیف کرده است که از جمله آنها عبارت‌اند از:<br />
<br />
# اخبار النحاة البصریین<br />
# الاقناع در [[نحو]]؛ سیرافی خود موفق به اتمام این کتاب نشد و پس از وفات او، پسرش [[یوسف]] آن را به پایان رساند.<br />
# الفات القطع و الوصل<br />
# دریدیه؛ شرح [[مقصوره ابن درید]].<br />
# شرح کتاب [[سیبویه]]؛ این اثر پیش از او نظیری نداشت و به همین سبب، بنا بر گزارش منبع، موجب حسادت ابوعلی فارسی و دیگر معاصران او شد. این کتاب در [[برلین]] و [[قاهره]] به چاپ رسیده است.<br />
# صنعة الشعر و البلاغة<br />
# طبقات النحاة<br />
# المدخل الی کتاب سیبویه<br />
# الوقف و الابتداء<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی سیرافی}}</ref><br />
<br />
== وفات ==<br />
سیرافی در روز دوشنبه دوم رجب سال ۳۶۸ق، در دوران خلافت [[طائع عباسی]]، در ۸۴ سالگی در [[بغداد]] و در فاصله نماز ظهر و عصر درگذشت و در [[مقبره خیزران]] به خاک سپرده شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی سیرافی}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=قاضی سیرافی|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Islambot