https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86قاموس قرآن - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T15:04:15Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=160456&oldid=prevRoshana در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۰2025-11-29T17:50:26Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مؤلف ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مؤلف ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف این کتاب، سید علیاکبر قرشی، از عالمان و مفسران شیعه در قرن حاضر است که دارای آثار و تألیفات متعددی در زمینه قرآنپژوهی و علوم دینی میباشد. او علاوه بر قاموس قرآن، [[تفسیر احسن الحدیث|''تفسیر احسن الحدیث'']] را نیز به رشته تحریر درآورده است.<ref name=":0">{{پک|طیب حسینی|۱۳۹۵|ف=روش شناسی قاموس قرآن در شرح کلمات قرآن کریم|ک=اندیشههای قرآنی متفکران معاصر|ص=۷-۳۰}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف این کتاب، سید علیاکبر قرشی، از عالمان و مفسران شیعه در قرن حاضر است که دارای آثار و تألیفات متعددی در زمینه قرآنپژوهی و علوم دینی میباشد. او علاوه بر قاموس قرآن، [[تفسیر احسن الحدیث|''تفسیر احسن الحدیث'']] را نیز به رشته تحریر درآورده است.<ref name=":0">{{پک|طیب حسینی|۱۳۹۵|ف=روش شناسی قاموس قرآن در شرح کلمات قرآن کریم|ک=اندیشههای قرآنی متفکران معاصر|ص=۷-۳۰<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ref><ref name=":1">{{پک|عقیقی بخشایشی|۱۳۷۱|ک=طبقات مفسران شیعه|ص=۱۴۶-۱۴۷|ج=۵}}</ref><ref name=":2">{{پک|بهمنی|۱۳۸۶|ک=دانشنامه قرآنپژوهان ایران|ص=۲۶۸-۲۶۹|ج=</ins>}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== شیوه و انگیزه تألیف ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== شیوه و انگیزه تألیف ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''قاموس قرآن'' در هفت جلد تدوین شده و مدخلهای آن بر اساس ترتیب الفبایی تنظیم گردیده است. در هر مدخل، مؤلف نخست به بررسی ریشه لغوی واژه در [[زبان عربی]] میپردازد، سپس معانی آن را بر پایه کاربردهای قرآنی و دیدگاه مفسران [[اهل سنت]] و [[شیعه]] تحلیل و بررسی میکند. وی در هر واژه، علاوه بر معنای لغوی، موارد استعمال آن در قرآن را ذکر و نکات تفسیری، ادبی و گاه کلامی مربوط به واژه را مطرح میکند. از همین رو ویژگی ممتاز کتاب، کوشش برای توضیح واژگان بر پایهٔ شواهد قرآنی است، نه فقط تکیه بر منابع لغوی عربی. قرشی در مقدمه این اثر تصریح میکند که هدفش ارائه تفسیری مختصر و واژهمحور است تا خواننده فارسیزبان بتواند بیواسطه با معانی قرآن آشنا شود. روش او جامعنگر و تطبیقی است؛ بدین معنا که معنای هر واژه را در آیات مختلف میسنجد و تطبیق معنایی انجام میدهد تا معنای دقیق در بافت قرآنی آشکار گردد.<ref name=":0" /></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''قاموس قرآن'' در هفت جلد تدوین شده<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref name=":2" /> </ins>و مدخلهای آن بر اساس ترتیب الفبایی تنظیم گردیده است. در هر مدخل، مؤلف نخست به بررسی ریشه لغوی واژه در [[زبان عربی]] میپردازد، سپس معانی آن را بر پایه کاربردهای قرآنی و دیدگاه مفسران [[اهل سنت]] و [[شیعه]] تحلیل و بررسی میکند. وی در هر واژه، علاوه بر معنای لغوی، موارد