https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%82%D8%AA%D9%84قتل - تاریخچهٔ نسخه‌ها2026-10-02T02:40:34Zتاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.46.0https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%82%D8%AA%D9%84&diff=303671&oldid=prevIslambot: 2026-10-01T18:17:19Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''قتل'''، به معنای کشتن یا کشته‌شدن است. در منابع اسلامی، قتل از نظر عمد یا خطا و شبه‌عمد، و نیز از جهت مباشرت یا تسبیب، احکام متفاوتی دارد. قرآن و روایات دربارهٔ قتل و احکام و پیامدهای آن مطالبی بیان کرده‌اند و در ادامه، احکام قتل در شریعت یهود نیز گزارش شده است.<br />
<br />
== قتل در قرآن ==<br />
در [[قرآن]] دربارهٔ قتل مؤمن به خطا و عمد احکامی بیان شده است. بنا بر آیات ۹۲ و ۹۳ سوره [[نساء]]، اگر مؤمنی به خطا کشته شود، قاتل باید به‌عنوان کفاره یک بنده مؤمن را آزاد کند و دیه را به اولیای مقتول بپردازد، مگر آنکه ورثه دیه را ببخشند. اگر مقتول مؤمن و از قومی دشمن باشد، آزاد کردن یک بنده مؤمن کفاره قتل است و اگر مقتول از قومی باشد که میان آنان و مسلمانان پیمان برقرار است، پرداخت دیه و آزاد کردن یک بنده مؤمن لازم است. اگر قاتل توان آزاد کردن بنده را نداشته باشد، باید دو ماه پیاپی روزه بگیرد. در همان آیات، برای قتل عمد مؤمن، جهنم و خلود در آن، خشم و لعنت خداوند و عذاب عظیم بیان شده است. (نساء ۹۲–۹۳)<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
== قتل در روایات ==<br />
از [[علی بن ابی‌طالب]] نقل شده است: «من سلّ سیف البغی قُتِلَ به»؛ یعنی آن کس که شمشیر عدوان بکشد، خود بدان کشته شود. همچنین از او نقل شده است: «رُبّ عالم قد قتله جهله و علمه معه لا ینفعه»؛ یعنی چه بسیار دانشمندی که نادانی‌اش او را کشته و نابود ساخته است، در حالی که دانشش را با خود دارد و این دانش به او سود نمی‌دهد. (نهج حکمت ۳۴۹ و ۱۰۷)<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
همچنین از علی بن ابی‌طالب نقل شده است: «انّ اکرم الموت القتل، والذي نفس ابن ابی طالب بیده، لالف ضربۀ بالسیف اهون علیّ من میتۀ علی الفراش فی غیر طاعۀ الله»؛ یعنی محترمانه‌ترین مرگ، کشته‌شدن است و سوگند به آنکه جان پسر ابوطالب به دست او است، هزار ضربت شمشیر برای من آسان‌تر از مردن بر بستر در غیر طاعت پروردگار است. (نهج خطبه ۱۲۳)<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
در روایت دیگری از علی بن ابی‌طالب آمده است: «من اَحَدَّ سِنانَ الغضب لله قوي علی قتل اشدّاء الباطل»؛ یعنی کسی که سرنیزه خشم خویش را برای خدا تیز کند، در کشتن سردمداران باطل نیرومند گردد. (نهج حکمت ۱۷۴)<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
== قتل خطا ==<br />
[[قتل خطا]] آن است که، برای مثال، کسی پرنده‌ای را هدف قرار دهد، ولی تیر او به خطا رود و انسانی را بکشد. چنین قتلی موجب دیه می‌شود و دیه آن را باید [[عاقله]]، یعنی خویشان پدری قاتل، بپردازند. ضابطه قتل خطا آن است که نه عمل و نه قتل از روی عمد نباشد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
== قتل شبه عمد ==<br />
[[قتل شبه عمد]] آن است که کسی دیگری را به قصد تأدیب کتک بزند و شخص مضروب بمیرد؛ در این حالت، عمل از روی عمد صورت گرفته، ولی قتل مقصود نبوده است. چنین قتلی موجب دیه می‌شود و دیه را باید خود قاتل بپردازد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
== قتل عمد ==<br />
[[قتل عمد]] موجب [[قصاص]] است، نه دیه. قتل عمد هنگامی است که عاقل بالغی قصد کشتن کند و از وسیله‌ای استفاده کند که غالباً با آن قتل واقع می‌شود. اگر قصد کشتن با وسیله‌ای باشد که به‌ندرت با آن قتل تحقق می‌یابد و قتل واقع شود، بنا بر گزارش منبع، اظهر و اشبه آن است که قصاص شود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
قتل عمد گاه به مباشرت و گاه به واسطه و تسبیب حاصل می‌شود. قتل عمد مباشری مانند کشتن، خفه کردن، خوراندن زهر کشنده یا ضربه زدن با شمشیر و چاقو است. قتل عمد سببی مراتبی دارد: نخست، شخص جنایتکار به‌تنهایی عامل سببی باشد که موجب قتل شود؛ مانند اینکه کسی را در آتش بیندازد و موجب مرگ او شود. دوم، شخص مورد جنایت نیز با جانی در امر قتل مباشرت داشته باشد؛ مانند اینکه غذای زهرآگین برای مجنی‌علیه آماده کند و او آن را بخورد. سوم، حیوان در امر قتل مباشرت داشته باشد و چهارم، انسان دیگری در قتل مباشرت داشته باشد. (شرایع محقق، فصل قصاص و دیات)<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
== قتل در شریعت یهود ==<br />
در میان [[قوم یهود]]، حکم قتل عمد قصاص قاتل بود و بنا بر گزارش منبع، استثنایی در آن وجود نداشت. در [[سفر خروج]] نیز آمده است که قاتل از نزد مذبح برای کشته‌شدن برده شود. همچنین اگر گاوی شخصی را شاخ بزند و موجب مرگ او شود و آن گاو پیش‌تر به شاخ زدن معروف بوده باشد، صاحب گاو قاتل محسوب می‌شد و باید خود او همراه با گاو کشته می‌شد. (سفر خروج ۲۱:۲۸–۳۰، ۳۲ و اعداد ۳۵:۱۶، ۲۱)<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
قتل عمد و قباحت آن، بنا بر گزارش منبع، در میان اسرائیلیان اهمیت زیادی داشت؛ به‌گونه‌ای که با گذشت زمان، سنت نشستن در شهرهای بست یا پناه بردن به اماکن مشرفه موجب استخلاص و برائت ذمه قاتل نمی‌شد و در هر صورت او را قصاص می‌کردند. (تاریخ اول پادشاهان ۲:۲۸؛ انجیل متی ۵:۲۱؛ ۱۹:۹ و ۲۴:۱۳)<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
از جمله احکام و شرایعی که به قوم اسرائیل اختصاص داشت، این بود که اگر کسی شبانه خانه دیگری را نقب زده و سوراخ می‌کرد، قتل او جایز بود و در قتل وی مسامحه روا نبود، حتی اگر نقب زدن در روز اتفاق می‌افتاد. (سفر پیدایش ۶:۹ و ۲۲:۳)<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=قتل}}</ref><br />
<br />
به [[کشتن]] نیز رجوع شود.<br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=قتل|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Islambot