https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87قاضی نورالله - تاریخچهٔ نسخه‌ها2026-10-01T21:14:00Zتاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.46.0https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&diff=303578&oldid=prevIslambot: صفحه‌ای تازه حاوی «'''قاضی نورالله'''، نورالله بن شریف‌الدین شوشتری مرعشی، از عالمان شیعه در عصر صفویه و فقیه، اصولی، محدث، رجالی، ادیب، متکلم، ریاضی‌دان و شاعر بود. او در سال ۹۵۶ق در شوشتر متولد شد، در سال ۹۷۹ق به مشهد و در سال ۹۹۳ق به هندوستان رفت و مدتی د...» ایجاد کرد2026-09-30T02:40:25Z<p>صفحه‌ای تازه حاوی «'''قاضی نورالله'''، نورالله بن شریف‌الدین شوشتری مرعشی، از عالمان شیعه در عصر صفویه و فقیه، اصولی، محدث، رجالی، ادیب، متکلم، ریاضی‌دان و شاعر بود. او در سال ۹۵۶ق در <a href="/w/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%B1&action=edit&redlink=1" class="new" title="شوشتر (صفحه وجود ندارد)">شوشتر</a> متولد شد، در سال ۹۷۹ق به <a href="/fa/%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF" title="مشهد">مشهد</a> و در سال ۹۹۳ق به <a href="/fa/%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86" class="mw-redirect" title="هندوستان">هندوستان</a> رفت و مدتی د...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''قاضی نورالله'''، نورالله بن شریف‌الدین شوشتری مرعشی، از عالمان شیعه در عصر صفویه و فقیه، اصولی، محدث، رجالی، ادیب، متکلم، ریاضی‌دان و شاعر بود. او در سال ۹۵۶ق در [[شوشتر]] متولد شد، در سال ۹۷۹ق به [[مشهد]] و در سال ۹۹۳ق به [[هندوستان]] رفت و مدتی در [[لاهور]] منصب قضاوت داشت. قاضی نورالله آثار فراوانی در علوم دینی و ادبی تألیف کرد که از مشهورترین آنها [[احقاق الحق]] و [[مجالس المؤمنین]] است. او در سال ۱۰۱۹ق در هند درگذشت.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
قاضی نورالله، نورالله بن شریف‌الدین یا شرف‌الدین شوشتری مرعشی، از عالمان بزرگ اسلام در عصر صفویه بود. نسب او بنا بر گزارش منبع با ۲۱ واسطه به [[سید علی مرعشی]] و با ۲۶ واسطه به [[علی بن حسین]] می‌رسد. او در فقه، اصول، حدیث، رجال، ادبیات، ریاضیات، علوم معقول و منقول و کلام تبحر داشت و به کمالات علمی و اخلاقی شهرت یافته بود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی نورالله}}</ref><br />
<br />
قاضی نورالله در سال ۹۵۶ق در [[شوشتر]] متولد شد و تحصیل علوم را در همان شهر آغاز کرد. در سال ۹۷۹ق به [[مشهد]] رفت و از درس علامه عبدالواحد شوشتری بهره برد. سپس در سال ۹۹۳ق، در زمان [[اکبرشاه]]، به [[هندوستان]] رفت و مدتی در [[لاهور]] منصب قضاوت داشت. او در کنار فعالیت قضایی، به انجام وظایف امر به معروف و نهی از منکر و فعالیت‌های دینی می‌پرداخت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی نورالله}}</ref><br />
<br />
قاضی نورالله آثار فراوانی در فنون مختلف تألیف کرد که به گزارش منبع، از جامعیت علمی او در علوم معقول و منقول حکایت دارد. در نوشته‌های او روانی، شیوایی و جذابیت خاصی دیده می‌شود. علامه سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی در مقدمه [[احقاق الحق]] از ۱۴۰ تألیف قاضی نورالله نام برده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی نورالله}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
از آثار قاضی نورالله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
<br />