استعمال آن در قرآن را ذکر و نکات تفسیری، ادبی و گاه کلامی مربوط به واژه را مطرح میکند. از همین رو ویژگی ممتاز کتاب، کوشش برای توضیح واژگان بر پایهٔ شواهد قرآنی است، نه فقط تکیه بر منابع لغوی عربی. قرشی در مقدمه این اثر تصریح میکند که هدفش ارائه تفسیری مختصر و واژهمحور است تا خواننده فارسیزبان بتواند بیواسطه با معانی قرآن آشنا شود. روش او جامعنگر و تطبیقی است؛ بدین معنا که معنای هر واژه را در آیات مختلف میسنجد و تطبیق معنایی انجام میدهد تا معنای دقیق در بافت قرآنی آشکار گردد.<ref name=":0" /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قرشی برای تألیف این کتاب بهطور کلی، از سه دسته منبع استفاده کرده است که دسته اول این منابع، شامل کتابهای لغتشناسی هستند؛ ''[[قاموس المحیط]]'' نوشته [[مجدالدین فیروزآبادی]]، ''[[اقرب الموارد]]'' تألیف [[شرتونی]]، ''[[صحاح اللغة]]'' از [[اسماعیل بن حماد نیشابوری]] و ''[[المصباح المنیر]]'' تألیف [[فیومی]]. از میان این منابع بیشترین استفاده مؤلف از کتاب ''اقرب الموارد'' بوده است. دسته دوم منابع قاموس قرآن که از منابع قرآنی بهشمار میآید؛ عبارتند از: ''[[المفردات]]'' [[راغب اصفهانی]]، تفاسیر ''[[تفسیر مجمع البیان|مجمع البیان]]''، ''[[تفسیر المیزان|المیزان]]،'' ''[[تفسیر کشاف|کشاف]]''، ''[[تفسیر صافی|صافی]]''، ''[[تفسیر البرهان|برهان]]''، ''[[تفسیر بیضاوی|بیضاوی]]''، ''[[جوامع الجامع]] و [[تفسیر عیاشی|عیاشی]]، [[تفسیر المنار|المنار]]'' و ''[[تفسیر ابن کثیر|ابن کثیر]].'' دسته سوم هم کتب و منابعی هستند که بهطور مستقیم به مباحث لغوی و تفسیری مربوط نمیشوند ولی مؤلف به شکل فراوان و بسیار متنوع از آنها در نگارش کتابش استفاده نموده است. تعداد این منابع بر طبق آنچه مؤلف در پایان کتاب آورده است؛ بالغ بر صد منبع میشود که از جمله آنها میتوان به ''قرآن در اسلام'' نوشته [[علامه طباطبایی]]، ''تاریخ آداب اللغة'' از [[جرجی زیدان]]، ''تجسم عمل'' تألیف محمد امین رضوی، ''باد و باران'' نوشته مهندس بازرگان، ''فرهنگ قصص قرآن'' صدر بلاغی و ''[[البیان فی تفسیر القرآن]]'' [[ابوالقاسم خویی]] اشاره کرد.<ref name=":0" /> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قرشی برای تألیف این کتاب بهطور کلی، از سه دسته منبع استفاده کرده است که دسته اول این منابع، شامل کتابهای لغتشناسی هستند؛ ''[[قاموس المحیط]]'' نوشته [[مجدالدین فیروزآبادی]]، ''[[اقرب الموارد]]'' تألیف [[شرتونی]]، ''[[صحاح اللغة]]'' از [[اسماعیل بن حماد نیشابوری]] و ''[[المصباح المنیر]]'' تألیف [[فیومی]]. از میان این منابع بیشترین استفاده مؤلف از کتاب ''اقرب الموارد'' بوده است. دسته دوم منابع قاموس قرآن که از منابع قرآنی بهشمار میآید؛ عبارتند از: ''[[المفردات]]'' [[راغب اصفهانی]]، تفاسیر ''[[تفسیر مجمع البیان|مجمع البیان]]''، ''[[تفسیر المیزان|المیزان]]،'' ''[[تفسیر کشاف|کشاف]]''، ''[[تفسیر صافی|صافی]]''، ''[[تفسیر البرهان|برهان]]''، ''[[تفسیر بیضاوی|بیضاوی]]''، ''[[جوامع الجامع]] و [[تفسیر عیاشی|عیاشی]]، [[تفسیر المنار|المنار]]'' و ''[[تفسیر ابن کثیر|ابن کثیر]].'' دسته سوم هم کتب و منابعی هستند که بهطور مستقیم به مباحث لغوی و تفسیری مربوط نمیشوند ولی مؤلف به شکل فراوان و بسیار متنوع از آنها در نگارش کتابش استفاده نموده است. تعداد این منابع بر طبق آنچه مؤلف در پایان کتاب آورده است؛ بالغ بر صد منبع میشود که از جمله آنها میتوان به ''قرآن در اسلام'' نوشته [[علامه طباطبایی]]، ''تاریخ آداب اللغة'' از [[جرجی زیدان]]، ''تجسم عمل'' تألیف محمد امین رضوی، ''باد و باران'' نوشته مهندس بازرگان، ''فرهنگ قصص قرآن'' صدر بلاغی و ''[[البیان فی تفسیر القرآن]]'' [[ابوالقاسم خویی]] اشاره کرد.