https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2قاضی عبدالعزیز - تاریخچهٔ نسخه‌ها2026-10-01T21:49:13Zتاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.46.0https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2&diff=303575&oldid=prevIslambot: صفحه‌ای تازه حاوی «'''قاضی عبدالعزیز'''، عبدالعزیز بن نحریر بن عبدالعزیز بن براج شامی حلبی طرابلسی، مکنی به ابوالقاسم و مشهور به ابن‌براج، از فقیهان برجسته شیعه امامیه در اواخر قرن پنجم هجری و از شاگردان سید مرتضی و شیخ طوسی بود. او مدتی نماینده علمی شیخ طو...» ایجاد کرد2026-09-30T02:38:36Z<p>صفحه‌ای تازه حاوی «'''قاضی عبدالعزیز'''، عبدالعزیز بن نحریر بن عبدالعزیز بن براج شامی حلبی طرابلسی، مکنی به ابوالقاسم و مشهور به ابن‌براج، از فقیهان برجسته <a href="/fa/%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87" class="mw-redirect" title="شیعه امامیه">شیعه امامیه</a> در اواخر قرن پنجم هجری و از شاگردان <a href="/fa/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C" class="mw-redirect" title="سید مرتضی">سید مرتضی</a> و <a href="/fa/%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C" title="شیخ طوسی">شیخ طوسی</a> بود. او مدتی نماینده علمی شیخ طو...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''قاضی عبدالعزیز'''، عبدالعزیز بن نحریر بن عبدالعزیز بن براج شامی حلبی طرابلسی، مکنی به ابوالقاسم و مشهور به ابن‌براج، از فقیهان برجسته [[شیعه امامیه]] در اواخر قرن پنجم هجری و از شاگردان [[سید مرتضی]] و [[شیخ طوسی]] بود. او مدتی نماینده علمی شیخ طوسی در بلاد شام بود و حدود ۲۰ یا ۳۰ سال در [[طرابلس]] قضاوت کرد و به همین سبب به قاضی شهرت یافت. از آثار او [[جواهر الفقه]]، [[روضه النفس فی احکام العبادات]]، [[شرح جمل العلم و العمل]]، [[عماد المحتاج فی مناسک الحاج]] و چند اثر فقهی دیگر است. او در شب جمعه نهم شعبان سال ۴۸۱ق در طرابلس درگذشت.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
عبدالعزیز بن نحریر بن عبدالعزیز بن براج شامی حلبی طرابلسی، مکنی به ابوالقاسم و مشهور به ابن‌براج، از فقیهان برجسته شیعه امامیه در اواخر قرن پنجم هجری و از وجوه و اعیان آن دوره بود. او از شاگردان [[سید مرتضی علم‌الهدی]] بود و به همین سبب لقب «غلام المرتضی» نیز داشت. در اصطلاح [[رجال]] و [[درایه]]، واژه «غلام» به معنای شاگرد و تلمیذ به‌کار می‌رفته است. از آنجا که ابن‌براج از سوی سید مرتضی در تدریس نیابت داشت، در برخی منابع با عنوان «خلیفة المرتضی» نیز از او یاد شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی عبدالعزیز}}</ref><br />
<br />
پس از وفات سید مرتضی، ابن‌براج در درس [[شیخ طوسی]] حاضر شد و به تکمیل مراتب علمی خود پرداخت. شیخ طوسی او را در بلاد شام به نیابت خود منصوب کرد و به همین سبب در برخی منابع «خلیفة الشیخ» نیز نامیده شده است. گاهی [[ابوالصلاح حلبی]] نیز با همین عنوان یاد شده است. بنا بر تصریح [[قطب‌الدین راوندی]]، مقصود شیخ طوسی از تعبیر «شیخ فاضل» در آغاز برخی از کتاب‌های خود، ابن‌براج بوده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی عبدالعزیز}}</ref><br />
<br />
ابن‌براج از دو استاد بزرگ خود، همچنین از [[ابوالصلاح تقی]] و [[ابوالفتح کراجکی]] روایت کرده است. [[شیخ عبدالجبار مفید رازی]]، که در ولایت [[ری]] فقیه امامیه بود، و گروهی دیگر از بزرگان آن دوره نیز از او روایت کرده‌اند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی عبدالعزیز}}</ref><br />
<br />
ابن‌براج حدود ۲۰ یا ۳۰ سال در طرابلس به قضاوت پرداخت و به همین سبب به «قاضی» شهرت یافت. در کتاب‌های فقهی، هرگاه واژه «قاضی» بدون قرینه به‌کار رود، مقصود ابن‌براج دانسته شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی عبدالعزیز}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
ابن‌براج آثاری در [[فقه]]، [[اصول فقه]] و [[کلام]] تألیف کرده است که از جمله آنها عبارت‌اند از:<br />
<br />
# جواهر الفقه؛ این اثر همراه با چند کتاب دیگر، با عنوان [[جوامع الفقه]] در ایران به چاپ رسیده است.<br />
# روضة النفس فی احکام العبادات<br />
# شرح جمل العلم و العمل [[سید مرتضی]]<br />
# عماد المحتاج فی مناسک الحاج<br />
# الکامل<br />
# المعالم<br />
# المعتمد<br />
# المغرب<br />
# المنهاج<br />
# الموجز<br />
# المهذب<br />
<br />
هفت اثر اخیر، یعنی الکامل، المعالم، المعتمد، المغرب، المنهاج، الموجز و المهذب، در فقه هستند. ابن‌براج همچنین کتابی در کلام داشته است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی عبدالعزیز}}</ref><br />
<br />
== وفات ==<br />
ابن‌براج در شب جمعه نهم شعبان سال ۴۸۱ق، در حدود ۸۰ سالگی، در طرابلس درگذشت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی عبدالعزیز}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=قاضی عبدالعزیز|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Islambot