# [[احقاق الحق]]؛ در رد کتاب [[ابطال الباطل]] تألیف [[قاضی فضل بن روزبهان]] که در رد [[نهج الحق و کشف الصدق]] علامه حلی نوشته شده بود. این کتاب چندین بار به چاپ رسیده است.<br />
# القام الحجر فی الرد علی ابن الحجر.<br />
# تفسیر قرآن؛ در چند جلد.<br />
# حاشیه بر [[شرح مواقف]].<br />
# حاشیه بر تفسیر [[بیضاوی]].<br />
# حاشیه بر [[شرح اشارات]] محقق طوسی.<br />
# دلائل الشیعة فی الإمامة.<br />
# دیوان قصائد.<br />
# دیوان شعر.<br />
# دافعة الشقاق (دافعة النفاق).<br />
# الذکر الأبقی.<br />
# رسالة فی ذکر اسامی وضاعی الحدیث و بیان احوالهم.<br />
# رسالة فی رد شبهة فی تحقیق العلم الإلهی.<br />
# رسالة فی حقیقة الوجود و رسالة أخری فی أنه لا مثل له.<br />
# النور الأنور الأزهر فی تنویر خفایا رسالة القضاء و القدر للعلامة الحلی.<br />
# رساله‌ای در [[اسطرلاب]]؛ این رساله به زبان فارسی و مشتمل بر صد باب است.<br />
# رسالة فی الکلیات الخمس.<br />
# شرح [[گلشن راز]] شبستری.<br />
# الصوارم المهرقة فی الرد علی الصواعق المحرقة.<br />
# گوهر شاهوار؛ به زبان فارسی.<br />
# گل و سنبل؛ به زبان فارسی.<br />
# کتاب فی القضاء و الشهادات.<br />
# [[مجالس المؤمنین]]؛ از آثار مشهور او که چندین بار به چاپ رسیده است.<br />
# الشرح علی مقامات الحریری.<br />
# الشرح علی مقامات بدیع الزمان.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی نورالله}}</ref><br />
<br />
== شعر ==<br />
قاضی نورالله در شعر عربی و فارسی نیز مهارت داشت و شعر خود را با تخلص «نوری» می‌سرود. از اشعار عربی او ابیات زیر است:<br />
<br />
لقد اسمعت لو نادیت حیّاً <br />
ولکن لا حیاة لمن تنادی<br />
<br />
وناد لو نفخت بها أضاءت <br />
ولکن أنت تنفخ فی رمادی<br />
<br />
از اشعار فارسی او نیز ابیاتی در مدح [[علی بن ابی‌طالب]] و در مضامین عرفانی و عاشقانه نقل شده است، از جمله:<br />
<br />
شه سریر ولایت علی عالیقدر <br />
که کنه او نشناسد جز ایزد متعال<br />
<br />
به قرب پایه حقش نمی‌رسد هر چند <br />
ز شاخ سدره کند وهم نردبان خیال<br />
<br />
تا آنکه گوید خوشا دمی که شوی ساقی شراب طهور <br />
موالیان تو نوشند جام مالامال<br />
<br />
از آن میی که گر ابلیس از آن خورد جامی <br />
چو جبرئیل شود از مقربان جلال<br />
<br />
به تاراج دل ما هر زمان ای غم چه می‌آیی <br />
متاع خانه درویش غارت را نمی‌شاید<br />
<br />
عشق تو نهالی است که خواری ثمر اوست <br />
من خاری از آن بادیه‌ام کاین شجر اوست<br />
<br />
بر مائده عشق اگر روزه گشایی <br />
هشدار که صد گونه بلا ماحضر اوست<br />
<br />
وه کاین شب هجران تو بر ما چه دراز است <br />
گویی که مگر صبح قیامت سحر اوست<br />
<br />
فرهادصفت این همه جان کندن نوری <br />
در کوه ملامت به هوای کمر اوست.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی نورالله}}</ref><br />
<br />
== وفات ==<br />
قاضی نورالله در سال ۱۰۱۹ق، به دنبال تألیف [[احقاق الحق]]، به دست مخالفان کشته شد. بنا بر گزارشی که منبع از [[قاموس الاعلام]] نقل کرده است، پس از تألیف احقاق الحق و [[مجالس المؤمنین]]، به فرمان [[جهانگیرشاه]] احضار شد و درباره مذهب او از وی پرسش کردند. او در پاسخ از روی تقیه خود را سنی معرفی کرد. جهانگیرشاه درباره مجازات قاضی دروغگو پرسید و قاضی نورالله پاسخ داد که عزل و تعزیر است. سپس او از قضاوت عزل و تعزیر شد و در سومین ضربه تازیانه درگذشت. قبر او در [[اکبرآباد]] هند معروف و زیارتگاه دانسته شده است. صاحب [[مستدرک الوسائل]] نیز او را «شهید ثالث» خوانده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قاضی نورالله}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=قاضی نورالله|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Islambot