<ref name=":0" /> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جایگاه علمی و ارزش پژوهش ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جایگاه علمی و ارزش پژوهش ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''قاموس قرآن'' مأخذی مفید برای نگارش [[تفسیر موضوعی|تفاسیر موضوعی]] و تحقیقات واژهشناسی قرآن بهشمار میرود و از زمان انتشارش در میان پژوهشگران علوم قرآنی جایگاه خاصی یافته است. اجتهاد در معنای کلمات، نوآوری در بیان معنای کلمات، استفاده از دستاوردهای علوم تجربی در شرح کلمات قرآن، آزاد اندیشی همراه با تواضع علمی نویسنده و روانی قلم او از مهمترین امتیازات این کتاب است.<ref name=":0" /> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''قاموس قرآن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف مخصوص قرآن و</ins>'' مأخذی مفید برای نگارش [[تفسیر موضوعی|تفاسیر موضوعی]] و تحقیقات واژهشناسی قرآن بهشمار میرود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref name=":1" /> </ins>و از زمان انتشارش در میان پژوهشگران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>علوم قرآنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>جایگاه خاصی یافته است. اجتهاد در معنای کلمات، نوآوری در بیان معنای کلمات، استفاده از دستاوردهای علوم تجربی در شرح کلمات قرآن، آزاد اندیشی همراه با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تواضع<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>علمی نویسنده و روانی قلم او از مهمترین امتیازات این کتاب است.<ref name=":0" /> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== چاپ و نشر ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== چاپ و نشر ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* {{یادکرد کتاب|عنوان=دانشنامه قرآنپژوهان ایران|سال=۱۳۸۶|پیوند=https://noorlib.ir/book/info/5034|نام=سعید|نام خانوادگی=بهمنی|پیوند نویسنده=سعید بهمنی|ناشر=مؤسسه بوستان کتاب|زبان=فارسی|شابک=|مکان=قم|سری=|ویرایش=|پیوند ویراستار=|کوشش=|گفتاورد=|پینوشت=|پیوند نویسنده۲=|مترجم=}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=طیب حسینی|نام۱=سید محمود|تاریخ=۱۳۹۵|عنوان=روش شناسی قاموس قرآن در شرح کلمات قرآن کریم|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1197297/|ژورنال=اندیشههای قرآنی متفکران معاصر|دوره=|شماره=صد و بیست|صفحات=۷–۳۰}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=طیب حسینی|نام۱=سید محمود|تاریخ=۱۳۹۵|عنوان=روش شناسی قاموس قرآن در شرح کلمات قرآن کریم|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1197297/|ژورنال=اندیشههای قرآنی متفکران معاصر|دوره=|شماره=صد و بیست|صفحات=۷–۳۰}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* {{یادکرد کتاب|عنوان=طبقات مفسران شیعه|سال=۱۳۷۱|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/31012|نام=عبدالرحیم|نام خانوادگی=عقایقی بخشایشی|پیوند نویسنده=عبدالرحیم عقیقی بخشایشی|ناشر=دفتر نشر نوید اسلام|زبان=فارسی|شابک=|مکان=قم|سری=|ویرایش=|پیوند ویراستار=|کوشش=|گفتاورد=|پینوشت=|پیوند نویسنده۲=|مترجم=}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{تفسیر قرآن}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{تفسیر قرآن}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{قرآن}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{قرآن}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تفسیرهای شیعه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تفسیرهای شیعه]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:متون اسلامی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:متون اسلامی]]</div></td></tr>
</table>Roshanahttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=158915&oldid=prevRoshana: صفحهای تازه حاوی «'''قاموس قرآن''' عنوان فرهنگ تفسیری و لغوی قرآن نوشته سید علیاکبر قرشی، از مفسران و پژوهشگران معاصر قرآن است. این اثر از مهمترین دایرةالمعارفهای قرآنی به زبان فارسی بهشمار میرود و هدف آن، تشریح و تبیین معانی واژگان ق...» ایجاد کرد2025-11-06T21:03:04Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''قاموس قرآن''' عنوان فرهنگ <a href="/fa/%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86" title="تفسیر قرآن">تفسیری</a> و لغوی <a href="/fa/%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86" title="قرآن">قرآن</a> نوشته <a href="/w/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%B4%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="سید علیاکبر قرشی (صفحه وجود ندارد)">سید علیاکبر قرشی</a>، از <a href="/fa/%D9%85%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86" class="mw-redirect" title="مفسران">مفسران</a> و پژوهشگران معاصر قرآن است. این اثر از مهمترین دایرةالمعارفهای قرآنی به زبان فارسی بهشمار میرود و هدف آن، تشریح و تبیین معانی واژگان ق...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''قاموس قرآن''' عنوان فرهنگ [[تفسیر قرآن|تفسیری]] و لغوی [[قرآن]] نوشته [[سید علیاکبر قرشی]]، از [[مفسران]] و پژوهشگران معاصر قرآن است. این اثر از مهمترین دایرةالمعارفهای قرآنی به زبان فارسی بهشمار میرود و هدف آن، تشریح و تبیین معانی واژگان قرآن و کاربردهای آنها در سیاق [[آیه|آیات]] است.<br />
<br />
== مؤلف ==<br />
مؤلف این کتاب، سید علیاکبر قرشی، از عالمان و مفسران شیعه در قرن حاضر است که دارای آثار و تألیفات متعددی در زمینه قرآنپژوهی و علوم دینی میباشد. او علاوه بر قاموس قرآن، [[تفسیر احسن الحدیث|''تفسیر احسن الحدیث'']] را نیز به رشته تحریر درآورده است.<ref name=":0">{{پک|طیب حسینی|۱۳۹۵|ف=روش شناسی قاموس قرآن در شرح کلمات قرآن کریم|ک=اندیشههای قرآنی متفکران معاصر|ص=۷-۳۰}}</ref><br />
<br />
== شیوه و انگیزه تألیف ==<br />
''قاموس قرآن'' در هفت جلد تدوین شده و مدخلهای آن بر اساس ترتیب الفبایی تنظیم گردیده است. در هر مدخل، مؤلف نخست به بررسی ریشه لغوی واژه در [[زبان عربی]] میپردازد، سپس معانی آن را بر پایه کاربردهای قرآنی و دیدگاه مفسران [[اهل سنت]] و [[شیعه]] تحلیل و بررسی میکند. وی در هر واژه، علاوه بر معنای لغوی، موارد استعمال آن در قرآن را ذکر و نکات تفسیری، ادبی و گاه کلامی مربوط به واژه را مطرح میکند. از همین رو ویژگی ممتاز کتاب، کوشش برای توضیح واژگان بر پایهٔ شواهد قرآنی است، نه فقط تکیه بر منابع لغوی عربی. قرشی در مقدمه این اثر تصریح میکند که هدفش ارائه تفسیری مختصر و واژهمحور است تا خواننده فارسیزبان بتواند بیواسطه با معانی قرآن آشنا شود. روش او جامعنگر و تطبیقی است؛ بدین معنا که معنای هر واژه را در آیات مختلف میسنجد و تطبیق معنایی انجام میدهد تا معنای دقیق در بافت قرآنی آشکار گردد.<ref name=":0" /><br />
<br />
قرشی برای تألیف این کتاب بهطور کلی، از سه دسته منبع استفاده کرده است که دسته اول این منابع، شامل کتابهای لغتشناسی هستند؛ ''[[قاموس المحیط]]'' نوشته [[مجدالدین فیروزآبادی]]، ''[[اقرب الموارد]]'' تألیف [[شرتونی]]، ''[[صحاح اللغة]]'' از [[اسماعیل بن حماد نیشابوری]] و ''[[المصباح المنیر]]'' تألیف [[فیومی]]. از میان این منابع بیشترین استفاده مؤلف از کتاب ''اقرب الموارد'' بوده است. دسته دوم منابع قاموس قرآن که از منابع قرآنی بهشمار میآید؛ عبارتند از: ''[[المفردات]]'' [[راغب اصفهانی]]، تفاسیر ''[[تفسیر مجمع البیان|مجمع البیان]]''، ''[[تفسیر المیزان|المیزان]]،'' ''[[تفسیر کشاف|کشاف]]''، ''[[تفسیر صافی|صافی]]''، ''[[تفسیر البرهان|برهان]]''، ''[[تفسیر بیضاوی|بیضاوی]]''، ''[[جوامع الجامع]] و [[تفسیر عیاشی|عیاشی]]، [[تفسیر المنار|المنار]]'' و ''[[تفسیر ابن کثیر|ابن کثیر]].'' دسته سوم هم کتب و منابعی هستند که بهطور مستقیم به مباحث لغوی و تفسیری مربوط نمیشوند ولی مؤلف به شکل فراوان و بسیار متنوع از آنها در نگارش کتابش استفاده نموده است. تعداد این منابع بر طبق آنچه مؤلف در پایان کتاب آورده است؛ بالغ بر صد منبع میشود که از جمله آنها میتوان به ''قرآن در اسلام'' نوشته [[علامه طباطبایی]]، ''تاریخ آداب اللغة'' از [[جرجی زیدان]]، ''تجسم عمل'' تألیف محمد امین رضوی، ''باد و باران'' نوشته مهندس بازرگان، ''فرهنگ قصص قرآن'' صدر بلاغی و ''[[البیان فی تفسیر القرآن]]'' [[ابوالقاسم خویی]] اشاره کرد.<ref name=":0" /> <br />
<br />
== جایگاه علمی و ارزش پژوهش ==<br />
''قاموس قرآن'' مأخذی مفید برای نگارش [[تفسیر موضوعی|تفاسیر موضوعی]] و تحقیقات واژهشناسی قرآن بهشمار میرود و از زمان انتشارش در میان پژوهشگران علوم قرآنی جایگاه خاصی یافته است. اجتهاد در معنای کلمات، نوآوری در بیان معنای کلمات، استفاده از دستاوردهای علوم تجربی در شرح کلمات قرآن، آزاد اندیشی همراه با تواضع علمی نویسنده و روانی قلم او از مهمترین امتیازات این کتاب است.<ref name=":0" /> <br />
<br />
== چاپ و نشر ==<br />
نخستین جلد قاموس قرآن در دهه ۱۳۵۰ خورشیدی منتشر شد و تألیف و انتشار مجلدات بعدی تا اوایل دهه ۱۳۷۰ ادامه یافت. این مجموعه بارها توسط انتشارات دارالکتب الاسلامیة در تهران تجدید چاپ شده است.<ref name=":0" /><br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=طیب حسینی|نام۱=سید محمود|تاریخ=۱۳۹۵|عنوان=روش شناسی قاموس قرآن در شرح کلمات قرآن کریم|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1197297/|ژورنال=اندیشههای قرآنی متفکران معاصر|دوره=|شماره=صد و بیست|صفحات=۷–۳۰}}<br />
{{تفسیر قرآن}}<br />
{{قرآن}}<br />
[[رده:تفسیرهای شیعه]]<br />
[[رده:متون اسلامی]]</div>Roshana